Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Η εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Η εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων

ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ:

Ανακοίνωση της Επιτροπής [(COM(2010) 573 τελικό] — Στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ

ΣΥΝΟΨΗ

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ;

  • Παρουσιάζει τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.
  • Εξετάζει τον ρόλο των θεμελιωδών δικαιωμάτων στη νομοθετική διαδικασία, μεταξύ άλλων στη μεθοδολογία της Επιτροπής για την κατάρτιση νέας νομοθεσίας καθώς επίσης στην εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Με τη θέση σε ισχύ της συνθήκης της Λισαβόνας την 1η Δεκεμβρίου 2009, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατέστη νομικά δεσμευτικός. Αυτό το νέο καθεστώς του Χάρτη χρησίμευσε στην ενίσχυση της δράσης της ΕΕ όσον αφορά το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Δεδομένου του ότι ο στόχος της στρατηγικής της Επιτροπής είναι να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων που ορίζονται στο Χάρτη,, η Ένωση πρέπει να αποτελεί υπόδειγμα, προκειμένου:

  • να δώσει τη δυνατότητα στα πρόσωπα που ζουν στην ΕΕ να απολαύουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στο Χάρτη·
  • να αναπτυχθεί αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των χωρών της ΕΕ·
  • να αναπτυχθεί η εμπιστοσύνη του κοινού προς τις πολιτικές της ΕΕ·
  • να βελτιωθεί η αξιοπιστία της εξωτερικής δράσης της ΕΕ όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Πνεύμα θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Επιτροπή

Η Επιτροπή διενεργεί τακτικούς ελέγχους για να διασφαλίσει ότι οι νομοθετικές προτάσεις και πράξεις της είναι σύμφωνες με τον Χάρτη. Εντούτοις, πρέπει να ενισχύσει αυτούς τους ελέγχους εντός των υπηρεσιών που επεξεργάζονται τις προτάσεις και τις πράξεις, εισάγοντας ένα «πνεύμα θεμελιωδών δικαιωμάτων» σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την αξιολόγηση της σκοπιμότητας και της αναλογικότητας των προτάσεων, ιδίως διότι ορισμένα δικαιώματα είναι απόλυτα (π.χ. η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η απαγόρευση των βασανιστηρίων, κλπ.), ενώ άλλα ενδέχεται υπό ορισμένες συνθήκες, να υπόκεινται σε περιορισμούς.

Η Επιτροπή διαθέτει μια μεθοδολογία για τη διασφάλιση της διενέργειας συστηματικών και αυστηρών ελέγχων, όσον αφορά το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σχέδια προτάσεων που εκπονούνται κατά τη διάρκεια:

  • προπαρασκευαστικών διαβουλεύσεων·
  • αξιολογήσεων αντίκτυπου (το 2011, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές που αφορούν το να λαμβάνονται υπόψη τα θεμελιώδη δικαιώματα σε αυτές τις αξιολογήσεις)·
  • εκπόνησης σχεδίων πράξεων.

Η Επιτροπή διενεργεί επίσης ελέγχους προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο Χάρτης λαμβάνεται υπόψη κατά τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις των οργάνων της ΕΕ. Επιδιώκει να διασφαλίσει ότι καταβάλλονται προσπάθειες για την καλύτερη πρακτική εφαρμογή της μεθοδολογίας. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε προτάσεις και πράξεις οι οποίες:

  • εγείρουν ιδιαίτερα ζητήματα συμφωνίας με το Χάρτη ή
  • αποβλέπουν ειδικά στην προώθηση ενός εκ των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Χάρτη.

Ο Χάρτης και η νομοθετική διαδικασία

Η μεθοδολογία της Επιτροπής εφαρμόζεται μόνο στο προπαρασκευαστικό στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας. Οι προτάσεις της μπορούν να τροποποιηθούν από το Συμβούλιο ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χωρίς να διενεργηθούν συστηματικοί έλεγχοι όσον αφορά τον αντίκτυπο και τη συμβατότητα των τροποποιήσεων με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι πρόθυμη να συνδράμει τα άλλα όργανα στην αναθεώρηση των τροποποιήσεών τους σε σχέση με το Χάρτη. Σε περίπτωση που οι τροποποιήσεις της πρότασής της δεν εξασφαλίζουν επαρκώς το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η Επιτροπή μπορεί να επισημάνει την αντίρρησή της όσον αφορά την υποβάθμιση των κριτηρίων προστασίας και αναλαμβάνει δράση, συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, της απόσυρσης της πρότασης. Όλα τα σχέδια τροποποιήσεων που ενδέχεται να μην είναι συμβατά με το Χάρτη πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ των θεσμικών οργάνων .

Ο Χάρτης και οι χώρες της ΕΕ

Οι χώρες της ΕΕ υποχρεούνται να συμμορφώνονται προς τον Χάρτη μόνο κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Στόχος της Επιτροπής είναι να λάβει μέτρα προκειμένου να επιβάλει το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις χώρες της ΕΕ:

  • υπενθυμίζοντάς τους αυτή την υποχρέωση και βοηθώντας στη σωστή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ·
  • κινώντας διαδικασίες επί παραβάσει σε βάρος μιας χώρας της ΕΕ, σε περίπτωση παράβασης αυτής της υποχρέωσης.

Ενημέρωση των πολιτών

Οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται σωστά σχετικά με τα δικαιώματά τους όπως προβλέπονται στον Χάρτη, καθώς επίσης για τους τρόπους με τους οποίους θα τα ασκήσουν σε περίπτωση παραβίασης, ιδιαίτερα όσον αφορά την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού. Είναι απαραίτητο οι πολίτες να γνωρίζουν τα διαθέσιμα μέτρα προσφυγής και να έχουν τις κατάλληλες πληροφορίες που χρειάζονται για να προσφύγουν σε ένδικα μέσα (π.χ. αποζημίωση). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επιδιώκει να λάβει στοχευμένα και προσαρμοσμένα μέτρα για την αντιμετώπιση τυχόν δυσχερειών που σχετίζονται με την επικοινωνία, όπως:

  • περαιτέρω δράσεις ενημέρωσης σχετικά με το ρόλο και τις αρμοδιότητες της ΕΕσε θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων·
  • δράσεις για την εξασφάλιση της διαθεσιμότητας πρακτικών πληροφοριών σχετικά με τα μέσα προσφυγής, ιδίως μέσω της διαδικτυακής πύλης e-justice.

Ετήσιες εκθέσεις για την εφαρμογή του Χάρτη

Για την αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή του Χάρτη και για την τακτική ανταλλαγή απόψεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Επιτροπή καταρτίζει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη. Οι εκθέσεις προετοιμάζονται σε στενή συνεργασία με όλα τα όργανα και τα αντίστοιχα ενδιαφερόμενα μέρη.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στον δικτυακό τόπο «Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ»

ΠΡΑΞΗ

Ανακοίνωση της Επιτροπής: Στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση [COM(2010) 573 τελικό της 19ης Οκτωβρίου 2010]

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 392)

Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: Επιχειρησιακές οδηγίες για τη συνεκτίμηση των θεμελιωτών δικαιωμάτων κατά την αξιολόγηση των επιπτώσεων των προτάσεων της Επιτροπής [SEC(2011) 567 τελικό της 6.5.2011]

τελευταία ενημέρωση 28.06.2016

Top