Help Print this page 
Title and reference
Ítimí dé-úsáide

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Ítimí dé-úsáide

Rialaíonn AE onnmhairiú ítimí dé-úsáide - rudaí is féidir a úsáid chun críocha sibhialta agus míleata araon, amhail úráiniam is féidir a úsáid i nginiúint cumhachta agus in airm núicléacha araon. Leis na rialuithe sin, féachtar lena chinntiú go gcomhlíonann sé a chuid gealltanas agus freagrachtaí idirnáisiúnta, go háirithe maidir le neamh-iomadú (i.e. scaipeadh na n-arm núicléach a chosc).

GNÍOMH

Rialachán (CE) Uimh. 428/2009 ón gComhairle an 5 Bealtaine 2009 lena ndéantar córas Comhphobail a chur ar bun chun rialú a dhéanamh ar onnmhairiú, ar aistriú agus ar bhróicéireacht ítimí dé-úsáide agus ar iad a bheith ar idirthuras.

ACHOIMRE

Rialaíonn AE onnmhairiú ítimí dé-úsáide - rudaí is féidir a úsáid chun críocha sibhialta agus míleata araon, amhail úráiniam is féidir a úsáid i nginiúint cumhachta agus in airm núicléacha araon. Leis na rialuithe sin, féachtar lena chinntiú go gcomhlíonann sé a chuid gealltanas agus freagrachtaí idirnáisiúnta, go háirithe maidir le neamh-iomadú (i.e. scaipeadh na n-arm núicléach a chosc).

CAD A DHÉANTAR SA RIALACHÁN SEO?

Leagtar amach ann córas aonfhoirmeach de chuid an Aontais Eorpaigh (AE) chun rialú a dhéanamh ar onnmhairiú, aistriú, agus bróicéireacht (obair na n-idirghabhálaithe a bhíonn ag ceannach agus ag díol ar son daoine eile) ítimí dé-úsáide, agus ar iad a bheith ar idirthuras. Leagtar síos ann liosta coiteann de chuid AE um rialú, mar aon le rialacha dá chur chun feidhme. Tá údarú onnmhairiúcháin de dhíth chun ítim dhé-úsáide a onnmhairiú ón Aontas Eorpach go dtí tír nach bhfuil in AE.

PRÍOMHPHOINTÍ

Is ionann ítimí dé-úsáide agus earraí is féidir a úsáid chun críocha neamh-phléascacha agus a chabhraíonn ar bhealach ar bith le hairm núicléacha nó le feistí pléascacha núicléacha eile a mhonarú. Tá méadú seasta tagtha ar an trádáil in earraí dé-úsáide thar na blianta agus tá siad ina gcuid nach beag de thrádáil sheachtrach AE; in 2013, bhí luach na n-onnmhairí dé-úsáide rialaithe ón Aontas Eorpach ardaithe go dtí EUR 85 billiún.

Údarú onnmhairiúcháin: tá liosta in Iarscríbhinn I den rialachán seo de na hítimí dé-úsáide a dteastaíonn údarú ina leith.

D’fhéadfadh onnmhairiú ítimí dé-úsáide áirithe nach bhfuil in Iarscríbhinn I a bheith faoi réir ag údarú nuair a bhíonn cúis ann lena chreidiúint go bhfuil siad ceaptha le húsáid i dtaca le clár arm bitheolaíochta, ceimiceach, núicléach nó arm diúracáin bhalaistíoch, nó lena n-úsáid maidir le sárú trádbhaic arm.

I gcásanna eisceachtúla, féadfaidh tíortha AE rialuithe breise a fhorchur ar ítimí neamhliostaithe le haghaidh cúiseanna a bhaineann le slándáil an phobail nó cearta an duine.

Cuireann tíortha AE srianta i bhfeidhm freisin ar sheirbhísí bróicéireachta i leith ítimí dé-úsáide, agus ítimí den sórt sin a bheith ar idirthuras tríd AE.

Le Rialachán (AE) Uimh. 388/2012, déantar nuashonrú ar Iarscríbhinn I. Déantar í a ailíniú le rialacha agus tiomantais idirnáisiúnta a rinneadh i bhfianaise rannpháirtíocht AE i nGrúpa na hAstráile, sa Chóras um Rialú na Teicneolaíochta Diúracán, i nGrúpa na Soláthraithe Núicléacha, i gComhshocraíocht Wassenaar maidir le Rialuithe Onnmhairiúcháin le haghaidh Gnáth-Arm agus le haghaidh Earraí agus Teicneolaíochtaí Dé-Úsáide agus sa Choinbhinsiún maidir le hAirm Cheimiceacha.

