Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Διεθνείς συμφωνίες και εξωτερικές αρμοδιότητες της ΕΕ

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Διεθνείς συμφωνίες και εξωτερικές αρμοδιότητες της ΕΕ

 

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ:

Άρθρο 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 207 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 216 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ (ΕΕ) ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ;

Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας, η ΕΕ απέκτησε νομική προσωπικότητα. Συνεπώς, η ΕΕ είναι υποκείμενο διεθνούς δικαίου, ικανό να διαπραγματεύεται και να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες στο όνομά του, δηλαδή διαθέτει αρμοδιότητες (ή εξουσίες) σε αυτό τον τομέα, οι οποίες της έχουν ανατεθεί με τις συνθήκες

Αυτές οι διεθνείς συμφωνίες έχουν νομικές επιπτώσεις στο εσωτερικό δίκαιο της ΕΕ και των χωρών της ΕΕ. Εξάλλου, οι ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ ορίζουν τους τρόπους με τους οποίους η ΕΕ μπορεί να συνάψει διεθνείς συμφωνίες.

Ορισμός

Οι διεθνείς συμφωνίες είναι αποτέλεσμα μίας εθελούσιας συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης, από τη μία, και μιας χώρας εκτός ΕΕ ή τρίτης οργάνωσης, από την άλλη. Οι συμφωνίες αυτές δημιουργούν δικαιώματα και υποχρεώσεις τόσο για τα θεσμικά όργανα όσο και για τις χώρες της ΕΕ. Ενσωματώνονται στο δίκαιο της ΕΕ κατά την ημερομηνία που τίθενται σε ισχύ ή κατά κάποια άλλη προβλεπόμενη ημερομηνία.

Από νομικής άποψης, οι διεθνείς συμφωνίες είναι συμβατικές πράξεις παράγωγου δικαίου, επομένως πρέπει να συμμορφώνονται με τις ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ. Ωστόσο, υπερέχουν των αποκαλούμενων «μονομερών» πράξεων παράγωγου δικαίου, ήτοι των πράξεων που έχουν εγκριθεί μονομερώς από ταθεσμικά όργανα της ΕΕ (κανονισμοί, οδηγίες, αποφάσεις, κλπ).

Εξωτερικές αρμοδιότητες της ΕΕ

Οι εξωτερικές αρμοδιότητες της ΕΕ ορίζονται από το άρθρο 216 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ). Έτσι, η ΕΕ δύναται να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες:

  • στις περιπτώσεις που προβλέπονται από τις ιδρυτικές Συνθήκες,
  • όταν το προβλέπει μία δεσμευτική νομική πράξη,
  • εφόσον η σύναψη συμφωνίας είναι αναγκαία για την επίτευξη ενός εκ των στόχων της ΕΕ, ακόμη και εάν δεν υπάρχει εσωτερικήνομοθεσία της ΕΕ,
  • όταν η συμφωνία μπορεί να επηρεάσει κοινούς κανόνες που έχουν εγκριθεί στο εσωτερικό δίκαιο της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι, όταν η ΕΕ έχει εγκρίνει κοινούς κανόνες για την εφαρμογή μίας πολιτικής, οι χώρες της ΕΕ δεν μπορούν πια να συνάψουν με χώρες εκτός της ΕΕ συμφωνίες που πλήττουν αυτούς τους κανόνες.

Επιπλέον, το άρθρο 207 της ΣΛΕΕ διέπει την εμπορική πολιτική της ΕΕ, μια βασική εξωτερική αρμοδιότητα της ΕΕ και κεντρικό στοιχείο των σχέσεών της με τον υπόλοιπο κόσμο.

Αποκλειστική αρμοδιότητα και συντρέχουσα αρμοδιότητα

Η κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της ΕΕ μεταφέρεται επίσης και σε διεθνές επίπεδο. Έτσι, όταν η ΕΕ διαπραγματεύεται μία διεθνή συμφωνία, διαθέτει είτε αποκλειστική αρμοδιότητα είτε συντρέχουσα αρμοδιότητα με τις χώρες της ΕΕ.

Σε περίπτωση που η αρμοδιότητα είναι αποκλειστική, η ΕΕ είναι η μόνη που μπορεί να διαπραγματεύεται και να συνάπτει συμφωνία. Εξάλλου, το άρθρο 3 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ διευκρινίζει τους τομείς στους οποίους η ΕΕ διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων εμπορικών συμφωνιών.

Σε περίπτωση που η αρμοδιότητά της είναι συντρέχουσα με τις χώρες της ΕΕ, η συμφωνία συνάπτεται ταυτόχρονα από την ΕΕ και από τις χώρες της ΕΕ. Πρόκειται για μικτή συμφωνία, στην οποία οι χώρες της ΕΕ πρέπει να συναινέσουν. Οι τομείς των συντρεχουσών αρμοδιοτήτων ορίζονται στο άρθρο 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ.

ΚΥΡΙΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Άρθρο 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 202, 7.6.2016, σ. 51)

Άρθρο 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 202, 7.6.2016, σ. 51–52)

Άρθρο 207 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 202, 7.6.2016, σ. 140–141)

Άρθρο 216 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 202, 7.6.2016, σ. 144)

τελευταία ενημέρωση 08.08.2016

Top