Help Print this page 
Title and reference
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το θεσμικό όργανο όπου εκπροσωπούνται άμεσα οι πολίτες της ΕΕ. Κάθε πέντε έτη οι πολίτες εκλέγουν τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκ των οποίων καθορίζεται ένας συγκεκριμένος αριθμός για κάθε κράτος μέλος.

Οι εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναπτύχθηκαν μέσω αναθεωρήσεων των ευρωπαϊκών συνθηκών. Σήμερα, το Κοινοβούλιο ασκεί νομοθετική εξουσία ισοδύναμη με εκείνη του Συμβουλίου στους περισσότερους τομείς αρμοδιότητας της ΕΕ. Καθορίζει μαζί με το Συμβούλιο τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Διασφαλίζει τον πολιτικό έλεγχο επί της Επιτροπής.

ΣΥΝΘΕΣΗ

Η κατανομή των εδρών μεταξύ των κρατών μελών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι πολύπλοκο ζήτημα, το οποίο έχει βρεθεί συχνά στο επίκεντρο του διαλόγου κατά την αναθεώρηση συνθηκών. Πρώτον, αυτές οι κατανομές πρέπει να διατηρούν μια ικανοποιητική αναλογία μεταξύ των εδρών που κατανέμονται στα κράτη μέλη και του πληθυσμού τους. Δεύτερον, πρέπει να δίδουν στο Κοινοβούλιο τη δυνατότητα να εξετάζει σημαντικά πολιτικά θέματα, ακόμα και στην περίπτωση κρατών μελών με μικρότερο πληθυσμό. Τέλος, ο συνολικός αριθμός των βουλευτών δεν πρέπει να υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο, ώστε να μην επηρεάζεται η αποτελεσματικότητα του έργου που επιτελεί το Κοινοβούλιο.

Από τη Συνθήκη της Λισαβόνας και έπειτα, η κατανομή των εδρών μεταξύ των κρατών μελών δεν αναφέρεται πλέον στις συνθήκες. Πρέπει πλέον να εγκρίνεται με ομόφωνη απόφαση που λαμβάνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με πρωτοβουλία του Κοινοβουλίου και κατόπιν έγκρισής του.

Η Συνθήκη καθορίζει τους βασικούς κανόνες που σχετίζονται με τη σύνθεση του Κοινοβουλίου:

  • ο μέγιστος αριθμός των βουλευτών ορίζεται στους 751, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου·
  • ο ελάχιστος αριθμός εδρών ανά κράτος μέλος ορίζεται στις 6·
  • ο μέγιστος αριθμός εδρών ανά κράτος μέλος ορίζεται στις 96·
  • η κατανομή των εδρών θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή της φθίνουσας αναλογικότητας. Με άλλα λόγια, όσο μεγαλύτερος είναι ο πληθυσμός ενός κράτους τόσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των βουλευτών που θα έχει και τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο αριθμός κατοίκων του που εκπροσωπείται από έναν βουλευτή.

Ύστερα από την ένταξη της Κροατίας στην Ένωση τον Ιούλιο του 2013, ο αριθμός των Ευρωβουλευτών ανήλθε προσωρινά στους 766. Μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Μαΐου του 2014, ο αριθμός αυτός επανήλθε στους 751, καθώς 12 χώρες έχασαν από μία έδρα (Ρουμανία, Ελλάδα, Βέλγιο, Πορτογαλία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Αυστρία, Βουλγαρία, Ιρλανδία, Κροατία, Λιθουανία και Λετονία), ενώ η Γερμανία έχασε τρεις.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ

