[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

[pic] | EIROPAS KOPIENU KOMISIJA |

Brussel, 15.10.2008

Briselē, 15.10.2008

COM(2008) 641 definitief

COM(2008) 641 galīgā redakcija

GROENBOEK

ZAĻĀ GRĀMATA

over de kwaliteit van landbouwproducten: productnormen, landbouwvoorschriften en kwaliteitsregelingen

par lauksaimniecības produktu kvalitāti – produktu standarti, lauksaimniecībai noteiktās prasības un kvalitātes shēmas

GROENBOEK

ZAĻĀ GRĀMATA

over de kwaliteit van landbouwproducten: productnormen, landbouwvoorschriften en kwaliteitsregelingen

par lauksaimniecības produktu kvalitāti – produktu standarti, lauksaimniecībai noteiktās prasības un kvalitātes shēmas

De Commissie organiseert een raadpleging om alle organisaties en burgers die geïnteresseerd zijn in de kwaliteit van landbouwproducten, de gelegenheid te bieden hun mening over dat onderwerp te geven. Wij zouden graag antwoorden ontvangen van landbouwers en andere voedselproducenten, niet-gouvernementele organisaties, verwerkers, detailhandelaren, distributiebedrijven en andere marktpartijen, consumenten en overheidsinstanties. Er mag worden geantwoord op alle vragen in het groenboek of op een deel ervan. De antwoorden dienen uiterlijk op woensdag 31 december 2008 te worden toegezonden aan: AGRI-QUALITY@ec.europa.eu of aan: Groenboek over het kwaliteitsbeleid Directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling Europese Commissie B-1049 Brussel De ontvangen bijdragen zullen op het internet worden bekendgemaakt samen met de identiteit van de indiener ervan (naam, plaats en land)[1]. Als u uitdrukkelijk bezwaar maakt tegen bekendmaking van uw persoonsgegevens, zal uw bijdrage anoniem worden gepubliceerd of zal worden besloten deze niet te publiceren. Meer details over de bescherming van persoonsgegevens zijn te vinden in de "Belangrijke juridische mededeling" over de website van de Commissie op het volgende adres: http://www.ec.europa.eu/geninfo/legal_notices_nl.htm Voor nadere informatie wordt verwezen naar de website over het groenboek: http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/index_en.htm |

Ar šo apspriešanos Komisija vēlas uzzināt visu to organizāciju un iedzīvotāju viedokļus, kurus interesē lauksaimniecības produktu kvalitāte. Atsauksmes sniegt ir aicināti lauksaimnieki un pārtikas ražotāji, nevalstiskās organizācijas, pārstrādātāji, mazumtirgotāji, izplatītāji, tirgotāji, patērētāji un publiskā sektora iestādes. Respondenti ir aicināti sniegt atbildes par daļu no Zaļās grāmatas vai par to kopumā. Atbildes jānosūta līdz 2008. gada 31.decembrim uz adresi: AGRI-QUALITY@ec.europa.eu vai Green Paper ‘Quality’ Directorate-General for Agriculture and Rural Development European Commission B-1049 Bruxelles/Brussel. Saņemtās atsauksmes tiks publicētas internetā, norādot to sniedzēju (nosaukumu/vārdu, uzvārdu, pilsētu, valsti)[1]. Ja jūs skaidri iebilstat pret jūsu personas datu publicēšanu, jūsu atbildi publicēs kā anonīmu vai nepublicēs. Sīkāka informācija par Komisijas tīmekļa vietni un personas datu aizsardzību atrodama “informatīvajā paziņojumā” tīmekļa vietnē http://www.ec.europa.eu/geninfo/legal_notices_en.htm Plašāka informācija atrodama Zaļās grāmatas tīmekļa vietnē http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/index_en.htm |

INHOUDSOPGAVE

SATURS

INLEIDING 4

IEVADS 4

DEEL I: PRODUCTIEVOORSCHRIFTEN EN HANDELSNORMEN 6

I DAļA. RAžOšANAS PRASīBAS UN TIRDZNIECīBAS STANDARTI 6

1. Landbouwvoorschriften van de EU 6

1. ES lauksaimniecībai noteiktās prasības 6

2. Handelsnormen 7

2. Tirdzniecības standarti 7

2.1. Verplichte onderdelen van de handelsnormen 8

2.1. Tirdzniecības standartu obligātie elementi 7

2.2. In handelsnormen bepaalde gereserveerde vermeldingen 9

2.2. Rezervētie apzīmējumi tirdzniecības standartos 8

2.3. Vereenvoudiging van de handelsnormen 10

2.3. Tirdzniecības standartu vienkāršošana 9

DEEL II: SPECIFIEKE KWALITEITSREGELINGEN VAN DE EU 12

II DAļA. SPECIFISKAS ES KVALITāTES SHēMAS 11

3. Geografische aanduidingen 12

3. Ģeogrāfiskās izcelsmes norādes 11

3.1. Bescherming en handhaving van geografische aanduidingen 13

3.1. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzība un tās uzraudzība 12

3.2. Criteria voor de registratie van geografische aanduidingen 14

3.2. Kritēriji ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu reģistrācijai 13

3.3. Bescherming in derde landen van geografische aanduidingen voor producten uit de EU 15

3.3. ES ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzība trešās valstīs 14

3.4. Producten met geografische aanduiding als ingrediënt in door verwerking verkregen producten 16

3.4. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāde kā pārstrādes produkta sastāvdaļa 14

3.5. Oorsprong van de grondstoffen in een product met beschermde geografische aanduiding 16

3.5. Izejvielu izcelsme produktiem ar aizsargātu ģeogrāfiskās izcelsmes norādi 15

3.6. Samenhang tussen en vereenvoudiging van de regelingen voor geografische aanduidingen 17

3.6. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu sistēmu saskanība un vienkāršošana 15

4. Gegarandeerde traditionele specialiteiten 17

4. Garantētas tradicionālās īpatnības 15

5. Biologische landbouw 18

5. Bioloģiskā lauksaimniecība 16

6. Kwaliteitsbeleid voor producten uit de ultraperifere gebieden 19

6. Kvalitatīvu produktu politika attālākajiem reģioniem 17

7. Verdere EU-regelingen 19

7. Citas ES shēmas 17

DEEL III: CERTIFICERINGSREGELINGEN 20

III DAļA. SERTIFIKāCIJAS SHēMAS 18

8. Regelingen voor de certificering van de voedselkwaliteit 20

8. Pārtikas kvalitātes sertifikācijas sistēmas 18

8.1. Doeltreffendheid van de bijdrage die certificeringsregelingen leveren aan de verwezenlijking van beleidsdoelstellingen 21

8.1. Sertifikācijas sistēmu efektivitāte politikas mērķu sasniegšanā 19

8.2. Bemoeienis van de EU 22

8.2. Situācija ES 20

8.3. Vermindering van de lasten en kosten 23

8.3. Administratīvā sloga un izmaksu mazināšana 20

8.4. Internationale dimensie 23

8.4. Starptautiskā dimensija 21

CONCLUSIE 24

SECINāJUMI 21

In LEIDING

Ievads

Naarmate de mondialisering voortschrijdt, neemt de druk toe die producten uit opkomende landen met lage productiekosten leggen op de landbouwers in de Europese Unie (EU). De concurrentie wordt heviger niet alleen bij de basisproducten van de landbouw, maar ook bij producten met een hogere toegevoegde waarde. Nu de landbouwers in de EU zich tegenover deze nieuwe commerciële uitdagingen geplaatst zien, is kwaliteit hun krachtigste wapen. Op kwaliteitsgebied heeft de EU een voordeel door het zeer hoge veiligheidsniveau in de hele voedselketen, dat te danken is aan haar regelgeving en aan het feit dat in de toepassing daarvan is geïnvesteerd door de landbouwers, en door de producenten meer in het algemeen. Er zijn echter ook nog andere aspecten die kunnen bijdragen tot de kwaliteit in de ruimere betekenis van het woord.

GLOBALIZāCIJAI PALIELINOTIES, ARVIEN LIELāKU SPIEDIENU ES LAUKSAIMNIEKIEM RADA VALSTIS AR STRAUJU EKONOMIKAS ATTīSTīBU UN ZEMāM RAžOšANAS IZMAKSāM. PIEAUG KONKURENCE GAN SAISTīBā AR LAUKSAIMNIECīBAS PAMATIZSTRāDāJUMIEM, GAN PRODUKTIEM AR PIEVIENOTO VēRTīBU. STāJOTIES PRETī šIEM JAUNAJIEM IZAICINāJUMIEM TIRDZNIECīBā, VISVARENāKAIS ES LAUKSAIMNIEKU "IEROCIS" IR KVALITāTE. Kvalitātes priekšrocības Eiropas Savienībai sniedz augstais drošības līmenis, ko visā pārtikas ražošanas ķēdē nodrošina Kopienas tiesību akti, un ieguldījums, kuru to īstenošanā snieguši lauksaimnieki un ražotāji kopumā. Tomēr ir arī citi aspekti, kas varētu ļaut paaugstināt kvalitāti šā vārda plašākā nozīmē.

Bij kwaliteit gaat het erom aan de verwachtingen van de consument te voldoen. De kwaliteitsaspecten van landbouwproducten waarop dit groenboek betrekking heeft, zijn de productkenmerken waaraan de landbouwer graag meer bekendheid wil geven en die de consument ook graag wil kennen. Te denken valt aan aspecten zoals de gebruikte landbouwmethoden, de ligging van het landbouwbedrijf, enz. Kwaliteit is een aandachtspunt voor elke landbouwer en elke koper, of het nu gaat om producten waarvoor alleen de basisnormen in acht worden genomen, of om producten van topkwaliteit, een categorie waarin Europa uitblinkt. In dit groenboek wordt niet vooruitgelopen op de aanpak van met de voedselveiligheid verband houdende kwaliteitsproblemen waarvoor de Commissie reeds andere acties onderneemt zoals die betreffende de voedingswaarde-etikettering, het dierenwelzijn, enz.

Nodrošināt kvalitāti nozīmē piepildīt patērētāju vēlmes. Lauksaimniecības produktu kvalitātes aspekti, kuri tiek apskatīti šajā Zaļajā grāmatā un par kuriem lauksaimnieks vēlas informēt, bet patērētājs saņemt informāciju, ir produktu īpašības, piemēram, to ražošanā piemērotās lauksaimniecības metodes utt. Kvalitāte ir nozīmīgs jautājums katram lauksaimniekam un katram pircējam neatkarīgi no tā, vai ir runa par precēm, kas ražotas, ievērojot pamatstandartus, vai par īpaši kvalitatīviem produktiem, ar kuriem spēj izcelties Eiropa. Šī Zaļā grāmata neattiecas uz kvalitātes jautājumiem, kas saistīti ar pārtikas nekaitīgumu un kurus jau aptver citi Kopienas pasākumi (piemēram, jautājumi par uzturvielu marķējumu, dzīvnieku labturību utt).

Door de markt en de maatschappij gestelde eisen

Tirgus pieprasījums un sabiedrības prasības

Hoge voedselprijzen vormen een prikkel om de geproduceerde hoeveelheid op te voeren, maar dat mag niet worden gebruikt als een excuus om de gehanteerde normen te verlagen. Consumenten willen betaalbare voedingsmiddelen en waar voor hun geld. Maar consumenten en handelaren stellen ook nog allerlei andere eisen aan de producten die zij kopen, zodat het dus niet alleen om de prijs gaat, maar ook om waarden en kwaliteit. Voor de landbouwers is het een grote uitdaging om aan die eisen te voldoen.

Laikā, kad pamatizstrādājumu cenas ir augstas, stimuls palielināt ražošanas apjomu nebūtu jāizmanto par attaisnojumu zemāku kvalitātes standartu piemērošanai. Patērētāji vēlas pirkt pārtiku par pieejamām un ar kvalitāti samērīgām cenām. Bet līdztekus prasībām attiecībā uz cenu patērētājiem un tirgotājiem ir vēl daudz citu vēlmju saistībā ar iegādāto produktu vērtību un kvalitāti. Panākt atbilstību šīm prasībām ir liels izaicinājums lauksaimniekiem.

De markt stelt uiteenlopende en ook steeds meer eisen. In de EU gaat het daarbij vooral om hygiëne en voedselveiligheid (eisen waarover niet te onderhandelen valt), gezondheid en voedingswaarde en maatschappelijke eisen. Voorts hebben de consumenten steeds meer aandacht voor de invloed van de landbouw waar het gaat om duurzaamheid, klimaatverandering, voedselzekerheid en ontwikkeling, biodiversiteit, dierenwelzijn en waterschaarste. Als grootste grondgebruiker speelt de landbouw een essentiële rol in de ruimtelijke ontwikkeling van regio's, landschappen en ecologisch waardevolle gebieden. Ten slotte, maar niet in de laatste plaats, zijn er in veel delen van de wereld consumenten met een stijgend besteedbaar inkomen die bij voedingsmiddelen prijs stellen op smaak, traditie en authenticiteit en die verlangen dat strengere normen worden toegepast op het gebied van dierenwelzijn.

Tirgus prasības ir dažādas, un to skaits arvien pieaug. Vissvarīgākie jautājumi Eiropas Savienībā ir higiēna un pārtikas nekaitīgums (šeit kompromisi nav pieļaujami), veselības aspekts un uzturvērtība, kā arī sabiedrības prasības. Turklāt patērētāji arvien lielāku uzmanību pievērš tam, kāda ir lauksaimnieciskās darbības ietekme uz ilgtspējību, klimata pārmaiņām, pārtikas drošumu un attīstību, bioloģisko daudzveidību, dzīvnieku labturību un ūdens trūkumu. Tā kā lauksaimniecības nozare ir galvenā zemes izmantotāja, tā būtiskā mērā ietekmē reģionu, ainavu un ekoloģiski vērtīgu vides apgabalu teritoriālo attīstību. Un visbeidzot, daudzviet pasaulē patērētāji ar pieaugošiem ienākumiem pieprasa, lai pārtika būtu garšīga, ražota atbilstoši tradīcijām un autentiska.

Voor de landbouwers in de EU ligt hier een echte kans. In plaats van die eisen als een last te beschouwen, moeten zij ze in hun voordeel ombuigen door precies te leveren wat de consumenten willen, hun producten op de markt duidelijk van die van anderen te onderscheiden en zo hogere prijzen te maken.

Tā vietā, lai šādas prasības uzskatītu par apgrūtinājumu, ES lauksaimniekiem ir reālas iespējas izmantot tās savā labā – ražot tieši to, ko vēlas patērētāji, un laist tirgū produktus, kas ir skaidri atšķirami no citiem, pretim pieprasot arī augstākas cenas.

Het landbouwbeleid van de EU moet de landbouwers steunen bij hun inspanningen om als winnaar uit de kwaliteitscompetitie te komen. De EU poogt dit reeds te bereiken door haar regelgeving, en wel in hoofdzaak door maatregelen van tweeërlei aard: basismaatregelen en kwaliteitsmaatregelen.

ES lauksaimniecības politikai ir jāatbalsta lauksaimnieku centieni pēc augstākas kvalitātes. Tas jau tiek darīts ar ES shēmu un regulējumu palīdzību, kas palīdz sasniegt šo mērķi divos veidos – ar pasākumiem, kas attiecas uz pamatstandartiem, un ar kvalitātes pasākumiem.

Basismaatregelen

Pasākumi, kas attiecas uz pamatstandartiem

De regelgeving van de EU bevat enkele van de strengste basisvoorschriften op productiegebied ter wereld, waarbij het gaat om veiligheid en hygiëne, de identiteit en samenstelling van de producten, milieubescherming, de gezondheid van planten en dieren en het dierenwelzijn. Een en ander is in overeenstemming met de wensen die de consumenten en burgers van de EU langs democratische weg duidelijk hebben gemaakt.

ES regulās ir noteiktas vienas no pasaulē stingrākajām minimālajām prasībām ražošanai – tās attiecas uz produktu nekaitīgumu un higiēnu, produkta identitāti un sastāvu, vides aizsardzības aspektiem, augu un dzīvnieku veselību un dzīvnieku labturību, tādējādi skaidri atspoguļojot ES patērētāju un iedzīvotāju demokrātiski paustās vēlmes .

