[pic] | COMISSÃO DAS COMUNIDADES EUROPEIAS |

[pic] | EUROPOS BENDRIJŲ KOMISIJA |

Bruxelas, 1.4.2009

Briuselis, 1.4.2009

COM(2009) 147 final

KOM(2009) 147 galutinis

LIVRO BRANCO

BALTOJI KNYGA

Adaptação às alterações climáticas: para um quadro de acção europeu

Prisitaikymas prie klimato kaitos. Europos veiksmų programos kūrimas

{SEC(2009) 386} {SEC(2009) 387} {SEC(2009) 388}

{SEC(2009) 386}{SEC(2009) 387}{SEC(2009) 388}

ÍNDICE

TURINYS

1. Introdução 3

1. Įvadas 3

2. Porque necessitamos de uma estratégia de adaptação? Porquê a nível da UE? 4

2. Kodėl reikia prisitaikymo strategijos? Kodėl jos reikia ES lygmeniu? 4

2.1 O impacto das alterações climáticas 4

2.1 Klimato kaitos poveikis 4

2.2 Argumentos económicos a favor de uma abordagem estratégica da adaptação 6

2.2 Ekonominis strateginio prisitaikymo metodo aspektas 6

2.3 Porque é necessária uma acção a nível da UE? 7

2.3 Kodėl būtina veikti ES lygmeniu? 6

3. Quadro proposto pela UE: objectivos e acção 7

3. Siūloma ES programa. Jos tikslai ir priemonės 7

3.1 Desenvolvimento da base de conhecimentos 8

3.1 Žinių pagrindo gilinimas 7

3.2 Integração da adaptação nas políticas da UE 9

3.2 Prisitaikymo aspekto įtraukimas į ES politikos sritis 8

3.2.1 Reforço da resiliência das políticas de saúde e sociais 10

3.2.1 Sveikatos priežiūros ir socialinės politikos atsparumo klimato kaitai didinimas 9

3.2.2 Reforço da resiliência da agricultura e das florestas 10

3.2.2 Žemės ūkio ir miškų atsparumo klimato kaitai didinimas 10

3.2.3 Reforço da resiliência da biodiversidade, dos ecossistemas e da água 11

3.2.3 Biologinės įvairovės, ekosistemų ir vandenų atsparumo klimato kaitai didinimas 11

3.2.4 Reforço da resiliência das zonas costeiras e marinhas 13

3.2.4 Pakrančių bei jūrų vietovių atsparumo klimato kaitai didinimas 12

3.2.5 Reforço da resiliência dos sistemas de produção e da infra-estrutura física 13

3.2.5 Gamybos sistemų ir fizinės infrastruktūros atsparumo klimato kaitai didinimas 12

4. Instrumentos - Financiamento 14

4. Priemonės ir finansavimas 14

5. Cooperação com os Estados-Membros 16

5. Bendradarbiavimas su valstybėmis narėmis 15

6. Dimensão externa e actividades em curso no âmbito da CQNUAC 16

6. Išorės veikla ir pagal JTBKKK vykdoma veikla 17

7. Conclusões – próximas etapas 18

7. Išvados ir tolesni veiksmai 19

1. Introdu ÇÃO

1. ĮVADAS

As alterações climáticas aumentam as temperaturas da terra e do mar e alteram o volume e os modelos de precipitação, o que se traduz numa subida do nível médio mundial do mar, em riscos de erosão costeira e num aumento previsto da gravidade das catástrofes naturais relacionadas com fenómenos meteorológicos. As alterações dos níveis da água, das temperaturas e dos caudais afectarão, por sua vez, o abastecimento alimentar, a saúde, a indústria, bem como os transportes e a integridade dos ecossistemas. As alterações climáticas induzirão impactos económicos e sociais importantes em determinadas regiões e sectores, que podem registar efeitos adversos mais significativos. Prevê-se igualmente que certos sectores da sociedade (idosos, deficientes, agregados familiares com baixos rendimentos) sejam mais atingidos.

Keičiantis klimatui kyla žemės ir jūros temperatūra, kinta kritulių kiekis ir režimas, todėl kyla visuotinis vidutinis jūros lygis bei didėja pakrančių erozijos rizika ir prognozuojama, kad oro sąlygų keliamos stichinės nelaimės bus didesnės. Kintantis vandens lygis, temperatūra ir srovės taip pat turės poveikį maisto tiekimo, sveikatos priežiūros, pramonės bei transporto sektoriams ir ekosistemų vientisumui. Klimato kaita turės didelį ekonominį ir socialinį poveikį, o kai kuriuose regionuose ir sektoriuose jos neigiamas poveikis greičiausiai bus stipresnis. Prognozuojama, kad tam tikra visuomenės dalis (pagyvenusieji, neįgalieji, mažas pajamas gaunantys namų ūkiai) taip pat patirs didesnių sunkumų.

O problema das alterações climáticas exige dois tipos de resposta. Em primeiro lugar, e acima de tudo, temos de reduzir as emissões de gases com efeito de estufa (ou seja, tomar medidas de atenuação) e, em segundo, temos de adoptar medidas de adaptação para fazer face aos inevitáveis impactos. A legislação recente da UE relativa às alterações climáticas introduz as medidas concretas destinadas a cumprir o compromisso assumido pela UE de reduzir as emissões, até 2020, para 20 % abaixo dos níveis de 1990, podendo ser alterada no sentido de alcançar uma redução de 30 %, caso esta seja aceite como parte de um acordo internacional no âmbito do qual outros países desenvolvidos aceitem reduções comparáveis e os países em desenvolvimento economicamente mais avançados aceitem contribuir de forma adequada, em função das suas responsabilidades e capacidades. Porém, ainda que o mundo consiga limitar e reduzir as emissões de gases com efeito de estufa, o nosso planeta vai levar o seu tempo a recuperar dos gases de estufa já existentes na atmosfera. Consequentemente, teremos de enfrentar o impacto das alterações climáticas pelo menos nos próximos 50 anos. É por conseguinte necessário adoptar medidas de adaptação.

Klimato kaitos klausimą reikia spręsti dviem būdais. Pirmiausia ir svarbiausia – sumažinti šiltnamio efektą sukeliančių išmetamųjų dujų (ŠESD) kiekį, t. y. imtis poveikio švelninimo veiksmų. Antra, reikia imtis veiksmų, kad prisitaikytume prie neišvengiamo poveikio. Su klimato kaita susijusiais ES teisės aktais, dėl kurių neseniai susitarta, nustatomos konkrečios priemonės, kuriomis ES įvykdytų įsipareigojimą iki 2020 m. 20 % sumažinti išmetamųjų dujų kiekį, palyginti su 1990 m. Šiuos teisės aktus prireikus galima iš dalies keisti taip, kad įsipareigojimas padidėtų iki 30 %, jei taip būtų susitarta tarptautiniame susitarime, kuriame būtų numatyta, kad kitos išsivysčiusios šalys sutiktų panašiai sumažinti išmetamųjų dujų kiekį, o ekonomiškai labiau išsivysčiusios šalys sutiktų atitinkamai prisidėti pagal savo įsipareigojimus ir pajėgumus. Tačiau net jei pavyktų apriboti ir vėliau sumažinti ŠESD kiekį pasaulyje, mūsų planetai reikės laiko atsigauti nuo atmosferoje jau esančių ŠESD poveikio. Taigi klimato kaitos poveikį jusime mažiausiai 50 metų. Todėl privalome imtis priemonių, padėsiančių prie jo prisitaikyti.

A adaptação já está em curso, mas de forma fragmentária. É necessária uma abordagem mais estratégica para garantir medidas de adaptação oportunas e eficazes, assegurando a coerência de diversos sectores e níveis de governação.

Prisitaikyti prie klimato kaitos jau bandoma, bet nenuosekliai. Norint užtikrinti, kad būtų laiku imamasi veiksmingų priemonių, reikia taikyti strategiškesnį metodą, užtikrinsiantį įvairių sektorių ir valdymo lygių sąsają.

O presente Livro Branco estabelece um quadro para a redução da vulnerabilidade da UE ao impacto das alterações climáticas. Baseia-se na ampla consulta lançada em 2007 pelo Livro Verde intitulado «Adaptação às alterações climáticas na Europa»[1] e em ulteriores esforços de investigação que identificaram as medidas a adoptar a curto prazo. O quadro destina-se a evoluir à medida que surjam novos elementos. Completará a acção dos Estados-Membros e constituirá um apoio aos esforços internacionais mais vastos de adaptação às alterações climáticas, nomeadamente nos países em desenvolvimento. A UE coopera com outros países parceiros no âmbito da CQNUAC[2] tendo em vista um acordo sobre o clima para o pós-2012 que tenha em conta a adaptação e a atenuação. As propostas da Comissão neste contexto constam da Comunicação intitulada «Rumo à celebração em Copenhaga de um acordo abrangente sobre as alterações climáticas»[3].

Šioje baltojoje knygoje nustatoma programa, kurios laikydamasi ES taptų atsparesnė klimato kaitai. Knyga parengta remiantis plačių konsultacijų, kurios 2007 m. buvo pradėtos Žaliąja knyga „Prisitaikymas prie klimato kaitos Europoje – galimi ES veiksmai“[1], ir tolesnių mokslinių tyrimų rezultatais, iš kurių paaiškėjo, kokių veiksmų reikia imtis nedelsiant. Programa sukurta taip, kad ją būtų galima tobulinti, kai bus nustatyta naujų faktų. Šia programa bus prisidedama prie valstybių narių veiksmų ir remiamos platesnės tarptautinės pastangos prisitaikyti prie klimato kaitos, visų pirma besivystančiose šalyse. ES siekia su kitomis šalimis partnerėmis pagal JTBKKK[2] sudaryti išsamų susitarimą dėl klimato kaitos, kuris galiotų po 2012 m. ir kuriame būtų sprendžiamas tiek klimato kaitos poveikio švelninimo, tiek prisitaikymo prie jo klausimas. Su šiuo susitarimu susiję Komisijos pasiūlymai pateikti komunikate „Rengiantis išsamiam klimato kaitos susitarimui Kopenhagoje“[3].

O reforço da resiliência da UE aos impactos das alterações climáticas constitui igualmente uma oportunidade de investimento numa economia menos dependente do carbono, promovendo, por exemplo, a eficiência energética e a penetração dos produtos verdes. Trata-se de um dos principais objectivos do Plano de Relançamento da Economia Europeia, que resume a resposta da UE à crise económica e conduzirá à emergência de uma economia criativa, baseada no conhecimento. Simultaneamente, a UE poderá facilitar as mudanças estruturais através da modernização da infra-estrutura europeia e reforçar a competitividade da sua economia.

Siekdama didinti savo atsparumą klimato kaitos poveikiui, ES turi progą investuoti į mažai anglies dioksido išskiriančias technologijas, pavyzdžiui, skatinant efektyviau vartoti energiją ir diegiant bei naudojant „žalius“ produktus. Tai vienas svarbiausių Europos ekonomikos atkūrimo plano tikslų. Plane numatyta, kokiomis priemonėmis ES turėtų įveikti ekonomikos krizę, kad jos ekonomika taptų žinių ir kūrybinių sprendimų ekonomika. Tuo pat metu, modernizuodami Europos infrastruktūrą, galime palengvinti struktūrinius pokyčius ir padidinti savo ekonomikos konkurencingumą.

O desenvolvimento deste quadro tem sido um exercício transversal; o presente livro branco é acompanhado de três documentos sectoriais no domínio da agricultura[4], da saúde[5], bem como da água, das regiões costeiras e do meio marinho[6]. No futuro, poderão ser apresentados outros documentos sectoriais.

Programa rengta atsižvelgiant į įvairius sektorius, ir kartu su šia baltąja knyga skelbiami dar trys konkretiems sektoriams – žemės ūkiui[4], sveikatos priežiūrai[5] ir vandens, pakrančių ir jūros klausimams[6] – skirti dokumentai. Ateityje konkretiems sektoriams skirtų dokumentų gali būti ir daugiau.

2. PORQUE NECESSITAMOS DE UMA ESTRATÉGIA DE ADAPTAÇÃO? PORQUÊ A NÍVEL DA UE?

2. Kodėl reikia prisitaikymo strategijos? Kodėl jos reikia ES lygmeniu?

2.1 O impacto das alterações climáticas

2.1 Klimato kaitos poveikis

A gravidade dos impactos das alterações climáticas varia em função das regiões. As regiões europeias mais vulneráveis são a Europa meridional, a bacia mediterrânica, as regiões ultraperiféricas e o Árctico. Além disso, as zonas montanhosas, designadamente os Alpes, as ilhas, as zonas costeiras e urbanas e as planícies aluviais densamente povoadas enfrentam problemas específicos. Fora da Europa, os países em desenvolvimento (nomeadamente os pequenos Estados insulares) continuarão a ser especialmente vulneráveis.

Klimato kaitos poveikio stiprumas priklauso nuo regiono. Jautriausi Europos regionai yra Pietų Europa, Viduržemio jūros baseinas, atokiausi regionai ir Arktis. Be to, ypatingų problemų kyla kalnuotose vietovėse, visų pirma Alpėse, salose, pakrantėse bei miestuose ir tankiai apgyvendintose salpose. Europai nepriklausančios besivystančios šalys (įskaitant mažas salų valstybes) ir toliau bus itin jautrios klimato kaitai.

