Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Roinnt inniúlachtaí laistigh den Aontas Eorpach

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Roinnt inniúlachtaí laistigh den Aontas Eorpach

 

ACHOIMRE

Níl ag AE ach amháin na hinniúlachtaí arna dtabhairt dó ag na Conarthaí (prionsabal na tabhartha). Faoin bprionsabal sin, ní féidir le AE gníomhú ach laistigh de theorainneacha na n-inniúlachtaí a thugann tíortha AE dó sna Conarthaí d’fhonn na cuspóirí atá leagtha amach sna Conarthaí a bhaint amach. Inniúlachtaí nach bhfuil tugtha do AE sna Conarthaí, fanann siad ag tíortha AE. Tugtar soiléiriú i gConradh Liospóin ar inniúlachtaí a roinnt idir AE agus na tíortha AE. Roinntear na hinniúlachtaí sin i dtrí phríomhchatagóir:

  • inniúlachtaí eisiacha,
  • inniúlachtaí roinnte, agus
  • inniúlachtaí tacaíochta.

Tríphríomhchineál inniúlachtaí

  • 1.

    Inniúlachtaí eisiacha (Airteagal 3 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh — CFAE) réimsí ina bhfuil AE ina aonar in ann reachtú agus gníomhartha ceangailteacha a ghlacadh. Níl tíortha AE in ann sin a dhéanamh iad féin ach amháin má thugann AE cumhacht dóibh na gníomhartha sin a chur chun feidhme. Tá inniúlacht eisiach ag AE sna réimsí seo a leanas:

  • 3.

    Inniúlachtaí tacaíochta (Airteagal 6 den CFAE): ní féidir le hAE idirghabháil a dhéanamh ach amháin chun tacú le gníomh tíortha AE, iad a chomhordú nó a chomhlánú. Ní bheidh gá i ngníomhartha AE atá ceangailteach ó thaobh dlí go ndéanfaí comhchuibhiú ar dhlíthe nó ar rialacháin tíortha AE. Baineann inniúlachtaí tacaíochta leis na réimsí beartais seo a leanas:

Inniúlachtaí speisialta

Is féidir le hAE bearta a ghlacadh lena áirithiú go ndéanann tíortha AE comhordú ar a mbeartais eacnamaíocha, sóisialta agus fostaíochta ar leibhéal AE.

Tá gnéithe institiúideacha sonracha i gcomhbheartas eachtrach agus slándála AE, amhail rannpháirtíocht theoranta an Choimisiúin Eorpaigh agus Pharlaimint na hEorpa sa nós imeachta cinnteoireachta agus in eisiamh aon ghníomhaíocht reachtaíochta. Tá an beartas sin sainithe agus á chur i bhfeidhm ag an gComhairle Eorpach (ina gcuimsítear Ceannairí Stáit nó Rialtais na dtíortha AE) agus ag an gComhairle (ina gcuimsítear ionadaí as gach tír AE ar leibhéal aireachta). Déanann Uachtarán na Comhairle Eorpaí agus Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála ionadaíocht ar son AE i gcúrsaí an chomhbheartais eachtraigh agus slándála.

Inniúlacht a fheidhmiú

Tá feidhmiú inniúlachtaí AE faoi réir dhá bhunphrionsabal atá leagtha síos in Airteagal 5 den Conradh ar an Aontas Eorpach:

  • comhréireacht: ní rachaidh inneachar agus raon feidhme ghníomh AE thar a bhfuil riachtanach chun cuspóirí na gConarthaí a bhaint amach;
  • coimhdeacht: i réimse a chuid inniúlachtaí neamh-eisiacha, ní fhéadfaidh AE gníomhú ach amháin — agus a mhéid nach féidir — murar féidir le tíortha AE an cuspóir maidir le gníomh beartaithe a bhaint amach go leordhóthanach, ach a d’fhéadfaí a bhaint amach ar bhealach níos fearr ar leibhéal AE.

Nuashonraithe 26.01.2016

Top