Kwaliteitsmaatregelen en -regelingen op EU-niveau

ES mēroga kvalitātes pasākumi un shēmas

Veel landbouwers in de EU zijn constant op zoek naar originele en unieke benaderingen om nieuwe afzetmarkten te scheppen en hun winsten te verhogen. Daartoe zijn maatregelen genomen die onder meer tot doel hebben:

Daudzi ES lauksaimnieki pastāvīgi meklē nebijušus un oriģinālus veidus jaunu noieta tirgu radīšanai un peļņas palielināšanai, piemēram:

- aan te sporen tot de productie van producten in het hogere marktsegment ("premium"-producten) die de consument iets meer bieden dan wat volgens de basisvoorschriften vereist is, hetzij dankzij bijzondere kenmerken zoals smaak, oorsprong, enz., hetzij door de productiemethode;

- augstākās kvalitātes produktu ražošana, piedāvājot patērētājiem preces, kas pārsniedz pamatprasības, izceļoties vai nu ar konkrētām īpašībām, piemēram, garšu, izcelsmi utt., vai arī ražošanas metodes ziņā;

- de consumenten vertrouwen te geven in de kwaliteitsregelingen van de EU en in de informatie die producenten over hun "premium"-producten geven;

- centieni palielināt patērētāju uzticību ES kvalitātes shēmām un informācijai, ko ražotāji sniedz par saviem „augstākās kvalitātes produktiem”;

- de consumenten te helpen bij het maken van een keuze en/of het nemen van de beslissing of zij voor een bepaald product meer zullen betalen;

- palīdzības sniegšana patērētājiem, tiem veicot izvēli un/vai pieņemot lēmumu jautājumā, vai maksāt vairāk par konkrētu produktu;

- de namen te beschermen van voedingsmiddelen, wijnen en gedistilleerde dranken die hun bijzondere kenmerken of hun faam danken aan de plaats van productie en de vakbekwaamheid van de plaatselijke producenten, waarbij het gaat om geografische aanduidingen zoals "Chablis", "Prosciutto di Parma", "Scotch whisky", "Café de Colombia", "Sitia Lasithiou Kritis", "Szegedi szalámi", "Queso Manchego" en "Nürnberger Lebkuchen";

- tādu pārtikas produktu, vīnu un alkoholisko dzērienu nosaukumu, kuru specifiskās īpašības un reputācija ir atkarīgas no to izgatavošanas vietas un vietējo ražotāju īpašajām zināšanām (kā, piemēram, "Chablis", "Prosciutto di Parma", "Scotch whisky", "Café de Colombia", "Sitia Lasithiou Kritis", "Szegedi szalámi", "Queso Manchego" un "Nürnberger Lebkuchen"), aizsardzība ar ģeogrāfiskās izcelsmes norādēm ;

- de biologische sector te reguleren door strikte voorschriften vast te stellen, aangezien meer en meer consumenten gewonnen zijn voor de productiemethoden die in de biologische landbouw worden gebruikt, en specifiek op zoek zijn naar voedingsmiddelen met een biologisch keurmerk;

- bioloģiskās lauksaimniecības regulēšana, nosakot stingras prasības, jo arvien vairāk patērētāju dod priekšroku bioloģiskajā lauksaimniecībā izmantotajām ražošanas metodēm un meklē tieši pārtikas produktus ar bioloģiskās lauksaimniecības marķējumu;

- de namen van traditionele producten te beschermen door ze in een register op te nemen op grond van een EU-regeling die erop is gericht de verkoop van traditionele voedingsmiddelen en dranken te bevorderen;

- tradicionālo produktu reģistrācija saskaņā ar ES shēmu, kas paredzēta tradicionālo ēdienu un dzērienu noieta veicināšanai;

- de verkoop te bevorderen van specifieke producten uit de ultraperifere gebieden van de EU;

- ES attālākajiem reģioniem tipisko produktu noieta veicināšana;

- in tal van sectoren EU- handelsnormen vast te stellen om specifieke kwaliteitsklassen voor producten te definiëren (zoals extra olijfolie van eerste persing, groenten en fruit van klasse I en eieren van hennen met vrije uitloop);

- ES tirdzniecības standartu pieņemšana daudzās nozarēs, lai definētu konkrētas produktu īpašības (piemēram, „neapstrādāta augstākā labuma” olīveļļa, „I klases“ augļi un dārzeņi un „brīvās turēšanas apstākļos audzētu putnu“ olas);

- stimulansen te geven voor certificeringsregelingen die door de overheid of de privésector worden opgezet om de consumenten in de hele EU beter te informeren over landbouwmethoden en productkenmerken.

- publiskā un privātā sektora iestāžu izveidoto sertifikācijas shēmu piemērošanas veicināšana, lai patērētājus visā ES labāk informētu par lauksaimniecības metodēm un produktu īpašībām.

Groenboek

Zaļā grāmata

In deze context heeft de Commissie besloten een bezinning te organiseren over de wijze waarop voor het meest geschikte beleids- en regelgevingskader ter bescherming en bevordering van de kwaliteit van landbouwproducten zou kunnen worden gezorgd zonder extra kosten of lasten te veroorzaken. Als eerste stap wil de Commissie een brede raadpleging houden over de vraag of de bestaande instrumenten toereikend zijn en, zo niet, hoe zij zouden kunnen worden verbeterd en welke nieuwe initiatieven zouden kunnen worden genomen.

Ņemot vērā iepriekš minēto, Komisija ir nolēmusi apsvērt veidus, kā nodrošināt vispiemērotāko politiku un normatīvo sistēmu lauksaimniecības produktu kvalitātes aizsardzībai un paaugstināšanai, neradot papildu izmaksas vai apgrūtinājumus. Vispirms tā vēlas uzsākt plašu apspriešanos par to, vai jau esošie instrumenti ir atbilstoši, kā tos iespējams uzlabot un kādas jaunas iniciatīvas vajadzētu uzsākt.

Deel I heeft betrekking op de basisvoorschriften voor de landbouw en de door de EU gesteunde handelsnormen voor producten, met inbegrip van die waarbij specifieke kwaliteitsklassen voor producten zijn vastgesteld.

I daļā ir aplūkotas lauksaimniecībai noteiktās pamatprasības un ES atbalstītie produktu tirdzniecības standarti, tostarp tie, kas nosaka konkrētas produktu īpašības.

Deel II heeft betrekking op de bestaande kwaliteitsregelingen, waarbij het gaat om de geografische aanduidingen, de producten die zijn erkend als "gegarandeerde traditionele specialiteit (GTS)", specifieke producten uit de ultraperifere gebieden en het functioneren van de eengemaakte markt in het geval van producten van de biologische landbouw.

II daļā ir runa par esošajām kvalitātes shēmām, kas aptver ģeogrāfiskās izcelsmes norādes, „garantētās tradicionālās īpatnības (GTĪ)”, produktus no attālākajiem reģioniem un vienotā tirgus darbību attiecībā uz bioloģiskās lauksaimniecības ražojumiem.

Deel III heeft betrekking op de certificeringsregelingen, hoofdzakelijk in de privésector, die de producenten helpen om de kopers/consumenten voor te lichten over hun product.

III daļā runa ir par sertifikācijas shēmām (pārsvarā privātajā sektorā), kas palīdz ražotājiem informēt pircējus un patērētājus par saviem produktiem.

DEEL I: PRODUCTIEVOORSCHRIFTEN EN HANDELSNORMEN

I daļa. Ražošanas prasības un tirdzniecības standarti

1. LANDBOUWVOORSCHRIFTEN VAN DE EU

1. ES LAUKSAIMNIECīBAI NOTEIKTāS PRASīBAS

De landbouwers in de EU voldoen aan allerlei landbouwvoorschriften en voor alle in de EU geproduceerde voedingsmiddelen geldt dat de landbouwproductie in overeenstemming met die voorschriften heeft plaatsgevonden. Bij die voorschriften gaat het er niet alleen om ervoor te zorgen dat de hygiënische en veiligheidsnormen zijn nageleefd voor de eindproducten die de voedingssector op de markt brengt, maar spelen ook maatschappelijke zorgpunten (op milieu-, ethisch, sociaal, enz. gebied) een rol.

ES lauksaimniekiem ir jāievēro daudzas lauksaimniecībai noteiktas prasības, un visiem ES ražotajiem pārtikas produktiem jābūt ražotiem atbilstīgi šiem noteikumiem. To mērķis ir ne vien nodrošināt, lai tirgū laistā gatavā pārtika atbilstu higiēnas un pārtikas nekaitīguma standartiem, bet arī ņemt vērā sabiedrībai svarīgus (vides aizsardzības, ētikas, sociālos…) jautājumus.

Voor de landbouwers betekent dit dat zij verplicht zijn zorgvuldig te werk te gaan bij de keuze en toepassing van bestrijdingsmiddelen en meststoffen, de hygiënische voorschriften na te leven, dier- en plantenziekten te voorkomen, ervoor te zorgen dat de arbeidskrachten op hun bedrijf goed zijn opgeleid en op passende wijze worden beschermd, de dieren op hun bedrijf onder behoorlijke welzijnsomstandigheden te houden en het milieu te beschermen.

Saskaņā ar šīm prasībām lauksaimnieki rūpīgi izvēlas un izmanto pesticīdus un mēslošanas līdzekļus, ievēro higiēnas noteikumus, novērš dzīvnieku un augu slimības, nodrošina to, lai lauksaimniecības darbinieki būtu apmācīti un atbilstoši aizsargāti, kā arī pienācīgus labturības apstākļus lauksaimniecības dzīvniekiem un veic pasākumus vides aizsardzībai.

Voor de consumenten betekent dit dat zij erop mogen vertrouwen dat voor alle producten waarvoor de landbouwproductie in de EU heeft plaatsgevonden, is voldaan aan aanvaardbare productievoorschriften die mede betrekking hebben op de bovenbedoelde legitieme maatschappelijke zorgpunten.

Līdz ar to patērētāji var būt droši, ka visu ES lauksaimniecības produktu ražošanā ir ievērotas pieņemamas ražošanas prasības, tostarp sabiedrības pamatotās prasības, kā minēts iepriekš.

Die landbouwvoorschriften veranderen voortdurend naargelang van de wensen van de maatschappij. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de te koop aangeboden voedingsmiddelen en vormen dus een troef waarmee de landbouwers zouden moeten kunnen uitpakken. Het blijkt echter niet zo goed te lukken om de consumenten duidelijk te maken dat die landbouwvoorschriften bestaan en dat zij bij de productie van voedingsmiddelen ook worden nageleefd.

Šīs lauksaimniecībai noteiktās prasības pastāvīgi attīstās atbilstoši sabiedrības pieprasījumam. Tām vajadzētu būt nozīmīgai daļai no pārdošanā laistās pārtikas kvalitātes un trumpim lauksaimnieku rokās. Tomēr patērētāji ir acīmredzami nepietiekami informēti par to, ka šādas lauksaimniecībai noteiktas prasības pastāv un tiek ievērotas pārtikas ražošanā.

Daarbij komt dat veel van die landbouwvoorschriften – met name de voorschriften die niet de hygiëne en veiligheid van de producten betreffen, maar zaken zoals het milieu en het dierenwelzijn – niet noodzakelijk ook voor ingevoerde voedingsmiddelen gelden. Vanwaar dit verschil? In landen buiten de EU zijn landbouwnormen, milieubescherming, dierenwelzijn en arbeidsveiligheid nu eenmaal aangelegenheden die tot de bevoegdheid behoren van de overheden van het land waar de landbouwproductie plaatsvindt. De EU kan weliswaar verlangen – en verlangt ook – dat ingevoerde voedingsmiddelen aan minimale productnormen voldoen, vooral op het gebied van hygiëne en veiligheid, maar de controle op de landbouwmethoden die bij de productie van ingevoerde landbouwproducten en voedingsmiddelen worden gebruikt, valt onder de wet- en regelgeving van het land van productie.

Daudzas no šīm prasībām (kuras neattiecas uz produktu higiēnu un nekaitīgumu), piemēram, vides un dzīvnieku labturības noteikumi, gan netiek obligāti piemērotas arī importētajai pārtikai. Kāpēc pastāv šādas pretrunas? Lauksaimniecības standarti, vides aizsardzība, dzīvnieku labturība un darbinieku drošība ir jautājumi, kurus reglamentē to valstu valdības, kurās tiek veikta lauksaimniecība. Tātad ES var uzstāt un arī uzstāj uz to, lai importētā pārtika atbilstu minimālajiem produktu standartiem, jo īpaši attiecībā uz higiēnu un nekaitīgumu. Savukārt importēto lauksaimniecības produktu un pārtikas ražošanā izmantoto lauksaimniecības metožu pārraudzība ir jautājums, ko reglamentē ražošanas valsts tiesību akti.

Het moet duidelijker worden gemaakt dat de voor alle landbouwers in de EU geldende en ook door hen nageleefde landbouwvoorschriften die verder gaan dan de hygiëne en veiligheid van de producten, wel degelijk belangrijk zijn voor de kwaliteit van de verkregen producten. Als de consumenten die landbouwvoorschriften beter zouden kennen en het belang ervan zouden inzien, zouden die voorschriften een commercieel voordeel kunnen worden omdat zij een verkoopargument vormen.

Ir jāpadara skaidrāk saskatāma saikne starp lauksaimniecības prasībām, ko ievēro visi ES lauksaimnieki un kuras pārsniedz produkta higiēnas un nekaitīguma prasības, un rezultātā saražotajiem produktiem. Ja vairāk patērētāju zinātu par šīm lauksaimniecības prasībām un atzītu to nozīmi, tās varētu kļūt par tirdzniecībā izmantojamu argumentu.

Aan de genoemde zorgpunten moet echter op zo'n manier worden tegemoetgekomen dat het functioneren van de eengemaakte interne markt niet wordt belemmerd en de concurrentie niet wordt vervalst.

Tomēr šie jautājumi ir jārisina, neradot šķēršļus vienotā tirgus darbībai un neizkropļojot konkurenci.

Vraag 1: Hoe zou meer bekendheid kunnen worden gegeven aan de door de landbouwers nageleefde voorschriften en normen die verder gaan dan de hygiëne en veiligheid van de producten? Wat zouden de voor- en nadelen zijn van nieuwe EU-regelgeving tot invoering van één of meer symbolen of logo's om aan te geven dat ook aan andere landbouwvoorschriften van de EU is voldaan dan die welke betrekking hebben op hygiëne en veiligheid? Zou een dergelijke kwaliteitsregeling van de EU ook moeten kunnen worden gebruikt voor producten die niet uit de EU komen, maar die wel voldoen aan de productie-eisen van de EU? de verplichte vermelding van de plaats van productie van de primaire producten (EU/andere oorsprong dan de EU)? |

1. jautājums: Kā panākt, lai cilvēki vairāk uzzinātu par lauksaimnieku ievērotajām prasībām un standartiem, kas pārsniedz produktu higiēnai un nekaitīgumam noteiktos standartus? Kādi būtu pozitīvie un negatīvie aspekti, ja tiktu izstrādāta jauna ES shēma ar simbolu vai logo, kas norāda uz atbilstību ES lauksaimniecības prasībām, kuras pārsniedz higiēnu un nekaitīgumu saistītās prasības? Vai ES kvalitātes shēmu vajadzētu atļaut izmantot arī attiecībā uz produktiem, kas nav ražoti ES, bet atbilst ES ražošanas prasībām? ja tiktu noteikta obligāta primāro produktu ražošanas vietas norādīšana (ES/ārpus ES)? |

- 2. HANDELSNORMEN

- 2. Tirdzniecības standarti

Bij de handelsnormen van de EU gaat het om regelgeving waarbij definities van producten, minimumnormen voor producten, productcategorieën en etiketteringsvoorschriften om de consumenten te informeren zijn vastgesteld voor een belangrijk aantal landbouwproducten en enkele door verwerking verkregen voedingsmiddelen[2]. Het is de bedoeling om door toepassing van die normen de landbouwers te helpen producten te leveren van de kwaliteit die de consumenten verwachten, te voorkomen dat consumenten teleurgesteld zijn, en prijsvergelijkingen te vergemakkelijken tussen producten die aan verschillende kwaliteitseisen voldoen. De EU heeft de betrokken handelsnormen aangenomen om uiteenlopende nationale normen te vervangen en zo de handel op de eengemaakte interne markt te vergemakkelijken.

ES tirdzniecības standarti ir noteikumi, kas nosaka produktu definīcijas, produktu minimālos standartus, produktu kategorijas un marķēšanas prasības, informējot patērētājus par ievērojamu skaitu lauksaimniecības produktu un dažiem pārstrādātiem pārtikas produktiem[2]. Tiem jāpalīdz lauksaimniekiem piegādāt produktus ar tādu kvalitāti, kādu sagaida patērētāji, lai patērētāji nebūtu neapmierināti, un jāatvieglo cenu salīdzināšana par dažādas kvalitātes produktiem. Tirdzniecības standarti ir pieņemti, lai aizstātu dažādus valsts standartus un tādējādi atvieglotu tirdzniecību vienotajā tirgū.

Niet voor alle voedingsmiddelen gelden handelsnormen die op EU-niveau zijn aangenomen. Zo worden bijvoorbeeld akkerbouwproducten (tarwe, maïs, peulvruchten, enz.) verhandeld op basis van officiële sorteer- en indelingsnormen die door internationale of nationale instanties of door het bedrijfsleven zelf zijn vastgesteld. Voor aan de consumenten verkochte producten die niet onder handelsnormen van de EU vallen, gelden algemene voorschriften inzake consumentenbescherming en etikettering om ervoor te zorgen dat de consumenten niet worden misleid.

ES mēroga tirdzniecības standarti neattiecas uz visiem pārtikas produktiem. Piemēram, laukaugu nozarē (kvieši, kukurūza, pākšaugi utt.) preču tirdzniecība notiek saskaņā ar starptautiskā, valsts mērogā vai arī individuāli noteiktiem oficiāliem šķirošanas un klasifikācijas standartiem. Patērētājiem pārdotajiem produktiem, uz kuriem neattiecas ES tirdzniecības standarti, piemēro vispārējus patērētāju aizsardzības un marķēšanas noteikumus, lai novērstu patērētāju maldināšanas iespēju.

Terwijl sommige handelsnormen van de EU probleemloos tot stand werden gebracht, zijn andere omstreden gebleken. Ook kan de herziening van handelsnormen door middel van EU-regelgeving een omslachtig proces zijn.

Daži ES tirdzniecības standarti ir ieviesti bez problēmām, savukārt citi izrādījušies pretrunīgi. Arī tirdzniecības standartu pārstrādāšanas process ar ES regulējuma palīdzību var izrādīties apgrūtinošs.

Met dit groenboek wil de Commissie adviezen inwinnen over drie algemene vragen met betrekking tot de handelsnormen: wat moet er met de verplichte onderdelen van de handelsnormen van de EU gebeuren, zou het gebruik van facultatieve vermeldingen (ook "gereserveerde" vermeldingen genoemd) kunnen worden uitgebreid en welke mogelijkheden zijn er om het regelgevingsproces zelf te vereenvoudigen?