As alterações climáticas terão repercussões numa série de sectores. A nível da agricultura , as alterações climáticas previstas afectarão o rendimento das culturas, a gestão de explorações pecuárias e a localização da produção. A probabilidade e a gravidade crescentes dos fenómenos meteorológicos extremos vão ampliar, de forma considerável, o risco de quebra da produção agrícola. As alterações climáticas afectarão igualmente os solos, com uma diminuição da matéria orgânica – que contribui em larga medida para a fertilidade dos solos. Os efeitos das alterações climáticas nas florestas podem incluir alterações a nível da sanidade e da produtividade florestais e da área de distribuição geográfica de determinadas espécies de árvores. As alterações climáticas exercerão uma pressão adicional nos sectores das pescas e da aquicultura. Os seus efeitos nas zonas costeiras e nos ecossistemas marinhos serão igualmente graves. As taxas de erosão costeira vão aumentar e as defesas existentes poderão não oferecer uma protecção suficiente. Neste contexto, as ilhas e as regiões ultraperiféricas merecem especial atenção.

Klimato kaitos poveikis bus juntamas įvairiuose sektoriuose. Žemės ūkio sektoriuje prognozuojami klimato pokyčiai turės įtakos javų derliui, gyvulininkystės valdymui ir gamybos vietoms. Dėl didėjančios ekstremalių meteorologinių reiškinių tikimybės ir didesnio jų stiprumo labai padidės rizika prarasti pasėlius. Klimato kaita turės įtakos ir dirvožemiui, nes nyks organinės medžiagos, nuo kurių labiausiai priklauso dirvožemio derlingumas. Dėl klimato kaitos poveikio miškams greičiausiai pakis miškų sveikatos būklė bei derlingumas ir tam tikrų medžių rūšių geografinis arealas. Klimato kaita kels papildomų sunkumų žuvininkystės ir akvakultūros sektoriuose . Ji taip pat stipriai paveiks pakrantes ir jūrų ekosistemas. Padidės pakrančių erozijos mastas ir dabartinių apsaugos priemonių gali nepakakti. Todėl ypač daug dėmesio reikia skirti saloms ir atokiausiems regionams.

No sector da energia , as alterações climáticas terão um efeito directo na oferta e na procura de energia. O impacto previsto das alterações climáticas na precipitação e na fusão dos glaciares indica que a produção de energia hidroeléctrica poderia aumentar 5 % ou mais na Europa setentrional e diminuir 25 % ou mais na Europa meridional[7]. Prevê-se igualmente que a diminuição da precipitação e os períodos de canícula influenciem de forma negativa o processo de arrefecimento das centrais termoeléctricas. O aumento da procura de sistemas de refrigeração no Verão e os impactos dos fenómenos meteorológicos extremos afectarão, nomeadamente, a distribuição de electricidade.

Energetikos sektoriuje klimato kaita tiesiogiai paveiks tiek energijos pasiūlą, tiek jos paklausą. Klimato kaitos poveikio kritulių kiekiui ir ledyno tirpimui prognozės rodo, kad hidroenergijos gamyba Šiaurės Europoje galėtų padidėti 5 % arba daugiau, o Pietų Europoje sumažėti 25 % arba daugiau [7]. Manoma, kad sumažėjęs kritulių kiekis ir karščio bangos taip pat neigiamai paveiks šiluminių elektrinių aušinimo procesą. Kalbant apie paklausą, didėjantis vėsinimo poreikis vasarą ir ekstremalių meteorologinių reiškinių poveikis visų pirma turės įtakos elektros energijos paskirstymui.

Os fenómenos climáticos extremos exercem impactos económicos e sociais gigantescos. As infra-estruturas (imobiliário, transportes, abastecimento de energia e água) são afectadas, o que coloca ameaças concretas em zonas densamente povoadas. A situação poderá exacerbar-se com a subida do nível do mar. Será necessário aplicar, nas zonas terrestres e marinhas, uma abordagem mais estratégica e a longo prazo do ordenamento do território, nomeadamente a nível das políticas dos transportes, desenvolvimento regional, indústria, turismo e energia.

Ekstremalūs klimato reiškiniai turi didžiulį ekonominį ir socialinį poveikį. Jie turi įtakos infrastruktūrai (pastatams, transportui, energijos ir vandens tiekimui) ir kelia ypatingą grėsmę tankiai apgyvendintoms vietovėms. Situaciją gali dar pabloginti kylantis jūros lygis. Todėl sausumos ir jūrinių teritorinis planavimas tokiose politikos srityse, kaip transportas, regionų plėtra, pramonė, turizmas ir energetika, turės būti strategiškesnis ir ilgalaikis.

É provável que o turismo se ressinta da diminuição da camada de neve nas zonas alpinas e do aumento das temperaturas nas regiões mediterrânicas. As formas de turismo não sustentáveis podem exacerbar os efeitos negativos das alterações climáticas.

Manoma, kad turizmas nukentės dėl to, kad Alpėse mąžta sniego danga ir Viduržemio jūros regionuose kyla temperatūra. Netausios turizmo rūšys gali dar padidinti neigiamą klimato kaitos poveikį.

A alteração das condições meteorológicas terá igualmente efeitos profundos na saúde humana e na saúde animal e vegetal . As mortes e as doenças relacionadas com o clima poderão aumentar com a recrudescência dos fenómenos extremos. As alterações climáticas poderão aumentar também a propagação de doenças infecciosas graves transmitidas por vectores, nomeadamente zoonoses[8]. As alterações climáticas ameaçarão o bem-estar animal e poderão igualmente exercer um impacto a nível fitossanitário, favorecendo o aparecimento ou a migração de organismos nocivos, que podem afectar de modo adverso o comércio de animais, plantas e produtos respectivos.

Kintančios oro sąlygos labai paveiks tiek žmonių, tiek gyvūnų bei augalų sveikatą . Dažnėjant ekstremaliems reiškiniams, gali padaugėti mirčių ir ligų, kurias sukelia oro sąlygos. Keičiantis klimatui taip pat gali lengviau plisti sunkios pernešėjų platinamos infekcinės ligos, įskaitant zoonozes[8]. Klimato kaita kels grėsmę gyvūnų gerovei ir galėtų turėti įtakos augalų sveikatai, nes susidarys palankios sąlygos naujiems arba migruojantiems kenksmingiems organizmams plisti, o tai gali labai pakenkti prekybai gyvūnais, augalais ir jų produktais.

As alterações climáticas modificarão de forma significativa a qualidade e a disponibilidade dos recursos hídricos , afectando inúmeros sectores, incluindo a produção alimentar, em que a água desempenha um papel crucial. Mais de 80 % dos terrenos agrícolas são irrigados pela chuva. A produção alimentar também depende dos recursos hídricos disponíveis para a irrigação. A disponibilidade limitada de água já constitui um problema em diversas partes da Europa e é provável que a situação se deteriore devido às alterações climáticas, prevendo-se que o stress hídrico passe dos actuais 19 % para 35 %, na década de 70, nas zonas da Europa em que este é mais acentuado. Este aspecto poderá aumentar igualmente as pressões migratórias.

Dėl klimato kaitos labai pasikeis vandens išteklių kokybė ir galimybė jais naudotis. Tai turės įtakos daugeliui sektorių, įskaitant maisto gamybos sektorių, kuriame vanduo yra gyvybiškai svarbus. Daugiau nei 80 % žemės ūkio paskirties žemės drėkinama lietumi. Maisto gamyba taip pat priklauso nuo esamų vandens išteklių, kurie naudojami drėkinimui. Daugelyje Europos vietų jau kyla problemų dėl ribotų vandens išteklių. Panašu, kad keičiantis klimatui situacija ir toliau blogės – prognozuojama, kad vietovių, kuriose labai trūksta vandens, skaičius Europoje iki 2070 m. padidės nuo dabartinių 19 % iki 35 %. Tokia situacija gali paskatinti migraciją.

As alterações climáticas vão induzir perdas crescentes em termos de ecossistemas, incluindo ecossistemas marinhos, e de biodiversidade , afectando espécies e exercendo impactos significativos em ecossistemas e nos serviços que estes prestam, dos quais depende a sociedade. Os ecossistemas desempenham um papel directo na regulação do clima e as turfeiras, as zonas húmidas e o alto mar permitem um armazenamento significativo de carbono. Por outro lado, os ecossistemas de pântanos salgados e as dunas oferecem protecção contra as tempestades. Outros serviços dos ecossistemas serão igualmente afectados, nomeadamente a oferta de água para consumo humano, a produção alimentar e os materiais de construção, e os oceanos poderão deteriorar-se devido à acidificação. Certas práticas de utilização dos solos e decisões de ordenamento (por exemplo, construção em planícies aluviais), bem como a utilização não sustentável dos mares (por exemplo, sobrepesca), tornaram os ecossistemas e os sistemas socioeconómicos mais vulneráveis às alterações climáticas e, por conseguinte, menos capazes de se adaptarem.

Keičiantis klimatui vis sparčiau nyks ekosistemos, įskaitant jūrų ekosistemas , ir biologinė įvairovė. Tai paveiks atskiras rūšis, nuo kurių labai priklauso ekosistemos, ir ekosistemų funkcijas, nuo kurių priklauso visuomenė. Ekosistemos tiesiogiai reguliuoja klimatą: durpynai, pelkės ir gilūs jūrų vandenys yra anglies saugyklos. Be to, druskožemio ekosistemos ir kopos saugo nuo audrų. Klimato kaita turės įtakos ir kitoms ekosistemų funkcijoms, tokioms kaip aprūpinimas geriamu vandeniu bei statybinėmis medžiagomis ir maisto gamyba, o rūgštėjimas gali pabloginti vandenynų būklę. Dėl tam tikrų žemės naudojimo būdų ir planavimo sprendimų (pvz., statybų salpose) ir netausaus jūrų naudojimo (pvz., pernelyg intensyvios žuvininkystės) ekosistemos ir socialinės bei ekonominės sistemos tapo jautresnės klimato kaitai ir mažiau pajėgios prisitaikyti.

O desafio para os decisores políticos consiste em compreender os impactos destas alterações climáticas e desenvolver e aplicar políticas tendentes a garantir um nível máximo de adaptação. As estratégias que incidem na gestão e conservação de recursos hídricos, fundiários e biológicos para a manutenção e restabelecimento de ecossistemas saudáveis, funcionais e resistentes às alterações climáticas constituem uma forma de fazer face ao impacto, podendo contribuir igualmente para a prevenção de catástrofes, conforme mencionado numa comunicação recente da Comissão[9]. Os dados disponíveis[10] sugerem que cooperar com a capacidade de que dispõe a natureza de absorver ou controlar os impactos nas zonas urbanas e rurais pode constituir uma forma mais eficiente de adaptação do que atender meramente à infra-estrutura física. A Infra-Estrutura Verde[11] pode desempenhar um papel crucial na adaptação, oferecendo recursos essenciais para fins sociais e económicos em condições climáticas extremas. A título de exemplo, citem-se a melhoria da capacidade de armazenagem de carbono e água por parte dos solos e a preservação da água nos sistemas naturais para atenuar o efeito das secas e prevenir inundações, a erosão dos solos e a desertificação.

Politikos formuotojų uždavinys – suvokti šį klimato kaitos poveikį ir formuoti bei įgyvendinti politiką, kuria užtikrinamas kuo didesnis prisitaikymas prie klimato kaitos. Vienas iš būdų spręsti klimato kaitos klausimą – vandens, žemės ir biologinių išteklių valdymo ir išsaugojimo strategijos, kuriomis siekiama išlaikyti ir atkurti sveikas, veiksmingas ir klimato kaitai atsparias ekosistemas. Šiomis strategijomis taip pat galima prisidėti prie nelaimių prevencijos, kuri aptariama neseniai priimtame Komisijos komunikate[9]. Esama įrodymų[10], kad naudojantis gamtos gebėjimu švelninti arba kontroliuoti poveikį miestų ir kaimo teritorijose galima prisitaikyti veiksmingiau nei paprasčiausiai sutelkiant dėmesį į fizinę infrastruktūrą. „Žalioji“ infrastruktūra[11] gali vaidinti lemiamą vaidmenį prisitaikant prie klimato kaitos, nes ji gali suteikti socialinėms ir ekonominėms reikmėms būtinus išteklius esant ekstremalioms klimato sąlygoms. Pavyzdžiui, galėtų būtų gerinamas dirvožemio gebėjimas kaupti anglį bei vandenį ir stengiamasi gamtinėse sistemose išsaugoti vandenį siekiant sumažinti sausrų poveikį ir išvengti potvynių, dirvožemio erozijos ir dykumėjimo.

Acção (UE e Estados-Membros) Promover estratégias de aumento da resiliência às alterações climáticas da saúde, da propriedade e das funções produtivas dos solos, nomeadamente mediante a melhoria da gestão dos recursos hídricos e dos ecossistemas |

ES ir valstybių narių veiksmai Skatinti kurti strategijas, kuriomis didinamas su sveikata, nuosavybe ir derlingumu susijusių žemės funkcijų atsparumas klimato kaitai, inter alia, gerinant vandens išteklių ir ekosistemų valdymą. |

- 2.2 Argumentos económicos a favor de uma abordagem estratégica da adaptação

- 2.2 Ekonominis strateginio prisitaikymo metodo aspektas

É possível que certos indivíduos ou empresas (em sectores como a agricultura e o turismo) consigam reagir aos sinais do mercado ou às mudanças ambientais provocadas pelas alterações climáticas («adaptação autónoma»). Porém, é pouco provável que esta adaptação autónoma garanta uma adaptação optimizada devido à incerteza, ao carácter imperfeito da informação ou mesmo a condicionalismos financeiros. Significa isto que não é possível fazer depender de indivíduos ou de empresas os esforços de adaptação.

