Help Print this page 
Title and reference
Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας: διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση (Βρυξέλλες ΙΙα)

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας: διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση (Βρυξέλλες ΙΙα)

ΣΎΝΟΨΗ ΤΟΥ ΑΚΌΛΟΥΘΟΥ ΕΓΓΡΆΦΟΥ:

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 - διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας

ΣΎΝΟΨΗ

Ένα μόνο νομοθετικό κείμενο που αποσκοπεί να βοηθά τα διεθνή ζευγάρια να επιλύσουν διαφορές που αφορούν περισσότερες της μίας χώρες για θέματα διαζυγίου και επιμέλειας των παιδιών τους.

ΤΙ ΠΡΟΒΛΈΠΕΙ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ;

Ο κανονισμός θεσπίζει:

κανόνες που ορίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να επιληφθεί των γαμικών διαφορών και των διαφορών γονικής μέριμνας σε υποθέσεις όπου εμπλέκονται περισσότερες της μίας χώρες·

κανόνες για την ευκολότερη αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων που εκδίδονται από μια χώρα της ΕΕ σε άλλη χώρα της ΕΕ·

διαδικασία για διακανονισμό υποθέσεων στις οποίες ένας γονέας απάγει παιδί από μια χώρα της ΕΕ και το μεταφέρει σε άλλη.

Ο κανονισμός δεν αφορά ζητήματα ουσίας του οικογενειακού δικαίου. Για αυτά μεριμνούν οι εκάστοτε χώρες της ΕΕ.

ΒΑΣΙΚΆ ΣΗΜΕΊΑ

Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε υποθέσεις αστικού δικαίου οι οποίες εμπλέκουν περισσότερες της μίας χώρες και σχετίζονται με:

διαζύγιο

δικαστικό χωρισμό

ακύρωση γάμου

οποιοδήποτε θέμα γονικής μέριμνας (όπως την επιμέλεια και τα δικαιώματα επικοινωνίας).

Ένας από τους βασικούς στόχους του κανονισμού είναι η προάσπιση του δικαιώματος των παιδιών να έχουν προσωπική επικοινωνία με αμφότερους τους γονείς, ακόμη και εάν αυτοί έχουν χωρίσει ή ζουν σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ.

Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε υποθέσεις που αφορούν:

τους λόγους του διαζυγίου ή το εφαρμοστέο δίκαιο σε υποθέσεις διαζυγίου·

ζητήματα που σχετίζονται με το διαζύγιο όπως η διατροφή·

την αναγνώριση και την προσβολή της πατρότητας·

αποφάσεις υιοθεσίας και τα σχετικά προπαρασκευαστικά μέτρα·

την ακύρωση και την ανάκληση της υιοθεσίας·

το επώνυμο και το όνομα του παιδιού·

την ανεξαρτησία των παιδιών από τους γονείς ή τους κηδεμόνες τους·

το εμπίστευμα και την κληρονομιά·

τα μέτρα που λαμβάνονται ως αποτέλεσμα ποινικών αδικημάτων που διαπράχθηκαν από παιδιά.

Γαμικές διαφορές

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας για τη διεθνή δικαιοδοσία σε γαμικές διαφορές. Για τον προσδιορισμό της χώρας της ΕΕ της οποίας τα δικαστήρια έχουν δικαίωμα να επιληφθούν μιας υπόθεσης, ο κανονισμός όμως ορίζει επτά εναλλακτικούς τρόπους καθορισμού της αρμοδιότητας, βάσει της εθνικότητας των συζύγων ή του τόπου όπου αυτοί έχουν κανονικά τη διαμονή τους.

