Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Éilimh chothaithe agus shláinte atá cruinn agus bunaithe ar fhianaise a áirithiú i gcomhair bianna

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Éilimh chothaithe agus shláinte atá cruinn agus bunaithe ar fhianaise a áirithiú i gcomhair bianna

Tá éilimh chothaithe agus shláinte ag gabháil le níos mó agus níos mó de bhianna a bhfuil lipéadú agus fógraíocht á ndéanamh orthu san Aontas Eorpach (AE). D’fhonn leibhéal ard cosanta a áirithiú do thomhaltóirí agus d’fhonn an rogha a dhéanann siad a éascú, ní mór do tháirgí a chuirtear ar an margadh a bheith sábháilte agus lipéadaithe i gceart.

GNÍOMH

Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 maidir le héilimh chothaithe agus shláinte a dhéantar maidir le bianna.

ACHOIMRE

Tá éilimh chothaithe agus shláinte ag gabháil le níos mó agus níos mó de bhianna a bhfuil lipéadú agus fógraíocht á ndéanamh orthu san Aontas Eorpach (AE). D’fhonn leibhéal ard cosanta a áirithiú do thomhaltóirí agus d’fhonn an rogha a dhéanann siad a éascú, ní mór do tháirgí a chuirtear ar an margadh a bheith sábháilte agus lipéadaithe i gceart.

CAD A DHÉANTAR SA RIALACHÁN?

Tá sé mar aidhm leis a áirithiú go mbeidh éilimh chothaithe agus shláinte ar lipéid bhia, agus i gcur i láthair agus i bhfógraíocht, soiléir agus bunaithe ar fhianaise a bhfuil glacadh ag an bpobal eolaíoch leo go ginearálta.

Tá raon leathan substaintí amhail vitimíní, mianraí, aimínaigéid, aigéid shailleacha riachtanacha, snáithín, agus úisc luibhe a bhfuil tionchar cothaitheach nó fiseolaíoch acu a d’fhéadfadh a bheith i mbia agus a bheith faoi réir éilimh. Áirithítear leis an rialachán go bhfaighidh an tomhaltóir leibhéal ard cosanta, go dtugtar an fhaisnéis is gá don tomhaltóir chun roghanna a dhéanamh agus cur amach iomlán aige nó aici ar na fíricí, chomh maith le coinníollacha iomaíochais atá cothrom a chruthú do thionscal an bhia.

PRÍOMHPHOINTÍ

Ní mór don Choimisiún Eorpach (CE) próifílí cothaithe a dhréachtú agus coinníollacha maidir le húsáid éileamh cothaithe agus sláinte ar bhianna, ag cur é seo a leanas san áireamh:

  • méid na gcothaitheach agus substaintí eile atá sa bhia, amhail:
    • aigéid shailleacha*;
    • aigéid shailleacha sháithithe*;
    • aigéid thras-sailleacha*;
    • siúcraí; agus
    • salann;
  • ról agus tábhacht an bhia san aiste bia tríd is tríd nó grúpaí riosca ar nós leanaí;
  • cothaithigh sa bhia atá aitheanta go heolaíoch mar chinn a bhfuil tionchar acu ar an tsláinte.

Níor chóir d’éilimh shláinte:

  • a bheith bréagach, doiléir nó míthreorach;
  • amhras a chruthú maidir le sábháilteacht nó leordhóthanacht cothaithe bianna eile;
  • tomhaltas iomarcach a spreagadh;
  • a thabhairt le fios nach féidir le haiste bia chothrom agus éagsúil méideanna cothaitheach iomchuí a sholáthar;
  • moltaí a dhéanamh go bhféadfadh tionchar a bheith ar an tsláinte mura n-itear an bia;
  • tagairt do ráta nó do mhéid meáchain is féidir a chailleadh leis;
  • tagairt do mholtaí gairmithe sláinte aonair.

Ní cheadófar éilimh chothaithe agus shláinte a dhéanamh ach amháin má tá sé léirithe go bhfuil buntáiste ag baint le substaint a bheith i mbia, gan a bheith ann nó méid laghdaithe de a bheith ann, arna leagan síos ag sonraí eolaíochta a bhfuil glacadh leo. Ní mór do shubstaintí den sórt sin a bheith i méideanna is féidir a ithe go réasúnta, agus an oiread de a bheith ann chun an beart a dhéanamh.