Pavieniai asmenys ar įmonės (pavyzdžiui, užsiimantys žemės ūkio ar turizmo veikla) gali sugebėti sureaguoti į rinkos signalus ar prisitaikyti prie klimato kaitos sukeltų aplinkos pokyčių (individualus prisitaikymas). Tačiau toks individualus prisitaikymas dėl netikrumo, informacijos stygiaus ar finansinių apribojimų greičiausiai nebus optimalus. Tai reiškia, kad negalime pavienių asmenų ar įmonių palikti likimo valiai ir leisti patiems prisitaikyti.

Além disso, algumas medidas de adaptação podem aumentar a vulnerabilidade, em vez de a reduzirem. Alguns exemplos desta «má adaptação» são a infra-estrutura de protecção contra a subida do nível do mar ou contra as inundações, que pode perturbar o carácter dinâmico natural dos sistemas costeiros e fluviais, ou as tecnologias de refrigeração ou abastecimento de água, que podem aumentar o consumo de energia.

Be to, kai kurie veiksmai, kuriais siekiama prisitaikyti, gali, atvirkščiai, padidinti pažeidžiamumą. Tokio netinkamo prisitaikymo pavyzdžiai – apsaugos nuo kylančio jūros lygio ar potvynių infrastruktūra, galinti trikdyti natūralią pakrančių ir upių sistemų dinamiką, arba vėsinimo ar vandens tiekimo technologijos, dar labiau padidinančios energijos sąnaudas.

A acção preventiva acarreta vantagens económicas, ambientais e sociais inequívocas, antecipando potenciais impactos e minimizando ameaças para os ecossistemas, a saúde humana, a economia e a infra-estrutura. Embora sejam necessárias informações mais específicas sobre os custos de adaptação, diversas fontes[12] já indicam que os custos inerentes à tomada de medidas para enfrentar as alterações climáticas (incluindo medidas de atenuação e de adaptação) serão muito inferiores aos custos da ausência de acção a médio e longo prazo.

Imantis prevencinių veiksmų galima gauti akivaizdžios ekonominės, aplinkosauginės ir socialinės naudos, nes galima numatyti poveikį ir sumažinti grėsmę ekosistemoms, žmonių sveikatai, ekonomikai ir infrastruktūrai. Nors reikia daugiau konkrečios informacijos apie prisitaikymo sąnaudas, kai kuriuose šaltiniuose[12] nurodoma, kad kovos su klimato kaita sąnaudos (įskaitant poveikio švelninimo ir prisitaikymo priemones) bus daug mažesnės nei sąnaudos, kurias tektų patirti vidutinės trukmės laikotarpiu arba ilgainiui nesiimant jokių veiksmų.

2.3 Porque é necessária uma acção a nível da UE?

2.3 Kodėl būtina veikti ES lygmeniu?

Devido à variabilidade regional e à gravidade dos impactos climáticos, a maioria das medidas de adaptação será tomada ao nível nacional, regional ou local. Estas medidas podem, todavia, ser apoiadas e reforçadas por uma abordagem integrada e coordenada a nível da UE.

Dėl regionų įvairovės ir klimato poveikio stiprumo dauguma prisitaikymo prie klimato kaitos priemonių bus taikoma nacionaliniu, regioniniu arba vietos lygmeniu. Tačiau taikant integruotą ir koordinuotą ES metodą būtų galima sustiprinti ir paremti šias priemones.

A UE tem um papel especialmente importante a desempenhar quando o impacto das alterações climáticas transcende as fronteiras dos países (por exemplo, bacias hidrográficas e marítimas e regiões biogeográficas). A adaptação exigirá solidariedade[13] entre os Estados-Membros da UE para garantir que as regiões desfavorecidas e mais afectadas pelas alterações climáticas possam adoptar as medidas necessárias para se adaptarem. Será igualmente necessária uma acção coordenada da UE em determinados sectores (por exemplo, agricultura, água, biodiversidade, pescas e redes energéticas) que se encontram estreitamente integrados a nível da UE através das políticas comuns e relativas ao mercado único.

ES tenka itin svarbus vaidmuo tuo atveju, kai klimato kaitos poveikis tampa juntamas ir už pavienių valstybių ribų (pvz., upių ir jūrų baseinuose ir biogeografiniuose regionuose). Norėdamos užtikrinti, kad mažiau išsivystę regionai ir regionai, kuriuose bus labiausiai juntamas klimato kaitos poveikis, pajėgtų imtis prisitaikymo prie klimato kaitos priemonių, ES valstybės narės turės veikti vieningai[13]. Be to, tam tikruose sektoriuose (pvz., žemės ūkio, vandens, biologinės įvairovės, žuvininkystės ir energetikos tinklų), kuriuos ES lygmeniu glaudžiai sieja bendra rinka ir bendros politikos sritys, reikės imtis koordinuotų ES veiksmų.

Nos termos do artigo 4.º da CQNUAC[14], devem ser envidados esforços para adoptar estratégias nacionais ou regionais de adaptação. Alguns Estados-Membros da UE elaboraram estratégias nacionais de adaptação, ao passo que outros ainda têm de o fazer. A UE está bem posicionada para facilitar a coordenação e o intercâmbio de melhores práticas sobre o clima entre os Estados-Membros.

JTBKKK 4 straipsnyje[14] numatyta, kad reikia imtis visų įmanomų pastangų nacionalinėms arba regioninėms prisitaikymo strategijoms parengti. Nors kai kurios ES valstybės narės jau parengė nacionalines prisitaikymo strategijas, kitų ši užduotis dar laukia. ES turi geras galimybes padėti valstybėms narėms tas strategijas lengviau tarpusavyje koordinuoti ir keistis gerąja patirtimi.

3. QUADRO PROPOSTO PELA UE: OBJECTIVOS E ACÇÃO

3. Siūloma ES programa. Jos tikslai ir priemonės

O objectivo do quadro de adaptação da UE é reforçar a resiliência para lidar com o impacto das alterações climáticas. O quadro respeitará o princípio da subsidiariedade e apoiará objectivos globais da UE em matéria de desenvolvimento sustentável.

ES prisitaikymo prie klimato kaitos programos tikslas – padėti ES tapti atsparesnei klimato kaitos poveikiui. Šioje programoje bus laikomasi subsidiarumo principo, ir ji padės siekti pagrindinių ES darnaus vystymosi tikslų.

O quadro da UE adopta uma abordagem faseada. O intuito é que a fase 1 (2009-2012) estabeleça as bases para a preparação de uma estratégia de adaptação global da UE a executar durante a fase 2, que terá início em 2013.

ES programa bus įgyvendinama palaipsniui. Siekiama, kad 1-uoju etapu (2009–2012 m.) būtų nustatyti išsamios ES prisitaikymo prie klimato kaitos strategijos, kuri bus įgyvendinama 2013 m. prasidėsiančiu 2-uoju etapu, pagrindai.

A fase 1 incidirá em quatro pilares de acção: 1) constituição de uma base de conhecimentos sólida sobre o impacto e as consequências das alterações climáticas para a UE, 2) integração da adaptação nos principais domínios políticos da UE, 3) recurso a uma combinação de instrumentos políticos (instrumentos baseados no mercado, orientações, parcerias público-privadas) para garantir a eficácia da adaptação e 4) reforço da cooperação internacional em matéria de adaptação. As autoridades da UE, nacionais, regionais e locais devem cooperar estreitamente para garantir o êxito da fase 1.

1-uoju etapu dėmesys bus skiriamas keturiems veiklos ramsčiams: 1) tvirto žinių apie klimato kaitos poveikį ir pasekmes pagrindo sukūrimui ES; 2) prisitaikymo prie klimato kaitos aspekto įtraukimui į pagrindines ES politikos sritis; 3) politikos priemonių derinio (rinkos priemonių, gairių, viešojo ir privačiojo sektorių partnerystės), taikymui siekiant užtikrinti, kad būtų veiksmingai prisitaikoma prie klimato kaitos, ir 4) spartesniam tarptautiniam bendradarbiavimui prisitaikymo klausimais. Norėdamos sėkmingai įgyvendinti 1-ąjį etapą, ES, nacionalinės, regioninės ir vietos institucijos privalo glaudžiai bendradarbiauti.

As propostas apresentadas no presente documento abrangem medidas a tomar na primeira fase e não prejudicam a estrutura futura do orçamento da UE e o quadro financeiro plurianual actual e futuro.

Šioje baltojoje knygoje siūlomi veiksmai, kurių reikia imtis pirmuoju etapu. Šie pasiūlymai neturi įtakos būsimai ES biudžeto struktūrai ir esamai bei būsimai daugiametei finansinei programai.

3.1 Desenvolvimento da base de conhecimentos

3.1 Žinių pagrindo gilinimas

A tomada de decisões sobre os melhores métodos de adaptação implica o acesso a dados fiáveis sobre o eventual impacto das alterações climáticas, os aspectos socioeconómicos associados e os custos e benefícios de diversas opções de adaptação. São necessários ulteriores conhecimentos sobre o impacto das alterações climáticas e a vulnerabilidade para permitir elaborar respostas políticas adequadas. Os conhecimentos adquiridos sobre a adaptação deveriam igualmente ser disponibilizados a outros países, nomeadamente países em desenvolvimento.

Norint sugebėti pasirinkti geriausius prisitaikymo prie klimato kaitos būdus, būtina turėti patikimų duomenų apie tikėtiną klimato kaitos poveikį, susijusius socialinius bei ekonominius aspektus ir įvairių prisitaikymo variantų sąnaudas bei naudą. Norint kurti tinkamas politines atsakomąsias priemones, reikia turėti daugiau žinių apie klimato kaitos poveikį ir pažeidžiamumą. Kitoms šalims, visų pirma besivystančiosioms, taip pat turėtų būti suteikta galimybė naudotis sukauptomis žiniomis apie prisitaikymą prie klimato kaitos.

Já existe um volume considerável de informação e de investigação que não é, todavia, partilhado entre os Estados-Membros. Uma forma eficaz de melhorar a gestão dos conhecimentos seria a criação de um Mecanismo de Intercâmbio (Clearing House Mechanism) , que funcionaria como ferramenta informática e base de dados sobre o impacto das alterações climáticas, a vulnerabilidade e as melhores práticas em matéria de adaptação. O mecanismo contribuiria para o Sistema de Informação Ambiental Partilhada[15], a iniciativa de cooperação entre a Comissão Europeia e a Agência Europeia do Ambiente (AEA) destinada a criar com os Estados-Membros um sistema integrado de partilha de informações sobre o ambiente à escala da UE[16]. O mecanismo basear-se-á igualmente nas informações geográficas prestadas pela Monitorização Global do Ambiente e da Segurança (GMES).

Esama nemažai informacijos ir mokslinių tyrimų duomenų, tačiau jais dalijasi ne visos valstybės narės. Sukūrus Informacijos koordinavimo mechanizmą – IT priemonę ir duomenų bazę apie klimato kaitos poveikį, pažeidžiamumą ir gerąją prisitaikymo veiklos patirtį – būtų galima veiksmingai pagerinti žinių valdymą. Informacijos koordinavimo mechanizmas prisidėtų prie Bendros informacijos apie aplinką sistemos[15] – bendros Europos Komisijos ir Europos aplinkos agentūros (EAA) iniciatyvos, kuria siekiama kartu su valstybėmis narėmis sukurti bendrą integruotą ES informacijos apie aplinką sistemą[16]. Informacijos koordinavimo mechanizmo reikmėms taip pat būtų naudojama geografinė informacija, teikiama per Pasaulinę aplinkos ir saugumo stebėsenos sistemą (angl. GMES).

É necessária uma política proactiva de investigação e educação para promover uma melhoria da compreensão dos impactos das alterações climáticas e o desenvolvimento de competências, métodos e tecnologias destinados a fazer face às consequências das alterações climáticas. Um recente documento de trabalho dos serviços da Comissão[17] faculta informações pormenorizadas sobre as necessidades de investigação, designadamente sobre os impactos das alterações climáticas e a adaptação. Além disso, as alterações climáticas constituirão um tema importante para o Instituto Europeu de Inovação e Tecnologia, recentemente inaugurado, que está a criar uma comunidade do conhecimento e da inovação em torno das alterações climáticas e da adaptação.

Siekiant skatinti geresnį klimato kaitos poveikio suvokimą ir ugdyti gebėjimus, kurti metodus ir technologijas, padėsiančius susidoroti su klimato kaitos pasekmėmis, būtina formuoti aktyvią mokslinių tyrimų ir švietimo politiką. Neseniai priimtame Komisijos tarnybų darbiniame dokumente[17] pateikiama išsami informacija apie mokslinių tyrimų poreikį, įskaitant informaciją apie klimato poveikį ir prisitaikymą prie jo. Be to, klimato kaita bus svarbus tyrinėjimo objektas neseniai sukurtam Europos inovacijos ir technologijos institutui, steigiančiam Klimato kaitos ir prisitaikymo prie jos žinių ir inovacijos bendriją.

