Help Print this page 
Title and reference
Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης

Η απόφαση-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των χωρών της ΕΕ καθιστά ταχύτερη και απλούστερη τη διαδικασία βάσει της οποίας οι πολίτες της ΕΕ που διέπραξαν σοβαρό έγκλημα σε άλλη χώρα της ΕΕ μπορούν να διαμεταχθούν στην εν λόγω χώρα για να λογοδοτήσουν ενώπιον της δικαιοσύνης.

ΠΡΑΞΗ

Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2002 για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών.

ΣΥΝΟΨΗ

Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που εγκρίθηκε το 2002 αντικαθιστά το σύστημα έκδοσης, επιβάλλοντας σε κάθε εθνική δικαστική αρχή (δικαστική αρχή εκτέλεσης) να αναγνωρίσει και να εκτελέσει μέσω ελάχιστων ελέγχων και εντός αυστηρών προθεσμιών την αίτηση παράδοσης προσώπου την οποία υποβάλλει η δικαστική αρχή άλλης χώρας της ΕΕ (δικαστική αρχή έκδοσης). Η απόφαση-πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2004 και αντικατέστησε την προηγούμενη νομοθεσία της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.

Ωστόσο, οι χώρες της ΕΕ είναι ελεύθερες να συνάπτουν και να εφαρμόζουν διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, εφόσον οι συμφωνίες αυτές διευκολύνουν ή απλουστεύουν ακόμα περισσότερο τις διαδικασίες παράδοσης.

Γενικές αρχές

Η απόφαση-πλαίσιο καθορίζει το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, καθώς και κάθε δικαστική απόφαση που εκδίδει χώρα της ΕΕ για τη σύλληψη ή την παράδοση από άλλη χώρα της ΕΕ προσώπου με σκοπό:

  • την άσκηση ποινικής δίωξης·
  • την εκτέλεση ποινής ή μέτρου ασφαλείας στερητικού της ελευθερίας.

Εφαρμογή

Το ένταλμα εφαρμόζεται όταν υπάρχει:

  • αξιόποινη πράξη για την οποία προβλέπεται ποινή φυλάκισης ή μέτρο ασφαλείας διάρκειας ανώτερης του 1 έτους·
  • οριστική καταδίκη με φυλάκιση ή με μέτρο ασφαλείας διάρκειας τουλάχιστον 4 μηνών.

Η έκδοση μπορεί να υποβληθεί στον όρο ότι η πράξη για την οποία ζητείται παράδοση αποτελεί αξιόποινη πράξη κατ’ εφαρμογή του δικαίου του κράτους μέλους εκτέλεσης (κανόνας του διττού αξιόποινου της πράξης).

Ωστόσο, τα αδικήματα, υπό τον όρο ότι τιμωρούνται στη χώρα έκδοσης με μέγιστη ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 3 έτη, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε παράδοση χωρίς έλεγχο του διττού αξιόποινου της πράξης είναι μεταξύ άλλων: η τρομοκρατία, η εμπορία ανθρώπων, η διαφθορά, η συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, η παραχάραξη, η ανθρωποκτονία, ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, ο βιασμός, η εμπορία κλεμμένων οχημάτων, η καταδολίευση συμπεριλαμβανομένης και της απάτης κατά των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ.

Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης πρέπει να περιέχει ολόκληρη σειρά πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα του προσώπου, την δικαστική αρχή έκδοσης, την οριστική απόφαση, τη φύση της αξιόποινης πράξης, την ποινή. (δείγμα του εντύπου βρίσκεται σε παράρτημα της απόφασης-πλαισίου).

Διαδικασίες

Κατά γενικό κανόνα, η εκδούσα αρχή κοινοποιεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης απευθείας στην δικαστική αρχή εκτέλεσης. Προβλέπεται η συνεργασία με το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (ΣΠΣ) καθώς και με τις υπηρεσίες της Ιντερπόλ. Εάν η αρχή του κράτους μέλους εκτέλεσης δεν είναι γνωστή, το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο και η Eurojust παρέχουν τη συνδρομή τους στο κράτος μέλος εκτέλεσης.

Κάθε χώρα της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζει ότι η χρήση του εντάλματος είναι αναλογική. Με άλλα λόγια, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα της αξιόποινης πράξης, την ποινή και το κόστος και τα οφέλη από την εκτέλεση του εντάλματος. Το καταζητούμενο πρόσωπο που συλλαμβάνεται, έχει το δικαίωμα να ενημερωθεί σχετικά με το περιεχόμενο του εντάλματος.

