Help Print this page 
Title and reference
Είδη διπλής χρήσης

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Είδη διπλής χρήσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ελέγχει τις εξαγωγές των ειδών διπλής χρήσης, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτική όσο και για στρατιωτική χρήση, όπως το ουράνιο που μπορεί χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας, καθώς και στα πυρηνικά όπλα. Οι εν λόγω έλεγχοι έχουν στόχο τη διασφάλιση ότι η ΕΕ τηρεί τις διεθνείς δεσμεύσεις και τις ευθύνες της, ειδικότερα όσον αφορά τη μη διάδοση (π.χ. πρόληψη της διάδοσης των πυρηνικών όπλων).

ΠΡΆΞΗ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 428/2009 του Συμβουλίου, της 5ης Μαΐου 2009, περί κοινοτικού συστήματος ελέγχου των εξαγωγών, της μεταφοράς, της μεσιτείας και της διαμετακόμισης ειδών διπλής χρήσης

ΣΎΝΟΨΗ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ελέγχει τις εξαγωγές των ειδών διπλής χρήσης, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτική όσο και για στρατιωτική χρήση, όπως το ουράνιο που μπορεί χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας, καθώς και στα πυρηνικά όπλα. Οι εν λόγω έλεγχοι έχουν στόχο τη διασφάλιση ότι η ΕΕ τηρεί τις διεθνείς δεσμεύσεις και τις ευθύνες της, ειδικότερα όσον αφορά τη μη διάδοση (π.χ. πρόληψη της διάδοσης των πυρηνικών όπλων).

ΤΙ ΠΡΟΒΛΈΠΕΙ Ο ΠΑΡΏΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ;

Καθορίζει ένα ενιαίο σύστημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ελέγχου των εξαγωγών, της μεταφοράς, της μεσιτείας και της διαμετακόμισης (η δραστηριότητα αγοράς και πώλησης των μεσαζόντων για λογαριασμό άλλων) ειδών διπλής χρήσης. Θεσπίζει έναν κοινό κατάλογο ελέγχου για την ΕΕ και κανόνες για την εφαρμογή του. Η άδεια εξαγωγής είναι απαραίτητη προκειμένου να εξαχθεί ένα είδος διπλής χρήσης από την ΕΕ σε μια τρίτη χώρα.

ΒΑΣΙΚΆ ΣΗΜΕΊΑ

Τα είδη διπλής χρήσης αποτελούν αγαθά τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούνται τόσο για μη εκρηκτικές χρήσεις όσο και για να στηρίζεται παντοιοτρόπως η κατασκευή πυρηνικών όπλων ή άλλων εκρηκτικών πυρηνικών μηχανισμών. Το εμπόριο των ειδών διπλής χρήσης παρουσιάζει σταθερή αύξηση με την πάροδο του χρόνου και συνιστά μεγάλο μέρος του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ: το 2013 ο όγκος των ελεγχόμενων εξαγωγών ειδών διπλής χρήσης από την ΕΕ έφτασε τα 85 δισεκατ. ευρώ.

Άδεια εξαγωγής: Στο παράρτημα Ι παρατίθεται ένας κατάλογος ειδών διπλής χρήσης για τα οποία απαιτείται άδεια εξαγωγής.

Για την εξαγωγή ειδών διπλής χρήσης που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι απαιτείται άδεια εξαγωγής όταν υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι τα εν λόγω είδη προορίζονται για χρήση σχετική με πρόγραμμα χημικών, βιολογικών, πυρηνικών όπλων ή βαλλιστικών πυραύλων, ή για χρήση από χώρα που υπόκειται σε εμπάργκο όπλων.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, οι χώρες της ΕΕ δύνανται να επιβάλλουν πρόσθετους ελέγχους σε μη απαριθμούμενα είδη για λόγους δημόσιας ασφάλειας ή ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι χώρες της ΕΕ επίσης επιβάλλουν περιορισμούς στις υπηρεσίες διαμετακόμισης των ειδών διπλής χρήσης, καθώς και στη μεσιτεία των εν λόγω ειδών στην ΕΕ.

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 388/2012 ενημερώνει το παράρτημα I. Το εναρμονίζει με τους διεθνείς κανόνες και τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται λόγω της συμμετοχής της ΕΕ στην Ομάδα της Αυστραλίας, το Καθεστώς Ελέγχου Πυραυλικής Τεχνολογίας, την Ομάδα Πυρηνικών Προμηθευτών, τη ρύθμιση του Wassenaar για τους ελέγχους των εξαγωγών για τα συμβατικά όπλα και τα αγαθά και τις τεχνολογίες διπλής χρήσης, και τη Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα.

