Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm

ACHOIMRE AR:

Teachtaireacht (COM(2010) 573 an leagan deiridh) ón gCoimisiún – Straitéis chun Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm go héifeachtach

ACHOIMRE

CAD IS AIDHM LEIS AN TEACHTAIREACHT?

  • Cuirtear straitéis an Choimisiúin Eorpaigh i láthair inti maidir le Cairt um Chearta Bunúsacha AEa chur i bhfeidhm go héifeachtach.
  • Déantar machnamh inti ar an ról atá ag cearta bunúsacha sa phróiseas reachtach, lena n-áirítear modheolaíocht an Choimisiúin maidir le reachtaíocht úr a ullmhú, agus i gcur chun feidhme dhlí AE.

PRÍOMHPHOINTÍ

Le cur i bhfeidhm Chonradh Liospóin an 1 Nollaig 2009, rinneadh an Chairt um Chearta Bunúsacha ceangailteach ó thaobh dlí. Agus an stádas úr seo leis an gcairt neartaíodh gníomhaíocht AE maidir le cearta bunúsacha a urramú.

Ag cur san áireamh gurb é is aidhm le straitéis an Choimisiúin cur i bhfeidhm éifeachtach na gceart bunúsach arna leagan amach sa chairt a chinntiú, ní mór do AE féin a bheith ina shampla chun:

  • a chur ar chumas daoine atá ina gcónaí in AE tairbhe a bhaint as na cearta atá cumhdaithe sa chairt;
  • muinín frithpháirteach a fhorbairt idir tíortha AE;
  • muinín an phobail i mbeartais AE a fhorbairt;
  • inchreidteacht ghníomhaíocht sheachtrach AE maidir le cearta an duine a fheabhsú.

Cultúr um chearta bunúsacha sa Choimisiún

Déanann an Coimisiún seiceálacha rialta lena chinntiú go bhfuil a thograí agus a ghníomhartha reachtacha i gcomhréir leis an gcairt. Mar sin féin, ní mór dó na seiceálacha sin a neartú laistigh de na ranna a dhréachtaíonn na tograí agus na gníomhartha, agus “cultúr um chearta bunúsacha” a thabhairt isteach i ngach céim den nós imeachta. Tá sé seo thar a bheith tábhachtach chun measúnú a dhéanamh ar cé chomh riachtanach is atá na tograí agus ar chomhréireacht na dtograí, go háirithe toisc go bhfuil roinnt ceart absalóideach (e.g. dínit an duine, cosc ar chéasadh, etc.), agus d’fhéadfadh cuid díobh a bheith faoi réir teorainneacha, faoi choinníollacha áirithe.

Tá modheolaíocht ag an gCoimisiún lena chinntiú go ndéantar seiceálacha córasacha agus cuimsitheacha maidir le cearta bunúsacha a urramú i dtograí le linn:

  • comhairliúcháin ullmhúcháin;
  • measúnuithe tionchair (in 2011, d’eisigh an Coimisiún treoirlínte maidir le cearta bunúsacha a chur san áireamh sna measúnuithe sin);
  • ullmhú dréachtghníomhartha.

Déanann an Coimisiún seiceálacha chomh maith lena chinntiú go tagann an chairt le measúnuithe ex post ionstraimí AE. Féachann sé lena chinntiú go bhfuil iarrachtaí á ndéanamh chun an mhodheolaíocht a chur i bhfeidhm i ngníomh ar bhealach níos fearr. Tugann sé aird faoi leith ar na tograí agus ar na gníomhartha:

  • ina ndéantar saincheisteanna comhoiriúnachta leis an gcairt a ardú, nó
  • ina ndírítear ar cheart bunúsach faoi leith arna chosaint leis an gcairt a chur chun cinn.

