Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Cothú, rómheáchan agus murtall — straitéis AE

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Cothú, rómheáchan agus murtall — straitéis AE

ACHOIMRE AR:

Pháipéar Bán ón gCoimisiún Eorpach maidir le fadhbanna sláinte a bhaineann le Cothú, le Rómheáchan agus le Murtall (COM(2007) 279 final)

ACHOIMRE

CAD A DHÉANTAR SA PHÁIPÉAR BÁN SEO?

  • Leagtar amach ag an gCoimisiún Eorpach sa pháipéar bán seo cur chuige comhtháite an Aontais Eorpaigh (AE) maidir le drochshláinte a laghdú a bhaineann le drochchothú, le rómheáchan agus le murtall.
  • Dírítear sa pháipéar bán seo ar ghníomhartha a mholadh, ar féidir iad a chur i gcrích ar leibhéal áitiúil, réigiúnach, náisiúnta agus AE ag comhpháirtithe éagsúla chun an fhadhb sláinte poiblí seo a réiteach. Cuireann na gníomhartha sin leis na bearta atá ann cheana i dtíortha AE, agus tacaíonn siad leo.
  • Cuirtear diminsean socheacnamaíoch fhadhb an mhurtaill san áireamh go sonrach sa pháipéar bán seo toisc go mbaineann an fhadhb sin le grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste níos mó sa sochaí.

PRÍOMHPHOINTÍ

Is é príomhchuspóir an pháipéir bháin na hiompraíochtaí ardriosca a laghdú, amhail drochchothú agus easpa aclaíochta, trína n-éirítear róthrom agus murtallach.

Féachtar sa pháipéar bán leis an bpríomhchuspóir sin a bhaint amach trí aird a dhíriú ar ghníomhartha:

  • a chuireann ar chumas tomhaltóirí roghanna eolasacha a dhéanamh chun a áirithiú go mbíonn fáil ar roghanna sláintiúla (e.g. bianna níos cothaithí) i siopaí agus i gceaintíní;
  • a spreagann rannpháirteachas na hearnála príobháidí:
    • d’fhéadfadh an tionscal bia oidis a athfhoirmliú, go háirithe trí na leibhéil salainn, siúcra agus saillte atá iontu a laghdú;
    • d’fhéadfadh fostóirí stíleanna sláintiúla maireachtála a spreagadh (e.g. dul chun na hoibre de shiúl na gcos nó ar an rothar);
  • a spreagann daoine chun tuilleadh aclaíochta a dhéanamh trí bhéim a leagan ar na sochair a bhaineann le gníomhaíocht choirp.

Comhpháirtíochtaí

  • Leagtar béim sa pháipéar bán ar a thábhachtaí agus atá sé comhpháirtíochtaí a fhorbairt ar fud AE chun gníomhú ar an talamh, i.e. ar leibhéal áitiúil, réigiúnach agus náisiúnta agus ar leibhéal AE. Sa chás sin, oibríonn an earnáil príobháideach (e.g. monaróirí bia agus an tionscal fógraíochta), an earnáil sláinte poiblí agus eagraíochtaí sochaí sibhialta (e.g. cumainn spóirt agus comhlachais tomhaltóirí) le chéile.
  • Ag cur le Clár AE maidir le Cothú, Gníomhaíocht Choirp agus Sláinte, a seoladh in 2005, moltar sa pháipéar ardáin den chineál céanna a chruthú ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal fonáisiúnta i dtíortha AE. Nó mór do gheallsealbhóirí áitiúla (e.g. cumainn agus gnóthais bheaga) páirt a ghlacadh sa straitéis chun a rath a áirithiú, toisc go gcruthaíonn sé sin grúpdhinimic agus nasc idir an méid is mó imreoirí agus is féidir ag gach uile leibhéal.
  • Tá údaráis thíortha AE freagrach as:
    • angcomhordúionas ábharthacht na mbeart i réimse na sláinte poiblí a áirithiú ; agus
    • as na meáin a spreagadh chun páirt a ghlacadh i dteachtaireachtaí agus i bhfeachtais chomhchoiteanna a fhorbairt.
  • Cuirtear malartú cleachtas agus naisc níos fearr le rialtais chun cinn ag an ngrúpa ardleibhéil maidir le sláinte, cothú agus gníomhaíocht choirp. Déantar iarracht sa ghrúpa malartú smaointe agus dea-chleachtas a áirithiú i dtíortha AE (agus san Eilvéis agus san Iorua freisin) i mbeartais rialtais sa réimse.