Ελεύθερη κυκλοφορία των ειδών διπλής χρήσης στην ΕΕ: με εξαίρεση κάποια ευαίσθητα είδη που παρατίθενται στο παράρτημα IV του κανονισμού (όπως εκρηκτικοί πυροκροτητές που λειτουργούν ηλεκτρικά), η διακίνηση των ειδών διπλής χρήσης επιτρέπεται ελεύθερα στην ΕΕ.

Οι άδειες εξαγωγής είναι τεσσάρων ειδών:

1.

Γενικές άδειες εξαγωγής της ΕΕ (EUGEA) είναι οι άδειες που επιτρέπουν την εξαγωγή ειδών διπλής χρήσης σε ορισμένες χώρες υπό ειδικές προϋποθέσεις (βλ. παράρτημα II του κανονισμού). Καλύπτουν:εξαγωγές σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, η Νέα Ζηλανδία και η Νορβηγία,εξαγωγές μετά από επισκευή/αντικατάσταση,προσωρινές εξαγωγές για εκθέσεις προϊόντων,τηλεπικοινωνίες και χημικές ουσίες.

2.

Εθνικές γενικές άδειες εξαγωγής (NGEA) είναι οι άδειες που δύνανται να εκδοθούν από τις χώρες της ΕΕ εφόσον είναι συνεπείς με τις υπάρχουσες EUGEA και δεν αναφέρονται σε είδη που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (π.χ. ουράνιο, ανθρώπινα και ζωικά παθογόνα, όπως ορισμένοι ιοί συμπεριλαμβανομένου του ιού Ebola).

3.

Συνολικές άδειες είναι οι άδειες που εκδίδονται από τις εθνικές αρχές σε έναν εξαγωγέα και δύνανται να καλύψουν πολλά είδη σε περισσότερες χώρες ή τελικούς χρήστες.

4.

Ειδικές άδειες είναι οι άδειες που εκδίδονται από τις εθνικές αρχές σε έναν εξαγωγέα και καλύπτουν εξαγωγές ενός ή περισσότερων ειδών διπλής χρήσης προς έναν τελικό χρήστη ή παραλήπτη σε χώρα εκτός της ΕΕ.

Δίκτυο αρχών ελέγχου των εξαγωγών: ο κανονισμός θεσπίζει ένα δίκτυο εθνικών αρχών ελέγχου των εξαγωγών στο οποίο γίνεται ανταλλαγή πληροφοριών.

Ενημέρωση του καταλόγου ειδών διπλής χρήσης

Για να διασφαλιστεί η τακτική ενημέρωση του καταλόγου ειδών διπλής χρήσης της ΕΕ, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 599/2014 αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την αρμοδιότητα να εκδίδει πράξεις. Σε περίπτωση διαφωνίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου, η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη δεν τίθεται σε ισχύ.

Η εξέταση της πολιτικής ελέγχου των εξαγωγών

Ο κανονισμός απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την πολιτική ελέγχου των εξαγωγών. Τον Οκτώβριο του 2013, η Επιτροπή παρουσίασε την έκθεση υλοποίησης και εκτίμησης των επιπτώσεων στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Καταλήγει ότι το τρέχον σύστημα ελέγχου των εξαγωγών, ταυτόχρονα με την παροχή στέρεων νομικών και θεσμικών βάσεων, θα πρέπει να αναβαθμιστεί προκειμένου να δημιουργηθούν οι σύγχρονες ικανότητες ελέγχου που χρειάζεται η ΕΕ στο μέλλον. Τον Απρίλιο του 2014 εγκρίθηκε μια ανακοίνωση που περιγράφει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για τους στρατηγικούς ελέγχους των εξαγωγών και τον προσδιορισμό των συγκεκριμένων επιλογών πολιτικής για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ελέγχου των εξαγωγών. Η Επιτροπή καταρτίζει επί του παρόντος εκτίμηση των επιπτώσεων και σχεδιάζει να παρουσιάσει τη νέα νομοθεσία στις αρχές του 2016.

Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στον δικτυακό τόπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ελέγχους των ειδών διπλής χρήσης.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΈΣ

Πράξη

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 428/2009

27.8.2009

-

ΕΕ L 134 της 29.5.2009, σ. 1-269

Πράξη/-εις τροποποίησης

Έναρξη ισχύος

Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1232/2011

7.1.2012

-

ΕΕ L 326 της 8.12.2011, σ. 26-44

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 388/2012

15.6.2012

-

ΕΕ L129 της 16.5.2012, σ. 12-280

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 599/2014

2.7.2014

-

ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 79-83

ΣΥΝΑΦΕΊΣ ΠΡΆΞΕΙΣ

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Η επανεξέταση της πολιτικής ελέγχου των εξαγωγών: εξασφάλιση ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο [COM(2014) 244 final της 24.4.2014]

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 01.03.2015

Top