An chairt agus an próiseas reachtach

Níl feidhm ag modheolaíocht an Choimisiúin ach maidir le céim ullmhúcháin an próisis reachtaigh. Féadfaidh an ChomhairleParlaimint na hEorpana tograí a fheabhsú gan seiceálacha córasacha a dhéanamh ar thionchar na leasuithe ar chearta bunúsacha agus comhoiriúnacht na leasuithe le cearta bunúsacha. Dá réir sin, tá an Coimisiún sásta cuidiú leis na hinstitiúidí eile athbhreithniú a dhéanamh ar a leasuithe i gcoinne na cairte. I gcásanna nach bhfuil sé cinntithe go dóthanach go dtabharfar urraim do na cearta bunúsacha leis na leasuithe, féadfaidh an Coimisiún a léiriú go bhfuil sé i gcoinne na caighdeáin um chosaint a ísliú agus beart a dhéanamh, lena n-áirítear, más infheidhme, a thogra a aistarraingt. Ní mór déileáil le dréacht-leasuithe ar bith a d’fhéadfadh a bheith contrártha leis an gcairt trí phlé idir na hinstitiúidí.

An chairt agus tíortha AE

Níl d’oibleagáid ar thíortha AE cloí leis an gcairt ach amháin nuair atá dlí AE á chur i bhfeidhm acu. Féachann an Coimisiún le bearta a dhéanamh chun urraim ar chearta bunúsacha a fhorfheidhmiú i dtíortha AE trí:

  • an oibleagáid seo a chur i gcuimhne dóibh agus cuidiú leo dlí AE a chur i bhfeidhm mar is cuí;
  • nósanna imeachta um shárú a thionscnamh i gcoinne tír AE má sháraítear an oibleagáid.

Faisnéis don phobal

Ba cheart don phobal a bheith go mór ar an eolas faoina gcearta arna gcumhdach sa chairt agus faoi bhealaí leis na cearta sin a fhorfheidhmiú má sháraítear iad, go háirithe maidir lecearta an linbh a chosaint. Tá sé riachtanach go bhfuil an pobal ar an eolas faoi na leigheasanna dlíthiúla atá ar fáil agus go bhfuil an fhaisnéis iomchuí acu a theastaíonn uathu chun sásamh (e.g. cúiteamh) a lorg. Dá bhrí sin, féachann an Coimisiún le bearta spriocdhírithe agus saincheaptha a dhéanamh chun dul i ngleic le deacrachtaí ar bith a bhaineann le cumarsáid, amhail:

  • gníomhaíochtaí faisnéise eile maidir le ról agus cumhachtaí AE i gcearta bunúsacha;
  • gníomhaíochtaí lena chinntiú go bhfuil faisnéis phraiticiúil ar leigheasanna dlíthiúla atá ann cheana ar fáil, go háirithe tríd an tairseach don r-cheartas.

Tuarascálacha bliantúla maidir le cur chun feidhme na cairte

Chun athbhreithniú a dhéanamh ar an dul chun cinn maidir leis an gcairt a chur i bhfeidhm agus chun soláthar a dhéanamh i leith malartuithe rialta dearcthaí le Parlaimint na hEorpa agus leis an gComhairle, dréachtaíonn an Coimisiún tuarascálacha bliantúla ar chur i bhfeidhm na cairte. Ullmhaítear iad sin i ndlúthchomhar leis na hinstitiúidí agus na páirtithe leasmhara ábhartha ar fad.

CÚLRA

Tá tuilleadh faisnéise ar fáil ar shuíomh gréasáin na Cairte um Chearta Bunúsacha AE

GNÍOMH

Teachtaireacht ón gCoimisiún: Straitéis chun Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh a chur i bhfeidhm go héifeachtach (COM(2010) 573 an leagan deiridh an 19 Deireadh Fómhair 2010)

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

An Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh — Clár na nÁbhar (IO C 326, 26.10.2012, lch. 392)

Páipéar Inmheánach Oibre an Choimisiúin: Treoir Oibríochtúil maidir leis na Cearta Bunúsacha a chur san áireamh (SEC(2011) 567 an leagan deiridhan 6.5.2011)

Nuashonraithe 28.06.2016

Top