3 οδηγίες για τα δικονομικά δικαιώματα που εγκρίθηκαν το 2010 διασφαλίζουν ότι άτομα που αποτελούν αντικείμενο ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης δικαιούνται να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες δικηγόρου και διερμηνέα και πρέπει να λαμβάνουν ενημέρωση για τα δικαιώματά τους.

Άλλες 3 οδηγίες προτάθηκαν από την Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2013. Αυτές θα βελτιώσουν επίσης, αφού εγκριθούν, το καθεστώς του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, ειδικότερα όσον αφορά τις διαδικασίες για το ευεργέτημα πενίας.

Εν πάση περιπτώσει, η αρχή εκτέλεσης έχει το δικαίωμα να αποφασίσει για την παράταση της κράτησης ή για την απελευθέρωσή του υπό ορισμένους όρους.

Εν αναμονή της απόφασης, η αρχή εκτέλεσης (σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις) προβαίνει σε ακρόαση του κατηγορουμένου. Το αργότερο εντός 60 ημερών μετά τη σύλληψη. Εάν το συλληφθέν πρόσωπο αποφασίσει να συγκατατεθεί στην παράδοσή του, η οριστική απόφαση για την εκτέλεση του εντάλματος θα πρέπει να λαμβάνεται εντός 10 ημερών μετά τη συγκατάθεση.

Λόγοι άρνησης της εκτέλεσης και της παράδοσης

Μια χώρα της ΕΕ οφείλει να μην εκτελέσει το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εάν:

  • έχει εκδοθεί οριστική απόφαση από χώρα της ΕΕ για την ίδια αξιόποινη πράξη κατά του ιδίου προσώπου (αρχή του δεδικασμένου, ήτοι κανένας δεν μπορεί να διωχθεί ή να καταδικαστεί δις για τα ίδια γεγονότα ή την ίδια αξιόποινη συμπεριφορά)·
  • η αξιόποινη πράξη καλύπτεται από αμνηστία στο κράτος μέλος εκτέλεσης·
  • το συγκεκριμένο πρόσωπο δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο από το κράτος μέλος εκτέλεσης λόγω της ηλικίας του/της.

Εάν ισχύουν άλλοι όροι (πχ. σε περίπτωση παραγραφής του ποινικού αδικήματος ή της επιβληθείσας ποινής -ήτοι όταν αυτό δεν μπορεί να εκδικασθεί λόγω του ότι έχει περάσει πολύς καιρός- από τις διατάξεις της χώρας εκτέλεσης, ή σε περίπτωση οριστικής απόφασης για την ίδια αξιόποινη πράξη που έχει εκδοθεί από άλλη χώρα κ.λπ), η χώρα εκτέλεσης μπορεί να αρνηθεί να εκτελέσει το ένταλμα. Επίσης, μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος σε περίπτωση που το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δεν εμφανίστηκε αυτοπροσώπως στη δίκη που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης, εκτός εάν εφαρμόστηκαν τα απαραίτητα μέτρα ελέγχου. Εν πάση περιπτώσει, η άρνηση πρέπει να αιτιολογηθεί στη χώρα έκδοσης.

Με την υποβολή ορισμένων πληροφοριών (σχετικά με το ένταλμα σύλληψης, τη φύση της αξιόποινης πράξης, την ταυτότητα του προσώπου κ.λπ.) κάθε χώρα της ΕΕ επιτρέπει τη διέλευση από την επικράτεια του παραδιδόμενου προσώπου.

Το ένταλμα μεταφράζεται στην επίσημη γλώσσα της χώρας εκτέλεσης. Επιπλέον, αποστέλλεται με κάθε μέσο που επιτρέπει την ύπαρξη γραπτής απόδειξης και τη δυνατότητα εξακρίβωσης της αυθεντικότητάς της από μέρους της χώρας εκτέλεσης.

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Δικαιοσύνης.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Πράξη

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα

Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ

7.8.2002

31.12.2003

ΕΕ L 190, 18.7.2002

Πράξη (εις) τροποποίησης

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα

Απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ

28.3.2009

28.3.2011

ΕΕ L 81 της 27.3.2009

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Οδηγία 2010/64/ ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία (Επίσημη Εφημερίδα L 280 της 26.10.2010).

