Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Νομικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Νομικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), για να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους, εκδίδουν διάφορες νομικές πράξεις. Οι εν λόγω πράξεις μπορεί να είναι νομοθετικές ή μη νομοθετικές. Μπορεί να έχουν δεσμευτική αξία, ανάλογα με τη φύση τους.

ΣΥΝΟΨΗ

Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), για να εκτελέσουν τα καθήκοντά τους, εκδίδουν διάφορες νομικές πράξεις. Οι εν λόγω πράξεις μπορεί να είναι νομοθετικές ή μη νομοθετικές. Μπορεί να έχουν δεσμευτική αξία, ανάλογα με τη φύση τους.

Εισαγωγή

Η Συνθήκη της Λισαβόνας αναθεώρησε την κατηγοριοποίηση των νομικών πράξεων της ΕΕ. Για λόγους απλούστευσης, μείωσε τον αριθμό των νομικών πράξεων που βρίσκονται στη διάθεση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ πάνω από το ήμισυ.

Επιπλέον, επέτρεψε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει μια νέα κατηγορία πράξεων, τις κατ' εξουσιοδότηση πράξεις. Ενίσχυσε επίσης την αρμοδιότητα της Επιτροπής να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις. Και οι δύο αυτές αλλαγές επιδίωξαν να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της λήψης αποφάσεων της ΕΕ και της εφαρμογής των εν λόγω αποφάσεων.

Νομικές πράξεις της ΕΕ και κατηγοριοποίησή τους

Δυνάμει του άρθρου 288 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μπορούν να εκδίδουν πέντε είδη νομικών πράξεων:

Οι κανονισμοί, οι οδηγίες και οι αποφάσεις συνιστούν δεσμευτικές νομικές πράξεις, ενώ μη δεσμευτικές είναι οι συστάσεις και οι γνώμες.

Μια απόφαση μπορεί να απευθύνεται ειδικότερα σε έναν ή περισσότερους αποδέκτες (χώρες ΕΕ, επιχειρήσεις ή άτομα). Υπάρχουν επίσης αποφάσεις χωρίς συγκεκριμένο παραλήπτη, ιδίως στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ).

Κατ' εξουσιοδότηση πράξεις

Το άρθρο 290 της ΣΛΕΕ επιτρέπει στον ευρωπαίο νομοθέτη (εν γένει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο) να αναθέτει στην Επιτροπή την εξουσία έκδοσης μη νομοθετικών πράξεων γενικής ισχύος που συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης.

Για παράδειγμα, οι κατ' εξουσιοδότηση πράξεις μπορούν να προσθέτουν νέους (μη ουσιώδεις) κανόνες ή να εμπεριέχουν διαδοχικές τροποποιήσεις ορισμένων πτυχών μίας νομοθετικής πράξης. Ο νομοθέτης μπορεί έτσι να επικεντρωθεί στον πολιτικό προσανατολισμό και τους στόχους χωρίς να υπεισέρχεται σε υπερβολικά λεπτομερείς και συχνά ιδιαιτέρως τεχνικές συζητήσεις.

Η ανάθεση εξουσίας για την έκδοση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων υπόκειται, ωστόσο, σε αυστηρό πλαίσιο. Πράγματι, μόνο η Επιτροπή μπορεί να εξουσιοδοτηθεί για την έκδοση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων. Επίσης, τα ουσιώδη στοιχεία ενός τομέα μπορεί να μην αποτελούν αντικείμενο εξουσιοδότησης. Επιπρόσθετα, οι νομοθετικές πράξεις οριοθετούν τους στόχους, το περιεχόμενο, την έκταση και τη διάρκεια της εξουσιοδότησης. Τέλος, ο νομοθέτης πρέπει να ορίζει σαφώς στη νομοθετική πράξη τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να εκτελεστεί η εν λόγω εξουσιοδότηση. Από την άποψη αυτή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούν να προβλέπουν το δικαίωμα ανάκλησης της εξουσιοδότησης ή να εκφράσουν αντιρρήσεις ως προς την κατ' εξουσιοδότηση πράξη.

Η εν λόγω διαδικασία χρησιμοποιείται ευρέως σε πολλούς τομείς, όπως, για παράδειγμα: εσωτερική αγορά, γεωργία, περιβάλλον, προστασία καταναλωτών, μεταφορές, καθώς και χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

Εκτελεστικές πράξεις

Την ευθύνη για την εφαρμογή νομικά δεσμευτικών πράξεων της ΕΕ φέρουν πρωτίστως οι χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένες νομικά δεσμευτικές πράξεις της ΕΕ απαιτούν ενιαίες προϋποθέσεις εφαρμογής. Η Επιτροπή, σε αυτές τις περιπτώσεις, ή το Συμβούλιο, σε ειδικές δεόντως δικαιολογημένες περιπτώσεις και σε περιπτώσεις που προβλέπουν τα άρθρα 24 και 26 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, εξουσιοδοτείται να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις (άρθρο 291 της ΣΛΕΕ).

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίζει κανόνες και γενικές αρχές σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τις χώρες της ΕΕ της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή. Αυτός ο έλεγχος πραγματοποιείται μέσω των διαδικασιών «επιτροπολογίας» , όπως είναι γνωστή κατά την ορολογία της ΕΕ, η οποία προβλέπει ότι η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπές που απαρτίζονται από αντιπροσώπους των χωρών της ΕΕ και προεδρεύονται από εκπρόσωπο της Επιτροπής. Κάθε σχέδιο εκτελεστικής πράξης υποβάλλεται στην επιτροπή από τον πρόεδρό της.

Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στον δικτυακό τόπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το δίκαιο της ΕΕ.

τελευταία ενημέρωση 08.09.2015

Top