Help Print this page 
Title and reference
Ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η συνθήκη της Λισσαβόνας θεσπίζει το αξίωμα του ύπατου εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, καθήκον του οποίου είναι να ασκεί την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Στο παρελθόν, οι αρμοδιότητες του ύπατου εκπροσώπου ανήκαν σε δύο διαφορετικές προσωπικότητες της ΕΕ:

Έτσι, η συνθήκη της Λισσαβόνας συγκεντρώνει στα χέρια ενός ατόμου τις αρμοδιότητες που σχετίζονται με την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας. Με αυτόν τον τρόπο, αναμένεται να υπάρξει μεγαλύτερη συνοχή, αποτελεσματικότητα και δημοσιότητα στην εξωτερική δράση της ΕΕ.

Ωστόσο, ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης δεν έχει το μονοπώλιο της εξωτερικής εκπροσώπησης της ΕΕ. Πράγματι, η συνθήκη της Λισσαβόνας αναθέτει επίσης στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την εξωτερική εκπροσώπηση της EE, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του ύπατου εκπροσώπου. Ωστόσο, στο κείμενο δεν αποσαφηνίζεται ο τρόπος καταμερισμού των καθηκόντων μεταξύ των δύο προσωπικοτήτων, με συνέπεια να καθορίζονται οι αντίστοιχοι ρόλοι τους με βάση την πρακτική.

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ

Ο ύπατος εκπρόσωπος συμμετέχει ενεργά στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της Ένωσης. Κατ’ αρχάς, συμβάλλει στη διαμόρφωση αυτής της πολιτικής με τις προτάσεις που υποβάλλει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Στη συνέχεια, εφαρμόζει τις εγκριθείσες αποφάσεις με την ιδιότητα του εντολοδόχου του Συμβουλίου.

Επιπλέον, ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης έχει καθήκοντα εκπροσώπησης. Διεξάγει τον πολιτικό διάλογο με τρίτες χώρες και είναι αρμόδιος να εκφράζει τη θέση της Ένωσης στους διεθνείς οργανισμούς.

Καθώς αντικατέστησε τον ύπατο εκπρόσωπο για την ΚΕΠΠΑ και τον αρμόδιο επί των εξωτερικών υποθέσεων επίτροπο, ο ύπατος εκπρόσωπος κληρονόμησε επίσης τα αντίστοιχα καθήκοντά τους:

  • στο Συμβούλιο, πρέπει να διασφαλίζει τη συνοχή και τη συνέχεια των εργασιών που αφορούν την εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, είναι πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων˙
  • στην Επιτροπή, είναι επιφορτισμένος με την άσκηση των καθηκόντων που βαρύνουν την Επιτροπή στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων. Πρέπει επίσης να μεριμνά για τον συντονισμό της εξωτερικής πολιτικής με τις άλλες πολιτικές καθώς και τις άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής.

ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ

Ο ύπατος εκπρόσωπος διορίζεται με ειδική πλειοψηφία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε συμφωνία με τον πρόεδρο της Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δύναται να τερματίσει τη θητεία του με την ίδια διαδικασία.

Λόγω της ιδιότητάς του, ο ύπατος εκπρόσωπος κατέχει επίσης μια εκ των θέσεων αντιπροέδρου της Επιτροπής. Με τον τίτλο αυτό, υπόκειται, όπως ο πρόεδρος και τα άλλα μέλη της Επιτροπής, σε ψήφο έγκρισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η συνθήκη για την ΕΕ διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση που πρόταση μομφής εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά του σώματος, ο ύπατος εκπρόσωπος οφείλει να παρατηθεί από τα καθήκοντα που ασκεί εντός της Επιτροπής. Αντίθετα, παραμένει σε θέση να ασκεί τα καθήκοντά που έχει αναλάβει στο Συμβούλιο, αναμένοντας τη σύσταση νέας Επιτροπής.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης επικουρείται από Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Η νομική βάση αυτής της υπηρεσίας είναι το άρθρο 27, παράγραφος 3, της συνθήκης για την ΕΕ. Η οργάνωση και η λειτουργία της καθορίζονται με απόφαση του Συμβουλίου, προτάσει του ύπατου εκπροσώπου. Τον Οκτώβριο του 2009, το Συμβούλιο ενέκρινε τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το ρόλο και τη λειτουργία αυτής της υπηρεσίας.

Βάσει αυτών των κατευθυντήριων γραμμών, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης τίθεται υπό την εποπτεία του ύπατου εκπροσώπου. Ο τελευταίος στηρίζεται σε αυτήν την υπηρεσία για τη διαμόρφωση προτάσεων που αφορούν την εξωτερική πολιτική της Ένωσης και για την εφαρμογή των αποφάσεων που εκδίδει το Συμβούλιο στον τομέα αυτό.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης μπορεί επίσης να τεθεί στη διάθεση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του προέδρου της Επιτροπής και των άλλων επιτρόπων για θέματα που αφορούν την εξωτερική πολιτική της ΕΕ.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Άρθρα

Θέμα

Συνθήκη για την ΕΕ

18 και 27

Ορισμός και αρμοδιότητες του ύπατου εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 30.12.2009

Top