Šajā Zaļajā grāmatā Komisija uzdod jautājumus par šādiem trim galvenajiem ar tirdzniecības standartiem saistītajiem aspektiem: kā turpmāk jārīkojas attiecībā uz ES tirdzniecības standartu obligātajām daļām? Vai varētu paplašināt fakultatīvo apzīmējumu (jeb „rezervēto“ apzīmējumu) izmantošanas jomu? Kādas ir iespējas vienkāršot pašu reglamentējošo noteikumu izstrādes procesu?

2.1. Verplichte onderdelen van de handelsnormen

2.1. Tirdzniecības standartu obligātie elementi

Identiteit van de producten: de meeste handelsnormen van de EU voor landbouwproducten of voedingsmiddelen bevatten duidelijke gemeenschappelijke naamgevingsregels. Zo mag bijvoorbeeld de aanduiding "sap" niet worden gebruikt voor vruchtensap dat is verdund. Ook mag de aanduiding "melk" niet worden gebruikt voor sojadranken.

Produkta identitāte. Vairumā ES tirdzniecības standartu lauksaimniecības vai pārtikas produkti, uz kuriem tie attiecas, ir definēti, sniedzot skaidrus, vispārīgus noteikumus produkta aprakstam. Piemēram, terminu „sula“ nedrīkst attiecināt uz atšķaidītu augļu sulu. Līdzīgi, terminu „piens“ nedrīkst izmantot attiecībā uz sojas dzērieniem.

Landbouwvoorschriften: in sommige gevallen, zoals voor verse groenten en fruit of voor pluimveevlees, bevatten de handelsnormen ook dwingende strenge voorschriften die moeten garanderen dat aan de consumenten alleen producten van "gezonde handelskwaliteit" worden verkocht. Verse groenten en fruit mogen niet aan de consumenten worden verkocht als zij bedorven of rot zijn, gebreken vertonen, vuil zijn, zijn aangetast door insecten, onderontwikkeld zijn of, in het geval van fruit, onrijp zijn. Dergelijke voorschriften leggen vaak ook een minimumgrootte op (omdat de grootte een indicatie vormt voor de rijpheid). Dit kan ertoe leiden dat groenten en fruit die eetbaar zijn (d.w.z. veilig kunnen worden gegeten), niet als vers product op de markt mogen worden gebracht en voor verwerking worden gebruikt of worden vernietigd.

Lauksaimniecībai noteiktās prasības. Dažos gadījumos, piemēram, attiecībā uz svaigiem augļiem un dārzeņiem vai mājputnu gaļu, tirdzniecības standartos ir noteiktas stingras prasības par “labu, tirdzniecībai atbilstīgu” kvalitāti, kas ir priekšnoteikums, lai produktu varētu pārdot patērētājiem. Svaigus augļus un dārzeņus nedrīkst pārdot patērētājiem, ja tie ir bojāti vai iepuvuši, ar defektiem, netīri, kaitēkļu bojāti, nepietiekami attīstīti vai – attiecībā uz augļiem – negatavi. Šīs prasības attiecas arī uz minimālo lielumu (gatavības pakāpes rādītājs). Rezultātā augļi un dārzeņi, kas ir ēdami (t.i., tos nav bīstami lietot uzturā), tiek izslēgti no svaigu produktu tirgus un vai nu pārstrādāti, vai iznīcināti.

Indeling naar kwaliteit en grootte: verscheidene handelsnormen bevatten verplichte indelingsschema's. Oorspronkelijk zijn deze ingevoerd uit overwegingen van markttransparantie, namelijk om het de kopers mogelijk te maken de prijzen te vergelijken op basis van bekende productklassen of -categorieën. Karkassen van pluimvee en delen daarvan moeten in klasse A of klasse B worden ingedeeld aan de hand van kwaliteitscriteria zoals technische eisen inzake de bevleesdheid van het karkas en eventuele beschadigingen van het karkas. Eieren moeten worden ingedeeld in één van vier gewichtsklassen — 'XL', 'L', 'M' en 'S' — en moeten voorts worden voorzien van een vermelding betreffende de houderijmethode: "kooieieren", "scharreleieren", "eieren van hennen met vrije uitloop" of "biologische eieren". Ook sommige soorten groenten en fruit mogen pas in de handel worden gebracht nadat zij in de kwaliteitsklasse Extra, I of II zijn ingedeeld.

Klasificēšana pēc kvalitātes un lieluma. Vairākos tirdzniecības standartos ir paredzētas obligātas klasificēšanas shēmas. Sākotnēji tās ieviesa tirgus caurskatāmības labad, lai ļautu pircējiem salīdzināt cenas starp zināmām produktu klasēm un kategorijām. Mājputnu ķermeņi un izgriezumi jāklasificē A vai B klasē, ievērojot kvalitātes kritērijus, piemēram, putna ķermeņa izskata un formas, kā arī iespējamo ķermeņa bojājumu tehnisko aprakstu. Olas atkarībā no to lieluma jāierindo vienā no četrām klasēm — “XL”, „L“, „M“ vai „S“ — un atkarībā no izmantotās lauksaimniecības metodes jāklasificē kā iegūtas no būrī, kūtī, brīvās turēšanas apstākļos vai bioloģiski audzētiem mājputniem. Līdzīgi, daži augļi un dārzeņi ir klasificējami kā "ekstra" , "I klases" vai "II klases". Tas nozīmē, ka visi šie augļi ir jāklasificē pirms to laišanas pārdošanā.

Voor de verplichte aspecten van handelsnormen zijn de belangrijkste vragen of het betrokken voorschrift wel nodig is voor de verwezenlijking van legitieme beleidsdoelstellingen, of de door de administratieve rompslomp veroorzaakte kosten niet buiten verhouding zijn en of de toepassing van het voorschrift geen ongewenste gevolgen heeft zoals het verbieden van de verkoop van innovatieve of ongewone producten of de vernietiging van eetbare producten.

Attiecībā uz tirdzniecības standartu obligātajiem aspektiem galvenie jautājumi ir šādi – vai ir nepieciešami noteikumi, lai sasniegtu attaisnotus politikas mērķus, vai ar pārvaldību saistītās izmaksas ir samērīgas un vai šo standartu piemērošanai nav nevēlamu seku, piemēram vai tie nekavē novatorisku un neparastu produktu tirdzniecību vai neveicina pārtikas produktu iznīcināšanu.

Vraag 2: Wat betekent het voor de consumenten, de handelaren en de producenten als de naam ter aanduiding van de identiteit van het product wordt vastgesteld in de handelsnorm van de EU? Wat zijn de voor- en de nadelen? Moet de detailverkoop worden toegestaan van producten die wel aan de hygiënische en de veiligheidsvoorschriften voldoen, maar er niet goed genoeg uitzien of vergelijkbare tekortkomingen vertonen waardoor zij toch niet aan de handelsnorm voldoen? Zo ja, moet dan over dergelijke producten specifieke informatie worden verstrekt aan de consument? Zouden de verplichte indelingen naar kwaliteit en grootte facultatief kunnen worden gemaakt door te werken met "facultatieve gereserveerde vermeldingen" (als bedoeld in het onderstaande punt 2.2)? |

2. jautājums: Kā tas, ka ES tiesību aktu tirdzniecības standartos ir noteikta produktu identitāte, ietekmē patērētājus, tirgotājus un ražotājus? Kādi ir pozitīvie un negatīvie aspekti? Vai vajadzētu būt atļautai tādu produktu mazumtirdzniecībai, kuri atbilst higiēnas un nekaitīguma prasībām, bet neatbilst tirdzniecības standartiem no estētiskā vai tamlīdzīga viedokļa? Ja tā, vai patērētāji ir īpaši jāinformē par šādiem produktiem? Vai obligātā klasificēšana pēc kvalitātes un lieluma būtu jāpadara fakultatīva kā „fakultatīvie rezervētie apzīmējumi” (kā noteikts turpmāk 2.2. iedaļā)? |

2.2. In handelsnormen bepaalde gereserveerde vermeldingen

2.2. Rezervētie apzīmējumi tirdzniecības standartos

Er zijn ook facultatieve gereserveerde vermeldingen gereglementeerd in handelsnormen. Een dergelijke gereserveerde vermelding maakt de kopers duidelijk dat het product waarop deze is aangebracht, volgens een gedefinieerde landbouwmethode is geproduceerd of gedefinieerde productkenmerken bezit. De in handelsnormen bepaalde gereserveerde vermeldingen zijn bedoeld om de consument nuttige en correcte technische informatie te verschaffen. Deze gereserveerde vermeldingen moeten daarnaast ook de landbouwers helpen door aan te geven welke productkenmerken of landbouwmethoden een toegevoegde waarde kunnen opleveren, en moeten er zo voor zorgen dat tegenover extra productiekosten ook extra geldopbrengsten staan.

Fakultatīvie rezervētie apzīmējumi ir noteikti tiesību aktos. Tie informē pircēju, ka produkts, saistībā ar kuru rezervētais apzīmējums ir izmantots, atbilst konkrētai lauksaimniecības metodei vai noteiktām produkta īpašībām. Tirdzniecības standartos paredzēto rezervēto apzīmējumu mērķis ir sniegt patērētājam noderīgu un precīzu tehniska rakstura informāciju. Rezervētajiem apzīmējumiem jāpalīdz arī lauksaimniekiem identificēt produkta vērtību palielinošās īpašības vai lauksaimniecības metodes un tādējādi nodrošināt, lai par papildu ražošanas izmaksām saņemtu pretī arī papildu peļņu.

Facultatieve gereserveerde vermeldingen worden bovendien gebruikt om categorieën of kwaliteitsklassen van een product aan te duiden. Het betrokken product mag dan echter ook worden verkocht zonder een van die facultatieve vermeldingen te gebruiken. Voorbeelden:

Turklāt fakultatīvos rezervētos apzīmējumus izmanto arī produktu kategoriju vai īpašību raksturošanai. Tomēr produktu drīkst pārdot arī, neizmantojot šos fakultatīvos apzīmējumus, piemēram,

- volgens de handelsnormen voor pluimveevlees dient het gebruik van de facultatieve vermeldingen "gevoed met …", "scharrel … binnengehouden", "scharrel … met uitloop" en "boerenscharrel … met uitloop" beperkt te blijven tot producten waarvoor de landbouwproductie met gebruikmaking van gedefinieerde methoden heeft plaatsgevonden;

- saskaņā ar mājputnu gaļas tirdzniecības noteikumiem izmantot fakultatīvos apzīmējumus „baroti ar…”, „audzēti ekstensīvos turēšanas apstākļos telpās”, „audzēti brīvās turēšanas apstākļos” vai „audzēti tradicionālajos brīvās turēšanas apstākļos” drīkst tikai attiecībā uz produktiem, kas iegūti, izmantojot definētās lauksaimniecības metodes;

- de vermelding "koude extractie" mag alleen worden gebruikt voor olijfolie van eerste persing of extra olijfolie van eerste persing die volgens de gedefinieerde productiemethode is verkregen, maar deze vermelding mag ook achterwege worden gelaten.

- terminu „aukstā ekstrakcija” drīkst izmantot vienīgi attiecībā uz neapstrādātu olīveļļu un neapstrādātu augstākā labuma olīveļļu, kam veikta noteikta procedūra – bet termins nav jāizmanto obligāti.

Door te werken met gereserveerde vermeldingen waarvan het gebruik facultatief is, kunnen zo nodig definities worden vastgesteld, wat het de landbouwers mogelijk maakt de aandacht te vestigen op specifieke productkenmerken en landbouwmethoden.

Fakultatīvi izmantoti rezervētie apzīmējumi vajadzības gadījumā var aptvert noteiktas definīcijas, sniedzot lauksaimniekiem iespēju informēt par konkrētām produkta īpašībām un lauksaimniecības metodēm.

Aan de andere kant worden in verschillende landbouwsectoren door de landbouwers en degenen die de landbouwproducten een eerste verwerking tot voedingsmiddel doen ondergaan, vaak omschrijvingen zoals "boerenrecept", "uit de bergen", "lage koolstofuitstoot", "natuurlijk", enz. gebruikt om de consumenten te informeren over de toepassing van specifieke landbouwmethoden. Dergelijke omschrijvingen mogen worden gebruikt mits zij voldoen aan een eventuele nationale definitie en ook aan de algemene norm dat de consumenten niet mogen worden misleid. De landbouwmethoden waarop zij betrekking hebben, maken de betrokken producten aantrekkelijker. De consumenten kunnen dan ook worden misleid als bijvoorbeeld een omschrijving die lijkt te duiden op de toepassing van extensieve landbouwmethoden, wordt gebruikt op een product dat in feite afkomstig is van tamelijk intensieve landbouw. Ook heeft de recente opkomst van diverse keurmerken voor landbouwmethoden waarover wordt gesteld dat hun bijdrage aan klimaatverandering geringer is, tot enige verwarring geleid. Daarom zou het nodig kunnen zijn om in bepaalde sectoren definities op EU-niveau vast te stellen voor dergelijke omschrijvingen die verwijzen naar landbouwmethoden.

No otras puses, dažādas lauksaimniecības nozares pārstāvošie lauksaimnieki un pārtikas primārie ražotāji, kuri vēlas informēt patērētājus par noteiktām lauksaimniecības metodēm, bieži vien izmanto tādus apzīmējumus kā „zemnieku…”, „kalnu…", „…ar zemu oglekļa saturu“, "dabīgs…" utt. Šos aprakstošos apzīmējumus drīkst izmantot, ja tie atbilst kādai valstī spēkā esošai definīcijai, kā arī nemaldina patērētājus. Šie vārdi un lauksaimniecības metodes, ar kurām tie asociējas, padara produktus pircējiem pievilcīgākus. Tāpēc patērētāji var tikt maldināti, piemēram, ja ir izmantoti vārdi, kas liek domāt par ekstensīvu lauksaimniecības metodi, bet patiesībā produkts ir ražots, izmantojot drīzāk intensīvu lauksaimniecības metodi. Zināmu sajukumu ir radījuši nesen parādījušies dažādie etiķetējumi, kuros norādīts uz tādu lauksaimniecības metožu izmantošanu, kurām ir mazāk nelabvēlīga ietekme uz klimata pārmaiņām. Tāpēc noteiktās nozarēs var būt nepieciešams noteikt šādu lauksaimniecības terminu ES mēroga definīciju.

Vraag 3: In hoeverre is het nodig om definities voor "facultatieve gereserveerde vermeldingen" op EU-niveau in handelsnormen vast te stellen? Moet de EU definities vaststellen voor algemene gereserveerde omschrijvingen die landbouwmethoden in bepaalde sectoren betreffen, zoals "product uit de bergen", "boerenrecept" en "lage koolstofuitstoot"? |

3. jautājums: Kādā mērā ir nepieciešams noteikt „fakultatīvo rezervēto apzīmējumu” definīcijas ES mēroga tirdzniecības standartos? Vai Eiropas Savienībai būtu jānosaka definīcijas vispārējiem rezervētiem apzīmējumiem, kas apraksta lauksaimniecības metodes noteiktās nozarēs, piemēram, „kalnu”, „zemnieku” un „ar zemu oglekļa saturu”? |

2.3. Vereenvoudiging van de handelsnormen

2.3. Tirdzniecības standartu vienkāršošana

In het algemeen dient voor de ontwikkeling van de handelsnormen van de EU te worden gezocht naar manieren om het regelgevingsproces te vereenvoudigen, hetzij binnen de Commissie, hetzij door overdracht van de betrokken taak aan andere instanties, hetzij door verwijzing naar internationale normen.

Lai izstrādātu ES tirdzniecības standartus kopumā, mums ir jāmeklē veidi, kā vienkāršot noteikumu pieņemšanu. Šo uzdevumu var uzņemties Komisija, to var deleģēt citām iestādēm, vai arī var izdarīt atsauces uz starptautiskajiem standartiem.

Ook moeten de administratieve lasten voor overheden en belanghebbenden een aandachtspunt zijn in het kader van vereenvoudiging. Zo heeft bijvoorbeeld de verplichte indeling van groenten en fruit (bv. naar grootte of gewicht) tot gevolg dat de producenten daar kosten voor moeten maken en dat de overheid de naleving ervan moet controleren.

Vienkāršošanā jāņem vērā arī publiskā sektora iestādēm un ieinteresētajām aprindām radītais administratīvais slogs. Piemēram, augļu un dārzeņu obligātā klasificēšana (piem., pēc lieluma) ražotājiem rada izmaksas, bet publiskā sektora iestādēm – pienākumu pārbaudīt atbilstību.

Veel handelsnormen van de EU zijn gebaseerd op normen die internationaal zijn overeengekomen in het kader van de Codex Alimentarius of de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (VN/ECE). Als dergelijke internationale normen relevant zijn, worden zij gebruikt als basis voor handelsnormen van de EU. In het geval van akkerbouwgewassen, waarvoor de EU geen handelsnormen heeft vastgesteld, wordt in nationale normen naar internationale normen verwezen of maken particuliere handelaren rechtstreeks gebruik van internationale normen, wat contrasteert met de dwingende EU-normen die voor sommige soorten groenten en fruit gelden. De EU draagt ook bij tot de vaststelling van internationale normen en soms worden EU-normen als basis voor internationale normen gebruikt.

Daudzu ES tirdzniecības standartu pamatā ir starptautiski Pārtikas kodeksā ( Codex Alimentarius ) vai ANO Eiropas Ekonomikas komisijā ( UN/ECE ) pieņemtie standarti. Ja šie starptautiskie standarti ir atbilstīgi, tos izmanto par pamatu ES tirdzniecības standartiem. Attiecībā uz laukaugiem, kuriem nav pieņemti ES tirdzniecības standarti, valsts standartos izdara norādes uz starptautiskajiem standartiem, vai arī tirgotāji tos piemēro nepastarpināti, atšķirībā no obligātajiem ES standartiem, kurus piemēro dažiem augļiem un dārzeņiem. Eiropas Savienība arī veicina starptautisko standartu pieņemšanu, kuriem par pamatu reizēm tiek izmantoti ES standarti.