Cur chuige idirdhisciplíneach

  • Cé go bhfuil an tsláinte phoiblí ag croílár na faidhbe, leagtar béim sa pháipéar, de bhreis ar bhéim a leagan ar chomhpháirtíochtaí ar gach leibhéal, ar an bhfíoras go bhfuil cur chuige comhaontaithe de dhíth chun an rómheáchan agus an murtall a chomhrac, cur chuige a bhaineann le roinnt earnálacha beartas. Mar shampla:
    • Oideachas: feachtais faisnéise a fhorbairt le haghaidh leanaí agus daoine fásta araon;
    • Beartas tomhaltóirí: faisnéis shoiléir uilechuimsitheach a chur ar fáil maidir le roghanna bia, e.g. lipéadú cothaitheach;
    • Spórt: rochtain níos fearr a chur ar fáil ar ghníomhaíochtaí eagraithe spóirt agus rannpháirtíocht níos mó i ngníomhaíocht choirp a spreagadh;
    • Pleanáil uirbeach agus iompar inbhuanaithe: “comaitéireacht ghníomhach” a spreagadh, e.g. ag dul chun na hoibre de shiúl na gcos nó ar an rothar, mar aon le gníomhaíochtaí eile;
    • Taighde: tuilleadh faisnéise a fháil faoi chinntithigh roghanna bia, go háirithe trí ghné Bhia agus Aiste Bia Shláintiúil den chlár Fís 2020;
    • Talmhaíocht: bia sláintiúil a chur ar fáil ar bhonn níos ginearálta trí bhronntanais de bharrachas bia do cheaintíní scoile agus d’ionaid saoire leanaí a spreagadh, chun nósanna itheacháin níos sláintiúla a chur chun cinn.

Comhar idirnáisiúnta

D’oibrigh an Coimisiún agus an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte as lámha a chéile chun stór comhchoiteann maidir le cothú agus gníomhaíocht choirp a chruthú — ceann de ghníomhartha leantacha Chairt na hEorpa chun Gníomhú in aghaidh an Mhurtaill ar glacadh léi in Iostanbúl an 16 Samhain 2006.

Beartais um monatóireacht agus measúnú

Déantar monatóireacht ar na sonraí maidir le murtall agus rómheáchan:

  • ar mhacraileibhéal, chun sonraí soiléire inchomparáide a fháil maidir le táscairí uilíocha an dul chun cinn i gcomhthéacs na bPríomhtháscairí Sláinte Eorpacha a bhaineann le haiste bia agus gníomhaíocht choirp;
  • ar leibhéal tíre, chun na gníomhaíochtaí reatha agus tionchar na ngníomhaíochtaí sin a mheas;
  • ar leibhéal na ngníomhartha aonair.

Déantar gníomhaíochtaí a mheas go córasach maidir lena dtionchar chun na cinn a oibríonn go maith a aithint.

Obair leantach

I mí Iúil 2014, ghlac an Chomhairle le conclúidí maidir le cothú agus gníomhaíocht choirp. Tugtar faoi deara sna conclúidí sin go gcaitear suas le 7 % de bhuiséid bhliantúla sláinte ar ghalair a bhaineann le murtall, agus go mbaineann costais indíreacha eile le táirgiúlacht chaillte agus bás anabaí. Liostaítear iontu na gníomhartha atá le glacadh chun dul i ngleic leis an bhfadhb.

CÚLRA

Ní mór gníomhú ar leibhéal AE maidir le cothú agus gníomhaíocht choirp toisc go bhfuil drochaistí bia agus leibhéil ísle gníomhaíochta coirp san Eoraip freagrach as sé as na seacht bpríomhthoisc riosca don drochshláinte sa limistéar sin. Ó na 1980í ar aghaidh, tháinig méadú ollmhór ar líon na ndaoine atá róthrom nó murtallach. I bhformhór thíortha an Aontais Eorpaigh, tá breis is 50 % de na daoine fásta róthrom nó murtallach anois. Chomh maith leis sin, tá a lán leanaí róthrom agus tá méadú ag teacht ar an bhfigiúr sin.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach:

GNÍOMH

Páipéar Bán ar Straitéis don Eoraip maidir le fadhbanna sláinte a bhaineann le Cothú, le Rómheáchan agus le Murtall (COM(2007) 279 final an 30.5.2007)

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Conclúidí na Comhairle maidir le cothú agus gníomhaíocht choirp (2014/C 213/01) (IO C 213, 8.7.2014, lgh. 1-6)

Nuashonraithe 18.04.2016

Top