Οδηγία 2012/13/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών (Επίσημη Εφημερίδα L 142 της 1.6.2012).

Οδηγία 2013/48/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και διαδικασίαςεκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς και σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας του και με το δικαίωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές αρχές κατά τη διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας(Επίσημη ΕφημερίδαL294 της 6.11.2013).

Έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 11ης Απριλίου 2011 για την εφαρμογή, από το 2007, της απόφασης πλαισίου του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών [ COM(2011) 175 τελικό - Δεν έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

Αυτή η έκθεση κάνει έναν απολογισμό των 7 χρόνων εφαρμογής του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. Η πρωτοβουλία αποτελεί λειτουργική επιτυχία: εκδόθηκαν 54 689 εντάλματα και εκτελέστηκαν 11 630. Για την έκδοση μεταξύ χωρών της ΕΕ χρειάζονται σήμερα δεκατέσσερις με δεκαεπτά ημέρες, εφόσον το άτομο συναινεί στη διαμεταγωγή του, και σαράντα οκτώ ημέρες εάν δε συναινεί, τη στιγμή που αυτό το χρονικό διάστημα στο παρελθόν ανέρχονταν σε πάνω από ένα έτος. Χάρη σε αυτό το μηχανισμό, ο οποίος εξασφαλίζει ότι το άνοιγμα των συνόρων δεν αποβαίνει εις όφελος εκείνων που επιδιώκουν να ξεφύγουν από τη δικαιοσύνη, ενισχύθηκε η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εντός της ΕΕ. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ανεπάρκειες, ιδίως σε θέματα σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ζητάει από τα κράτη μέλη να καταστήσουν τη νομοθεσία τους σύμφωνη με την οδηγία-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ, εφόσον αυτό δεν ισχύει ήδη, καθώς και να εφαρμόσουν τις ήδη εγκριθείσες πράξεις προκειμένου να βελτιώσουν τη λειτουργία του εντάλματος. Επίσης, η έκθεση επισημαίνει ότι εκδόθηκαν πολλά εντάλματα για αδικήματα ήσσονος σημασίας, και προτρέπει τα αιτούντα κράτη μέλη να εφαρμόζουν την αρχή της αναλογικότητας.

Έκθεση της Επιτροπής της 24ης Ιανουαρίου 2006 που στηρίζεται στο άρθρο 34 της απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών (Αναθεωρημένη έκδοση) [ COM(2006) 8 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

Η έκθεση στην αναθεωρημένη της μορφή επικεντρώνεται κυρίως της ιταλική νομοθεσία που έχει εκδοθεί μετά την αρχική έκθεση, Η Επιτροπή κρίνει ότι το ένταλμα σύλληψης λειτουργεί στις περισσότερες περιπτώσεις που προβλέπονται στα κράτη μέλη, παρά την αρχική καθυστέρηση.

Έκθεση της Επιτροπής της 23ης Φεβρουαρίου 2005 που στηρίζεται στο άρθρο 34 της απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών [ COM(2005) 63 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

Σύμφωνα με την αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή στην έκθεσή της, ο αντίκτυπος του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης από την έναρξη εφαρμογής του, την 1η Ιανουαρίου 2004, κρίνεται θετικός, τόσο όσον αφορά την αποπολιτικοποίηση και την αποτελεσματικότητα όσο και την ταχύτητα της διαδικασίας παράδοσης, τηρουμένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ενεχομένων ατόμων.

Δηλώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 31 παράγραφος 2 της απόφασης-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών [Επίσημη Εφημερίδα L 246, 29.9.2003].

Η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία δηλώνουν ότι η ενιαία ισχύουσα νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα εμβάθυνσης και διεύρυνσης των διατάξεων της παρούσας απόφασης-πλαισίου. Τα κράτη αυτά θα διατηρήσουν την ενιαία διαδικασία που ισχύει μεταξύ τους, ήτοι:

  • η Δανία: νόμος των βορείων κρατών για την έκδοση (νόμος αριθ. 27 της 3ης Φεβρουαρίου 1960, υπό την τροποποιηθείσα του έκδοση)·
  • η Φινλαδνία: νόμος των βορείων κρατών για την έκδοση (270/1960)·
  • η Σουηδία: νόμος (1959 :254) για την έκδοση προς τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία για ποινικά αδικήματα.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 29.04.2014

Top