Ní cheadófar éilimh shláinte ach amháin má bhíonn an fhaisnéis seo a leanas ar an lipéad:

  • an spriocphobal ar a bhfuil an t-éileamh dírithe;
  • ráiteas maidir leis an tábhacht atá le haiste bia éagsúil agus chothrom agus stíl mhaireachtála fholláin;
  • an méid agus an patrún tomhaltais a theastaíonn chun an buntáiste a mhaítear a fháil;
  • ráiteas dírithe ar dhaoine ar chóir dóibh an bia a sheachaint (e.g. mná atá ag iompar clainne);
  • rabhadh i gcás táirgí ar dóigh a mbeidh riosca sláinte ag baint leo má itear an iomarca de;
  • nuair a éilítear baol galair níos ísle, ráiteas ina maítear go bhfuil roinnt tosca rioscaí ag baint leis an ngalar agus go bhféadfadh nó nach bhféadfadh tionchar maith a bheith ann de bharr ceann de na himthosca sin a athrú;
  • aon srianta nó treoracha eile maidir le húsáid.

D’fhéadfadh éilimh shláinte atá bunaithe ar shonraí eolaíochta a nglactar tríd is tríd leo, a bhfuil tuiscint mhaith ag an ngnáth-thomhaltóir orthu, a bheith eisiata ón bpróiseas údaraithe.

Ní féidir le deochanna a bhfuil níos mó ná 1.2 % alcól de réir toirte iontu éilimh shláinte ná chothaithe a bheith orthu, seachas tagairt a dhéanamh do laghdú sa mhéid alcóil nó den ábhar fuinnimh atá iontu.

Iarratas ar údarú

Ní mór don déantóir iarratas a chur isteach chuig tír an Aontais Eorpaigh (AE) atá i gceist, a chuirfidh ar aghaidh é chuig an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bhia (EFSA). Déanann CE cinneadh ansin maidir le húsáid an éilimh bunaithe ar thuairim EFSA.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN RIALACHÁIN?

Ón 1 Iúil 2007.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach:

PRÍOMHTHÉARMAÍ

*Aigéid shailleacha: is bunaonaid de mhóilíní saille iad aigéid shailleacha. Tá carbón, hidrigin agus ocsaigin iontu.

*Aigéid shailleacha sháithithe: dá mhéid adaimh hidrigine atá ag gabháil le gach adamh carbóin, is ea is sáithithe an t-aigéad sailleach. I measc foinsí d’aigéid shailleacha sháithithe tá: ola chócó, feoil shailleach agus im chócó.

*Aigéid thras-sailleacha: nuair a chuirtear saill neamhsháithithe tríd an bpróiseas hidriginiúcháin (mar shampla, chun margairín a dhéanamh), cruthaítear aigéid thras-sailleacha. Forbraíodh an próiseas hidriginiúcháin ionas nach n-éireodh saill bréan go tapa. Is minic a fhaightear iad i dtáirgí bácála atá táirgthe ar bhonn tráchtála.

TAGAIRTÍ

Gníomh

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006

19.1.2007

1.7.2007

IO L 404, 30.12.2006, lgh. 9-25

Gníomh leasaitheach/Gníomhartha leasaitheacha

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Rialachán (CE) Uimh. 107/2008

4.3.2008

-

IO L 39, 13.2.2008, lgh. 8-10

Rialachán (CE) Uimh. 109/2008

4.3.2008

-

IO L 39, 13.2.2008, lgh. 14-15

Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011

12.12.2011

-

IO L 304, 22.11.2011, lgh. 18-63

Rialachán (AE) Uimh. 1047/2012

29.11.2012

-

IO L 310, 9.11.2012, lgh. 36-37

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Rialachán (CE) Uimh. 353/2008 ón gCoimisiún an 18 Aibreán 2008 lena mbunaítear rialacha cur chun feidhme le haghaidh iarratas ar údarú éileamh sláinte dá bhforáiltear in Airteagal 15 de Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (Iris Oifigiúil L 109 an 19.4.2008, lgh. 11-16).

Nuashonraithe 06.08.2015

Top