Η Συνθήκη της Λισαβόνας ενίσχυσε τον δημοκρατικό χαρακτήρα της ΕΕ μέσω της διεύρυνσης των προνομίων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η διαδικασία συναπόφασης, σύμφωνα με την οποία το Κοινοβούλιο είναι ισότιμο με το Συμβούλιο, μετονομάσθηκε σε συνήθη νομοθετική διαδικασία. Η συνήθης νομοθετική διαδικασία εφαρμόζεται πλέον σε περισσότερους από 40 νέους τομείς, όπως η γεωργία, η ενεργειακή ασφάλεια, η εισερχόμενη μετανάστευση, η δικαιοσύνη, οι εσωτερικές υποθέσεις, η δημόσια υγεία και τα διαρθρωτικά ταμεία. (βλ. έγγραφο νομοθετικές διαδικασίες). Το Κοινοβούλιο επεμβαίνει επίσης σε πράξεις που θεσπίζονται στο πλαίσιο ειδικών νομοθετικών διαδικασιών, παρέχοντας τη γνώμη του (διαδικασία διαβούλευσης) ή τη συμφωνία του (διαδικασία έγκρισης).

Στο διεθνές επίπεδο, η έγκριση του Κοινοβουλίου είναι απαραίτητη για τη σύναψη διαφόρων ειδών συμφωνιών με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, όπως οι συμφωνίες σύνδεσης ή συμφωνίες σε τομείς που καλύπτονται από τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (π.χ. οι εμπορικές συμφωνίες). Είναι επίσης υποχρεωτική η παραπομπή στο Κοινοβούλιο για τη σύναψη όλων των άλλων ειδών διεθνών συμφωνιών.

Οι δημοσιονομικές δυνατότητες του Κοινοβουλίου ενισχύθηκαν από τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Το Κοινοβούλιο λειτουργεί επίσης σε ισότιμη βάση με το Συμβούλιο καθ' όλη τη διαδικασία έγκρισης του ετήσιου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι πλέον μόνο για τις μη υποχρεωτικές δαπάνες. Πριν την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το Κοινοβούλιο δεν είχε τον τελευταίο λόγο για τις υποχρεωτικές δαπάνες, ιδίως για τη γεωργία ή τις διεθνείς συμφωνίες (που αντιστοιχούν περίπου στο 45 % ολόκληρου του προϋπολογισμού της Ένωσης), για τις οποίες το μόνο που μπορούσε να κάνει είναι να προτείνει αλλαγές. Η διαδικασία έχει πλέον απλοποιηθεί και αποτελείται είτε από μία ανάγνωση από το Κοινοβούλιο και μία από το Συμβούλιο είτε από μια ανάγνωση από την επιτροπή συνδιαλλαγής (άρθρο 314 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Αυξήθηκε επίσης η εξουσία του Κοινοβουλίου όσον αφορά τον πολιτικό ελέγχο επί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο πρόεδρος εκλέγεται ύστερα από πρόταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Τα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών εκλογών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Ο διορισμός του συνόλου της Επιτροπής εξαρτάται από την έγκριση του Κοινοβουλίου. Η έγκριση αυτή περιλαμβάνει επίσης τον διορισμό του ύπατου εκπρόσωπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφαλείας της κοινότητας, ο οποίος είναι παράλληλα αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με το άρθρο 234 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, το Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να υποχρεώσει την Επιτροπή να παραιτηθεί με υποβολή πρότασης μομφής.

Τέλος, το Κοινοβούλιο αναλαμβάνει περαιτέρω καθήκοντα σχετικά με την αναθεώρηση των ιδρυτικών συνθηκών της Ένωσης. Έχει το δικαίωμα της πρωτοβουλίας και συνεπώς μπορεί να υποβάλει πρόταση αναθεώρησης των συνθηκών. Συμμετέχει στη Συνέλευση η οποία εξετάζει τα έργα που υποβάλλονται στη συνήθη διαδικασία αναθεώρησης των συνθηκών και πρέπει να ζητείται η γνώμη του για την τροποποίηση συνθηκών που εμπίπτουν στην απλοποιημένη διαδικασία αναθεώρησης.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

-

Άρθρα

Θέμα

Συνθήκη ΕΕ

14

Ρόλος και σύνθεση του Κοινοβουλίου

Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

223 έως 234

Λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

ΣΥΝΑΦΕΊΣ ΠΡΆΞΕΙΣ

2013/312/ΕΕ: Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2013, για τον καθορισμό της σύνθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 181 της 29/06/2013].

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 08.05.2014

Top