Door veranderende eisen van de markt en de technologische vooruitgang kan het gebeuren dat handelsnormen gedeeltelijk verouderd raken en moeten worden aangepast en geactualiseerd. In grote trekken zijn er twee manieren om ervoor te zorgen dat de normen bij blijven.

Tā kā tirgus pieprasījums mainās un notiek tehnoloģiskā attīstība, tirdzniecības standarti var kļūt daļēji neaktuāli un var būt vajadzība pēc to pielāgošanas un atjaunināšanas. Vispārīgi runājot, ir divas iespējas, kā saglabāt atbilstību situācijai.

Zelfregulering

Pašregulācija

Het kan aan de marktpartijen in de betrokken sector worden overgelaten om handelsnormen vast te stellen en de toepassing ervan te controleren, waarbij het mede gaat om de productnamen die ter aanduiding van de identiteit van de producten worden gebruikt, om de indeling van de producten en om gereserveerde vermeldingen. Bestaan er internationale normen, dan kunnen producenten en handelaren deze gewoon toepassen bij hun commerciële transacties.

Attiecīgās nozares tirgus dalībniekiem var uzdot izstrādāt tirdzniecības standartus un uzraudzīt to ievērošanu, tostarp attiecībā uz produktu identitāti, produktu klasificēšanu un rezervētajiem apzīmējumiem. Ja pastāv attiecīgi starptautiskie standarti, ražotāji un tirgotāji tos var vienkārši izmantot tirdzniecības darījumos.

Handelaren en ondernemers kunnen dus in een bepaalde sector zelf het initiatief nemen tot de ontwikkeling van referentienormen of gedragscodes. Dit proces wordt zelfregulering genoemd. De overheid heeft dan weinig handhavingskosten aangezien eventuele geschillen worden opgelost tussen de betrokken partijen, bijvoorbeeld door arbitrage. Daarentegen moeten in het geval van door de overheid gehandhaafde normen kosten worden gemaakt voor controles en zo nodig zelfs voor gerechtelijke procedures.

Noteiktas nozares tirgotāji un uzņēmēji var pēc pašu iniciatīvas izstrādāt atsauces standartus vai prakses noteikumus. Šo procesu sauc par pašregulāciju. Administratīvās izmaksas saistībā ar standartu piemērošanas nodrošināšanu ir nelielas, jo strīdīgos jautājumus risina pašas ieinteresētās personas, piemēram, ar šķīrējtiesas starpniecību. Turpretim standarti, kuru piemērošanu nodrošina publiskā sektora iestādes, ir saistīti ar izmaksām par inspekcijām un pārbaudēm, bet attiecīgā gadījumā arī par tiesas procesa izdevumiem.

Zelfregulering heeft het voordeel dat het beleid wordt uitgestippeld, uitgevoerd en gehandhaafd door mensen van de praktijk die nauw betrokken zijn bij wat werkelijk op de markt gebeurt. Voor de opstelling van normen kunnen in dat geval procedures worden gehanteerd die eenvoudiger zijn en in een dynamische marktomgeving meer flexibiliteit en snellere aanpassingen mogelijk maken. Tegelijk gelden de technische voorschriften echter uitsluitend voor de bedrijven die zich ertoe hebben verbonden deze na te leven (er wordt ook wel gesproken van akkoorden "inter pares" (tussen gelijken) of akkoorden tussen ondertekenende partijen).

Pašregulācijas pozitīvais aspekts ir tas, ka politiku veido, īsteno un īstenošanu uzrauga praktizējoši nozaru speciālisti, kuri zina, kas faktiski notiek tirgū. Standartu izstrādes procedūras var būt vienkāršākas un pieļaut elastīgāku un ātrāku pielāgošanos dinamiskai tirgus situācijai. Tajā pašā laikā tehniskie noteikumi ir piemērojami tikai tiem uzņēmumiem, kas ir apņēmušies tos ievērot (saukti arī par “ inter pares nolīgumiem” jeb nolīgumiem starp parakstītājām pusēm).

In de aardappelhandel en in de sector vruchtensappen zijn voorbeelden van zelfregulering te vinden.

Piemēri pašregulācijai rodami kartupeļu tirdzniecības un augļu sulas nozarē.

Vereenvoudigde EU-regelgeving

ES regulējuma vienkāršošana

Een andere manier om handelsnormen actueel te houden is de goedkeuring en herziening ervan door de EU te vereenvoudigen door gebruik te maken van mederegulering, door rechtstreeks naar internationale normen te verwijzen en door waar mogelijk met vrijwillige regelingen te werken.

Cita iespēja, kā uzturēt tirdzniecības standartu atbilstību situācijai, ir vienkāršot ES procedūru, saskaņā ar kuru standartus apstiprina un pārskata, izmantojot kopīgu regulējumu, starptautisko standartu nepastarpinātu piemērošanu un attiecīgos gadījumos – brīvprātīgo saistību shēmas.

- Mederegulering is het proces waarbij een wetgevend besluit van de EU de verwezenlijking van duidelijk omschreven doelstellingen overlaat aan de belanghebbenden in het veld via door hen erkende vertegenwoordigers. In het geval van handelsnormen zou de wetgever zich dan concentreren op de essentiële aspecten van het wettelijke besluit, terwijl de vertegenwoordigers van de betrokken partijen zou worden gevraagd de wetgeving te vervolledigen en de nodige technische gegevens en specificaties vast te stellen op basis van hun ervaring.

- Kopīgs regulējums ir procedūra, kurā skaidri definētu mērķu īstenošana ar Kopienas tiesību aktu tiek deleģēta attiecīgajā jomā atzītiem ieinteresēto aprindu pārstāvjiem. Attiecībā uz tirdzniecības standartiem likumdevējs koncentrējas uz tiesību akta galvenajiem aspektiem, savukārt ieinteresēto aprindu pārstāvji tiek aicināti pilnveidot tiesību aktus un izstrādāt tehniskos datus un specifikācijas, balstoties uz savu pieredzi.

- In de EU-regelgeving zou gewoon kunnen worden verwezen naar internationaal overeengekomen normen. Op die manier zou bij de EU geen regelgevingsproces nodig zijn voor handelsnormen. Normaliter worden internationale normen echter in slechts enkele talen vastgesteld, waarbij het in elk geval slechts een minderheid van de officiële talen van de EU betreft.

- ES tiesību aktos varētu vienkārši iekļaut norādes uz starptautiski pieņemtiem standartiem. Tādējādi saistībā ar tirdzniecības standartiem nebūtu vajadzīga ES mēroga noteikumu pieņemšanas procedūra. Tomēr starptautiskos standartus parasti pieņem tikai dažās valodās un tikai ļoti nedaudzās ES oficiālajās valodās.

- Ten slotte zou de wezenlijke inhoud van bestaande voorschriften kunnen worden vereenvoudigd en gestroomlijnd, bijvoorbeeld door deze kritisch onder de loep te nemen (zie de vorenstaande opmerkingen over de verschillende aspecten van handelsnormen, in het bijzonder de "gereserveerde vermeldingen") en door een nieuw geharmoniseerd kader voor handelsnormen op te stellen, waartoe nu het initiatief is genomen in de sector groenten en fruit.

- Visbeidzot, varētu vienkāršot un racionalizēt esošo noteikumu būtību, piemēram, veicot kritisku pārskatīšanu (skatīt iepriekš apsvērumus par dažādiem tirdzniecības standartu aspektiem, jo īpaši attiecībā uz „rezervētajiem apzīmējumiem”) un izstrādājot jaunus, saskaņotus tirdzniecības pamatstandartus, kā tas šobrīd ir uzsākts augļu un dārzeņu sektorā.

Vraag 4: In hoeverre kunnen de opstelling en toepassing van en de controle inzake handelsnormen (of delen daarvan) worden overgelaten aan zelfregulering? Als voor handelsnormen (of delen daarvan) EU-regelgeving blijft gelden, wat zouden dan, ook uit het oogpunt van de administratieve lasten, de voor- en nadelen zijn van: het gebruik van mederegulering? verwijzing naar internationale normen? het behoud van de huidige wetgevende aanpak (waarbij de wezenlijke inhoud echter zo veel mogelijk zou worden vereenvoudigd)? |

4. jautājums: Kādā mērā tirdzniecības standartu (vai to daļu) izstrādi, īstenošanu un kontroli varētu atstāt pašregulācijas ziņā? Ja tirdzniecības standartus (vai to daļas) turpinātu reglamentēt ES tiesību akti, kādi būtu pozitīvie un negatīvie aspekti (tostarp attiecībā uz administratīvā sloga jautājumu): piemērojot kopīgu regulējumu, izdarot atsauces uz starptautiskiem standartiem, saglabājot līdzšinējo likumdošanas pieeju (pēc iespējas vienkāršojot būtību)? |

- DEEL II: SPECIFIEKE KWALITEITSREGELINGEN VAN DE EU

- II daļa. Specifiskas ES kvalitātes shēmas

De EU heeft vier specifieke kwaliteitsregelingen ingesteld om de verkoop te bevorderen van respectievelijk producten met geografische aanduiding, producten die afkomstig zijn van biologische landbouw, traditionele specialiteiten en producten uit de ultraperifere gebieden van de EU. Deze regelingen maken producten die dankzij een bepaalde oorsprong en/of landbouwmethode specifieke eigenschappen bezitten, herkenbaar voor de consumenten. Opdat de consumenten erop kunnen vertrouwen dat de bij het keurmerk horende beweringen over het product gerechtvaardigd zijn, wordt de naleving van de in een productdossier opgenomen productie-eisen gecontroleerd door de overheid of door een particuliere certificeringsinstantie. Landbouwers die het echte product produceren, worden beschermd tegen oneerlijke concurrentie in de vorm van de verkoop van een namaakproduct onder de beschermde naam. Op die manier moeten zij in staat zijn een meerprijs te verkrijgen als beloning voor hun extra zorg en inspanningen.

LAI VEICINāTU NOIETU PRODUKTIEM AR ģEOGRāFISKāS IZCELSMES NORāDēM, SASKAņā AR BIOLOģISKāS LAUKSAIMNIECīBAS METODēM RAžOTIEM PRODUKTIEM, TRADICIONāLA RAKSTURA PRODUKTIEM UN PRODUKTIEM NO ES ATTāLāKAJIEM REģIONIEM, IR IEVIESTAS čETRAS SPECIFISKAS ES KVALITāTES SHēMAS. AR šīM SHēMāM TIEK IDENTIFICēTI PATēRIņA PRODUKTI AR KONKRēTāM KVALITāTES īPAšīBāM, KAS IR SAISTīTAS AR NOTEIKTU IZCELSMI UN/VAI LAUKSAIMNIECīBAS METODI. LAI PATēRēTāJI VARēTU BūT DROšI, KA ETIķETēJUMā SNIEGTā INFORMāCIJA IR PAMATOTA, ATBILSTīBU SPECIFIKāCIJāM UZRAUGA PUBLISKā SEKTORA IESTāDES VAI PRIVāTA SERTIFIKāCIJAS IESTāDE. LAUKSAIMNIEKI, KAS RAžO ORIģINāLUS IZSTRāDāJUMUS, TIEK PASARGāTI NO Tā, KA šOS PRODUKTUS AR ZEMāKāM CENāM VARēTU IZKONKURēT IMITāCIJAS PRODUKTI, KURUS PāRDOD AR AIZSARGāTO NOSAUKUMU. TāPēC šIEM LAUKSAIMNIEKIEM PAR SAVāM PAPILDUS IEGULDīTAJāM RūPēM UN CENTIENIEM VAJADZēTU SAņEMT ARī AUGSTāKU CENU.

De vier regelingen hebben tot doel in te spelen op specifieke behoeften die op de markt bestaan aan producten met de betrokken bijzondere eigenschappen. Met dit groenboek wordt beoogd de verschillende aspecten van de regelingen grondig te onderzoeken en ook na te gaan of nog andere soortgelijke EU-regelingen zouden kunnen worden ingesteld.

Šo četru kvalitātes shēmu mērķis ir panākt, lai produkti ar specifiskajām īpašībām atbilstu konkrēta tirgus pieprasījumam. Zaļās grāmatas mērķis ir padziļināti izskatīt dažādus šo shēmu aspektus, kā arī citu ES shēmu potenciālu.

3. GEOGRAFISCHE AANDUIDINGEN

3. Ģeogrāfiskās izcelsmes norādes

Een "geografische aanduiding" is een naam ter aanduiding van een landbouwproduct of voedingsmiddel dat zijn kenmerken of zijn faam dankt aan het geografische gebied waaruit het afkomstig is. Veel consumenten in de EU (en in toenemende mate ook in de rest van de wereld) die prijs stellen op kwaliteitsproducten, gaan op zoek naar authentieke producten uit een bepaald geografisch gebied en zijn bereid daar een meerprijs voor te betalen. Geografische aanduidingen kunnen een belangrijke bron van inkomsten en zekerheid vormen voor landbouwers en andere producenten, die daarbij bovendien voldoening en trots kunnen putten uit het feit dat zij kwaliteitsproducten produceren die deel uitmaken van het Europese erfgoed.

„Ģeogrāfiskās izcelsmes norāde“ ir lauksaimniecības produktu vai pārtikas produktu aprakstošs nosaukums, kas raksturo tā īpašības vai reputāciju ģeogrāfiskajā apgabalā, kurā šo produktu ražo. Daudzi patērētāji Eiropas Savienībā (un arvien vairāk arī citur pasaulē) vēlas iegādāties kvalitatīvus produktus un ir gatavi maksāt augstāku cenu par autentiskiem produktiem no konkrēta ģeogrāfiskā apgabala. Lauksaimniekiem un ražotājiem ģeogrāfiskās izcelsmes norādes var būt nozīmīgs ienākumu avots un drošības faktors, turklāt gandarījumu un lepnumu tiem sniedz apziņa, ka tie ražo kvalitatīvus produktus, kas ir daļa no Eiropas mantojuma.

Dat is de reden waarom de EU voor landbouwproducten en voedingsmiddelen, wijnen en gedistilleerde dranken registers van geografische aanduidingen heeft ingesteld die het gemakkelijker moeten maken om de namen van in aanmerking komende producten te beschermen als intellectuele eigendom. De "geografische aanduidingen" vallen in twee categorieën uiteen: de "beschermde oorsprongsbenamingen" (BOB's) en de "beschermde geografische aanduidingen" (BGA's). Voor de erkenning van de naam van een product als BOB is in beginsel vereist dat alle productiefasen[3] plaatsvinden in het betrokken geografische gebied, en moeten de kenmerken van het product hoofdzakelijk of uitsluitend aan zijn geografische oorsprong zijn toe te schrijven. De naam van een product kan als BGA worden erkend als ten minste één productiefase in het betrokken gebied plaatsvindt en er een band met dat gebied is doordat een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product aan die geografische oorsprong kan worden toegeschreven.

Tāpēc ES ir izveidojusi lauksaimniecības un pārtikas produktu, vīnu un stipro alkoholisko dzērienu ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu reģistrus, kuru uzdevums ir atvieglot attiecīgā produkta nosaukuma kā intelektuālā īpašuma aizsardzību. Termins „ģeogrāfiskās izcelsmes norāde“ aptver gan „aizsargātu cilmes vietas nosaukumu“ (ACVN), gan aizsargātu ģeogrāfiskās izcelsmes norādi“ (AĢIN). Lai produkta nosaukumu varētu atzīt par ACVN, visiem ražošanas posmiem[3] principā jānotiek attiecīgajā ģeogrāfiskajā apgabalā un produkta īpašībām jābūt pilnībā vai lielākoties saistītām ar tā ģeogrāfisko izcelsmi. Lai nosaukumu varētu atzīt par AĢIN, vismaz vienam ražošanas posmam jānotiek attiecīgajā apgabalā, un saistību ar šo apgabalu jābūt iespējams pierādīt, pamatojoties uz noteiktu kvalitāti, reputāciju vai citu ar attiecīgo apgabalu saistītu īpašību.

Van de EU-regeling inzake geografische aanduidingen kan uiteraard ook door producenten uit derde landen gebruik worden gemaakt.

ES ģeogrāfiskās izcelsmes sistēma, protams, ir atvērta arī trešu valstu ražotājiem.

3.1. Bescherming en handhaving van geografische aanduidingen

3.1. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzība un tās uzraudzība

Bescherming

Aizsardzība

Registratie van een geografische aanduiding betekent dat die aanduiding bescherming geniet als intellectuele eigendom en dat de producenten van het originele product en anderen die dat product verhandelen of verkopen, die geregistreerde naam mogen gebruiken. De geregistreerde naam mag niet op soortgelijke producten worden gebruikt, zelfs niet met een toevoeging zoals "op de wijze van", "type", "soort", enz., en evenmin in vertaling en ook mag geen naam worden gebruikt die de indruk wekt dat het om de geregistreerde naam gaat.

Ģeogrāfiskās izcelsmes norādes reģistrācija sniedz intelektuālā īpašuma aizsardzību un dod tiesības oriģinālā produkta ražotājiem, tirgotājiem un pārdevējiem izmantot reģistrēto nosaukumu. Reģistrēto nosaukumu nedrīkst izmantot attiecībā uz līdzīgiem produktiem, pat ne kopā ar norādēm „…veida“, „…tipa“, "… līdzīgs"; šādos gadījumos nav atļauts arī izdarīt netiešas atsauces uz šo nosaukumu vai izmantot to tulkojumā.