Saorghluaiseacht ítimí dé-úsáide laistigh den Aontas Eorpach: cé is moite de roinnt ítimí íogaire atá liostaithe in Iarscríbhinn IV den rialachán (amhail maidhmitheoirí pléascacha a thiomáintear go leictreach), féadfar ítimí dé-úsáide a shaorthrádáil laistigh den Aontas Eorpach.

Tá ceithre chineál údarú onnmhairiúcháin i gceist:

1.

Le hÚdaruithe Ginearálta Onnmhairiúcháin AE, ceadaítear ítimí dé-úsáide a onnmhairiú chuig tíortha áirithe faoi choinníollacha áirithe (féach Iarscríbhinn II den rialachán). Cumhdaítear leo:onnmhairí chuig tíortha amhail an Astráil, Ceanada, an tSeapáin, an Nua-Shéalainn, an Iorua, an Eilvéis agus na Stáit Aontaithe;onnmhairí tar éis deisiúcháin/athsholáthair;onnmhairí sealadacha le haghaidh taispeántas nó aontaí;teileachumarsáid agus ceimiceáin.

2.

Féadfaidh tíortha AE Údaruithe Náisiúnta Ginearálta Onnmhairiúcháin a eisiúint más comhsheasmhach iad le húdaruithe ginearálta onnmhairiúcháin AE atá ann cheana agus nach dtagraítear iontu d’ítimí atá liostaithe in Iarscríbhinn II den rialachán (mar shampla, úráiniam, pataiginí daonna agus pataiginí ainmhithe, ar nós víreas áirithe lena n-áirítear Ebola).

3.

Eisíonn údaráis náisiúnta ceadúnais dhomhanda ar onnmhaireoir amháin agus is féidir go gcumhdófar iontu ítimí éagsúla chuig tíortha éagsúla nó úsáideoirí deiridh éagsúla.

4.

Eisíonn údaráis náisiúnta ceadúnais aonair ar onnmhaireoir amháin agus cumhdaítear iontu onnmhairiú ítim de-úsáide amháin nó níos mó chuig úsáideoir deiridh amháin nó choinsíní amháin i dtír nach bhfuil in AE.

Líonra na n-údarás rialaithe onnmhairí: faoin rialachán, bunaítear líonra d’údaráis náisiúnta um rialú onnmhairí ina ndéantar faisnéis a mhalartú.

An liosta ítimí dé-úsáide a nuashonrú

Ionas gur féidir nuashonrú rialta a dhéanamh ar liosta AE d’ítimí dé-úsáide, tugtar don Choimisiún Eorpach faoi Rialachán (AE) Uimh. 599/2014 an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh. Má dhéanann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle agóid ina choinne, ní thiocfaidh an gníomh tarmligthe i bhfeidhm.

An tathbhreithniú beartais um rialú onnmhairí

Faoin rialachán, ceanglaítear ar Choimisiún AE athbhreithniú beartais a dhéanamh um rialú onnmhairí. I mí Dheireadh Fómhair, 2013, chuir an Coimisiún tuarascáil um chur chun feidhme agus um measúnacht tionchair faoi bhráid na Comhairleagus Pharlaimint na hEorpa. Cinntear inti gurb amhlaidh, cé go bhfuil bonn stuama dlí agus institiúideach á sholáthar ag an gcóras reatha um rialú onnmhairí, gur chóir é a uasghrádú d’fhonn na cumais rialaithe nua-aimseartha a bheidh de dhíth ar AE amach anseo a ghiniúint. I mí Aibreáin 2014, glacadh teachtaireacht ina ndearnadh cur síos ar fhís fhadtéarmach do rialuithe onnmhairí straitéiseacha AE agus inar sainaithníodh roghanna beartais nithiúla maidir le nuachóiriú an chórais um rialú onnmhairí. Tá an Coimisiún i mbun measúnacht tionchair faoi láthair agus tá sé i gceist aige reachtaíocht nua a chur i láthair go luath in 2016.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach ar rialuithe um ítimí de-úsáide ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh.

TAGAIRTÍ

Gníomh

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Rialachán (CE) Uimh. 428/2009

27.8.2009

-

IO L 134, 29.5.2009, lgh. 1-269

Gníomh leasaitheach/Gníomhartha leasaitheacha

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Rialachán (AE) Uimh. 1232/2011

7.1.2012

-

IO L 326, 8.12.2011, lgh. 26-44

Rialachán (AE) Uimh. 388/2012

15.6.2012

-

IO L129, 16.5.2012, lgh. 12-280

Rialachán (AE) Uimh. 599/2014

2.7.2014

-

IO L 173, 12.6.2014, lgh. 79-83

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig an gComhairle agus chuig Parlaimint na hEorpa - An tathbhreithniú ar bheartas um rialú onnmhairí: slándáil agus iomaíochas a áirithiú i ndomhan atá ag athrú (COM(2014) 244 final, 24.4.2014).

Nuashonrú is déanaí: 01.03.2015

Top