Os métodos, modelos, conjuntos de dados e instrumentos de previsão, que podem ser disponibilizados graças às tecnologias da informação e da comunicação, ajudam a compreender e a prever o impacto das alterações climáticas, a identificar as vulnerabilidades e a desenvolver medidas de adaptação adequadas. É necessário um trabalho ulterior para desenvolver estes instrumentos. A vulnerabilidade deve ser avaliada, em cooperação com os Estados-Membros, por referência a uma vasta gama de cenários climáticos e a diferentes escalas geográficas, de modo a definir medidas de adaptação da forma mais rigorosa possível. A Comissão analisa actualmente métodos de melhoria da monitorização dos impactos e das medidas de adaptação com vista ao desenvolvimento de indicadores de vulnerabilidade. É igualmente premente dispor de informação quantificada sobre os custos e os benefícios da adaptação.

Metodai, modeliai, duomenų rinkiniai ir prognozavimo priemonės, kurie prieinami naudojantis informacinėmis ir ryšių technologijomis, padeda suvokti ir prognozuoti klimato poveikį, nustatyti silpnąsias vietas ir kurti tinkamas prisitaikymo priemones. Šioms priemonėms kurti reikia daugiau pastangų. Bendradarbiaujant su valstybėmis narėmis silpnąsias vietas reikia nustatyti atsižvelgiant į daugelį įvairių klimato kaitos scenarijų ir geografinių aprėpčių, kad būtų kuo tiksliau apibrėžtos prisitaikymo priemonės. Šiuo metu Komisija nagrinėja būdus, kuriais būtų galima geriau stebėti klimato kaitos ir prisitaikymo prie jos priemonių poveikį siekiant nustatyti pažeidžiamumo rodiklius. Taip pat skubiai reikia daugiau kiekybinės informacijos apie prisitaikymo prie klimato kaitos sąnaudas ir naudą.

Além disso, a coordenação deveria ser reforçada nos casos em que os Estados-Membros desenvolvem importantes trabalhos de investigação em matéria de adaptação.

Be to, reikėtų labiau koordinuoti veiklą tais atvejais, kai valstybės narės imasi svarbių su prisitaikymu prie klimato kaitos susijusių mokslinių tyrimų.

Acção (UE e Estados-Membros) Tomar as medidas necessárias para criar, até 2011, um Mecanismo de Intercâmbio (Clearing House Mechanism) Desenvolver métodos, modelos, conjuntos de dados e instrumentos de previsão até 2011 Desenvolver indicadores destinados a monitorizar melhor o impacto das alterações climáticas, designadamente impactos em termos de vulnerabilidade, e os progressos da adaptação até 2011 Avaliar o custos e os benefícios das opções de adaptação até 2011 |

ES ir valstybių narių veiksmai Imtis būtinų veiksmų, kad iki 2011 m. būtų sukurtas Informacijos koordinavimo mechanizmas. Iki 2011 m. sukurti metodus, modelius, duomenų rinkinius ir prognozavimo priemones. Iki 2011 m. nustatyti rodiklius, padėsiančius geriau stebėti klimato kaitos poveikį, įskaitant poveikį pažeidžiamumui, ir prisitaikymo pažangą. Iki 2011 m. įvertinti prisitaikymo variantų taikymo sąnaudas ir naudą. |

- 3.2 Integração da adaptação nas políticas da UE

- 3.2 Prisitaikymo aspekto įtraukimas į ES politikos sritis

A adaptação tem de ser integrada nas políticas da UE. Este exercício deve ser cuidadosamente preparado, baseando-se numa sólida análise científica e económica. Cada domínio político deveria efectuar uma análise da forma como as políticas poderão ser reorientadas ou alteradas para favorecer a adaptação. As opções de adaptação vão variar em função dos sectores e, em determinados casos, exigirão financiamentos. Cada sector deve efectuar um trabalho suplementar para melhorar a compreensão do impacto das alterações climáticas, avaliar as respostas adequadas e garantir o financiamento necessário. Esta análise deveria começar durante a fase 1 (2009-2012).

Prisitaikymo aspektą reikia įtraukti į ES politikos sritis. Tam reikia kruopščiai pasirengti ir įtraukimą pagrįsti rimta moksline bei ekonomine analize. Turėtų būti svarstoma, kaip kiekviena politikos sritis galėtų būti perorientuota arba pakeista siekiant palengvinti prisitaikymą prie klimato kaitos. Prisitaikymo variantai priklausys nuo sektoriaus, o jų įgyvendinimą tam tikrais atvejais reikės finansuoti. Kiekviename sektoriuje reikės daugiau pastangų norint geriau suvokti klimato kaitos poveikį, įvertinti tinkamas atsakomąsias priemones ir užtikrinti būtiną finansavimą. Tokius svarstymus reikėtų pradėti 1-uoju etapu (2009–2012 m.).

Cada domínio político deve dar resposta às seguintes interrogações fundamentais:

Kiekvienoje politikos srityje reikia atsakyti į tokius pagrindinius klausimus:

- Quais são os impactos reais e potenciais das alterações climáticas no sector?

- Koks dabartinis ir galimas klimato kaitos poveikis sektoriui?

- Quais são os custos da acção/ausência de acção?

- Kokios sąnaudos būtų patiriamos imantis veiksmų arba jų nesiimant?

- De que modo é que as medidas propostas exercem um impacto e interagem com as políticas de outros sectores?

- Kaip siūlomos priemonės paveiks kitų sektorių politiką ir kokia bus jų sąveika?

Independentemente destas interrogações e tendo em conta o impacto previsto, nomeadamente em sectores políticos fundamentais da UE, é essencial uma acção precoce em matéria de adaptação. Os sectores abaixo indicados são aqueles que beneficiam de uma forte implicação política da UE e relativamente aos quais são necessárias estratégias de adaptação que indiquem os tipos de medidas a adoptar. Deveria ser concedida prioridade a medidas de adaptação que gerem benefícios sociais e/ou económicos líquidos, independentemente da incerteza das previsões futuras, ou seja, medidas de que não nos vamos arrepender no futuro. Deveria também ser concedida prioridade a medidas com vantagens em termos de atenuação e adaptação.

Nepaisant šių klausimų, atsižvelgiant į prognozuojamą klimato kaitos poveikį (ypač pagrindiniams ES politikos sektoriams) būtina kuo anksčiau imtis prisitaikymo veiksmų. Toliau nurodomi sektoriai, kurių politikos formavime aktyviai dalyvauja ES ir kuriuose reikia nustatyti prisitaikymo prie klimato kaitos strategijas nurodant veiksmų tipą. Pirmenybę reikėtų teikti toms prisitaikymo priemonėms, kurias taikant būtų galima gauti grynos socialinės ir (arba) ekonominės naudos nepriklausomai nuo būsimų prognozių neapibrėžtumo (priemonėms, kurių neteks gailėtis). Pirmenybę taip pat reikėtų teikti priemonėms, kurios būtų naudingos tiek švelninant klimato kaitą, tiek prie jos prisitaikant.

3.2.1 Reforço da resiliência das políticas de saúde e sociais

3.2.1 Sveikatos priežiūros ir socialinės politikos atsparumo klimato kaitai didinimas

A estratégia da UE em matéria de saúde[18] prevê uma acção de adaptação. Embora as principais medidas políticas devam ser tomadas pelos Estados-Membros, a UE deveria prever disposições para prestar assistência aos Estados-Membros no âmbito do programa da UE no domínio da saúde[19] e através de outros meios, em conformidade com o artigo 152.º do Tratado[20]. Deveria analisar com os serviços da OMS e da UE formas de garantir a vigilância e o controlo adequados do impacto das alterações climáticas na saúde (nomeadamente vigilância epidemiológica, controlo das doenças transmissíveis e efeito dos fenómenos extremos). Para mais pormenores, consultar um documento de trabalho específico sobre a saúde e a adaptação às alterações climáticas.

ES sveikatos strategijoje[18] numatyti prisitaikymo veiksmai. Nors daugumos politinių veiksmų turėtų imtis valstybės narės, ES turėtų padėti valstybėms narėms pagal ES sveikatos programą[19] ir kitomis priemonėmis, remdamasi Sutarties 152 straipsniu[20]. ES kartu su PSO ir ES agentūromis turėtų ištirti būdus, kuriais galima užtikrinti tinkamą klimato kaitos poveikio sveikatai stebėjimą ir kontrolę, pvz., epidemiologinę priežiūrą, užkrečiamųjų ligų ir ekstremalių reiškinių poveikio kontrolę. Išsamesnė informacija pateikiama specialiame darbiniame dokumente dėl sveikatos ir prisitaikymo prie klimato kaitos.

O impacto na saúde animal deverá ser abordado principalmente a nível da exploração agrícola, mas também em termos da densidade de população animal em certas regiões e dos modelos actuais de mobilidade dos animais vivos. A Estratégia de Saúde Animal da União Europeia[21] pretende conceder prioridade ao controlo das doenças, melhorar a recolha de dados e intensificar a vigilância das doenças dos animais. Foca a prevenção de doenças, nomeadamente a biossegurança por oposição a medidas reactivas e analisará a forma como as alterações climáticas afectam o surto de doenças.

Poveikį gyvūnų sveikatai reikės iš esmės vertinti ūkių lygmeniu, taip pat atsižvelgiant ir į gyvūnų populiacijos tankumą tam tikruose regionuose bei dabartinius gyvų gyvūnų judėjimo modelius. Bendrijos gyvūnų sveikatos strategija[21] siekiama suteikti pirmenybę ligų kontrolei, pagerinti duomenų rinkimą ir sugriežtinti esamą gyvūnų ligų priežiūrą. Joje daugiau dėmesio skiriama ligų prevencijai, pvz., biologiniam saugumui, nei atsakomosioms priemonėms ir bus svarstoma, kaip klimato kaita susijusi su ligų atsiradimu.

No domínio social, é cada vez mais evidente que quem dispõe de recursos escassos é mais vulnerável aos efeitos das alterações climáticas. Para garantir o êxito das políticas de adaptação, é essencial que estas distribuam os encargos de forma equitativa e que os impactos nos postos de trabalho e na qualidade de vida dos grupos com rendimentos baixos sejam tidos em conta. A dimensão social das políticas de adaptação deve continuar a ser garantida no contexto dos processos comunitários em curso nos domínios social e do emprego e todos os parceiros sociais devem ser associados a este objectivo.

Socialinėje srityje daugėja įrodymų, kad mažiau išteklių turintys asmenys yra jautresni klimato kaitos poveikiui. Norint, kad prisitaikymo politika būtų sėkminga, gyvybiškai svarbu lygiateisiškai paskirstyti naštą ir atsižvelgti į poveikį darbo vietoms bei į mažesnes pajamas gaunančių visuomenės grupių gyvenimo kokybę. Į visą ES socialinės ir užimtumo srities veiklą būtina įtraukti prisitaikymo politikos socialinį aspektą. Be to, joje turi dalyvauti visi socialiniai partneriai.

Acção (UE e Estados-Membros) Elaborar orientações e mecanismos de vigilância sobre os impactos das alterações climáticas na saúde até 2011 Reforçar os sistemas actuais de vigilância e controlo das doenças dos animais Avaliar os impactos das alterações climáticas e das políticas de adaptação no emprego e no bem-estar de grupos sociais vulneráveis |

ES ir valstybių narių veiksmai Iki 2011 m. sukurti gaires ir stebėjimo mechanizmus, susijusius su klimato kaitos poveikiu sveikatai. Paspartinti esamos gyvūnų ligų priežiūros ir kontrolės sistemų taikymą. Įvertinti klimato kaitos ir prisitaikymo politikos poveikį užimtumui ir pažeidžiamų socialinių grupių gerovei. |

- 3.2.2 Reforço da resiliência da agricultura e das florestas

- 3.2.2 Žemės ūkio ir miškų atsparumo klimato kaitai didinimas

Atendendo a que a maioria dos solos da UE é gerida por agricultores, a PAC está bem posicionada para desempenhar um papel central de participação na adaptação, não só ajudando os agricultores a adaptarem a produção respectiva às alterações climáticas, como contribuindo para a prestação de serviços ecossistémicos mais vastos ligados a uma gestão específica dos solos. Neste sentido, os Estados-Membros deveriam ser instados a inserir a adaptação às alterações climáticas nas três vertentes do desenvolvimento rural vocacionadas para a melhoria da competitividade, o ambiente e a qualidade de vida nas zonas rurais. Além disso, poderia ser analisada a aplicabilidade de medidas a uma escala territorial que transcenda o nível da exploração agrícola. O sistema de aconselhamento agrícola poderia ser utilizado para divulgar conhecimentos e incentivar a adopção de novos métodos e tecnologias de gestão das explorações que facilitam a adaptação às alterações climáticas.

