Help Print this page 
Title and reference
Aicmiú comhchoiteann na n-aonad críche ar chúiseanna staidrimh

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Aicmiú comhchoiteann na n-aonad críche ar chúiseanna staidrimh

Ó na 1970í ar aghaidh, rinne an tAontas Eorpach an córas NUTS (Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh) a fhorbairt, córas lena roinntear críoch AE ó thaobh na tíreolaíochta de ar mhaithe le staidreamh réigiúnach a ríomh. Rinneadh é seo go príomha chun leibhéil incháilithe i ndáil le Cistí Struchtúrtha an Aontais Eorpaigh (AE) a mheas, bunaithe ar chritéir oibiachtúla cáilíochtúla.

ACHT

Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle chun aicmiú comhchoiteann na n-aonad críche maidir le staidreamh (NUTS) a bhunú [Féach na hachtanna leasaitheacha].

ACHOIMRE

Tá a gcórais rialtais agus a struchtúir riaracháin féin ag Ballstáit uile AE, cuid díobh níos láraithe ná na cinn eile. Tá difríochtaí móra idir eatarthu chomh maith ó thaobh daonra, achar dromchla agus leibhéil forbartha de. Rinneadh NUTS a fhorbairt ag Eurostat agus aird á tabhairt ach go háirithe ar na dálaí éagsúla seo. Ó 2003 i leith, tar éis glacadh le Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003, tugadh stádas dlíthiúil do NUTS agus leagadh amach rialacha maidir le leasuithe todhchaíocha ar aicmiú. Áiritheofar leis seo go ndéanfaidh sonraí tagairt don aonad réigiúnach céanna le haghaidh tréimhse ama áirithe. Is rud tábhachtach é seo, le haghaidh amshraitheanna ach go háirithe.

Ordlathas NUTS

I gcás gach uile Bhallstát den AE, tá ann d’ordlathas thrí leibhéal d’fhoranna réigiúnacha atá bunaithe ar thairseacha daonra uasta agus ar thairseacha daonra íosta:

  • NUTS 1: mór-réigiúin shocheacnamaíocha, m.sh. e.g. Länder na Gearmáine, réigiúin na Beilge agus na Polainne, macrai-réigiúin na Rómáine;
  • NUTS 2: réigiúin bhunúsacha maidir le beartais réigiúnacha a chur i bhfeidhm, m.sh. cúigí na Beilge, réigiúin na Danmhairge, réigiúin Phoblacht na Seice (oblasti);
  • NUTS 3: réigiúin bheaga maidir le diagnóisí sonracha, m.sh. cúigí na Bulgáire (oblasti), cúigí na hIodáile.

Is é an tríú leibhéal ná foroinn ar an dara leibhéal, is é an dara leibhéal ná foroinn ar an chéad leibhéal agus is é an chéad leibhéal ná foroinn ar na tíortha. Ní chumhdaíonn NUTS an leibhéal áitiúil (bardasacht). Má tá daonra iomlán tíre den AE faoi bhun na híostairsí le haghaidh leibhéil áirithe NUTS, baineann aonad críche NUTS den leibhéal sin leis an tír.

Critéir aicmithe

Ní mór go gcuirfí san áireamh i NUTS aonaid riaracháin reatha na mBallstát. Leagtar amach an leibhéal NUTS lena mbaineann leibhéal reatha riaracháin bunaithe ar mheánmhéid daonra na n-aonad riaracháin, mar seo a leanas:

Leibhéal

Daonra íosta

Daonra uasta

NUTS 1

3 mhilliún

7 milliún

NUTS 2

800 000

3 mhilliún

NUTS 3

150 000

800 000

Mura bhfuil ann do leibhéal reatha riaracháin de mhéid leordhóthanach i mBallstát áirithe, i gcás leibhéal áirithe aicmithe, leagfar amach an leibhéal sin trí líon leordhóthanach d’aonaid riaracháin chomharsanachta níos bige a chomhiomlánú. Is é a bhíonn i gceist leis na haonaid chomhiomlánaithe ná leibhéal neamhriaracháin, leibhéal ar gá meas a bheith ag gach uile aonad neamhriaracháin ar na tairseacha daonra as a chionn.

Liostaítear san aicmiú NUTS reatha, atá bailí ón 1 Eanáir 2012 go dtí an 31 Nollaig 2014, 97 réigiún de leibhéal NUTS 1, 270 réigiún de leibhéal NUTS 2 agus 1, 294 réigiún de leibhéal NUTS 3. Cuireadh 1 réigiún NUTS 1, 2 réigiún NUTS 2 agus 21 réigiún NUTS 3 le haicmiú NUTS tar éis don Chróit teacht leis an AE an 1 Iúil 2013. Déantar foráil le Rialachán (AE) Uimh. 1319/2013 do mhiondealú ar leibhéil NUTS 1, 2 agus 3 le héifeacht ón 1 Eanáir 2015.

TAGAIRTÍ

Acht

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil

Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003

11.7.2003

-

IO L 154, 21.6.2003

Acht leasaitheach/Achtanna leasaitheacha

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil

Rialachán (CE) Uimh. 1888/2005

26.11.2005

-

IO L 309, 25.11.2005

Rialachán (CE) Uimh. 105/2007

2.3.2007

-

IO L 39, 10.2.2007

Rialachán (CE) Uimh. 176/2008

6.3.2008

-

IO L 61, 5.3.2008

Rialachán (CE) Uimh. 1137/2008

11.12.2008

-

IO L 311, 21.11.2008

Rialachán (AE) Uimh. 31/2011

7.2.2011

-

IO L 13, 18.1.2011

Rialachán (AE) Uimh. 517/2013

1.7.2013

-

IO L 158, 10.6.2013

Rialachán (AE) Uimh. 1319/2013

7.1.2014 Cur i bhfeidhm: 1.1.2015

-

IO L 342, 18.12.2013

Rialachán (AE) Uimh. 868/2014

2.9.2014 Cur i bhfeidhm: 1.1.2016

-

IO L 241, 13.08.2014

ACHTANNA GAOLMHARA

Rialachán (CE) Uimh. 11/2008 ón gCoimisiún an 8 Eanáir 2008 lena mbunaítear Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle chun aicmiú comhchoiteann na n-aonad críche maidir le staidreamh (NUTS) a bhunú i ndáil le tarchur na hamshraithe le haghaidh an mhiondealaithe réigiúnaigh nua [IO L 5, an 9 Eanáir 2008, lch. 13-14].

Cinneadh Uimh. 1578/2007/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2007 maidir leis an gClár Staidrimh Comhphobail 2008-2012 [IO L 344, 28.12.2007, lch. 15-43].

Nuashonrú is déanaí: 02.07.2014

Top