De registratie en bescherming van een geografische aanduiding kunnen leiden tot geschillen met bestaande (of potentiële) gebruikers van de betrokken naam, zoals houders van een handelsmerk dat, of gebruikers van de naam van een planten- of dierenras die, de geografische aanduiding bevat. Sommige gebruikers stellen dat een naam als soortnaam in gebruik is, omdat een soortnaam niet als geografische aanduiding kan worden geregistreerd. In de regelgeving zijn bepalingen opgenomen om te pogen dergelijke belangenconflicten op te lossen en voorts heeft het Europees Hof van Justitie veel duidelijkheid geschapen met betrekking tot de vraag wat als een soortnaam moet worden beschouwd.

Ģeogrāfiskās izcelsmes norādes reģistrācija un aizsardzība var radīt konfliktus ar esošajiem (vai potenciālajiem) nosaukuma izmantotājiem, piemēram, ar preču zīmju īpašniekiem vai personām, kas izmanto augu un dzīvnieku šķirņu nosaukumus, kuros iekļauta ģeogrāfiskā norāde. Daži ģeogrāfiskās izcelsmes norādes izmantotāji norāda, ka nosaukumu izmanto vispārīgā nozīmē, jo vispārēju apzīmējumu nevar izmantot kā ģeogrāfiskās izcelsmes norādi. Pastāv tiesību aktu noteikumi, ar kuriem mēģināts rast risinājumu šādos strīdīgos gadījumos, un jautājumu par vispārējiem apzīmējumiem ir plaši izskaidrojusi Eiropas Kopienu Tiesa.

Om een betere herkenning mogelijk te maken van de producten waarvoor een beschermde geografische aanduiding geldt, heeft de EU logo's ontworpen voor gebruik op de producten die onder een dergelijke geregistreerde naam in de handel worden gebracht.

Lai būtu labāk iespējams identificēt produktus ar aizsargātu ģeogrāfiskās izcelsmes norādi, ES ir ieviesusi simboliku, kas izmantojama, tirgojot produktus ar reģistrētiem nosaukumiem.

Handhaving

Aizsardzības uzraudzība

Overheden of particuliere certificeringsinstanties voeren bij de betrokken landbouwers controles uit om na te gaan of zij zich wel degelijk aan de in het productdossier bepaalde eisen houden. Bovendien verrichten de lidstaten administratieve controles op het gebruik van geregistreerde namen op producten die zich bij distributiebedrijven of detailhandelszaken bevinden, zulks in het kader van de specifieke regelgeving voor wijnen en gedistilleerde dranken dan wel als onderdeel van de officiële controles op de naleving van de EU-levensmiddelenwetgeving wat andere producten betreft.

Publiskā sektora iestādes vai privātas sertifikācijas iestādes pārbauda, vai lauksaimnieki ir ievērojuši produktu specifikācijas. Turklāt dalībvalstis attiecībā uz vairum- un mazumtirdzniecībā laistajiem produktiem, uz kuriem attiecas konkrēti tiesību akti par vīniem un stiprajiem alkoholiskajiem dzērieniem, veic administratīvās pārbaudes par reģistrēto nosaukumu izmantošanu un attiecībā uz citiem produktiem – pārbaudes, kas ir daļa no oficiālās kontroles saskaņā ar ES tiesību aktiem par pārtiku.

Het feit dat overheden controles inzake geografische aanduidingen verrichten, onderscheidt dit instrument van de bescherming van handelsmerken. Bij handelsmerken gaat het om een privaatrechtelijk instrument. De houder van een handelsmerk moet dat merk zelf verdedigen, zo nodig door een privaatrechtelijke actie te ondernemen.

Tas, ka ģeogrāfiskās izcelsmes norādes pārbauda publiskā sektora iestādes, padara šo instrumentu atšķirīgu no preču zīmju aizsardzības. Preču zīme ir privāttiesību instruments. Tās īpašniekam vajadzības gadījumā jāaizsargā preču zīme, privāti iesniedzot prasību.

Vraag 5: Moeten sommige aspecten van de bepalingen die de rechten van de gebruikers van een geografische aanduiding en van andere (potentiële) gebruikers van de betrokken naam regelen, worden verduidelijkt of aangepast? Welke criteria moeten worden gehanteerd om uit te maken of een naam een soortnaam is? Moeten in de regeling inzake geografische aanduidingen wijzigingen worden aangebracht ten aanzien van: de draagwijdte van de bescherming? de handhaving van de bescherming? de landbouwproducten en voedingsmiddelen waarop de regeling betrekking heeft? Dient het gebruik van alternatieve instrumenten, zoals de bescherming van handelsmerken, actiever te worden bevorderd? |

5. jautājums: Vai pastāv nepieciešamība precizēt vai veikt pielāgojumus kādā aspektā saistībā ar noteikumiem, kas paredz ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu izmantotāju un nosaukuma citu izmantotāju (vai potenciālo izmantotāju) tiesības? Kādi kritēriji jāizmanto, nosakot, vai nosaukums ir vispārējs apzīmējums? Vai ir nepieciešamas kādas izmaiņas ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu shēmā attiecībā uz: aizsardzības apmēru, aizsardzības īstenošanu, lauksaimniecības produktiem un pārtikas produktiem, uz kuriem šīs shēmas attiecas? Vai vajadzētu aktīvāk veicināt alternatīvu instrumentu, piemēram, preču zīmes aizsardzības, izmantošanu? |

- 3.2. Criteria voor de registratie van geografische aanduidingen

- 3.2. Kritēriji ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu reģistrācijai

Voor het behoud van het vertrouwen in de regeling inzake geografische aanduidingen is het van essentieel belang dat de geregistreerde producten beantwoorden aan de verwachtingen die de consumenten van kwaliteitsproducten hebben. In totaal zijn ongeveer 3.000 geografische aanduidingen voor wijnen, gedistilleerde dranken en landbouwproducten en voedingsmiddelen geregistreerd of in onderzoek. Veel van de aanvragen die tegenwoordig worden ingediend, hebben betrekking op producten die hoofdzakelijk op plaatselijke of regionale markten worden verkocht. Bij sommige namen van door verwerking verkregen voedingsmiddelen is het verband tussen de streek en de productie niet zozeer gebaseerd op de landbouwproductie van de betrokken ingrediënten, maar veeleer op de verwerking en op de faam die het product geniet. De grondstoffen kunnen bijgevolg van buiten de streek afkomstig zijn en misschien is dat niet wat de consument verwacht.

Ir ārkārtīgi svarīgi, lai reģistrācija atbilstu patērētāju prasībām attiecībā uz kvalitatīviem produktiem – tikai tā iespējams saglabāt patērētāju uzticību ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu sistēmai. Kopumā ir reģistrētas vai tiek izskatītas aptuveni 3000 ģeogrāfiskās izcelsmes norādes attiecībā uz vīniem, stiprajiem alkoholiskajiem dzērieniem, lauksaimniecības un pārtikas produktiem. Daudzi patlaban iesniegtie pieteikumi attiecas uz produktiem, kurus pārsvarā pārdod vietējos vai reģionālajos tirgos. Dažiem pārtikas pārstrādes produktiem saikne starp vietu un ražošanu ir balstīta vairāk uz pārstrādi nekā uz produkta sastāvdaļu ieguvi un produkta reputāciju. Tāpēc pastāv iespēja, ka izejvielas nav iegūtas attiecīgajā apgabalā, un tas var neatbilst patērētāja priekšstatiem par produktu.

Voorts zijn bij veel producten de hoedanigheid en faam ervan niet uitsluitend gebaseerd op factoren die verband houden met de oorsprong en/of de vakbekwaamheid van de plaatselijke producenten. Voor de kwaliteit van het product en de inlossing van de verwachtingen van de consument kunnen ook duurzaamheidscriteria van belang zijn zoals:

Daudzu produktu kvalitāte un reputācija nav balstīta tikai uz faktoriem, kas saistīti ar to izcelsmi un/vai vietējo ražotāju īpašajām zināšanām. Saistībā ar produkta kvalitāti svarīgi var būt arī ilgtspējības kritēriji, piemēram,

- de bijdrage die het product levert aan de economie van de streek,

- produkta nozīme konkrētā apgabala ekonomikā,

- de ecologische duurzaamheid van landbouwmethoden,

- lauksaimniecības metožu ilgtspējība,

- de economische levensvatbaarheid van het product en de mogelijkheden voor uitvoer ervan,

- produkta ekonomiskā dzīvotspēja un eksporta potenciāls,

- in het geval van door verwerking verkregen voedingsmiddelen, het feit dat tevens alle grondstoffen afkomstig zijn uit een gebied rond de plaats waar de verwerking gebeurt.

- pārstrādātiem pārtikas produktiem – prasība, ka visām izejvielām jānāk no apgabala ap produkta pārstrādes zonu.

Vraag 6: Moeten extra criteria worden ingevoerd om de mogelijkheden voor de indiening van aanvragen voor geografische aanduidingen te beperken? Is het met name noodzakelijk de criteria voor beschermde geografische aanduidingen, die verschillen van die voor beschermde oorsprongsbenamingen, aan te scherpen om meer nadruk te leggen op het verband tussen het product en het geografische gebied? Moeten specifieke duurzaamheids- en andere criteria worden opgenomen in het productdossier, ongeacht of die criteria wel of niet intrinsiek verbonden zijn met de oorsprong? Wat zouden de voor- en nadelen daarvan zijn? |

6. jautājums: Vai ir jāievieš papildu kritēriji, lai ierobežotu ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu piemērošanu? Jo īpaši – vai attiecībā uz aizsargātām ģeogrāfiskās izcelsmes norādēm ir jānosaka stingrāki kritēriji nekā attiecībā uz aizsargātiem cilmes vietas nosaukumiem, lai uzsvērtu saikni starp produktu un ģeogrāfisko apgabalu? Vai kā daļa no specifikācijas būtu jāiekļauj konkrēti ilgtspējības un citi kritēriji – neatkarīgi no tā, vai tie ir vai nav tieši saistīti ar izcelsmes vietu? Kādi būtu pozitīvie un negatīvie aspekti? |

3.3. Bescherming in derde landen van geografische aanduidingen voor producten uit de EU

3.3. ES ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzība trešās valstīs

Sommige producten met geografische aanduiding bieden aanzienlijke mogelijkheden voor uitvoer naar koopkrachtige markten waar consumenten op zoek zijn naar kwaliteitsproducten. Marktpartijen in de EU die willen exporteren, kunnen daarop inspelen door er de sterke kanten van hun producten te beklemtonen. Als een product met geografische aanduiding ook buiten de EU succes heeft, is het echter verleidelijk om dat product daar na te maken en de geografische aanduiding te misbruiken. Om marktpartijen in de EU ertoe aan te zetten hun kwaliteitsproducten te exporteren en om hun investering daarin te beschermen is het van essentieel belang ervoor te zorgen dat geografische aanduidingen voor producten uit de EU ook buiten de EU juridisch worden beschermd.

Dažām ģeogrāfiskās izcelsmes norādēm ir ievērojams eksporta potenciāls augstākās kvalitātes ražojumu tirgos, kur patērētāji vēlas iegādāties kvalitatīvus produktus. ES eksportētājiem tā ir iespēja izcelties ar savu produktu augsto kvalitāti. Tomēr veiksmīgas ģeogrāfiskās izcelsmes norādes ir arī vilinošs mērķis atdarināšanai un nelikumīgai izmantošanai. Lai mudinātu ES eksportētājus tirgot kvalitatīvus produktus ārpus Eiropas Savienības un aizsargātu to ieguldījumus, ir ārkārtīgi būtiski nodrošināt ES ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu tiesisko aizsardzību.

Sommige landen buiten de EU hebben specifieke regelingen ter bescherming van geografische aanduidingen, terwijl andere landen voor dat doel gebruikmaken van het handelsmerkenrecht, etiketteringsvoorschriften of een combinatie van juridische instrumenten.

Dažās valstīs ārpus ES piemēro specifiskas sistēmas ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzībai, savukārt citās šim nolūkam piemēro likumus par preču zīmēm un par marķēšanu vai arī tiesisko instrumentu kombināciju.

Geografische aanduidingen worden beschermd door middel van verscheidene multilaterale overeenkomsten. De EU heeft ook een aantal bilaterale overeenkomsten gesloten, vooral in de sector wijn. De EU streeft ernaar de bescherming en registratie van productnamen te verbeteren door multilaterale maatregelen (in WTO-verband) te bepleiten en door te onderhandelen over een groot aantal bilaterale overeenkomsten voor alle betrokken landbouwproducten. Wat bilaterale overeenkomsten betreft, bestaat de aanpak er dus in te streven naar bescherming voor de gehele EU-lijst van geografische aanduidingen. Aangezien veel van de 3.000 geografische aanduidingen die momenteel in de EU worden beschermd, betrekking hebben op producten die voornamelijk op plaatselijk of regionaal niveau worden verkocht, rijst echter de vraag of het zinvol is te blijven streven naar internationale bescherming van al die namen.

Ģeogrāfiskās izcelsmes norādes ir aizsargātas ar dažādiem daudzpusējiem nolīgumiem. Eiropas Savienība ir noslēgusi vairākus divpusējus nolīgumus, jo īpaši vīna nozarē. ES cenšas uzlabot aizsardzību un reģistrāciju daudzpusējā (PTO) līmenī un sarunās par daudziem divpusējiem nolīgumiem attiecībā uz visiem lauksaimniecības produktiem. Divpusējos nolīgumos tika mēģināts panākt visu ES ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzību. Tomēr, tā kā daudzas no 3000 ģeogrāfiskās izcelsmes norādēm, kuras patlaban Eiropas Savienībā ir aizsargātas, attiecas tikai uz produktiem, ko pārsvarā pārdod vietējos vai reģionālajos tirgos, rodas jautājums, vai būtu jāturpina mēģinājumi panākt visu šo nosaukumu aizsardzību.

Vraag 7: Wat voor problemen ondervinden gebruikers van geografische aanduidingen bij hun pogingen te zorgen voor bescherming van die aanduidingen in landen buiten de EU? Wat zou voor de EU de meest doeltreffende manier zijn om geografische aanduidingen in landen buiten de EU beschermd te krijgen? |

7. jautājums: Ar kāda veida grūtībām sastopas ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu izmantotāji, mēģinot nodrošināt to aizsardzību ārpuskopienas valstīs? Kas būtu jādara Eiropas Savienībai, lai visefektīvāk aizsargātu ģeogrāfiskās izcelsmes norādes trešās valstīs? |

3.4. Producten met geografische aanduiding als ingrediënt in door verwerking verkregen producten

3.4. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāde kā pārstrādes produkta sastāvdaļa

Op de etiketten van door verwerking of bereiding verkregen producten worden vaak belangrijke ingrediënten vermeld. In het geval van een ingrediënt met beschermde oorsprongsbenaming (BOB) of beschermde geografische aanduiding (BGA) zal de producent van het door verwerking verkregen product wellicht de aandacht op de aanwezigheid van dat ingrediënt willen vestigen door gebruik te maken van de betrokken geregistreerde naam. Producenten van het ingrediënt kunnen echter bezwaar maken tegen het gebruik van de geregistreerde naam bij de verkoop van een door verwerking verkregen product.

Uz pārstrādātu un sagatavotu produktu etiķetējuma bieži ir norādītas tā galvenās sastāvdaļas. Ja uz kādu no sastāvdaļām attiecas aizsargāts cilmes vietas nosaukums (ACVN) vai aizsargāta ģeogrāfiskās izcelsmes norāde (AĢIN), pārstrādes produkta ražotājs, iespējams, vēlēsies informēt par šo sastāvdaļu, izmantojot reģistrēto nosaukumu. Tomēr sastāvdaļas ražotājs var iebilst pret reģistrēta nosaukuma izmantošanu pārstrādes produkta tirdzniecībai.

Om te voorkomen dat consumenten worden misleid, zijn in de algemene voorschriften voor consumentenvoorlichting bepalingen opgenomen over de wijze waarop bekendheid mag worden gegeven aan de aanwezigheid van bepaalde ingrediënten. Zo moet bijvoorbeeld voor een ingrediënt dat in de verkoopbenaming wordt gebruikt, in de lijst van ingrediënten worden vermeld wat het aandeel van dat ingrediënt in het eindproduct is.

Vispārīgajos noteikumos par patērētājiem sniedzamo informāciju ir iekļautas prasības par to, kā sniedzama informācija par šādām sastāvdaļām, nemaldinot patērētājus. Piemēram, ja kādas sastāvdaļas nosaukums ir izmantots produkta tirdzniecības nosaukumā, tad sastāvdaļu sarakstā jābūt norādītai attiecīgās sastāvdaļas proporcionālajai daļai.

Vraag 8: Zijn er problemen gerezen door de vermelding dat in door verwerking/bereiding verkregen voedingsmiddelen BGA/BOB-ingrediënten zijn gebruikt? |

8. jautājums: Vai ir radušās kādas grūtības tā rezultātā, ka ir sniegta informācija par pārstrādātos/sagatavotos produktos izmantotajām AĢIN/ACVN sastāvdaļām? |

3.5. Oorsprong van de grondstoffen in een product met beschermde geografische aanduiding

3.5. Izejvielu izcelsme produktiem ar aizsargātu ģeogrāfiskās izcelsmes norādi

Volgens de definitie van een BGA hoeft slechts één fase van het productieproces plaats te vinden in het geografische gebied waaraan de naam is ontleend. Bij veel BGA's (en sommige BOB's) die betrekking hebben op door verwerking verkregen producten, zijn de grondstoffen afkomstig van buiten het betrokken gebied. Sommige consumenten zullen wel verwachten dat de grondstoffen uit het gebied zelf afkomstig zijn, terwijl andere consumenten wellicht verwachten dat de gespecialiseerde producenten in het gebied kiezen voor de grondstoffen van de hoogste kwaliteit, wat ook de oorsprong ervan is. De verwachtingen van de consumenten kunnen ook nog verschillen afhankelijk van het soort product.