Γονική μέριμνα

Ισχύει για τα ακόλουθα:

το δικαίωμα επιμέλειας και το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας·

την επιτροπεία, την κηδεμονία και ανάλογες νομικές ρυθμίσεις·

τον διορισμό και τα καθήκοντα προσώπων ή οργανώσεων στα οποία ανατίθεται η επιμέλεια του παιδιού ή η διοίκηση της περιουσίας του παιδιού, η εκπροσώπησή του ή η φροντίδα του·

την τοποθέτηση του παιδιού σε ανάδοχη οικογένεια ή σε ίδρυμα·

τα μέτρα προστασίας του παιδιού που συνδέονται με τη διοίκηση, τη συντήρηση ή τη διάθεση της περιουσίας του.

Γενικώς, αυτά τα μέτρα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των δικαστηρίων της χώρας τηςΕΕόπου το παιδί έχει τη συνήθη διαμονή του . Εάν είναι αδύνατο να προσδιοριστεί πού διαμένει συνήθως ένα παιδί (όπως στην περίπτωση των προσφύγων), η χώρα της ΕΕ όπου παραβρίσκεται το παιδί αποκτά αυτόματα αρμοδιότητα.

Απαγωγή παιδιού

Επίσης, ο κανονισμός θεσπίζει κανόνες για τον διακανονισμό υποθέσεων στις οποίες τα παιδιά μετακινήθηκαν ή κατακρατούνται παρανόμως.

Τα δικαστήρια της χώρας της ΕΕ όπου το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του αμέσως πριν την απαγωγή διατηρούν την αρμοδιότητά τους έως ότου το παιδί αποκτήσει κύρια κατοικία σε άλλη χώρα της ΕΕ.

Αναγνώριση

Δυνάμει του κανονισμού, όλες οι χώρες της ΕΕ οφείλουν να αναγνωρίζουν αυτομάτως τις αποφάσεις που εκδίδονται σε άλλη χώρα της ΕΕ σε σχέση με γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας. Η αναγνώριση μπορεί να απορριφθεί εάν, για παράδειγμα:

η αναγνώριση αντίκειται προδήλως στη δημόσια τάξη·

ο εναγόμενος δεν έλαβε το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης έγκαιρα ώστε να μπορεί να αμυνθεί (σε περιπτώσεις όπου η απόφαση εκδόθηκε κατά την απουσία του εναγομένου)·

η αναγνώριση είναι ασυμβίβαστη με άλλη απόφαση που έχει εκδοθεί μεταξύ των ίδιων διαδίκων.

Για τις αποφάσεις που αφορούν τη γονική μέριμνα η αναγνώριση μπορεί να απορριφθεί επίσης:

εάν δεν παρασχέθηκε στο παιδί η δυνατότητα ακρόασης·

κατόπιν αιτήματος προσώπου που ισχυρίζεται ότι η απόφαση παραβιάζει την άσκηση της γονικής μέριμνάς του, εάν η απόφαση έχει εκδοθεί χωρίς να δοθεί στο πρόσωπο αυτό δυνατότητα ακρόασης.

Εκτέλεση

Αποφάσεις για την άσκηση της γονικής μέριμνας παιδιού οι οποίες είναι εκτελεστές στη χώρα της ΕΕ όπου εκδόθηκαν μπορούν να εκτελεστούν σε άλλη χώρα της ΕΕ αφού κηρυχθούν εκτελεστές με αίτηση κάθε ενδιαφερομένου. Πάντως, δεν απαιτείται κήρυξη εκτελεστότητας για αποφάσεις που αναγνωρίζουν δικαιώματα επικοινωνίας ή που αφορούν την επιστροφή παιδιού για τις οποίες έχει εκδοθεί πιστοποιητικό από τον αρχικό δικαστή σύμφωνα με τον κανονισμό.