Žemę ES daugiausia valdo ūkininkai, todėl prisitaikant prie klimato kaitos BŽŪP galėtų atlikti svarbų vaidmenį. Šia politika būtų galima ne tik padėti ūkininkams pritaikyti gamybą prie kintančių klimato sąlygų, bet ir plėsti ekosistemų funkcijas, priklausančias nuo specialaus žemės valdymo. Tai reiškia, kad valstybes nares reikėtų skatinti prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą įtraukti į tris kaimo plėtros kryptis: kaimo vietovių konkurencingumo didinimą ir aplinkos apsaugos bei gyvenimo kokybės gerinimą. Be to, būtų galima išnagrinėti, ar priemones būtų galima taikyti ne tik atskiruose ūkiuose, bet ir tam tikrose teritorijose. Naudojantis ūkių konsultavimo sistema būtų galima skleisti žinias ir skatinti taikyti naujus ūkių valdymo metodus bei technologijas, padedančius prisitaikyti prie klimato kaitos.

De modo mais geral, é necessário ter em conta o facto de a PAC constituir um quadro adequado para a produção sustentável, permitindo que o sector agrícola enfrente os desafios colocados pelas alterações climáticas. Isto implicará, nomeadamente, uma avaliação dos requisitos em matéria de quantidade e qualidade da água que deveriam ser ulteriormente integrados nos instrumentos pertinentes da PAC, bem como uma melhoria da eficiência da utilização da água pela agricultura, especialmente em regiões afectadas pelo stress hídrico. Pode igualmente ser empreendida uma reflexão sobre o eventual apoio às explorações agrícolas que são particularmente vulneráveis aos impactos das alterações climáticas. Para mais pormenores, consultar um documento de trabalho específico sobre a agricultura e a adaptação às alterações climáticas. De qualquer modo, a eventual contribuição da PAC para a adaptação às alterações climáticas deverá igualmente ser examinada no contexto da análise da PAC após 2013.

Apskritai reikėtų skirti dėmesio BŽŪP, nes ji yra tinkamas tvarios gamybos pagrindas, kuriuo remdamasis žemės ūkio sektorius gali spręsti kintančių klimato sąlygų keliamas problemas. Be kitų dalykų, reikės įvertinti, kuriuos vandens kiekybės ir kokybės reikalavimus reikėtų labiau įtraukti į atitinkamas BŽŪP priemones, ir siekti, kad vanduo žemės ūkio sektoriuje, ypač regionuose, kuriuose jo trūksta, būtų naudojamas efektyviau. Taip pat būtų galima apsvarstyti galimą paramą ūkiams, kuriuos labiausiai paveiktų klimato kaita. Išsamesnė informacija pateikiama specialiame darbiniame dokumente dėl žemės ūkio ir prisitaikymo prie klimato kaitos. Bet kuriuo atveju BŽŪP galimybes palengvinti prisitaikymą prie klimato kaitos reikės apsvarstyti atliekant BŽŪP peržiūrą po 2013 m.

No que se refere às florestas, a estratégia florestal da UE poderia ser actualizada nos aspectos relacionados com o clima; no quadro do Plano de Acção da UE para as Florestas, deveria ser lançado um debate sobre as opções de abordagem da protecção das florestas e dos sistemas de informação florestal pela UE.

ES miškų ūkio strategija galėtų būti atnaujinta atsižvelgiant į su klimatu susijusius aspektus; įgyvendinant miškams skirtą ES veiksmų planą reikėtų pradėti diskusiją apie ES miškų apsaugos strategijos ir informacijos apie miškus teikimo sistemų variantus.

Acção (UE e Estados-Membros) Garantir que as medidas de adaptação e de gestão da água sejam inseridas nas estratégias e nos programas nacionais de desenvolvimento rural para 2007-2013 Analisar a forma como a adaptação pode ser integrada nas 3 vertentes do desenvolvimento rural e conceder apoio adequado à produção sustentável, incluindo as modalidades de contribuição da PAC para a utilização eficiente da água na agricultura Examinar a capacidade do sistema de aconselhamento agrícola para reforçar a formação, o conhecimento e a adopção de novas tecnologias que facilitam a adaptação Actualizar a estratégia florestal e lançar o debate sobre as opções de abordagem da protecção florestal e dos sistemas de informação florestal pela UE |

ES ir valstybių narių veiksmai Užtikrinti, kad kuriant nacionalines kaimo plėtros strategijas ir programas 2007–2013 m., į jas būtų įtrauktos prisitaikymo prie klimato kaitos ir vandentvarkos priemonės. Apsvarstyti, kaip prisitaikymo aspektą būtų galima įtraukti į tris kaimo plėtros kryptis ir tinkamai paremti tvarią gamybą, įskaitant tai, kaip BŽŪP padeda efektyviai naudoti vandenį žemės ūkio sektoriuje. Išnagrinėti ūkių konsultavimo sistemos galimybes teikti daugiau mokymų, pagilinti žinias ir skatinti taikyti naujas technologijas, padedančias prisitaikyti prie klimato kaitos. Atnaujinti miškų ūkio strategiją ir pradėti diskusiją apie ES miškų apsaugos strategijos ir informacijos apie miškus teikimo sistemų variantus. |

- 3.2.3 Reforço da resiliência da biodiversidade, dos ecossistemas e da água

- 3.2.3 Biologinės įvairovės, ekosistemų ir vandenų atsparumo klimato kaitai didinimas

Os serviços prestados pelos ecossistemas, designadamente o sequestro de carbono, a protecção contra as inundações e a protecção contra a erosão dos solos, estão directamente associados às alterações climáticas, pelo que a existência de ecossistemas saudáveis constitui uma defesa essencial contra alguns dos seus impactos mais extremos. É necessária uma abordagem global e integrada da manutenção e reforço dos ecossistemas e dos bens e serviços que estes oferecem. Vários Estados-Membros lançaram iniciativas destinadas a proteger a sua infra-estrutura terrestre e hídrica. O reforço da coordenação a nível da UE poderia trazer benefícios adicionais.

Ekosistemų funkcijos, pavyzdžiui, anglies sekvestracija, apsauga nuo potvynių ir dirvožemio erozijos, yra tiesiogiai susijusios su klimato kaita. Sveikos ekosistemos yra pagrindinė apsaugos priemonė nuo tam tikrų ekstremaliausių jos padarinių. Taigi reikia visapusiškai ir atsižvelgiant įvairius veiksnius palaikyti ir stiprinti ekosistemas bei jų teikiamas gėrybes ir funkcijas. Kelios valstybės narės parengė iniciatyvas, skirtas sausumos ir vandens infrastruktūrai apsaugoti. Geriau koordinuojant veiklą ES lygmeniu, rezultatai būtų geresni.

No que se refere à água, uma série de políticas da UE em vigor contribuem para os esforços de adaptação. A Directiva-Quadro Água[22], designadamente, estabelece um quadro jurídico para a protecção e regeneração da água na Europa até 2015 e para garantia da utilização sustentável da água a longo prazo. Os planos de gestão das bacias hidrográficas, que nos termos da directiva deverão ser apresentados em 2009, terão em conta os impactos das alterações climáticas e a próxima geração de planos, a apresentar em 2015, deveria ser totalmente resistente às alterações climáticas. Além disso, as alterações climáticas devem ser devidamente integradas na aplicação da Directiva Inundações[23]. A plena aplicação desta directiva pelos Estados-Membros da UE contribuirá para aumentar a resiliência e facilitar os esforços de adaptação.

Kalbant apie vandenį, tam tikrų sričių ES politika prisidedama prie prisitaikymo prie klimato kaitos pastangų. Visų pirma Vandens pagrindų direktyvoje[22] nustatyta teisinė sistema, kuria siekiama iki 2015 m. išsaugoti švarų vandenį bei atkurti gerą jo būklę ir užtikrinti ilgalaikį tausų vandens naudojimą. Vadovaujantis šia direktyva 2009 m. pateiktinuose upių baseinų valdymo planuose bus atsižvelgta į klimato kaitos poveikį, o tolesniuose planuose, pateiktinuose 2015 m., turi būti numatyti visi atsparumo klimato kaitai aspektai. Be to, į klimato kaitos aspektą taip pat reikėtų tinkamai atsižvelgti įgyvendinant Potvynių direktyvą[23]. ES valstybės narės, visiškai įgyvendindamos šias direktyvas, taps atsparesnės klimato kaitai ir joms bus lengviau prie jos prisitaikyti.

No que se refere à escassez de água, a Comissão avaliará a necessidade de ulterior regulamentação relativa às normas aplicáveis aos equipamentos que utilizam água, bem como ao desempenho da água na agricultura, nos agregados familiares e nos edifícios. Por ocasião da revisão, em 2012, da aplicação da Directiva-Quadro Água e da estratégia relativa à escassez de água e às secas[24], deveriam ser avaliadas opções de promoção da capacidade de armazenagem de água dos ecossistemas para aumentar a resiliência à seca e reduzir os riscos de inundação. O documento de acompanhamento procede a uma análise mais pormenorizada das questões relacionadas com a água.

Spręsdama vandens stygiaus klausimą, Komisija įvertins poreikį dar labiau reguliuoti vandenį naudojančių įrenginių standartus ir vandens naudojimą žemės ūkyje, namų ūkiuose bei pastatuose. 2012 m. apžvelgiant Vandens pagrindų direktyvos ir Vandens stygiaus bei sausrų strategijos[24] įgyvendinimą, reikėtų įvertinti pasirinktis, kuriomis būtų galima padidinti ekosistemų pajėgumą kaupti vandenį siekiant padidinti atsparumą sausroms ir sumažinti potvynių riziką. Išsamesnės informacijos vandens klausimais pateikiama pridedamame dokumente.

No tocante aos habitats, o impacto das alterações climáticas deve igualmente ser integrado na gestão da rede Natura 2000[25] para garantir a diversidade e a ligação entre as zonas naturais, bem como para permitir a migração e a sobrevivência das espécies quando as condições climáticas mudam. De futuro, pode revelar-se necessário ponderar a possibilidade de criar uma paisagem permeável para reforçar a interligação das zonas naturais.

Į klimato kaitos poveikį buveinėms reikėtų atsižvelgti valdant Natura 2000 [25], kad būtų galima užtikrinti gamtinių vietovių įvairovę bei jų sąsają ir leisti rūšims migruoti bei išgyventi kintančiomis klimato sąlygomis. Ateityje gali prireikti apsvarstyti laidaus kraštovaizdžio sukūrimo galimybę, kad būtų galima sustiprinti gamtinių vietovių sąsają.

Acção (UE e Estados-Membros) Examinar as possibilidades de melhoria das políticas e de elaboração de medidas que tratem da perda de biodiversidade e das alterações climáticas de forma integrada, a fim de tirar plenamente partido dos benefícios conjuntos de ambas e evitar reacções dos ecossistemas que acelerem o aquecimento planetário Elaborar orientações e um conjunto de instrumentos (orientação e intercâmbio das melhores práticas), até ao final de 2009, para garantir que os planos de gestão das bacias hidrográficas sejam resistentes às alterações climáticas Garantir que as alterações climáticas sejam tidas em conta na aplicação da Directiva Inundações Avaliar a necessidade de ulteriores medidas para reforçar a eficiência da água na agricultura, nos agregados familiares e nos edifícios Examinar o potencial de políticas e medidas destinadas a promover a capacidade de armazenagem de água dos ecossistemas na Europa Elaborar orientações, até 2010, que tratem do impacto das alterações climáticas na gestão dos sítios Natura 2000 |

ES ir valstybių narių veiksmai Išnagrinėti galimybes tobulinti politiką ir kurti reikiamas priemones, kad biologinės įvairovės nykimo ir klimato kaitos problemos būtų sprendžiamos integruotai, siekiant visiškai išnaudoti šių sprendimų teikiamą abipusę naudą ir išvengti tokio ekosistemų atsako, kuris paspartintų visuotinį atšilimą. Iki 2009 m. pabaigos parengti gaires ir priemonių rinkinį (konsultacijos ir keitimasis gerąja patirtimi), siekiant užtikrinti, kad upių baseinų valdymo planuose (UBVP) būtų atsižvelgta į visus atsparumo klimato kaitai aspektus. Užtikrinti, kad įgyvendinant Potvynių direktyvą būtų atsižvelgiama į klimato kaitą. Įvertinti poreikį imtis tolesnių priemonių, kad žemės ūkyje, namų ūkiuose ir pastatuose būtų efektyviau naudojamas vanduo. Ištirti, kokia politika ir kokiomis priemonėmis galima padidinti Europos ekosistemų pajėgumą kaupti vandenį. Iki 2010 m. parengti atsižvelgimo į klimato kaitos poveikį valdant Natura 2000 teritorijas gairių projektą. |

- 3.2.4 Reforço da resiliência das zonas costeiras e marinhas

- 3.2.4 Pakrančių bei jūrų vietovių atsparumo klimato kaitai didinimas

As alterações climáticas devem também ser devidamente integradas na aplicação da Directiva-Quadro Estratégia Marinha[26], que impõe que as águas marinhas da UE alcancem um bom estado ambiental até 2020. A plena aplicação desta directiva contribuirá para aumentar a resiliência no meio marinho e facilitar os esforços de adaptação.

Į klimato kaitos aspektą taip pat reikėtų tinkamai atsižvelgti įgyvendinant Jūrų strategijos pagrindų direktyvą[26], kurioje reikalaujama iki 2020 m. užtikrinti gerą ES jūrų vandenų ekologinę būklę. Visiškai įgyvendinus šią direktyvą, jūrų aplinka taps atsparesnė klimato kaitai ir bus lengviau vykdyti prisitaikymo veiklą.