Lai produkts atbilstu AĢIN definīcijai, tikai vienam ražošanas procesa posmam ir jānotiek apgabalā, kas ir attiecīgā nosaukuma pamatā. Daudzu pārstrādes produktu, uz kuriem attiecas AĢIN, (un dažu, uz kuriem attiecas ACVN) izejvielas ir ražotas ārpus attiecīgā apgabala. Daži patērētāji, iespējams, sagaida, ka arī izejvielas būs ražotas attiecīgajā apgabalā, citi savukārt – ka specializējušies ražotāji attiecīgajā ģeogrāfiskajā apgabalā izvēlēsies vislabākās kvalitātes izejvielas neatkarīgi no to izcelsmes. Patērētāju vēlmes var atšķirties arī atkarībā no produkta veida.

Vraag 9: Wat zijn de voor- en de nadelen van vermelding van de oorsprong van de grondstoffen in gevallen waarin deze van elders afkomstig zijn dan de plaats waarop de geografische aanduiding betrekking heeft? |

9. jautājums: Kādi ir pozitīvie un negatīvie faktori, norādot izejvielu izcelsmi gadījumos, kad tās nenāk no apgabala, uz ko attiecas ģeogrāfiskā norāde? |

3.6. Samenhang tussen en vereenvoudiging van de regelingen voor geografische aanduidingen

3.6. Ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu sistēmu saskanība un vienkāršošana

Momenteel zijn er drie regelingen voor de registratie en bescherming van geografische aanduidingen voor producten van agrarische herkomst uit de EU: één voor landbouwproducten en voedingsmiddelen, één voor gedistilleerde dranken en één voor wijnen. Voor een deel is dit het gevolg van specifieke kenmerken van de betrokken producten, maar ook de geleidelijke totstandbrenging van afzonderlijke beschermingssystemen voor deze categorieën van producten heeft een rol gespeeld.

Patlaban ES eksistē trīs sistēmas, saskaņā ar kurām tiek veikta lauksaimniecības produktu ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu reģistrēšana un aizsardzība – viena lauksaimniecības produktiem un pārtikai, viena stiprajiem alkoholiskajiem dzērieniem un viena vīniem. Tas daļēji ir saistīts ar attiecīgo produktu īpatnībām un aizsardzības sistēmas pakāpenisku īstenošanu katram produktu veidam.

De grondbeginselen van de drie regelingen zijn vergelijkbaar: aard van de bescherming, definities, administratieve handhaving, verhouding tot handelsmerken, regels voor het naast elkaar bestaan van homonieme namen, instelling van een register en rol van een productdossier. Niettemin zijn er procedurele en andere verschillen wegens de specifieke kenmerken van de onderscheiden categorieën van producten. Zo kan bijvoorbeeld voor wijnen en landbouwproducten zowel op het BOB- als op het BGA-instrument een beroep worden gedaan, terwijl in het geval van gedistilleerde dranken alleen BGA's kunnen worden geregistreerd.

Visu trīs sistēmu pamatprincipi ir līdzīgi: aizsardzības veids, definīcijas, administratīvā izpilde, saistība ar preču zīmēm, noteikumi par homonīmu nosaukumu vienlaicīgu pastāvēšanu, reģistra izveide, produkta specifikācijas nozīme. Pastāv procedurālas un cita veida atšķirības, kas pamatojas uz konkrētiem produktu veidiem noteiktām prasībām. Piemēram, gan ACVN, gan AĢIN instrumenti ir pieejami vīniem, lauksaimniecības produktiem un pārtikas produktiem, bet stiprajiem alkoholiskajiem dzērieniem var reģistrēt tikai AĢIN.

Vraag 10: Moeten de drie EU-regelingen voor de bescherming van geografische aanduidingen worden vereenvoudigd en geharmoniseerd en, zo ja, in hoeverre? Of moeten zij integendeel verder als afzonderlijke registratie-instrumenten worden ontwikkeld? |

10. jautājums: Vai trīs ES ģeogrāfiskās izcelsmes norāžu aizsardzības sistēmas vajadzētu vienkāršot un saskaņot, un ja tā, tad kādā mērā? Vai arī tās vajadzētu turpināt attīstīt kā atsevišķus reģistrācijas instrumentus? |

4. GEGARANDEERDE TRADITIONELE SPECIALITEITEN

4. Garantētas tradicionālās īpatnības

Een "gegarandeerde traditionele specialiteit" (GTS) is een landbouwproduct of voedingsmiddel dat is geproduceerd op basis van traditionele grondstoffen of volgens traditionele productiemethoden of dat een traditionele samenstelling heeft. De regeling geldt voor landbouwproducten die bestemd zijn voor menselijke consumptie, en voorts voor allerlei voedingsmiddelen zoals bier, bakkerswaren, pasta, samengestelde gerechten, soep, consumptie-ijs en sorbets.

„Garantētas tradicionālās īpatnības" (GTĪ) ir norādes uz tādiem lauksaimniecības produktiem vai pārtikas produktiem, kuru ražošanai izmanto tradicionāla rakstura izejvielas vai tradicionālas ražošanas metodes, vai kuriem ir tradicionāls sastāvs. Šī shēma attiecas uz lauksaimniecības produktiem, kas paredzēti lietošanai pārtikā, un vairākiem pārtikas produktiem, piemēram, alu, konditorejas izstrādājumiem, makaronu izstrādājumiem, gataviem, atsildāmiem ēdieniem, zupām, saldējumiem un sorbetiem.

Sinds de invoering van deze regeling in 1992 zijn slechts twintig GTS-namen geregistreerd. Voor een dertigtal productnamen is nog geen beslissing over de registratieaanvraag genomen. Ook al zouden al die namen worden geregistreerd, dan nog is het totale aantal erg klein. Van de producten met geregistreerde naam zijn er maar weinig economisch belangrijk.

Kopš šīs shēmas ieviešanas 1992. gadā ir reģistrētas tikai 20 GTĪ; aptuveni 30 produktu nosaukumi gaida savu reģistrācijas kārtu. Tomēr, pat ja tie visi tiktu reģistrēti, kopējais skaits būtu ļoti neliels. Tikai nedaudzi produkti ar reģistrētajiem nosaukumiem ir ekonomiski svarīgi.

In de meeste gevallen heeft de registratie uitsluitend tot doel vast te leggen wat de traditionele kenmerken van het product zijn: ook voor niet-traditionele producten mag de betrokken naam verder worden gebruikt. Meer dan twee derde van de aanvragers heeft gekozen voor een dergelijke registratie zonder reservering van de naam. De andere mogelijkheid is de naam te registreren op exclusieve basis, wat betekent dat deze alleen nog mag worden gebruikt om het overeenkomstig het productdossier geproduceerde product aan te duiden, ongeacht of op dat product wel of niet de vermelding "gegarandeerde traditionele specialiteit", de afkorting "GTS" of het EU-logo is aangebracht. De meeste GTS-registraties hebben dus uitsluitend tot doel vast te leggen wat het eigene van het traditionele product is, en niet de naam ervan te beschermen.

Vairumā gadījumu reģistrācijas mērķis ir tikai definēt, kādas ir produktam piemītošās tradicionālās īpatnības, bet nosaukumu var turpināt izmantot arī produktiem, kas nav tradicionālie izstrādājumi. Vairāk nekā divas trešdaļas pieteikumu iesniedzēju izvēlējās šo reģistrācijas veidu bez nosaukuma rezervēšanas. Nosaukumu var reģistrēt arī ekskluzīvi – tādā gadījumā to drīkst izmantot tikai, norādot uz produktu, kurš izgatavots atbilstīgi specifikācijai, neatkarīgi no tā, vai tā marķējumā iekļauta norāde „garantēta tradicionālā īpatnība“, saīsinājums "GTĪ" vai ES logo. Tas liecina par to, ka vairumā gadījumu GTĪ reģistrēšanu veic tikai tradicionālā produkta identificēšanas, nevis nosaukuma aizsardzības nolūkā.

Elke producent die toestemming geeft voor de vereiste controles, mag het betrokken traditionele product in het kader van de regeling produceren en in de handel brengen. Het blijkt echter dat maar weinig producenten buiten het land waaruit de oorspronkelijke aanvraag afkomstig was, gebruik hebben gemaakt van deze bepaling van de GTS-verordening.

Saskaņā ar šo shēmu katrs ražotājs, kas ļauj veikt vajadzīgās pārbaudes, drīkst ražot un tirgot tradicionālo produktu. Tomēr, kā redzams, tikai nedaudzi ražotāji ārpus valsts, kurā veikts sākotnējais pieteikums, ir izmantojuši savā labā šo noteikumu par GTĪ.

Vraag 11: Is er, gezien het feit dat maar weinig gebruik wordt gemaakt van de GTS-regeling, een betere manier om het eigene van traditionele specialiteiten onder de aandacht te brengen en de verkoop ervan te bevorderen? |

11. jautājums: Vai, ņemot vērā to, cik nelielā mērā tiek izmantota GTĪ shēma, pastāv kāds labāks veids, kā noteikt tradicionāla rakstura produktus un veicināt to noietu? |

5. BIOLOGISCHE LANDBOUW

5. Bioloģiskā lauksaimniecība

De laatste jaren is de vraag van de consumenten naar biologisch geproduceerde voedingsmiddelen voortdurend gestegen, en wel sneller dan het aanbod. Landbouwers hebben belang bij, en consumenten rekenen op, de degelijke organisatie van de biologische sector, die de garantie biedt dat de betrokken producten ook werkelijk zo zijn geproduceerd als in de informatie erover wordt gesteld. Controles door overheden of door certificeringsinstanties zijn van essentieel belang voor het behoud van het vertrouwen in het systeem en als argument voor de meerprijs.

Patērētāju pieprasījums pēc bioloģiski ražotiem produktiem pēdējo gadu laikā ir pastāvīgi pieaudzis, turklāt pieprasījums pēc tiem aug straujāk nekā piedāvājums. Lauksaimnieki un patērētāji paļaujas, ka bioloģiskās lauksaimniecības sistēmas integritāte nodrošinās to, ka produkts ir ražots atbilstoši par to sniegtajai informācijai. Valsts iestāžu vai sertifikācijas iestāžu veiktās pārbaudes ir ārkārtīgi svarīgas, lai saglabātu uzticību šai sistēmai un attaisnotu augstāku cenu noteikšanu.

In de EU is de markt voor biologische voedingsmiddelen nog steeds op nationale basis versnipperd. Supermarkten slaan vooral producten in die door organisaties uit het eigen land zijn gecertificeerd, ook al wordt in alle lidstaten met de gemeenschappelijke EU-norm voor biologische producten gewerkt. Momenteel bestaat de uitdaging voor de EU er daarom in een echt functionerende interne markt voor biologisch geproduceerde producten tot stand te brengen zonder dat de reputatie en de geloofwaardigheid van het biologische keurmerk verloren gaan of worden aangetast.

ES bioloģisko pārtikas produktu tirgus joprojām ir sadrumstalots atsevišķos valstu tirgos. Atsevišķu valstu lielveikaliem ir tendence iepirkt produktus, ko sertificējušas iekšzemes sertifikācijas iestādes, lai gan visas šīs iestādes darbojas, ievērojot kopīgu ES bioloģiskās lauksaimniecības standartu. Tāpēc ES uzdevums šobrīd ir izveidot funkcionējošu iekšējo tirgu bioloģiski ražotiem produktiem, nezaudējot un nemazinot bioloģiskās lauksaimniecības marķējuma reputāciju un uzticamību.

Sinds 1991 past de EU dus een norm toe met regels voor biologische landbouw. Deze regels gelden voor Europese producenten en verwerkers en ook voor exporteurs uit derde landen die biologische producten wensen te verkopen op de markt van de EU. De EU-norm sluit nauw aan bij de regels voor biologische landbouw die zijn opgenomen in een internationale norm van Codex Alimentarius , wat de erkenning vergemakkelijkt van biologische producten uit de EU die naar derde landen worden uitgevoerd.

Kopš 1991. gada ES ir spēkā standarts, kas paredz bioloģiskās lauksaimniecības noteikumus Eiropas ražotājiem un pārstrādātājiem, kā arī trešu valstu eksportētājiem, kas vēlas realizēt bioloģiskos produktus ES tirgū. Šis standarts ir lielā mērā saskaņots ar bioloģiskās lauksaimniecības noteikumiem, kas noteikti Codex Alimentarius pieņemtajā starptautiskajā standartā, un tas lielā mērā atvieglo uz trešām valstīm eksportēto ES bioloģisko produktu atzīšanu.

In 2004 werd overeenstemming bereikt over de strategische en politieke doelstellingen voor de biologische landbouw zoals geformuleerd in een EU-actieplan voor biologisch voedsel en biologische landbouw . Het belangrijkste resultaat daarvan op het gebied van regelgeving is een nieuwe verordening inzake biologische landbouw, die is aangenomen in juni 2007. Omdat die nieuwe regelgeving nog zo recent is, wenst de Commissie de raadpleging niet zozeer toe te spitsen op de beleidsdetails waardoor die regelgeving wordt gekenmerkt, maar veeleer op de vraag hoe de markt voor biologische producten functioneert.

2004. gadā tika noteikti bioloģiskās lauksaimniecības nozares stratēģiskie un politiskie mērķi, kas izklāstīti ES rīcības plānā bioloģiskai pārtikai un bioloģiskai lauksaimniecībai . Nozīmīgākais rezultāts tiesību aktu jomā bija jauna bioloģiskās lauksaimniecības regula, ko pieņēma 2007. gada jūnijā. Tā kā šis tiesību akts ir pieņemts nesen, Komisija sabiedriskās apspriešanas uzmanības centrā vēlas izvirzīt nevis tiesību akta stratēģiskās detaļas, bet gan bioloģisko produktu tirgus darbību.

Vraag 12: Wat zijn de factoren die wellicht de ontwikkeling van één enkele EU-markt voor biologische producten afremmen? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat de eengemaakte EU-markt voor biologische producten beter functioneert? |

12. jautājums: Kādi faktori varētu kavēt ES bioloģisko produktu vienotā tirgus attīstību? Kā uzlabot ES bioloģisko produktu vienotā tirgus darbību? |

6. KWALITEITSBELEID VOOR PRODUCTEN UIT DE ULTRAPERIFERE GEBIEDEN

6. Kvalitatīvu produktu politika attālākajiem reģioniem

De regelgeving betreffende de specifieke maatregelen op landbouwgebied ten behoeve van de ultraperifere gebieden[4] voorziet in de invoering van een logo dat tot doel heeft de bekendheid en het verbruik te vergroten van al dan niet verwerkte kwaliteitsproducten van de landbouw die specifiek zijn voor de ultraperifere gebieden. Het gebruik van het logo wordt gecontroleerd door instanties die zijn aangewezen door de nationale autoriteiten, en de voorwaarden voor dat gebruik worden uitgewerkt door de betrokken beroepsorganisaties. De landbouwproducten waarvoor het logo mag worden gebruikt, moeten voldoen aan eisen die zijn gebaseerd op EU-voorschriften of, als dergelijke voorschriften ontbreken, internationale normen.

Tiesību aktos par īpašiem pasākumiem saistībā ar lauksaimniecības nozari ES attālākajos reģionos[4] ir paredzēts ieviest grafisku simbolu, kura uzdevums būtu palielināt gan dabīgu, gan pārstrādātu attālākajiem reģioniem tipisku kvalitatīvu lauksaimniecības produktu atpazīstamību un patēriņu. Šā simbola izmantošanu uzrauga valsts iestāžu izraudzītas iestādes, un tā izmantošanas nosacījumus izstrādā attiecīgās tirdzniecības organizācijas. Lauksaimniecības produktiem, attiecībā uz kuriem šis simbols varētu tikt izmantots, jāatbilst prasībām, kas noteiktas, atsaucoties uz ES tiesību aktiem, bet ja tādu nav, – uz starptautiskajiem standartiem.

Zo nodig kunnen op voorstel van de representatieve beroepsorganisaties aanvullende specifieke eisen worden vastgesteld voor producten uit de ultraperifere gebieden. Tot nog toe is van deze mogelijkheid gebruikgemaakt door producenten in de Spaanse en de Franse ultraperifere gebieden (bv. voor ananas, bananen, meloenen en ander exotisch fruit uit Guadeloupe, Martinique en Réunion en voor bananen, tomaten, komkommers en andere groenten en fruit en ook bloemen en wijn uit de Canarische Eilanden).

Vajadzības gadījumā pēc attiecīgo nozaru tirdzniecības organizāciju priekšlikuma var tikt pieņemtas īpašas papildu prasības attiecībā uz produktiem no attālākajiem reģioniem. Šo iespēju līdz šim ir izmantojuši ražotāji Spānijas un Francijas attālākajos reģionos (piemēram, attiecībā uz ananāsiem, banāniem, melonēm un citiem eksotiskajiem augļiem no Gvadelupes, Martinikas un Reinjonas un banāniem, tomātiem, gurķiem un citiem augļiem un dārzeņiem, kā arī ziediem un vīnu no Kanāriju salām).

