Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Οικονομική και Νομισματική Ένωση της ΕΕ — τρίτο στάδιο

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Οικονομική και Νομισματική Ένωση της ΕΕ — τρίτο στάδιο

 

ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ:

Άρθρο 119 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 140 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΕ;

Το τρίτο στάδιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) της ΕΕ είναι η εισαγωγή του ευρώ και η εφαρμογή της κοινής νομισματικής πολιτικής στις χώρες της ΕΕ.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η ΟΝΕ αποτελεί διαδικασία με σκοπό την εναρμόνιση των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών των χωρών της ΕΕ. Η εν λόγω διαδικασία περιλαμβάνει τις ακόλουθες 3 φάσεις:

  • 1η φάση (από 1η Ιουλίου 1990 έως 31η Δεκεμβρίου 1993): ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων μεταξύ των χωρών της ΕΕ·
  • 2η φάση (από 1η Ιανουαρίου 1994 έως 31η Δεκεμβρίου 1998): συντονισμός των νομισματικών πολιτικών των χωρών της ΕΕ ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών και κεντρικών τους τραπεζών και ενδυνάμωση της οικονομικής σύγκλισης μεταξύ των χωρών της ΕΕ·
  • 3η φάση (από 1η Ιανουαρίου 1999 και εντεύθεν): η σταδιακή εισαγωγή του ευρώ και η εφαρμογή της ενιαίας νομισματικής πολιτικής υπό την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Έχουν ολοκληρωθεί τα πρώτα 2 στάδιατης ΟΝΕ. Το τρίτο και τελικό στάδιο βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Το εν λόγω στάδιο αφορά συγκεκριμένα την εισαγωγή του ευρώ στις χώρες της ΕΕ. Επί του παρόντος, 19 χώρες της ΕΕ έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως ενιαίο νόμισμα. Οι εν λόγω χώρες αποτελούν τη «ζώνη του ευρώ».

Μετάβαση στο ευρώ

Προτού μια χώρα της ΕΕ να είναι σε θέση να συμμετάσχει στην τρίτη φάση της ΟΝΕ πρέπει αρχικά να πληροί έναν αριθμό οικονομικών και νομικών απαιτήσεων.

Οι οικονομικές απαιτήσεις ονομάζονται κριτήρια σύγκλισης. Στόχος είναι να διασφαλίζεται ότι η ΕΕ διαθέτει σταθερή οικονομία και δημοσιονομική κατάσταση προκειμένου να διατηρεί τη σταθερότητα της ζώνης του ευρώ.

Σύμφωνα με τις νομικές απαιτήσεις, το εθνικό δίκαιο πρέπει να συνάδει με τις Συνθήκες της ΕΕ, ειδικά όσον αφορά τα σημεία που σχετίζονται με την εθνική κεντρική τράπεζα και το νόμισμα.

Όταν μια χώρα της ΕΕ ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις, εξουσιοδοτείται να συμμετέχει στην τρίτη φάση της ΟΝΕ και να υιοθετήσει το ευρώ ως ενιαίο νόμισμα. Έπειτα το ευρώ αντικαθιστά το μέχρι πρότινος εθνικό νόμισμα και γίνεται το επίσημο νόμισμα της χώρας.

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην ΟΝΕ. Η ΕΚΤ είναι αυτή που καταρτίζει τη νομισματική πολιτική των χωρών της ζώνης του ευρώ. Επίσης αυτή μόνο κατέχει την εξουσία να εγκρίνει την έκδοση τραπεζογραμματίων του ευρώ. Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εκδίδουν κέρματα, αλλά η ΕΚΤ πρέπει να εγκρίνει πρώτα το ετήσιο ποσό προς έκδοση.