É igualmente necessária uma abordagem mais coerente e integrada do ordenamento e da gestão das zonas marítimas e costeiras. A política marítima integrada proporcionará um quadro global de integração coerente dos esforços de adaptação nas políticas e medidas sectoriais e específicas. Devem ser intensificados os esforços tendentes a garantir o pleno respeito e o reforço das disposições da recomendação relativa à gestão integrada da zona costeira (GIZC)[27]. Na sequência do roteiro para o ordenamento do espaço marítimo[28], a adaptação às alterações climáticas será incorporada na gestão marítima e costeira. O documento de acompanhamento trata mais em pormenor o problema das alterações climáticas nas zonas marinhas e costeiras.

Taip pat būtina nuosekliau ir labiau integruotai planuoti jūrų bei pakrančių teritorijas ir jas valdyti. Integruota jūrų politika bus visapusiška sistema, per kurią prisitaikymo prie klimato kaitos pastangas bus galima nuosekliai įtraukti į sektorių politiką ir specialias politikos sritis bei priemones. Reikia labiau stengtis užtikrinti, kad būtų visiškai laikomasi integruoto pakrančių zonų valdymo rekomendacijos[27] nuostatų ir tos nuostatos būtų griežtinamos. Atnaujinant Jūrų erdvės planavimo gaires[28], jose bus numatyta, kaip į jūrų ir pakrančių valdymą įtraukti prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą. Išsamesnės informacijos klimato kaitos ir jūrų bei pakrančių klausimais pateikiama pridedamame dokumente.

As alterações climáticas exercem igualmente uma pressão suplementar nas pescas europeias e deveriam ser tidas em conta para garantir a sustentabilidade a longo prazo da futura política comum das pescas reformada.

Klimato kaita kelia papildomų sunkumų Europos žuvininkystei. Todėl norint užtikrinti ilgalaikį naujos bendrosios žuvininkystės politikos tvarumą reikėtų atsižvelgti į klimato kaitos aspektą.

A fim de garantir uma abordagem coordenada e integrada da adaptação nas zonas costeiras e marinhas e ter em conta as questões transfronteiras, a Comissão elaborará orientações sobre as melhores práticas de adaptação nas zonas costeiras e marinhas.

Siekdama užtikrinti, kad pakrančių ir jūrų vietovių prisitaikymo prie klimato kaitos veikla būtų koordinuojama bei integruojama ir kad būtų atsižvelgiama į tarpvalstybinius klausimus, Komisija parengs gerosios pakrančių ir jūrų vietovių prisitaikymo prie klimato kaitos patirties gaires.

Acção (UE e Estados-Membros) Garantir que a adaptação nas zonas costeiras e marinhas seja tida em conta no quadro da política marítima integrada, na aplicação da Directiva-Quadro Estratégia Marinha e na reforma da política comum das pescas Elaborar orientações europeias sobre a adaptação nas zonas costeiras e marinhas |

ES ir valstybių narių veiksmai Užtikrinti, kad įgyvendinant integruotą jūrų politiką, Jūrų strategijos pagrindų direktyvą ir vykdant bendrosios žuvininkystės politikos reformą būtų atsižvelgiama į pakrančių ir jūrų vietovių prisitaikymą prie klimato kaitos. Parengti Europos pakrančių ir jūrų vietovių prisitaikymo prie klimato kaitos gaires. |

- 3.2.5 Reforço da resiliência dos sistemas de produção e da infra-estrutura física

- 3.2.5 Gamybos sistemų ir fizinės infrastruktūros atsparumo klimato kaitai didinimas

Proteger a infra-estrutura actual e futura contra o impacto das alterações climáticas será essencialmente da responsabilidade dos Estados-Membros. A UE tem todavia um importante papel a desempenhar na promoção das melhores práticas, mediante o apoio ao desenvolvimento da infra-estrutura e o desenvolvimento de normas de construção[29]. O reforço da resiliência da infra-estrutura de transporte e das redes energéticas actuais exige uma abordagem comum e coordenada de avaliação da vulnerabilidade de infra-estruturas fundamentais a fenómenos meteorológicos extremos. Dela resultará uma base para efectuar escolhas estratégicas relacionadas com as redes, os sistemas de segurança e a segurança energética, bem como manter redes e serviços de transporte estáveis. A adaptação deve ser tida em conta no processo de análise estratégica da política energética. Os projectos de infra-estrutura que beneficiam de financiamento da UE deveriam ter em conta a resistência às alterações climáticas, baseando-se nas metodologias que vão ser desenvolvidas. Estas metodologias seriam então incorporadas nas orientações relativas à RTE-T[30] e à RTE-E[31], bem como na política de coesão da UE. Serão examinadas as implicações da exigência de fazer depender os investimentos públicos e privados de uma avaliação de impacto climático, bem como a viabilidade da incorporação de critérios de sustentabilidade — designadamente tendo em conta as alterações climáticas — nas normas harmonizadas de construção, com um eventual alargamento ou ampliação, por exemplo, dos eurocódigos em vigor. Além disso, a Comissão cooperará com os Estados-Membros e as partes interessadas no estabelecimento de orientações e no intercâmbio de boas práticas para garantir que os impactos das alterações climáticas sejam tidos em conta na aplicação das Directivas Avaliação do Impacto Ambiental (AIA) e Avaliação Ambiental Estratégica (AAE), bem como das políticas de ordenamento do território.

Atsakomybė apsaugoti esamą ir būsimą infrastruktūrą nuo klimato kaitos poveikio daugiausia teks valstybėms narėms. Tačiau ES tenka svarbus vaidmuo skatinti kaupti gerąją patirtį remiant infrastruktūros plėtrą ir rengiant statybos standartus[29]. Norint padidinti esamos transporto infrastruktūros ir energetikos tinklų atsparumą klimato kaitai, reikia sukurti bendrą ir koordinuotą metodą, kuriuo būtų galima įvertinti ypatingos svarbos infrastruktūros pažeidžiamumą ekstremalių meteorologinių reiškinių atžvilgiu. Remiantis tuo metodu būtų galima priimti strateginius su tinklais, atsarginėmis sistemomis ir energetiniu saugumu susijusius sprendimus ir taip pat išlaikyti patvarius transporto tinklus bei paslaugas. Atliekant strateginę energetikos apžvalgą reikėtų atsižvelgti į prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą. Vykdant ES lėšomis remiamus infrastruktūros projektus į atsparumą klimato kaitai turėtų būti atsižvelgiama pagal tam tikras sukursimas metodikas. Tos metodikos būtų įtrauktos į TEN-T[30], TEN-E[31] gaires ir ES sanglaudos politiką. Bus nagrinėjama, ar klimato poveikio vertinimas galėtų tapti viešųjų ir privačiųjų investicijų sąlyga, taip pat bus nagrinėjama galimybė į darniuosius statybos standartus įtraukti tvarumo kriterijus (įskaitant reikalavimą atsižvelgti į klimato kaitą), pvz., išplečiant esamus Eurokodus. Be to, Komisija kartu su valstybėmis narėmis ir suinteresuotosiomis šalimis stengsis parengti gaires ir keistis gerąja patirtimi, siekdama, kad į klimato kaitos poveikį būtų atsižvelgta įgyvendinant Poveikio aplinkai vertinimo (PAV) bei Strateginio aplinkos vertinimo (SAV) direktyvas ir teritorinio planavimo politiką.

Acção (UE e Estados-Membros) Ter em conta os impactos das alterações climáticas no processo de análise estratégica da política energética Desenvolver metodologias para projectos de infra-estrutura resistentes às alterações climáticas e ponderar a forma de as incorporar nas orientações relativas à RTE-T e à RTE-E e nas orientações sobre investimentos no âmbito da política de coesão para o período em curso Examinar a possibilidade de fazer depender os investimentos públicos e privados de uma avaliação de impacto climático Avaliar a viabilidade da incorporação dos impactos climáticos nas normas de construção, designadamente nos eurocódigos Elaborar orientações, até 2011, para garantir a tomada em consideração dos impactos climáticos nas Directivas AIA e AAE |

ES ir valstybių narių veiksmai Atsižvelgti į klimato kaitos poveikį atliekant strateginę energetikos apžvalgą. Parengti metodikas, kaip infrastruktūros projektuose atsižvelgti į atsparumą klimato kaitai, ir apsvarstyti, kaip jos galėtų būti įtrauktos į TEN-T ir TEN-E gaires bei į investicijų pagal dabartinio laikotarpio sanglaudos politiką gaires. Išnagrinėti, ar klimato poveikio vertinimas galėtų tapti viešųjų ir privačiųjų investicijų sąlyga. Įvertinti galimybę klimato poveikio aspektą įtraukti į statybos standartus, pvz., Eurokodus. Iki 2011 m. parengti gaires siekiant užtikrinti, kad PAV ir SAV direktyvose būtų atsižvelgta į klimato poveikį. |

- 4. INSTRUMENTOS - FINANCIAMENTO

- 4. Priemonės ir finansavimas

O relatório Stern considerou que os condicionalismos financeiros constituem um dos principais obstáculos à adaptação. As alterações climáticas são uma das prioridades do actual quadro financeiro plurianual (2007-2013), sendo importante garantir que os fundos disponíveis são utilizados para reflectir esta prioridade. É possível melhorar a tomada de medidas de adaptação pelos Estados-Membros e direccionar melhor a utilização dos recursos e instrumentos financeiros disponíveis. Deveria ser prestada atenção à garantia de que os financiamentos públicos e os auxílios estatais não promovam uma má adaptação.

Sterno ataskaitoje teigiama, kad viena iš pagrindinių prisitaikymo prie klimato kaitos kliūčių – finansiniai apribojimai. Klimato kaita yra vienas iš dabartinės daugiametės finansinės programos (2007–2013 m.) prioritetų, todėl svarbu užtikrinti, kad į šį prioritetą būtų atsižvelgta ir naudojant esamas lėšas. Valstybės narės turėtų imtis veiksmingesnių prisitaikymo prie klimato kaitos veiksmų ir kryptingiau naudoti esamus finansinius išteklius bei priemones. Reikėtų stengtis užtikrinti, kad viešasis finansavimas ir valstybės pagalba neskatintų netinkamo prisitaikymo.

O plano de relançamento da economia europeia recentemente adoptado contém uma série de propostas relativas a investimentos relacionados com as alterações climáticas. A título de exemplo, citem-se a modernização da infra-estrutura europeia, a promoção da eficiência energética nos edifícios e a adesão a produtos verdes[32]. Estas propostas facilitarão a ulterior adaptação às alterações climáticas e os seus resultados serão avaliados para determinar as necessidades futuras. Os Estados-Membros que consideram o investimento em infra-estruturas como uma resposta à crise económica deveriam garantir que as iniciativas daí resultantes tenham plenamente em conta as necessidades de adaptação.

Neseniai priimtame Europos ekonomikos atkūrimo plane (EEAP) pateikta keletas pasiūlymų dėl su klimato kaita susijusių investicijų. Siūloma, pavyzdžiui, modernizuoti Europos infrastruktūrą, skatinti efektyviai vartoti energiją pastatuose ir naudoti bei diegti „žalius“ produktus[32]. Šie pasiūlymai padės dar geriau prisitaikyti prie klimato kaitos, o jų rezultatai bus vertinami siekiant nustatyti būsimus poreikius. Valstybės narės, ketinančios investuoti į infrastruktūrą, kad galėtų įveikti ekonomikos krizę, turėtų užtikrinti, kad iniciatyvos, kurių jos imasi, būtų visiškai grindžiamos prisitaikymo prie klimato kaitos poreikiais.

Nos próximos anos, é essencial que os sectores interessados desenvolvam estratégias e estimativas de custos para as medidas de adaptação, de modo que estas possam ser tidas em conta nas decisões financeiras futuras.

Būtina, kad per kelerius ateinančius metus atitinkamuose sektoriuose būtų sukurtos prisitaikymo prie klimato kaitos veiksmų strategijos ir apskaičiuotos tų veiksmų įgyvendinimo išlaidos, kad į jas būtų galima atsižvelgti priimant būsimus finansinius sprendimus.

Pode ser examinada igualmente a optimização do recurso a seguros e a outros produtos ligados a serviços financeiros. É necessário avaliar se certos agentes/sectores privados (como, por exemplo, aqueles que oferecem serviços públicos e infra-estruturas fundamentais) devem beneficiar de uma cobertura-tipo de seguro obrigatória relacionada com as condições meteorológicas. Nos casos em que não existe seguro, por exemplo para os edifícios situados em planícies aluviais, podem ser necessários regimes de seguro que beneficiem de financiamento público. Atendendo aos efeitos transfronteiras das alterações climáticas, a promoção dos seguros à escala da UE, em lugar dos regimes nacionais ou regionais, pode trazer benefícios.

Taip pat galima ištirti, kaip būtų galima optimaliau naudotis draudimu ir kitais finansinių paslaugų produktais. Reikėtų įvertinti, ar tam tikri privatūs subjektai ir (arba) sektoriai (pvz., viešųjų paslaugų teikėjai, ypatingos svarbos infrastruktūra) turėtų būti draudžiami privalomuoju standartiniu draudimu nuo nepalankių oro sąlygų. Tais atvejais, kai draudimo paslaugos neteikiamos, pvz., kai pastatai yra salpose, gali prireikti valstybės remiamų draudimo sistemų. Atsižvelgiant į tarpvalstybinį klimato kaitos poveikį galėtų būti naudinga draudimą, kuris galiotų visoje ES, skatinti labiau nei nacionalines arba regionines sistemas .