Deze initiatieven hebben tot doel de landbouwers te motiveren om kwaliteitseisen voor hun producten na te leven en zo een meerwaarde te geven aan de plaatselijke productie van gebieden die zijn benadeeld door het feit dat zij ver van Europa liggen en bijna allemaal eilanden zijn, en door moeilijke geografische omstandigheden en een ongunstig klimaat. Daarom moeten het logo en de bijbehorende productie-eisen ertoe bijdragen dat de landbouwsector van die gebieden beter kan concurreren niet alleen op de plaatselijke markt, maar ook daarbuiten.

Šo iniciatīvu mērķis ir motivēt lauksaimniekus kvalitātes prasību ievērošanai attiecībā uz saviem produktiem un radīt pievienoto vērtību vietējiem ražojumiem tajos reģionos, kuru situāciju neizdevīgāku padara attālums no attiecīgās ES valsts kontinentālās daļas un tas, ka attiecīgais reģions ir sala, kā arī sarežģīti ģeogrāfiskie un meteoroloģiskie apstākļi. Tādējādi grafiskajam simbolam un ar to saistītajām ražošanas prasībām vajadzētu palīdzēt palielināt lauksaimniecības nozares konkurētspēju gan vietējos, gan ārējos tirgos.

Vraag 13: In hoeverre heeft het gebruik van de logo's voor producten uit de ultraperifere gebieden van de EU de bekendheid met producten uit die gebieden vergroot? Hoe moeten de betrokken initiatieven verder worden ontwikkeld om te bereiken dat de landbouw van de ultraperifere gebieden grotere hoeveelheden kwaliteitsproducten kan leveren? |

13. jautājums: Kādā mērā ES attālāko reģionu grafiskā simbola izmantošana ir palielinājusi šo reģionu izcelsmes produktu atpazīstamību? Kā šīs iniciatīvas būtu jāattīsta, lai no attālākajiem reģioniem tiktu ievests vairāk kvalitatīvu lauksaimniecības produktu? |

7. VERDERE EU-REGELINGEN

7. Citas ES shēmas

De huidige kwaliteitsregelingen van de EU hebben betrekking op de geografische oorsprong, traditionele producten, producten uit bepaalde gebieden en biologische landbouw en vormen de hoeksteen van het kwaliteitsbeleid van de EU. Er zijn een aantal mogelijkheden voor verdere EU-regelingen. Zo zou een regeling kunnen worden ingesteld voor producten uit gebieden met hoge natuurwaarden of uit berggebieden of op basis van de resultaten van het project "Welfare Quality"[5]. Ook zou een keurmerk kunnen worden ingevoerd om aan te geven dat een product van oorsprong uit de EU is, en zou de milieukeurregeling kunnen worden uitgebreid tot verwerkte landbouwproducten. Voorts zou innovatie kunnen worden bevorderd.

Patlaban spēkā esošās kvalitātes shēmas attiecas uz ģeogrāfisko izcelsmi, tradicionāla rakstura produktiem, produktiem no noteiktiem reģioniem un uz bioloģisko lauksaimniecību. Šīs shēmas ir ES kvalitātes politikas stūrakmens. Pastāv iespēja ieviest vēl vairākas citas ES shēmas, piemēram, shēmu produktiem ar augstu dabas vērtību vai produktiem no kalnu apgabaliem, labturības kvalitātes[5] shēmu un ES izcelsmes marķējuma shēmu, un paplašināt ekomarķējuma shēmas darbības jomu, iekļaujot tajā arī pārstrādātus lauksaimniecības produktus. Varētu tikt veicināta arī jauninājumu ieviešana.

Elke nieuwe kwaliteitsregeling op EU-niveau moet een antwoord vormen op beleidsbehoeften op EU-niveau waaraan niet op passende wijze kan worden voldaan met behulp van een nationale of door de privésector ingestelde regeling of een ander instrument. Bij de gezondheidstest van het gemeenschappelijk landbouwbeleid werden de uitdagingen op het gebied van de gevolgen van de klimaatverandering, het behoud van de biodiversiteit en het waterverbruik duidelijk gerekend tot de belangrijkste prioriteiten.

Katrai jaunai ES mēroga kvalitātes shēmai ir jāatbilst ES mēroga politikas prasībām, kuras nespēj atbilstoši pildīt atsevišķu valstu vai privātā sektora shēma vai cits instruments. Veicot kopējās lauksaimniecības politikas efektivitātes pārbaudi, kā augstākās prioritātes tika noteiktas problēmas saistībā ar klimata pārmaiņu ietekmi, bioloģiskās daudzveidības saglabāšanu un ūdens izmantošanu.

Wat mogelijke nieuwe regelingen betreft, zal de Commissie bekijken of verdere regelgeving nodig is dan wel of, wat soms het geval zal zijn, kan worden volstaan met de opstelling van een aantal richtsnoeren.

Attiecībā uz iespējamajām jaunajām shēmām Komisija izvērtēs, vai ir nepieciešami jauni tiesību akti un – dažos gadījumos – vai par pietiekamu var uzskatīt pamatnostādņu kopuma izstrādi.

Een dwingende regeling kan voordelen hebben, vooral bij juridisch en wetenschappelijk complexe onderwerpen (bv. het dierenwelzijn). In andere gevallen kan een vrijwillige regeling voldoende zijn, ook om wie reeds over een regeling beschikt, te helpen bij de ontwikkeling en verbetering daarvan.

Obligātajām shēmām var būt savas priekšrocības, jo īpaši, ja attiecīgā jautājuma pamatā ir sarežģīti tiesiski un zinātniski apsvērumi (piemēram, jautājums par dzīvnieku labturību). Citos gadījumos var pietikt ar fakultatīvajām shēmām, kuras izstrādātas, lai palīdzētu shēmu īpašniekiem tās izstrādāt un uzlabot.

In overeenstemming met de beginselen van het beleid voor een betere regelgeving moet rekening worden gehouden met de administratieve lasten voor de landbouwers en andere belanghebbenden en ook voor de overheidsdiensten van de lidstaten en de Commissie.

Atbilstīgi labāka regulējuma politikas principiem ir jāņem vērā lauksaimniekiem un citām ieinteresētajām personām, kā arī dalībvalstu pārvaldes iestādēm un Komisijai radītais administratīvais slogs.

Vraag 14: Zijn er urgente problemen die niet afdoende worden aangepakt door de bestaande regelingen en afspraken en die een sterk argument vormen voor een regeling op EU-niveau? Moet de Commissie in bepaalde gevallen een dwingende regeling overwegen, bijvoorbeeld als het om een juridisch en wetenschappelijk ingewikkeld onderwerp gaat of als zo'n regeling nodig is om de consument te overtuigen? Zo ja, hoe kunnen de administratieve lasten voor belanghebbenden en overheden dan zo licht mogelijk worden gehouden? |

14. jautājums: Vai ir kādi steidzami jautājumi, kuru risināšanai nav piemērotas esošās shēmas un pasākumi un acīmredzami ir vajadzīga ES mēroga shēma? Vai noteiktos gadījumos, piemēram, tādos, kuru pamatā ir sarežģīti tiesiski un zinātniski apsvērumi, vai tādos, kuros nepieciešams nodrošināt augstu akceptēšanas līmeni no patērētāju puses, Komisijai būtu jāapsver obligātu shēmu ieviešana? Ja tā, tad kā pēc iespējas samazināt administratīvo slogu ieinteresētajām personām un publiskā sektora iestādēm? |

DEEL III: CERTIFICERINGSREGELINGEN

III daļa. Sertifikācijas shēmas

8. REGELINGEN VOOR DE CERTIFICERING VAN DE VOEDSELKWALITEIT

8. PāRTIKAS KVALITāTES SERTIFIKāCIJAS SISTēMAS

De afgelopen jaren is sprake van een sterke toeneming van particuliere en nationale regelingen voor de certificering van de voedselkwaliteit. Voor detailhandelaren bieden dergelijke regelingen een middel om in te spelen op veranderende wensen van de consumenten en om de consumenten producten te kunnen leveren die voldoen aan specifieke kwaliteitseisen, waarbij het kan gaan om de eigenlijke productkenmerken of om de gebruikte productiemethoden. Voor de consumenten betekent het feit dat de regelingen op certificering zijn gebaseerd, een extra garantie dat kan worden vertrouwd op de informatie die op het etiket wordt verstrekt. Voor de landbouwers vormen dergelijke regelingen enerzijds een kostenpost, maar bieden zij hun anderzijds ook een kans om de consumenten voor te lichten over de eigenschappen van hun product.

Pēdējo gadu laikā ir bijusi vērojama atsevišķu valstu un privāto pārtikas kvalitātes sertifikācijas shēmu būtiska izaugsme. Mazumtirgotājiem tās nozīmē iespēju reaģēt uz izmaiņām patērētāju pieprasījumā un piedāvāt tiem produktus ar specifiskām kvalitātes īpašībām – produkta vai arī ražošanas metodes īpašībām. Patērētājiem fakts, ka shēmas ir balstītas uz sertifikāciju, sniedz papildu garantiju, ka uz etiķetējumā sniegto informāciju var paļauties. Lauksaimniekiem tas no vienas puses nozīmē izmaksas, bet no otras puses – iespēju informēt patērētājus par produkta kvalitātes īpašībām.

De certificeringsregelingen in de EU variëren van regelingen die de naleving van dwingende productienormen moeten garanderen, tot regelingen waarbij het gaat om extra productie-eisen op gebieden zoals milieubescherming, dierenwelzijn, organoleptische eigenschappen, het welzijn van de arbeidskrachten, eerlijke handel, de bezorgdheid over klimaatverandering, ethische, religieuze of culturele overwegingen, landbouwmethoden en de oorsprong van de producten.

Sertifikācijas shēmas Eiropas Savienībā attiecas uz produktu atbilstību gan obligātajiem ražošanas standartiem, gan papildu prasībām saistībā ar vides aizsardzību, dzīvnieku labturību, organoleptiskajām īpašībām, darbinieku apstākļiem, godīgu tirdzniecību, ar klimata pārmaiņām saistītajiem jautājumiem, ētiskiem, reliģiskiem un kultūras apsvērumiem, lauksaimniecības metodēm un produktu izcelsmi.

Een kwaliteitscertificering biedt de voedingsmiddelenindustrie en de detailhandelaren extra zekerheid over de geleverde producten. Een dergelijke certificering verschaft immers de juridische zekerheid dat de landbouwers zich hebben gehouden aan de normen waarop die certificering betrekking heeft, en ondersteunt zo de reputatie van de detailhandelaar.

Pārtikas rūpniecība un mazumtirgotāji var paļauties uz kvalitātes sertifikāciju, kas sniedz papildu garantijas par piegādātajiem produktiem. Sertifikācija sniedz tiesisko drošību, ka lauksaimnieki ir ievērojuši pareizos standartus, un tādējādi uzlabo mazumtirgotāju reputāciju.

Nu er de afgelopen jaren steeds meer regelingen en keurmerken bij zijn gekomen, is echter bezorgdheid ontstaan over de doorzichtigheid van de in die regelingen opgenomen voorschriften, over de geloofwaardigheid van wat over de betrokken producten wordt beweerd, en over de gevolgen die dergelijke beweringen kunnen hebben uit het oogpunt van eerlijkheid in de commerciële betrekkingen.

Tomēr shēmu un marķējumu skaita palielināšanās pēdējo gadu laikā rada iemeslu bažām par shēmās piemēroto prasību pārredzamību, sniegtās informācijas ticamību un iespējamo ietekmi uz godīgām komercattiecībām.

Door middel van deze raadpleging wenst de Commissie te vernemen welke opvattingen er leven over het functioneren van deze veelal particuliere regelingen en over het effect ervan op de landbouwers niet alleen binnen maar ook buiten de EU, met inbegrip van de landbouwers in ontwikkelingslanden.

Šīs apspriešanās laikā Komisija vēlas uzzināt viedokļus par šo lielā mērā privāto shēmu darbību un tās ietekmi uz lauksaimniekiem gan Eiropas Savienībā, gan ārpus tās, tostarp jaunattīstības valstīs.

8.1. Doeltreffendheid van de bijdrage die certificeringsregelingen leveren aan de verwezenlijking van beleidsdoelstellingen

8.1. Sertifikācijas sistēmu efektivitāte politikas mērķu sasniegšanā

Grote detailhandelaren kunnen certificeringsregelingen gebruiken als een manier om de naleving van bepaalde productie- en leveringsvoorwaarden te garanderen of op te leggen. Dat het aantal regelingen in de loop der jaren is toegenomen, houdt verband met het feit dat detailhandelaren hebben geconcludeerd dat de consumenten meer wensen te weten over de voedingsmiddelen die zij kopen. Voor veel consumenten zijn de belangrijkste punten van zorg hygiëne en veiligheid en de prijs. Wat de consumenten betreft die op zoek zijn naar kwaliteitsproducten die bepaalde kenmerken hebben of door middel van bepaalde landbouwmethoden zijn verkregen, volgen hier enkele van de belangrijkste innovatiebevorderende factoren:

Lielie mazumtirdzniecības uzņēmumi var izmantot sertifikācijas shēmas, lai nodrošinātu vai panāktu, ka tiek ievēroti noteikti ražošanas un piegādes nosacījumi. Gadu gaitā arvien pieaugošais shēmu skaits atspoguļo to, kā mazumtirgotāji vērtē patērētāju prasību uzzināt vairāk par pārtiku, kuru tie iegādājas. Svarīgākie aspekti daudziem patērētājiem ir higiēna, produkta nekaitīgums un cena. Attiecībā uz patērētājiem, kas vēlas iegādāties kvalitatīvus produktus, kam piemīt noteiktas īpašības vai kas iegūti, izmantojot noteiktas lauksaimniecības metodes, daži no jauninājumus veicinošiem faktoriem ir šādi:

- consumenten willen weer dichter bij de landbouw staan en geven de voorkeur aan plaatselijke en seizoensproducten die afkomstig zijn van landbouwsystemen die natuur- en maatschappijvriendelijk zijn;

- patērētāju vēlme atjaunot saikni ar lauksaimniecību un dot priekšroku vietējiem un sezonas rakstura produktiem, kuri iegūti tādā lauksaimniecības sistēmā, kas ir ilgtspējīga gan attiecībā pret dabu, gan pret sabiedrību;

- aandachtspunten op milieugebied betreffen de bestrijding van klimaatverandering, een doelmatiger beheer van natuurlijke hulpbronnen zoals water en bodem en het behoud van de biodiversiteit;

- vides aizsardzības jautājumi saistībā ar cīņu pret klimata pārmaiņām, dabas resursu, (piemēram, ūdens un augsnes) efektīvāku pārvaldību un bioloģiskās daudzveidības saglabāšanu;

- de voedingseigenschappen van voedingsmiddelen krijgen meer aandacht;

- informēšana par pārtikas produktu uzturvērtībām;

- maatschappelijke zorgpunten: het keurmerk voor eerlijke handel is een voorbeeld van een aanpak die is gebaseerd op het strategische voornemen producenten en arbeidskrachten (vooral in ontwikkelingslanden) te helpen om zich uit een positie van economische en sociale kwetsbaarheid op te werken naar een positie van zekerheid en economische onafhankelijkheid;

- sabiedrībai svarīgi jautājumi: godīgas tirdzniecības marķējums ir piemērs shēmai, kas balstīta uz stratēģisko mērķi palīdzēt ražotājiem un darbiniekiem (galvenokārt jaunattīstības valstīs) no ekonomiskās un sociālās neaizsargātības situācijas virzīties uz drošības un pašpietiekamības mērķi.

- dierenwelzijn: er zijn particuliere regelingen die door dierenwelzijnsorganisaties en landbouwers zijn opgezet in samenwerking met detailhandelaren en de wetenschappelijke wereld. In het kader van dergelijke dierenwelzijnsregelingen wordt meestal gecertificeerd dat is voldaan aan hogere dan de minimumeisen, zulks voor verkoopdoeleinden.

- dzīvnieku labturība: privātas shēmas, kuras atbalsta dzīvnieku aizsardzības grupas un lauksaimnieki, kas sadarbojas ar mazumtirgotājiem un zinātniskajām aprindām. Šīs dzīvnieku labturības shēmas pārsvarā apliecina, ka ir izpildītas prasības, kas pārsniedz minimālās prasības tirdzniecības nolūkiem.

Deze beleidsbepalende factoren kunnen althans ten dele de opkomst verklaren van een enorme verscheidenheid van certificeringsregelingen. In sommige gevallen kan een certificeringsregeling echter slechts worden ingesteld en gebruikt als er op de markt vraag naar de betrokken producten bestaat.

Ar šiem politikas virzītājspēkiem vismaz daļēji iespējams izskaidrot, kāpēc ir izveidots tik daudz dažādu sertifikācijas shēmu. Tomēr sertifikācijas shēmu izveide un izmantošana dažos gadījumos ir atkarīga no tā, vai ir tirgus pieprasījums.

Er zijn ook regelingen die alleen tot doel hebben ervoor te zorgen dat aan bestaande voorschriften wordt voldaan. Bij dergelijke "basisregelingen" worden geen extra kwaliteitseisen gesteld, maar worden basisvoorschriften van de regelgeving uitgewerkt tot gedetailleerde regels voor de marktpartijen (in welke regels dan bijvoorbeeld wel wordt verlangd dat een aanvullende boekhouding wordt bijgehouden) en worden controles uitgevoerd om te garanderen dat die gedetailleerde regels worden nageleefd. Het is daarbij de bedoeling kenbaar te kunnen maken dat is "gecertificeerd" of "gegarandeerd" dat het product voldoet aan een norm op het gebied van bijvoorbeeld hygiëne, enz. Dergelijke regelingen zijn vaak overeengekomen tussen bedrijven, waarbij afnemende bedrijven wordt gegarandeerd dat voor het geleverde product aan de betrokken normen en eisen is voldaan. Zij kunnen zijn opgezet om de reputatie van bedrijven te beschermen en de kans op of de gevolgen van een aansprakelijkstelling te verkleinen. Momenteel wordt, als een product aan dergelijke basisregelingen voldoet, dit feit niet aan de eindverbruiker meegedeeld.

