Help Print this page 
Title and reference
Αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ

 

ΣΎΝΟΨΗ

Η δυνατότητα αναθεώρησης των ιδρυτικών Συνθηκών είναι ουσιαστικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Επιτρέπει την προσαρμογή του πλαισίου της νομοθεσίας και των ευρωπαϊκών πολιτικών στις νέες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Η συνθήκη της Λισσαβόνας προβλέπει την απλούστευση της διαδικασίας αναθεώρησης και την καθιστά πιο δημοκρατική.

Οι διαδικασίες αναθεώρησης παρατίθενται στο άρθρο 48 της συνθήκης για την ΕΕ. Όποια διαδικασία και αν ακολουθείται, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εγκρίνουν ομόφωνα την αναθεώρηση των σχετικών διατάξεων της Συνθήκης.

ΣΥΝΉΘΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΑΝΑΘΕΏΡΗΣΗΣ

Η συνήθης διαδικασία αναθεώρησης αφορά τις σημαντικότερες τροποποιήσεις των Συνθηκών, όπως είναι η αύξηση ή η μείωση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Λειτουργεί ως εξής:

Η εθνική κυβέρνηση κάθε χώρας της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή η Επιτροπή δύναται να υποβάλει στο Συμβούλιο πρόταση αναθεώρησης των Συνθηκών. Το Συμβούλιο διαβιβάζει τις προτάσεις αυτές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (που απαρτίζεται από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ. Η προτεινόμενη διαδικασία κοινοποιείται επίσης στα εθνικά κοινοβούλια.

Εάν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκδώσει θετική απόφαση, συγκαλείται Συνέλευση απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων, των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής. Η Συνέλευση εξετάζει τα σχέδια αναθεώρησης και εκδίδει αποφάσεις με συναίνεση.

Στη συνέχεια, συγκαλείται Διάσκεψη των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ από τον πρόεδρο του Συμβουλίου για να εγκριθούν, με κοινή συμφωνία, οι τροποποιήσεις των Συνθηκών. Οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ μετά την επικύρωσή τους από όλες τις χώρες της ΕΕ.

Επίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει, κατόπιν εγκρίσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να μην συγκαλέσει Συνέλευση, όταν οι τροποποιήσεις δεν είναι μεγάλης σημασίας.

ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΈΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΑΝΑΘΕΏΡΗΣΗΣ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει μία απλοποιημένη διαδικασία για την αναθεώρηση των εσωτερικών πολιτικών και δράσεωντης ΕΕ (π.χ. γεωργία και αλιεία, εσωτερική αγορά, συνοριακοί έλεγχοι, οικονομική και νομισματική πολιτική). Στόχος είναι να διευκολυνθεί περαιτέρω η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση σε αυτούς τους τομείς.

Με αυτή η διαδικασία αποφεύγεται η ανάγκη σύγκλησης Ευρωπαϊκής Συνέλευσης και Διακυβερνητικής Διάσκεψης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα μετά από διαβούλευση με την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εάν η αναθεώρηση αφορά τον χρηματοοικονομικό τομέα. Οι τροποποιήσεις των Συνθηκών τίθενται σε ισχύ μόνον εφόσον επικυρωθούν από το σύνολο των χωρών της ΕΕ.

Οι αρμοδιότητες της ΕΕ, ωστόσο, δεν μπορούν να διευρυνθούν μέσω της απλοποιημένης διαδικασίας αναθεώρησης.

Μετά την τραπεζική κρίση του 2008, χρησιμοποιήθηκε η απλοποιημένη διαδικασία για τη καταστεί δυνατή η θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας μέσω διακυβερνητικής συμφωνίας των χωρών της ζώνης του ευρώ. Με την απόφαση που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 25 Μαρτίου 2011 προστίθεται μια τρίτη παράγραφος στο άρθρο 136 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) με το εξής περιεχόμενο: «Τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ μπορούν να θεσπίσουν μηχανισμό σταθερότητας […]», αλλά «[…]Η παροχή τυχόν απαιτούμενης χρηματοοικονομικής συνδρομής δυνάμει του μηχανισμού θα υπόκειται σε αυστηρούς όρους».

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΈΣ ΡΉΤΡΕΣ

Οι «μεταβατικές ρήτρες» αποτελούν τη δεύτερη απλοποιημένη διαδικασία αναθεώρησης.

Η γενική μεταβατική ρήτρα (άρθρο 47 παράγραφος 7 της ΣΕΕ) αφορά τις εξής δύο περιπτώσεις:

1.

Όταν οι Συνθήκες προβλέπουν ότι μια πράξη εγκρίνεται ομόφωνα από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει απόφαση που να επιτρέπει στο Συμβούλιο να αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. Η δυνατότητα αυτή δεν καλύπτει αποφάσεις που έχουν στρατιωτικές επιπτώσεις και αποφάσεις στον τομέα της άμυνας.

2.

Όταν οι Συνθήκες προβλέπουν ότι μια πράξη εγκρίνεται βάσει ειδικής νομοθετικής διαδικασίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει απόφαση που να επιτρέπει την έγκριση της εν λόγω πράξης βάσει της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

Και στις δύο περιπτώσεις, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει ομόφωνα και αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επιπλέον, κάθε εθνικό κοινοβούλιο διαθέτει δικαίωμα ένστασης, και έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει την ενεργοποίηση της γενικής μεταβατικής ρήτρας.

Η ΡΉΤΡΑ ΕΥΕΛΙΞΊΑΣ (ΆΡΘΡΟ 352 ΤΗΣ ΣΛΕΕ)

Η ρήτρα αυτή επεκτείνει τις αρμοδιότητες της ΕΕ στις περιπτώσεις όπου ένα μέτρο θεωρείται απαραίτητο για την επίτευξη ενός από τους στόχους των Συνθηκών και στις περιπτώσεις όπου οι Συνθήκες δεν προβλέπουν τις απαραίτητες αρμοδιότητες. Τα μέτρα δυνάμει αυτής της διάταξης εγκρίνονται ομόφωνα από το Συμβούλιο μετά από πρόταση της Επιτροπής και την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Δεν περιλαμβάνουν εναρμόνιση των νομοθετικών διατάξεων των χωρών της ΕΕ σε τομείς για τους οποίους οι Συνθήκες αποκλείουν την εναρμόνιση αυτή.

τελευταία ενημέρωση 17.11.2015

Top