Qualquer quadro de adaptação exige que seja tido em conta o papel de instrumentos de mercado especializados e que sejam promovidas as parcerias público-privadas que permitam a partilha de investimentos, riscos, benefícios e responsabilidades entre os sectores público e privado no contexto das medidas de adaptação adoptadas. Alguns exemplos de instrumentos de mercado incluem regimes de incentivos para a protecção de serviços ecossistémicos ou para projectos que reforcem a resiliência dos ecossistemas e dos sectores económicos sob a forma de pagamentos de serviços ecossistémicos.

Bet kokiose prisitaikymo prie klimato kaitos programose turėtų būti atsižvelgiama į svarbų specializuotų rinkos priemonių vaidmenį ir skatinama viešojo ir privačiojo sektorių partnerystė siekiant, kad viešasis ir privatusis sektoriai, imdamiesi prisitaikymo veiksmų, dalytųsi investicijomis, rizika, grąža ir atsakomybe. Rinkos priemonės galėtų būti, pavyzdžiui, paskatų sistemos, kuriomis siekiama išsaugoti ekosistemų funkcijas arba vykdyti projektus, kuriais stiprinamas ekosistemų ir ekonomikos sektorių atsparumas klimato kaitai. Tokia sistema galėtų būti mokėjimų už ekosistemų funkcijas sistema.

Deveria recorrer-se à possibilidade de utilizar, para fins de adaptação, as receitas geradas pela venda em leilão de licenças de emissão no âmbito do regime de comércio de licenças de emissão de gases com efeito de estufa da UE. A directiva revista que regula o regime a partir de 2013[33] prevê que pelo menos 50 % das receitas geradas pela venda em leilão das licenças de emissão sejam utilizados, designadamente, para efeitos de adaptação nos Estados-Membros e nos países em desenvolvimento. Estas receitas suplementares serão fundamentais para a partilha dos custos de adaptação entre os sectores público e privado.

Reikėtų pasinaudoti galimybe pajamas, gautas aukcionuose parduodant leidimus pagal Bendrijos šiltnamio efektą sukeliančių dujų išmetimo leidimų prekybos sistemą (ES ŠESD ILPS), naudoti prisitaikymo prie klimato kaitos tikslams. Persvarstytoje direktyvoje, kuria reglamentuojamas šios sistemos taikymas nuo 2013 m.[33], numatyta, kad bent 50 % pajamų, gautų parduodant leidimus aukcionuose, reikėtų panaudoti, inter alia , valstybių narių ir besivystančių šalių prisitaikymo prie klimato kaitos tikslams. Šios papildomos pajamos turės lemiamos reikšmės viešajam ir privačiajam sektoriams dalijantis prisitaikymo išlaidomis.

Acção (UE e Estados-Membros) Fazer uma estimativa dos custos de adaptação para os domínios políticos pertinentes, de modo a poder tê-los em conta nas decisões financeiras futuras Analisar de forma mais exaustiva a utilização potencial de medidas de financiamento inovadoras para fins de adaptação Examinar o potencial dos seguros e de outros produtos financeiros para completarem as medidas de adaptação e funcionarem como instrumentos de partilha de riscos Incentivar os Estados-Membros a utilizarem as receitas do regime de comércio de licenças de emissão da UE para fins de adaptação |

ES ir valstybių narių veiksmai Apskaičiuoti atitinkamų politikos sričių prisitaikymo prie klimato kaitos sąnaudas, kad į jas būtų galima atsižvelgti priimant būsimus finansinius sprendimus. Toliau nagrinėti galimybes naujoviškas finansavimo priemones naudoti prisitaikymo prie klimato kaitos tikslais. Išnagrinėti, ar draudimas ir kiti finansiniai produktai galėtų papildyti prisitaikymo priemones ir ar juos būtų galima naudoti kaip dalijimosi rizika priemones. Skatinti valstybes nares naudoti pajamas, gautas iš ES ŠESD ILPS, prisitaikymo prie klimato kaitos tikslais. |

- 5. COOPERAÇÃO COM OS ESTADOS-MEMBROS

- 5. Bendradarbiavimas su valstybėmis narėmis

Para apoiar a cooperação em matéria de adaptação e fazer avançar este quadro, a Comissão tenciona criar um grupo director para o impacto e a adaptação e assegurar o seu secretariado (após a habitual avaliação do impacto da organização e dos recursos desta acção). Este grupo será constituído por representantes dos Estados-Membros da UE que participam na formulação de programas nacionais e regionais de adaptação e consultará os representantes da sociedade civil e da comunidade científica.

Siekdama paremti bendradarbiavimą prisitaikant prie klimato kaitos ir skatinti plėtoti šią programą, Komisija ketina įsteigti Klimato kaitos poveikio švelninimo ir prisitaikymo prie jos iniciatyvinę grupę (angl. Impact and Adaptation Steering Group, IASG ) ir paskirti sekretoriatą (po įprasto organizacinio ir išteklių poveikio vertinimo). Šią grupę sudarys nacionalinių ir regioninių prisitaikymo prie klimato kaitos programų kūrime dalyvaujantys ES valstybių narių atstovai, kurie konsultuosis su pilietinės visuomenės atstovais bei mokslo bendruomene.

O grupo director será apoiado por uma série de grupos técnicos, que tratarão especificamente dos progressos em sectores fundamentais (agricultura e silvicultura, biodiversidade, água, oceanos e mares, energia, saúde, etc.).

Iniciatyvinei grupei padės įvairios techninės grupės, kurios bus atsakingos už pokyčius konkrečiuose pagrindiniuose sektoriuose (žemės ir miškų ūkio, biologinės įvairovės, vandens, vandenynų ir jūrų, energetikos, sveikatos ir kt.).

O grupo director desempenhará o seu papel no desenvolvimento dos quatro pilares acima identificados, a fim de contribuir para o desenvolvimento da estratégia da UE e para a preparação de estratégias nacionais de adaptação pelos Estados-Membros. O grupo director analisará igualmente o nível mais adequado de aplicação das medidas.

Iniciatyvinė grupė prisidės prie pirmiau nurodytų keturių ramsčių kūrimo ir taip padės kurti ES strategiją, o valstybėms narėms – parengti nacionalines prisitaikymo strategijas. Iniciatyvinė grupė taip pat apsvarstys, kokiu lygmeniu geriausia imtis veiksmų.

Na fase inicial, o grupo director atenderá à monitorização dos progressos em matéria de reforço da base de conhecimentos, designadamente mediante a criação do Mecanismo de Intercâmbio. O grupo director garantirá uma abordagem coordenada da construção de uma base de elementos sobre o impacto das alterações climáticas, da avaliação dos riscos das alterações climáticas para a UE e da possibilidade de aumento da resiliência às alterações climáticas e de estimativa dos custos dos riscos e das oportunidades.

Iš pradžių iniciatyvinė grupė stebės, kaip gilinama žinių bazė, visų pirma kaip kuriamas Informacijos koordinavimo mechanizmas. Iniciatyvinė grupė pasiūlys būdų, kaip koordinuotai kurti mokslinių duomenų apie klimato kaitos poveikį bazę, vertinti klimato kaitos riziką ES, nustatyti galimybes didinti atsparumą klimato kaitai ir įvertinti su rizika bei galimybėmis susijusias išlaidas.

Acção (UE e Estados-Membros) Tomar uma decisão sobre a criação, até 1 de Setembro de 2009, de um grupo director para o impacto e a adaptação destinado a intensificar a cooperação em matéria de adaptação Incentivar o desenvolvimento ulterior de estratégias nacionais e regionais de adaptação com o objectivo de ponderar a introdução de estratégias de adaptação obrigatórias a partir de 2012 |

ES ir valstybių narių veiksmai Priimti sprendimą iki 2009 m. rugsėjo 1 d. įsteigti Klimato kaitos poveikio švelninimo ir prisitaikymo prie jo iniciatyvinę grupę. Skatinti toliau kurti nacionalines ir regionines prisitaikymo prie klimato kaitos strategijas ir apsvarstyti galimybes nuo 2012 m. tas strategijas padaryti privalomas. |

- 6. DIMENSÃO EXTERNA E ACTIVIDADES EM CURSO NO ÂMBITO DA CQNUAC

- 6. Išorės veikla ir pagal JTBKKK vykdoma veikla

M uitos países já são vítimas do impacto das alterações climáticas, sendo urgente cooperar, nomeadamente com os países vizinhos e os países em desenvolvimento mais vulneráveis, para melhorar a sua resiliência e capacidade de adaptação aos efeitos adversos. A adaptação deveria ser integrada em todas as políticas externas da UE. A adaptação deveria ser incorporada na política comercial, nomeadamente mediante a liberalização do comércio de bens e serviços ambientais e a conclusão de acordos de comércio livre. O comércio ecológico encerra enormes potencialidades, podendo contribuir para o aumento do crescimento e a criação de postos de trabalho. A UE deveria explorar este benefício e os benefícios mútuos que se lhe encontram associados nas relações com os seus principais parceiros.

Daugelyje šalių jau jaučiamas klimato kaitos poveikis. Būtina nedelsiant su jomis bendradarbiauti, visų pirma su kaimyninėmis ir pažeidžiamiausiomis besivystančiomis šalimis, siekiant padėti joms tapti atsparesnėms neigiamam klimato kaitos poveikiui bei prie jo prisitaikyti. Prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą reikėtų įtraukti į visas ES išorės politikos sritis. Į prekybos politiką šį aspektą reikėtų įtraukti visų pirma liberalizuojant prekybą ekologiškomis prekėmis bei paslaugomis ir plėtojant laisvosios prekybos susitarimus (LPS). Prekybos ekologiškomis prekėmis potencialas didžiulis ir ji gali padėti augti ekonomikai bei kurti darbo vietas. ES turėtų ištirti tokios prekybos su pagrindinėmis savo partnerėmis galimybes ir jos teikiamus privalumus.

A cooperação externa da UE deveria contribuir de forma significativa para a promoção da adaptação nos países parceiros. Os programas bilaterais e regionais de assistência financeira terão por objectivo integrar considerações em matéria de adaptação em todos os sectores pertinentes. A análise em curso da estratégia de integração do ambiente da UE, bem como a revisão intercalar das estratégias de cooperação da CE, constituirão uma boa oportunidade de salientar a necessidade de integrar as necessidades de adaptação.

ES išorės bendradarbiavimo veiksmais turėtų labai paskatinti šalis partneres taikytis prie klimato kaitos. Dvišalėmis ir regioninėmis finansinės paramos programomis bus siekiama prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą įtraukti į visus atitinkamus sektorius. Tai, kad šiuo metu svarstoma ES aplinkosaugos aspektų integravimo strategija, yra puiki galimybė pabrėžti būtinybę įtraukti prisitaikymo prie klimato kaitos poreikius. Kita tokia galimybė bus EB bendradarbiavimo strategijų laikotarpio vidurio peržiūra.

Tendo em vista o apoio à adaptação nos países em desenvolvimento, a UE coopera com estes para facilitar a adopção de políticas de adaptação eficazes. A Aliança Global contra as Alterações Climáticas (GCCA) foi criada em 2008 para favorecer a adaptação nos países em desenvolvimento. A UE apoiará os países em desenvolvimento, designadamente os países menos desenvolvidos e os pequenos Estados insulares em desenvolvimento, através da GCCA e de outros programas.

Siekdama paremti besivystančių šalių prisitaikymo prie klimato kaitos pastangas, ES su jomis bendradarbiauja veiksmingų prisitaikymo strategijų kūrimo klausimais. 2008 m. įkurtas Pasaulinis klimato kaitos aljansas (PKKA, angl. GCCA). Naudodamasi PKKA ir kitomis programomis, ES parems besivystančias šalis, visų pirma mažiausiai išsivysčiusias šalis ir mažas besivystančias salų valstybes.

No contexto da CQNUAC, a UE apresentou propostas ambiciosas de promoção da adaptação num acordo mundial para o pós-2012, designadamente através do quadro de acção para medidas de adaptação [34].

JTBKKK šalims ES pateikė ambicingus pasiūlymus sustiprinti prisitaikymo prie klimato kaitos aspektą visuotiniame susitarime, kuris bus taikomas po 2012 m., visų pirma nustatant išsamią prisitaikymo veiksmų programą (PVP) [34].

A política externa da UE deveria igualmente contribuir, de forma substancial, para a adaptação nos domínios da gestão da água (Iniciativa Água da UE e Facilidade UE-ACP para a Água), da agricultura, da biodiversidade, das florestas, da desertificação, da energia, da saúde, da política social (incluindo questões de género), da investigação, da erosão costeira e da redução dos riscos de catástrofe[35], sendo este último um elemento essencial do êxito da adaptação.

ES išorės politika taip pat turėtų labai padėti prisitaikyti prie klimato kaitos vandentvarkos (ES vandens iniciatyva ir AKR ir ES vandens infrastruktūros priemonė), žemės ūkio, biologinės įvairovės, miškų, dykumėjimo, energetikos, sveikatos priežiūros, socialinės politikos (įskaitant lyčių klausimus), mokslinių tyrimų, pakrančių erozijos ir nelaimių rizikos mažinimo[35] srityse. Nuo pastarosios srities labai priklauso sėkmingas prisitaikymas prie klimato kaitos.