Shēmas, kas nodrošina atbilstību esošajām tiesību aktu prasībām, tiek apzīmētas kā "pamatshēmas". Ar šīm shēmām nevis tiek ieviestas noteiktas kvalitātes prasības, bet gan, pamatojoties uz reglamentējošām pamatprasībām, tirgus dalībniekiem tiek izstrādāti detalizēti noteikumi (piemēram, par papildu uzskaites veikšanu) un paredzētas pārbaudes, kas nodrošina šo noteikumu izpildi. Šāda veida shēmu izmanto, lai informētu, ka produkts ir "sertificēts" vai ir "garantēta" tā atbilstība attiecīgajiem (higiēnas utt.) standartiem. Šādas shēmas bieži izmanto uzņēmumu savstarpējo darījumu līmenī, nodrošinot uzņēmumiem, ka piegādātais produkts atbilst attiecīgajiem standartiem un prasībām. Tās var būt izstrādātas, lai aizsargātu uzņēmumu reputāciju un samazinātu sūdzību iespējamību un ietekmi. Patlaban patērētāji netiek informēti par faktu, ka produkts atbilst pamatshēmu noteikumiem.

Vraag 15: In hoeverre kunnen certificeringsregelingen voor kwaliteitsproducten tegemoetkomen aan de belangrijkste maatschappelijke wensen op het gebied van productkenmerken en landbouwmethoden? In hoeverre bestaat het gevaar dat consumenten worden misleid door certificeringsregelingen die alleen de naleving van basisvoorschriften garanderen? Wat zijn voor landbouwers en andere voedselproducenten (vaak kleine of middelgrote bedrijven) de kosten en baten van toetreding tot certificeringsregelingen? Moet een actievere betrokkenheid van producentenorganisaties worden bevorderd? |

15. jautājums: Kādā mērā kvalitatīvu produktu sertifikācijas shēmas var atbilst svarīgākajām sabiedrības prasībām attiecībā uz produkta īpašībām un lauksaimniecības metodēm? Cik liels ir risks, ka sertifikācijas shēmas, kas nodrošina atbilstību pamatprasībām, varētu maldināt patērētājus? Kādas ir lauksaimnieku un citu pārtikas ražotāju (bieži vien mazo un vidējo uzņēmumu) izmaksas un gūtie labumi saistībā ar dalību sertifikācijas shēmā? Vai būtu jāveicina ražotāju organizāciju aktīvāka iesaistīšanās? |

8.2. Bemoeienis van de EU

8.2 . Situācija ES

Door de grote variatie aan certificeringsregelingen is de regelgeving voor het gebruik ervan complex en verdeeld over verschillende beleidsterreinen. Certificeringsregelingen moeten in overeenstemming zijn met de voorschriften op bepaalde gebieden, namelijk:

Tā kā sertifikācijas shēmas ir tik dažādas, attiecīgo tiesību aktu bāze un to izmantojums ir komplekss un aptver dažādas politikas jomas. Sertifikācijas shēmu piemērošanai ir daži ierobežojumi, piemēram,

- de voorschriften betreffende de interne markt. Dienstverlening op certificeringsgebied moet over de grenzen heen vrij beschikbaar zijn. De regelingen mogen geen feitelijke belemmeringen opwerpen voor het handelsverkeer op de interne markt;

- iekšējā tirgus noteikumi. Sertifikācijas pakalpojumiem ir jābūt brīvi pieejamiem. Shēmām nevajadzētu veidot de facto šķēršļus tirdzniecībai iekšējā tirgū;

- de mededingingsvoorschriften;

- konkurences noteikumi;

- de voorschriften inzake consumentenvoorlichting en etikettering. Weten de consumenten wel wat er achter de informatie op het etiket zit?

- noteikumi par patērētāju informēšanu un marķēšanu. Vai patērētāji zina, kas ir etiķetējumā sniegtās informācijas pamatā?

- de specifieke regelgeving voor het onderwerp waarop de certificeringsregeling betrekking heeft.

- specifiski tiesību akti par jautājumiem, uz kuriem attiecas sertifikācijas shēma.

Verdere regelgeving die specifiek bedoeld is als kader voor certificeringsregelingen wat de genoemde aspecten betreft, vindt de Commissie in beginsel onnodig, maar wel zou kunnen worden overwogen een stel richtsnoeren op te stellen. Deze zouden erop moeten zijn gericht de initiatiefnemers van de regelingen te helpen bij de ontwikkeling en verbetering daarvan.

Komisija principā neuzskata, ka būtu vajadzīgi jauni tiesību akti konkrēti saistībā ar sertifikācijas shēmām, kas attiecas uz šiem jautājumiem. Varētu apsvērt vadlīniju kopuma izstrādi – to mērķis būtu palīdzēt shēmu īpašniekiem izstrādāt un uzlabot shēmas.

Vraag 16: Zou met richtsnoeren van de EU kunnen worden volstaan om bij te dragen tot een coherentere ontwikkeling van certificeringsregelingen? Welke criteria zouden in zo'n leidraad of richtsnoeren moeten worden opgenomen? |

16. jautājums: Vai ar ES vadlīnijām varētu pietikt, lai veicinātu sertifikācijas shēmu saskaņotāku attīstību? Kādi kritēriji būtu jāiekļauj šādā rokasgrāmatā vai vadlīnijās? |

8.3. Vermindering van de lasten en kosten

8.3. Administratīvā sloga un izmaksu mazināšana

De belangrijkste kosten van toetreding tot certificeringsregelingen vallen in twee groepen uiteen: "directe" en "indirecte" kosten. Bij de directe kosten gaat het om lidmaatschapsbijdragen en de aan de controle door derden en de eigenlijke certificering verbonden kosten. Indirecte kosten zijn de kosten die worden gemaakt om te voldoen aan de in de certificeringsregeling voorgeschreven normen (investeringskosten om de bedrijfsinstallaties te verbeteren), en de steeds terugkerende extra productiekosten.

Galvenās izmaksas saistībā ar dalību sertifikācijas shēmās iedalāmas divās grupās – "tiešās" un netiešās" izmaksas. Tiešās izmaksas ir saistītas ar dalības maksām, trešo pušu veiktajām pārbaudēm un sertifikāciju. Netiešās izmaksas ir saistītas ar atbilstību sertifikācijas shēmas standartiem (iekārtu modernizācijas ieguldījumu izmaksas) un ar kārtējām ražošanas izmaksām.

Het kan noodzakelijk zijn aan meer dan één regeling deel te nemen, wat zware (financiële en administratieve) lasten meebrengt, vooral voor kleine producenten. Treedt een landbouwer niet tot een bepaalde regeling toe, dan kan zijn product van de betrokken afzetmarkten worden uitgesloten.

Nepieciešamība piedalīties vairāk nekā vienā shēmā ir saistīta ar būtisku finansiālo un administratīvo slogu. Jo īpaši tas attiecas uz nelielajiem ražotājiem. Ja lauksaimnieks nepiedalās noteiktā shēmā, tā ražojumi var zaudēt noietu noteiktos tirgos.

De certificerings- en controlevoorschriften die gelden in het kader van particuliere regelingen, komen nog bij de officiële controlevoorschriften.

Oficiālajām pārbaudes prasībām pievienojas arī privāto shēmu piemērotās sertifikācijas un pārbaudes prasības.

Vraag 17: Hoe kunnen de administratieve kosten en lasten die zijn verbonden aan deelneming aan één of meer certificeringsregelingen voor kwaliteitsproducten, worden verminderd? |

17. jautājums: Kā iespējams samazināt administratīvās izmaksas un slogu, kas saistīts ar dalību vienā vai vairākās kvalitātes sertifikācijas shēmās? |

8.4. Internationale dimensie

8.4. Starptautiskā dimensija

In de internationale handel kunnen certificeringsregelingen worden gebruikt om producten met bepaalde kwaliteitskenmerken te helpen promoten en verkopen. Aangezien het merendeel van de huidige regelingen in handen is van de privésector, of het nu gaat om landbouwers/producenten, voedingsmiddelenbedrijven of detailhandelaren, is de betrokkenheid van de Europese Commissie minimaal.

Starptautiskajā tirdzniecībā sertifikācijas shēmas var palīdzēt popularizēt un tirgot produktus ar noteiktām kvalitātes īpašībām. Tā kā vairums patlaban spēkā esošo shēmu ir lauksaimnieku/ražotāju, pārtikas nozares vai mazumtirgotāju privātas shēmas, Eiropas Komisijas ietekme šeit ir minimāla.

Voor landbouwers uit ontwikkelingslanden die producten leveren op de markt van de EU, betekenen particuliere certificeringsregelingen een kostenpost maar ook een kans. Die landbouwers kunnen het moeilijk hebben om aan de gestelde eisen te voldoen. Als zij er echter in slagen een certificering te verkrijgen in het kader van een regeling die wordt gebruikt door een detailhandelaar uit de EU, komen zij daardoor in een betere positie te verkeren om hun product te verkopen in de EU.

Jaunattīstības valstu lauksaimniekiem, kas ražo produktus ES tirgum, privātas sertifikācijas shēmas nozīmē gan papildu izmaksas, gan iespējas. Lauksaimniekiem var būt grūti panākt atbilstību noteiktajām prasībām. Tomēr, ja šie lauksaimnieki sertificē savus produktus saskaņā ar kāda ES mazumtirgotāja shēmu, tie var uzlabot iespējas pārdot savus ražojumus Eiropas Savienībā.

Wat het dierenwelzijn betreft, kan het bestaan van extensieve landbouwomstandigheden, vooral in ontwikkelingslanden, een belangrijke kans betekenen voor de ontwikkeling van handel in diervriendelijke producten, waarbij certificering van de productiemethode de consumenten in de EU dan de nodige garanties over die landbouwomstandigheden kan bieden.

Attiecībā uz jautājumu par dzīvnieku labturību – ekstensīvas lauksaimniecības apstākļu pastāvēšana, jo īpaši jaunattīstības valstīs, var sniegt nozīmīgu iespēju dzīvnieku labturībai labvēlīgi ražotu produktu tirdzniecības attīstībai; ražošanas metodes sertificēšana varētu sniegt ES patērētājiem attiecīgās garantijas par lauksaimniecības apstākļiem.

Vraag 18: Hoe kunnen particuliere certificeringsregelingen worden gebruikt om de uitvoer uit de EU te ondersteunen en de verkoop van Europese kwaliteitsproducten op exportmarkten te bevorderen? Hoe kan de EU haar markt toegankelijker maken voor producenten uit ontwikkelingslanden die aan particuliere certificeringsregelingen moeten voldoen om hun producten te mogen leveren aan bepaalde detailhandelaren? |

18. jautājums: Kā varētu izmantot privātas sertifikācijas shēmas, lai veicinātu ES eksportu un palielinātu ES kvalitatīvo produktu noietu eksporta tirgos? Kā ES varētu atvieglot tirgus piekļuvi jaunattīstības valstu ražotājiem, kuriem jāpanāk atbilstība privātu sertifikācijas shēmu prasībām, lai varētu veikt piegādes noteiktiem mazumtirgotājiem? |

CONCLUSIE

Secinājumi

Het vorenstaande is een algemene presentatie van het kwaliteitsbeleid voor landbouwproducten. Met dit groenboek wordt beoogd een debat en schriftelijke bijdragen uit te lokken. Daarom worden alle belangstellenden en belanghebbenden verzocht te reageren. Zoals in de mededeling van de Commissie over een betere regelgeving is uiteengezet, moet beleidsontwikkeling zo doorzichtig mogelijk zijn en mogen pas stappen worden ondernomen nadat zorgvuldig is geluisterd naar de belanghebbenden.

ŠEIT TIKA SNIEGTS LAUKSAIMNIECīBAS PRODUKTU KVALITāTES POLITIKAS VISPāRīGS RAKSTUROJUMS. ŠīS ZAļāS GRāMATAS MēRķIS IR VEICINāT DISKUSIJAS UN RAKSTISKU ATSAUKSMJU IESNIEGšANU. TāPēC SNIEGT ATBILDES IR AICINāTAS VISAS IEINTERESēTāS UN IESAISTīTāS PERSONAS. Kā IZKLāSTīTS KOMISIJAS PAZIņOJUMā "PAR LABāKU REGULēJUMU", POLITIKAS IZSTRāDEI JāBūT PēC IESPēJAS PāRREDZAMAI, UN KONKRēTI PASāKUMI JāVEIC TIKAI PēC IEINTERESēTO APRINDU UZMANīGAS UZKLAUSīšANAS.

Het groenboek is dus de eerste stap op weg naar beleidsvorming. De bijdragen van de respondenten zullen de basis leggen voor de werkzaamheden van de Commissie om te komen tot een document met beleidsopties in de vorm van een mededeling, die volgens de huidige planning zal worden gepubliceerd in mei 2009. Het gaat bij deze raadpleging aan de hand van het groenboek om een openbare procedure die van essentieel belang is. Het welslagen ervan hangt af van de bereidheid van een breed scala van belanghebbenden om hun punten van zorg, hun analyses en hun ideeën te delen en toe te lichten.

Tāpēc šī Zaļā grāmata ir pirmais solis ceļā uz politikas veidošanu. Respondentu sniegtās atsauksmes Komisija izmantos kā pamatu dokumentam par politikas risinājumiem –paziņojumam, kuru paredzēts publicēt 2009. gada maijā. Šīs apspriešanās veiksme ir atkarīga no plaša ieinteresēto personu loka gatavības šā būtiskā sabiedriskā procesa ietvaros dalīties savos uzskatos, veiktajās analīzēs un idejās un izskaidrot tos.

De Commissie zal de bijdragen publiceren en onderzoeken en zal vervolgens haar eigen standpunt over een en ander bepalen en daar ook bekendheid aan geven.

Komisija publiskos un izskatīs saņemtās atsauksmes un publicēs pati savus apsvērumus.

Vraag 19: De respondenten worden verzocht om welke aspecten dan ook van het kwaliteitsbeleid voor landbouwproducten die in het voorgaande niet zijn behandeld en die zij belangrijk vinden, hier aan de orde te stellen. |

19. jautājums: Respondenti tiek aicināti nākt klajā ar jebkuru šajā Zaļajā grāmatā vēl neapskatītu jautājumu, kas saistīts ar lauksaimniecības produktu kvalitātes politiku. |

[1] De persoonsgegevens zullen door de Commissie worden behandeld overeenkomstig Verordening (EG) nr. 45/2001 van 18 december 2000 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1).

[1] Personas datus Komisija izmantos atbilstīgi Eiropas Parlamenta un Padomes 2000. gada 18. decembra Regulai (EK) Nr. 45/2001 par fizisku personu aizsardzību attiecībā uz personas datu apstrādi Kopienas iestādēs un struktūrās un par šādu datu brīvu apriti (OV L 8, 12.1.2001., 1. lpp.).

[2] Producten waarop handelsnormen betrekking hebben: rundvlees, eieren, verse en verwerkte groenten en fruit, honing, hop, melk en zuivelproducten, olijfolie, varkensvlees, pluimveevlees, schapenvlees, suiker, wijn, cacao- en chocoladeproducten, extracten van koffie en extracten van cichorei, vruchtensappen, vruchtenjam of -confituur, -gelei en -marmelade, enz., gedistilleerde dranken en boter, margarine en melanges.

[2] Tirdzniecības standarti attiecas uz šādiem produktiem: liellopu un teļa gaļa, svaigi un pārstrādāti augļi un dārzeņi, medus, apiņi, piens un piena produkti, olīveļļa, cūkgaļa, mājputnu gaļa, aitu gaļa, cukurs, vīns, kakao un šokolādes produkti, kafijas ekstrakti un cigoriņu ekstrakti, augļu sula, augļu džemi, želejas un marmelādes utt., stiprie alkoholiskie dzērieni, sviests, margarīns un to maisījumi.

[3] Bijvoorbeeld de productie van de grondstoffen, de schoning en het sorteren, de verwerking, de rijping, het verkoopklaar maken van het eindproduct, enz.

[3] Piemēram, izejvielu ieguve, tīrīšana un klasificēšana, pārstrāde, nogatavināšana, galaprodukta sagatavošana utt.

[4] De Franse overzeese departementen Guyana, Martinique, Guadeloupe en Réunion, de Spaanse Canarische Eilanden en de Azoren en Madeira, die tot Portugal behoren.

[4] Francijas aizjūras departamenti Gviānā, Martinikā, Gvadelupē un Reinjonā, Spānijas Kanāriju salas un Portugāles Azoru salas un Madeira.

[5] http://www.welfarequality.net/everyone: Welfare Quality® is een door de Europese Commissie gesubsidieerd project. Het betreft een geïntegreerd project dat deel uitmaakt van het zesde kaderprogramma. Het gaat bij dat onderzoeksproject om de ontwikkeling van Europese normen voor de beoordeling van het dierenwelzijn op landbouwbedrijven, productinformatiesystemen en praktische strategieën ter verbetering van het dierenwelzijn.

[5] http://www.welfarequality.net/everyone: Welfare Quality® [labturības kvalitāte] ir Eiropas Komisijas finansēts projekts. Šis projekts ir integrēts Sestajā pamatprogrammā. Izpētes programma ir paredzēta, lai izstrādātu Eiropas standartus labturības apstākļu novērtēšanai uz vietas lauku saimniecībā un produktu informācijas sistēmas, kā arī praktiskās stratēģijas dzīvnieku labturības uzlabošanai.