Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Dlí AE i gcoinne coireacht chomhshaoil

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Dlí AE i gcoinne coireacht chomhshaoil

 

ACHOIMRE AR:

Treoir 2008/99/CE – cosaint an chomhshaoil tríd an dlí coiriúil

CAD A DHÉANTAR SA TREOIR?

  • Sainítear inti líon cionta tromchúiseacha a dhéanamh díobháil don chomhshaol.
  • Ceanglaítear inti ar thíortha AE pionóis éifeachtacha agus chomhréireacha a thabhairt isteach a bheidh ina ndíspreagadh le haghaidh cionta dá leithéid, beag beann ar cibé an ndéantar d’aon toil nó trí neamart tromchúiseach iad.

PRÍOMHPHOINTÍ

Áirítear ar chineálacha iompair* neamhdhleathaigh a dhéanann díobháil do shláinte an duine nó don chomhshaol atá faoi réir pionós:

  • ábhair dhainséaracha a scaoileadh, a astú nó a ligean isteach ar shlí eile san aer, ithir nó uisce;
  • dramhaíl ghuaiseach a bhailiú, a iompar, a aisghabháil nó a dhiúscairt;
  • méideanna móra dramhaíola a sheoladh;
  • gléasra tionsclaíoch a oibriú ina mbíonn gníomhaíochtaí dainséaracha ag tarlú nó substaintí dainséaracha a stóráil (e.g. monarchana a tháirgeann péinteanna nó ceimiceáin);
  • ábhair núicléacha agus ábhair radaighníomhacha guaiseacha a mhonarú, a chóireáil, a stóráil, a úsáid, a iompar, a allmhairiú, a onnmhairiú nó a dhiúscairt;
  • líon suntasach speiceas ainmhithe agus plandaí faoi chosaint a mharú, a sheilbh nó a gháinneáil;
  • damáiste a dhéanamh do ghnáthóga faoi chosaint;
  • substaintí a ídíonn an ciseal ózóin (e.g. ceimiceáin i múchtóirí dóiteáin nó tuaslagóirí glantacháin) a tháirgeadh, a thrádáil nó a úsáid.

Pionóis:

  • Ní mór do thíortha AE a chinntiú go ngabhann na pionóis choiriúla éifeachtacha, chomhréireacha agus athchomhairleacha a bheidh ina ndíspreagadh agus infheidhme ar dhaoine aonair leis na cionta nó cineálacha iompair neamhdhleathaigh atá liostaithe in Airteagal 3 den Treoir.
  • Ní mór do thíortha AE a dhearbhú gur féidir daoine dlítheanacha* a chur faoi dhliteanas má dhéanann daoine ag gníomhú in ardseasamh cionta dá dtairbhe bunaithe ar chumhacht ionadaíochta, nó údaráis chun cinntí a dhéanamh thar ceann an duine dhlítheanaigh nó smacht a fheidhmiú laistigh den duine dlítheanach. Beidh daoine dlítheanacha faoi dhliteanas chomh maith má rabhthas ábalta an cion a dhéanamh mar thoradh ar easpa maoirseachta nó rialaithe ag an duine sin in ardseasamh.
  • Maidir le dliteanas daoine dlítheanacha ní heisiatar imeachtaí coiriúla i gcoinne daoine nádúrtha ar déantóirí na coire, gríosóirí nó cúlpháirtithe iad sa chion dá dtagraítear sa Treoir. Ag brath ar an gcóras dlí atá infheidhme sa tír AE lena mbaineann, d’fhéadfadh dliteanas na ndaoine dlítheanacha a bheith ina dhliteanas coiriúil nó neamhchoiriúil.
  • Forbraítear an treoir seo ar Threoir 2004/35/CE, lena leagtar síos rialacha maidir le dliteanas an chomhshaoil i dtaca le díobháil don chomhshaol a chosc agus a leigheas.
  • Tá tíortha AE freagrach as coireacht chomhshaoil a ionchúiseamh. Toisc go bhfuil na córais dlí éagsúil i measc thíortha AE, is féidir le coirpigh feidhm a bhaint as easpa comhair agus comhordaithe ar bith idir údaráis náisiúnta. Tá ról tábhachtach ag líonra gairmithe comhshaoil, amhail Líonra an Aontais Eorpaigh um Chur i nGníomh agus um Fhorfheidhmiú Dhlí na Timpeallachta (IMPEL), Fóram Breithiúna an Aontais Eorpaigh don Chomhshaol (EUFJE) agus an Líonra Eorpach um Ionchúisitheoirí don Chomhshaol (ENPE), maidir leis an dea-chleachtas a chomhroinnt agus modheolaíochtaí a fhorbairt le haghaidh forfheidhmiú éifeachtach.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME NA TREORACH?

Tá sé i bhfeidhm ón 26 Nollaig 2008. Bhí sí le corprú ag tíortha AE sa dlí náisiúnta faoin 26 Nollaig 2010

CÚLRA

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach:

PRÍOMHTHÉARMAÍ

Iompar: sa chomhthéacs seo, tagraíonn sé do shárú ar dhlíthe AE nó ar dhlíthe náisiúnta lena dtugtar éifeacht do reachtaíocht AE dá dtagraítear sna hIarscríbhinní le Treoir 2008/99/CE.
Duine dlítheanach: eintiteas neamhdhaonna, amhail cuideachta, a gcaitear leis/léi mar dhuine chun críocha dlíthiúla teoranta. Féadfaidh duine dlítheanach cás a thabhairt, féadfar cás a thabhairt ina choinne/coinne, réadmhaoin a bheith aige/aice agus dul isteach i gconarthaí.

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Treoir 2008/99/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le cosaint an chomhshaoil tríd an dlí coiriúil (IO L 328, 6.12.2008, lgh. 28-37)

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Treoir 2004/35/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Aibreán 2004 maidir le dliteanas comhshaoil i ndáil le damáiste don chomhshaol a chosc agus a leigheas (IO L 143, 30.4.2004, lgh. 56-75)

Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Threoir 2004/35/CE a chorprú sa bhuntéacs. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.

Nuashonraithe 04.08.2017

Top