A ausência de adaptação poderá ter implicações para a segurança. A UE procede, por conseguinte, ao reforço dos seus sistemas de análise e alerta precoce e à integração das alterações climáticas nos instrumentos existentes, designadamente mecanismos de prevenção de conflitos e reforma do sector da segurança. Os efeitos das alterações climáticas nos fluxos migratórios deveriam igualmente ser ponderados no contexto mais vasto da reflexão da UE sobre as políticas de segurança, desenvolvimento e migração.

Nesugebėjimas prisitaikyti galėtų turėti pasekmių saugumui. Todėl ES siekia, kad būtų atliekamos išsamesnės analizės, tobulinamos išankstinio perspėjimo sistemos, o į esamas priemones, tokias kaip konfliktų prevencijos mechanizmai ir saugumo sektoriaus reforma, įtraukiamas klimato kaitos aspektas. Klimato kaitos poveikis migracijos srautams taip pat turėtų būti aptariamas ES plačiau apžvelgiant saugumo, plėtros ir migracijos politiką.

Acção (UE e Estados-Membros) Intensificar esforços no sentido de integrar a adaptação em todas as políticas externas da UE Reforçar o diálogo com os países parceiros sobre questões de adaptação Fazer avançar o quadro de acção para medidas de adaptação no âmbito do CQNUAC |

ES ir valstybių narių veiksmai Paspartinti pastangas įtraukti prisitaikymo aspektą į visas ES išorės politikos sritis. Su šalimis partnerėmis stiprinti dialogą prisitaikymo prie klimato kaitos klausimais. Prisitaikymo veiksmų programą pateikti JTBKKK šalims. |

- 7. CONCLUSÕES – PRÓXIMAS ETAPAS

- 7. Išvados ir tolesni veiksmai

A adaptação será um processo longo e contínuo. Processar-se-á a todos os níveis e exigirá uma coordenação estreita com as partes interessadas. A UE apoiará os esforços internacionais e nacionais de adaptação, assegurando a disponibilidade de recursos adequados para medidas de adaptação eficazes e economicamente eficientes, de modo a estabelecer uma base económica sustentável e sólida para as gerações futuras. A Comissão analisará periodicamente os progressos registados na aplicação da primeira fase do quadro de acção identificado no presente Livro Branco a fim de desenvolver uma estratégia de adaptação global a partir de 2013.

Prisitaikymas prie klimato kaitos – ilgas ir nuolatinis procesas. Jis vyks visuose lygmenyse ir tam reikės glaudžiai bendradarbiauti su suinteresuotosiomis šalimis. ES rems tarptautines ir nacionalines prisitaikymo prie klimato kaitos pastangas, užtikrindama, kad pakaktų išteklių veiksmingiems ir rentabiliems prisitaikymo prie klimato kaitos veiksmams, kuriais ateities kartoms bus kuriamas tvarus ir tvirtas ekonominis pagrindas, įgyvendinti. Komisija reguliariai apžvelgs šioje baltojoje knygoje numatytos veiksmų programos pirmojo etapo įgyvendinimo pažangą, kad galėtų parengti išsamią nuo 2013 m. taikytiną prisitaikymo strategiją.

[1] COM(2007) 354.

[1] COM (2007) 354.

[2] Convenção-Quadro nas Nações Unidas sobre Alterações Climáticas.

[2] Jungtinių Tautų bendroji klimato kaitos konvencija.

[3] COM(2009) 39 de 28.01.2009.

[3] COM(2009) 39, 2009 1 28.

[4] SEC(2009) 417.

[4] SEC(2009) 417.

[5] SEC(2009) 416.

[5] SEC(2009) 416.

[6] SEC(2009) 386.

[6] SEC(2009) 386.

[7] AEA-CCI-OMS — Impacts of Europe’s Changing Climate — 2008 Indicator-based assessment Report 4/2008 .

[7] EAA, JTC, PSO – „Europos klimato kaitos poveikis“. Rodikliais grindžiama 2008 m. vertinimo ataskaita Nr. 4/2008.

[8] As zoonoses são doenças animais que podem ser transmitidas ao homem.

[8] Zoonozės – ligos, kuriomis gyvūnai gali užkrėsti žmones.

[9] COM(2009) 82: Abordagem comunitária sobre a prevenção de catástrofes naturais ou provocadas pelo homem.

[9] COM (2009) 82. Bendrijos stichinių ir žmogaus sukeltų nelaimių prevencija.

[10] Ver avaliação de impacto, The Green Infrastructure Approach , capítulo 4.1, página 29.

[10] Žr. poveikio vertinimo „ Žaliosios infrastruktūros metodas“ (angl. „The Green Infrastructure Approach“) 4.1 skyrių, p. 29.

[11] A Infra-Estrutura Verde é a rede interligada de zonas naturais, incluindo determinados solos agrícolas, nomeadamente corredores verdes, zonas húmidas, parques, reservas florestais e comunidades vegetais indígenas, bem como zonas marinhas que regulam, de forma natural, os caudais de águas pluviais, as temperaturas, o risco de inundação e a qualidade da água, do ar e dos ecossistemas.

[11] „Žalioji“ infrastruktūra yra gamtinių teritorijų, įskaitant kai kurią žemės ūkio paskirties žemę, tokių kaip žalieji keliai, pelkės, parkai, miškų draustiniai ir vietos augalų bendrijos, ir jūrų teritorijų, kurios natūraliai reguliuoja audrų srautus, temperatūrą, potvynių riziką ir vandens, oro bei ekosistemų kokybę, jungiamasis tinklas.

[12] Economic Aspects of Adaptation to Climate Change (OCDE, 2008) e The Stern Review on the Economics of Climate Change , (HM Treasury, 2006).

[12] „Prisitaikymo prie klimato kaitos ekonominiai aspektai“ (OECD, 2008 m.) ir Sterno ataskaita „Klimato kaitos ekonomika“ (Jos Didenybės iždas, 2006 m.).

[13] Artigo 2.º do Tratado da União Europeia.

[13] EB sutarties 2 straipsnis.

[14] Em conformidade com o disposto no artigo 4.º, «Todas as Partes, tendo em consideração as suas responsabilidades comuns, mas diferenciadas, as suas prioridades específicas de desenvolvimento nacional e regional e os seus objectivos e circunstâncias, devem … b) Formular, implementar, publicar e actualizar regularmente programas nacionais e, quando apropriado, regionais, contendo medidas para mitigar as alterações climáticas, considerando as emissões antropogénicas por fontes e a remoção, pelos sumidouros, de todos os gases com efeito de estufa não controlados pelo Protocolo de Montreal, e medidas para facilitar uma adaptação adequada às alterações climáticas».

[14] 4 straipsnyje numatyta, kad visos konvencijos šalys, atsižvelgdamos į savo bendras, bet diferencijuotas pareigas ir konkrečius nacionalinės bei regioninės plėtros prioritetus, tikslus ir aplinkybes, <...> b) <...> sudaro, įgyvendina, skelbia ir reguliariai atnaujina nacionalines, o tam tikrais atvejais ir regionines programas, kuriose numatytos priemonės klimato kaitai švelninti, susijusios su visomis dėl žmogaus veiklos išmetamomis šiltnamio efektą sukeliančiomis dujomis, kurios nėra kontroliuojamos pagal Monrealio protokolą, nurodant šaltinius ir absorbentus, ir priemonės, sudarančios palankesnes sąlygas tinkamai prisitaikyti prie klimato kaitos.

[15] COM(2008) 46.

[15] COM (2008) 46.

[16] O Mecanismo de Intercâmbio (Clearing House Mechanism) estaria ligado a outras compilações de dados, nomeadamente a Rede Europeia de Observação e de Dados sobre o Meio Marinho, o Observatório da Seca, o Sistema Europeu de Informação sobre Fogos Florestais e o EuroHeat (instrumento destinado a determinar as probabilidades de canícula). Exigirá o pleno apoio e a participação activa dos Estados-Membros. Outras organizações, nomeadamente o Instituto Europeu de Inovação e Tecnologia, poderão contribuir para o mecanismo.

[16] Informacijos koordinavimo mechanizmas būtų susijęs su kitais informacijos šaltiniais, tokiais kaip Europos jūrų stebėjimo ir duomenų tinklas, Sausrų stebėjimo punktas, Europos miškų gaisrų informacijos sistema, „EuroHeat“ (karščio bangų tikimybės nustatymo priemonė). Tokio mechanizmo sukūrimą valstybės narės turės visiškai remti ir aktyviai prie jo prisidėti. Kitos organizacijos, tokios kaip Europos inovacijos ir technologijos institutas, galėtų prisidėti prie Informacijos koordinavimo mechanizmo sukūrimo.

[17] Documento de trabalho dos serviços da Comissão SEC(2008) 3104.

[17] Komisijos tarnybų darbinis dokumentas SEC(2008) 3104.

[18] Livro Branco Abordagem Estratégica para a Saúde, COM(2007) 630.

[18] Sveikatos strategijos baltoji knyga,. COM(2007) 630.

[19] Decisão n.º 1350/2007/CE de 23.10.2007, JO L 301 de 2007.

[19] Sprendimas Nr. 1350/2007/EB, 2007 10 23, OL L 301.

[20] O artigo 152.º do Tratado prevê que «na definição e execução de todas as políticas e acções da Comunidade é assegurado um elevado nível de protecção da saúde».

[20] Sutarties 152 straipsnyje teigiama, kad „žmonių sveikatos aukšto lygio apsauga užtikrinama nustatant ir įgyvendinant visas Bendrijos politikos ir veiklos kryptis“.

[21] COM(2007) 539.

[21] COM(2007) 539.

[22] Directiva 2000/60/CE.

[22] Direktyva 2000/60/EB.

[23] Directiva 2007/60/CE.

[23] Direktyva 2007/60/EB.

[24] COM(2007) 414 final.

[24] COM(2007) 414 galutinis.

[25] A Natura 2000 é uma rede de zonas de conservação da natureza à escala da UE, criada no âmbito das directivas da UE no domínio da conservação da natureza.

[25] Natura 2000 yra visos ES saugomų gamtinių vietovių tinklas, sukurtas pagal ES gamtos direktyvas.

[26] Directiva 2008/56/CE.

[26] Direktyva 2008/56/EB.

[27] Recomendação de 30 de Maio de 2002.

[27] 2002 m. gegužės 30 d. rekomendacija.

[28] COM(2008) 791.

[28] COM(2008) 791.

[29] Os eurocódigos são um conjunto de códigos de práticas internacionais unificados para a concepção de edifícios e estruturas de engenharia civil, que virão a substituir os códigos nacionais. Ver a Recomendação 2003/887/CE da Comissão.

[29] Eurokodai yra suvienodinti tarptautiniai pastatų ir civilinės inžinerijos konstrukcijų projektavimo praktikos kodeksai, kurie ilgainiui pakeis nacionalinius kodeksus. Žr. Komisijos rekomendaciją 2003/887/EB.

[30] Programa de rede transeuropeia de transportes. A vulnerabilidade da RTE-T às alterações climáticas e a necessidade de eventuais medidas de adaptação inserem-se no debate lançado pela Comissão Europeia com a adopção, em 4 de Fevereiro de 2009, do Livro Verde «Revisão da política relativa à RTE-T», COM(2009) 44 final.

[30] Transeuropinio transporto tinklo programa. TEN-T pa˛eid˛iamumas klimato kaitos atžvilgiu ir poreikis sukurti potencialias prisitaikymo prie jos priemones yra vienas iš šiuo metu svarstomų klausimų, kurį Europos Komisija iškėlė 2009 m. vasario 4 d. paskelbdama žaliąją knygą „TEN-T politikos peržiūra“, COM(2009) 44 galutinis.

[31] Redes transeuropeias de energia. Ver Livro Verde «Para uma rede europeia de energia segura, sustentável e competitiva», COM(2008) 782 final.

[31] Transeuropiniai energetikos tinklai. Žr. žaliąją knygą „Siekiant saugaus, tausojančio ir konkurencingo Europos energetikos tinklo“, COM(2008) 782 galutinis.

[32] IVA verde, requisitos de desempenho ambiental, medidas de poupança energética.

[32] „Žaliasis“ PVM, aplinkosauginio veiksmingumo reikalavimai, energijos taupymo priemonės.

[33] A adoptar em 2009.

[33] Turi būti priimta 2009 m.

[34] Os diversos elementos do quadro de acção para medidas de adaptação da UE constam da Comunicação «Rumo à celebração em Copenhaga de um acordo abrangente sobre as alterações climáticas», COM(2009) 39 de 28.1.2009.

[34] Įvairios ES prisitaikymo prie klimato kaitos veiksmų programos (PVP) dalys aprašytos komunikate „Rengiantis išsamiam klimato kaitos susitarimui Kopenhagoje“, COM(2009) 39, 2009 1 28.

[35] Comunicação sobre a abordagem comunitária sobre a prevenção de catástrofes naturais ou provocadas pelo homem nos países em desenvolvimento, COM(2009) 82.

[35] Komunikatas „Nelaimių rizikos mažinimo besivystančiose šalyse ES paramos strategija“, COM(2009) 82.