Συνεργασία μεταξύ των κεντρικών αρχών σε υποθέσεις γονικής μέριμνας

Κάθε χώρα της ΕΕ διορίζει μια κεντρική αρχή (ή περισσότερες της μίας), τα καθήκοντα της οποίας περιλαμβάνουν:

να παρέχεται βοήθεια στους γονείς που επιδιώκουν την επιστροφή παιδιού το οποίο έχει απαχθεί από άλλον γονέα και έχει μεταφερθεί σε άλλη χώρα της ΕΕ·

να προάγεται η ανταλλαγή πληροφοριών για την εθνική νομοθεσία και τις διαδικασίες·

να παρέχεται βοήθεια στα δικαστήρια ώστε να επικοινωνούν μεταξύ τους·

να παρέχεται βοήθεια στους γονείς ή τους κηδεμόνες που επιδιώκουν την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων·

να επιδιώκεται η επίλυση διαφωνιών μεταξύ γονέων ή κηδεμόνων μέσα από εναλλακτικούς τρόπους όπως τη μεσολάβηση.

Οι κεντρικές αρχές συνέρχονται τακτικά ως μέλη του ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις.

Υφιστάμενες συμφωνίες

Κατά κανόνα, ο κανονισμός αντικαθιστά τις υφιστάμενες συμβάσεις για τα ίδια ζητήματα όταν εμπλέκονται δύο ή περισσότερες χώρες της ΕΕ. Στις σχέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ, υπερισχύει ορισμένων διμερών συμβάσεων:

Σύμβαση της Χάγης του 1961 (εφαρμοστέο δίκαιο όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων)·

Σύμβαση του Λουξεμβούργου του 1967 (αναγνώριση αποφάσεων που αφορούν το κύρος γάμων)·

Σύμβαση της Χάγης του 1970 (αναγνώριση αποφάσεων διαζυγίου)·

Ευρωπαϊκή Σύμβαση του 1980 (επιμέλεια των τέκνων)·

Σύμβαση της Χάγης του 1980 (αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών).

Σε σχέση με τη σύμβαση της Χάγης, της 19ης Οκτωβρίου 1996, σε θέματα γονικής μέριμνας και μέτρων προστασίας των παιδιών, ο κανονισμός εφαρμόζεται πλήρως εάν το παιδί έχει κανονικά τη διαμονή του σε μια χώρα της ΕΕ.

Εξαιρέσεις και ειδικές διατάξεις

Η Δανία δεν συνιστά συμβαλλόμενο μέρος του κανονισμού και, ως εκ τούτου, δεν δεσμεύεται από αυτόν.

Ειδικές διατάξεις εφαρμόζονται στα ακόλουθα:

στις σχέσεις της Φινλανδίας και της Σουηδίας με τη Δανία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία όσον αφορά τη σκανδιναβική σύμβαση για τον γάμο της 6ης Φεβρουαρίου 1931·

στις σχέσεις μεταξύ της Αγίας Έδρας και της Πορτογαλίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Μάλτας.

Περισσότερες πληροφορίες:

ΠΡΆΞΗ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας ο οποίος καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1347/2000

ΠΑΡΑΠΟΜΠΈΣ

Πράξη

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2201/2003

1.8.2004

-

ΕΕ L 338 της 23.12.2003, σ. 1-29

Πράξη(-εις) τροποποίησης

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2116/2004

3.1.2005

-

ΕΕ L 367 της 14.12.2004, σ. 1-2

ΣΥΝΑΦΕΊΣ ΠΡΆΞΕΙΣ

Απόφαση 2010/405/ΕΕ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2010, για την έγκριση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 189 της 22.7.2010, σ. 12-13)

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2010, για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 343 της 29.12.2010, σ. 10-16)

Απόφαση 2012/714/ΕΕ της Επιτροπής, της 21ης Νοεμβρίου 2012, που επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της Λιθουανίας σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 323 της 22.11.2012, σ. 18-19)

Απόφαση 2014/39/ΕΕ της Επιτροπής, της 27ης Ιανουαρίου 2014, που επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της Λιθουανίας σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα του δικαίου που είναι εφαρμοστέο στο διαζύγιο και τον δικαστικό χωρισμό (ΕΕ L 23 της 28.1.2014, σ. 41-42)

τελευταία ενημέρωση 24.09.2015

Top