Help Print this page 
Title and reference
Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η οδηγία ανήκει στα νομικά μέσα που έχουν στη διάθεσή τους τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προκειμένου να εφαρμόσουν τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Πρόκειται για ένα ευέλικτο μέσο που χρησιμοποιείται κυρίως για την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών. Καθιστά υποχρεωτική την επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος, αλλά αφήνει ελεύθερες τις χώρες της ΕΕ να επιλέξουν πώς θα το πράξουν.

ΣΎΝΟΨΗ

Η οδηγία ανήκει στα νομικά μέσα που έχουν στη διάθεσή τους τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προκειμένου να εφαρμόσουν τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Πρόκειται για ένα ευέλικτο μέσο που χρησιμοποιείται κυρίως για την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών. Καθιστά υποχρεωτική την επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος, αλλά αφήνει ελεύθερες τις χώρες της ΕΕ να επιλέξουν πώς θα το πράξουν.

Η οδηγία ανήκει στο παράγωγο δίκαιο της ΕΕ. Επομένως, εγκρίνεται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δυνάμει των ιδρυτικών Συνθηκών. Αφού εγκριθεί σε επίπεδο ΕΕ, η οδηγία πρέπει στη συνέχεια να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών για να εφαρμοσθεί.

Για παράδειγμα, η οδηγία για την οργάνωση του χρόνου εργασίας θεσπίζει υποχρεωτικές περιόδους ανάπαυσης και επιβάλλει περιορισμούς στον επιτρεπόμενο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στην ΕΕ. Ωστόσο, εναπόκειται στην εκάστοτε χώρα να καταρτίσει τους δικούς της νόμους για να καθορίσει τον τρόπο εφαρμογής αυτών των κανόνων.

Δεσμευτική πράξη γενικής ισχύος

Το άρθρο 288 της Συνθήκης για λειτουργία της ΕΕ αναφέρει ότι η οδηγία είναι δεσμευτική για τις χώρες στις οποίες απευθύνεται (μία ή περισσότερες ή όλες τους) όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αλλά δεν αγγίζει την αρμοδιότητα των εθνικών αρχών ως προς τον τύπο και τα μέσα.

Ωστόσο, η οδηγία διαφέρει από τον κανονισμό ή από την απόφαση.

Σε αντίθεση με τον κανονισμό που, αφού τεθεί σε ισχύ, εφαρμόζεται άμεσα στο εθνικό δίκαιο των χωρών της ΕΕ, η οδηγία δεν έχει άμεση εφαρμογή στις χώρες της ΕΕ. Πρώτα πρέπει να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο πριν μπορέσουν να προσφύγουν σε αυτήν οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και οι ιδιώτες.

Σε αντίθεση με την απόφαση, η οδηγία αποτελεί κείμενο με γενική ισχύ που απευθύνεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

Η οδηγία εκδίδεται βάσει νομοθετικής διαδικασίας. Είναι μια νομοθετική πράξη που εγκρίνεται από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο με τη συνήθη ή την ειδική νομοθετική διαδικασία.

Υποχρεωτική μεταφορά στο εθνικό δίκαιο

Για να τεθεί μια οδηγία σε ισχύ σε εθνικό επίπεδο, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εγκρίνουν νόμο για τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο. Αυτό το εθνικό μέτρο οφείλει να επιτύχει τους στόχους που ορίζονται στην οδηγία. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να κοινοποιούν τα μέτρα αυτά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο οι χώρες της ΕΕ διαθέτουν περιθώριο ελιγμών. Το γεγονός αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη συγκεκριμένα εθνικά χαρακτηριστικά. Η μεταφορά μιας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο πρέπει να πραγματοποιείται εντός της προθεσμίας που καθορίζεται κατά την έκδοσή της (συνήθως εντός 2 ετών).

Σε περίπτωση που μια χώρα δεν μεταφέρει μια οδηγία στο εθνικό της δίκαιο, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει και να προσφύγει εναντίον αυτής της χώρας στο Δικαστήριο της ΕΕ (η μη εκτέλεση της δικαστικής απόφασης στην περίπτωση αυτή μπορεί να επιφέρει νέα καταδίκη, η οποία μπορεί να καταλήξει στην επιβολή προστίμων).

Προστασία ατόμων στην περίπτωση εσφαλμένης μεταφοράς οδηγιών

Κατ' αρχήν, η οδηγία τίθεται ισχύ μόνον αφού μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο. Ωστόσο, το Δικαστήριο της ΕΕ θεωρεί ότι οδηγία που δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μπορεί να παράγει άμεσα ορισμένα αποτελέσματα, όταν:

η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο δεν πραγματοποιήθηκε ή πραγματοποιήθηκε εσφαλμένα,

οι διατάξεις τής οδηγίας έχουν διατυπωθεί άνευ όρων και είναι αρκούντως σαφείς και ακριβείς, και

οι διατάξεις της οδηγίας παρέχουν δικαιώματα σε ιδιώτες.

Όταν πληρούνται αυτοί οι όροι, τα άτομα μπορούν να επικαλεστούν την οδηγία κατά μιας χώρας της ΕΕ ενώπιον των δικαστηρίων. Ωστόσο, εάν μια οδηγία δεν έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο, οι ιδιώτες δεν μπορούν να την επικαλεστούν για υποβολή αξιώσεων κατά άλλων ιδιωτών σχετικά με το άμεσο αποτέλεσμά της (βλέπε απόφαση στην υπόθεση C-91/92 Paola Faccini Dori κατά Recreb Srl, της 14ης Ιουλίου 1994).

Επίσης, το Δικαστήριο παρέχει, υπό ορισμένους όρους, στους ιδιώτες τη δυνατότητα αποζημίωσης σε περίπτωση εσφαλμένης ή υπερήμερης μεταφοράς οδηγιών (βλέπε απόφαση στις υποθέσεις C-6/90 και C-9/90 Francovich και Bonifaci της 19ης Νοεμβρίου 1991).

Καταπολέμηση της υπερήμερης μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο

Η υπερήμερη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό δίκαιο από τις χώρες της ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί επίμονο πρόβλημα, το οποίο εμποδίζει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από το να αποκομίσουν τα απτά οφέλη του δικαίου της ΕΕ.

Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τη μείωση του ελλείμματος μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο στο 1 %. Σύμφωνα με τον πίνακα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών της ΕΕ για την ενιαία αγορά, που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2014, μόνο 5 χώρες δεν κατάφεραν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο. Αντιθέτως, 12 χώρες κατάφεραν να επιτύχουν έλλειμμα συμμόρφωσης της εθνικής νομοθεσίας κάτω του 0,5%, το οποίο είχε προταθεί στην πράξη για την ενιαία αγορά του Απριλίου του 2011.

Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στον δικτυακό τόπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το δίκαιο της ΕΕ.

τελευταία ενημέρωση 30.08.2015

Top