Οι πρώτες χώρες στη ζώνη του ευρώ

Η 3η Μαΐου 1998 αποτελεί ιστορική ημερομηνία σε σχέση με την έναρξη της τρίτης φάσης της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία, το Συμβούλιο υιοθέτησε μια απόφαση αναγνωρίζοντας ότι 11 χώρες της ΕΕ πληρούσαν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος την 1η Ιανουαρίου 1999 (Βέλγιο, Γερμανία, Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Αυστρία, Πορτογαλία και Φινλανδία).

Το ευρώ υιοθετήθηκε, λοιπόν, σε 2 στάδια:

  • 1η Ιανουαρίου 1999: το ευρώ υιοθετήθηκε ως «λογιστικό» χρήμα και οι συντελεστές μετατροπής καθορίστηκαν σε σχέση με τα πρώην εθνικά νομίσματα τα οποία έγιναν έτσι μη δεκαδικές υποδιαιρέσεις του ευρώ·
  • 1η Ιανουαρίου 2002: τα κέρματα και τα τραπεζογραμμάτια του ευρώ κυκλοφόρησαν στις χώρες της ΕΕ. Οι ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις μπορούσαν τότε να κάνουν τις χρηματικές πληρωμές τους σε ευρώ.

Η Ελλάδα, η οποία δεν πληρούσε τα κριτήρια σύγκλισης το 1998, ζήτησε επαναξιολόγηση της κατάστασής της το 2000. Τότε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική γνώμη και η Ελλάδα εισήλθε επίσημα στην τρίτη φάση της ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 2001.

Διευρύνσεις της ζώνης του ευρώ

Κατ' αρχήν, όλες οι χώρες της ΕΕ καλούνται να συμμετέχουν στην τρίτη φάση της ΟΝΕ και συνεπώς να υιοθετήσουν το ευρώ (άρθρο 119 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ). Κάποιες χώρες ωστόσο δεν έχουν ακόμα ικανοποιήσει τους απαραίτητους οικονομικούς και δημοσιονομικούς όρους. Οι εν λόγω χώρες τίθενται στο πλαίσιο προσωρινών παρεκκλίσεων μέχρι να μπορέσουν να συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ. Επιπλέον, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν λάβει εξαίρεση, γνωστή και ως ρήτρα απαλλαγής, από τη συμμετοχή στο ευρώ (βλέπε παρακάτω).

Τουλάχιστον κάθε 2 χρόνια, η Επιτροπή και η ΕΚΤ αξιολογούν την πρόοδο των εν λόγω χωρών που διαθέτουν παρέκκλιση από τις απαιτήσεις σύγκλισης και τις νομικές απαιτήσεις. Εάν εκδώσουν θετική γνώμη για την ικανότητα της χώρας να συμμετέχει στην τρίτη φάση της ΟΝΕ, τότε το Συμβούλιο θεσπίζει απόφαση για τη συμμετοχή της χώρας στο ευρώ.

Βάσει της εν λόγω διαδικασίας, η ζώνη του ευρώ έχει διευρυνθεί αρκετές φορές για να συμπεριλάβει τις εξής επιπλέον χώρες:

Επί του παρόντος, 19 από τις 28 χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούν το ευρώ ως το κοινό νόμισμά τους.

Εξαιρέσεις

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία κοινοποίησαν την πρόθεσή τους να μη συμμετέχουν στην τρίτη φάση της ΟΝΕ και συνεπώς να μην υιοθετήσουν το ευρώ. Οι εν λόγω 2 χώρες συνεπώς εξαιρούνται από τη συμμετοχή στην ΟΝΕ, γεγονός το οποίο ρυθμίζεται λεπτομερώς στα πρωτόκολλα αριθ. 15 και 16, που έχουν προσαρτηθεί στις ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ. Επιπλέον, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρούν το δικαίωμα να τερματίσουν το καθεστώς απαλλαγής τους και να ζητήσουν να ενταχθούν στην τρίτη φάση της ΟΝΕ.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στα εξής:

ΚΥΡΙΑ ΠΡΑΞΗ

Άρθρο 119 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 140 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

τελευταία ενημέρωση 01.08.2016

Top