Mededeling van de Commissie — EU-richtsnoeren betreffende de beste praktijken voor vrijwillige certificeringsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

Komisijos komunikatas – ES žemės ūkio ir maisto produktais savanoriško sertifikavimo sistemų geriausios patirties gairės

2010/C 341/04

2010/C 341/04

1. INLEIDING

1. ĮVADAS

De voorbije jaren is het aantal vrijwillige certificeringsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen aanzienlijk toegenomen. Een in 2010 in opdracht van de Commissie opgemaakte inventaris [1] biedt een overzicht van meer dan 440 verschillende regelingen, waarvan de meeste tijdens de laatste tien jaar zijn ingesteld.

Pastaraisiais metais labai padaugėjo savanoriškų žemės ūkio produktų ir maisto produktų sertifikavimo sistemų. Komisijos užsakymu 2010 m. parengtame sąraše [1] išvardyta per 440 skirtingų sistemų, kurių dauguma sukurtos per pastarąjį dešimtmetį.

Certificeringsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen garanderen (via een certificeringmechanisme) dat een product, de toegepaste productiemethode of het toegepaste productiesysteem de in de specificaties vastgestelde kenmerken of eigenschappen vertonen. Bij deze regelingen gaat het over een breed spectrum aan uiteenlopende initiatieven die worden uitgevoerd in verschillende stadia van de voedselvoorzieningsketen (voor of na het verlaten van het landbouwbedrijf; in de hele voedselvoorzieningsketen of in een deel daarvan; in alle sectoren of slechts in één marktsegment, enz.). Zij worden toegepast op het "business-to-business"-niveau (B2B) (waar de supermarkt of de verwerkende bedrijven de beoogde uiteindelijke ontvangers van de informatie zijn) of op het "business-to-consumer"-niveau (B2C). Deze regelingen kunnen gebruik maken van logo’s, maar vele daarvan, vooral de B2B-regelingen, doen dat niet.

Žemės ir maisto produktų sertifikavimo sistemos padeda užtikrinti (taikant sertifikavimo procedūrą), kad atsižvelgta į tam tikras specifikacijose nustatytas produkto, jo gamybos būdo ar sistemos savybes arba skiriamuosius bruožus. Šios sistemos apima įvairias iniciatyvas, taikomas įvairiuose maisto tiekimo grandinės etapuose (prieš produktą išgabenant iš ūkio, po išgabenimo; taikomas visai maisto tiekimo grandinei arba tik jos daliai; turinčias poveikį visiems sektoriams arba tik vienam rinkos segmentui ir kt.). Tai gali būti "verslo verslui" (kai siekiama, kad galutinis informacijos gavėjas būtų prekybos centrai arba perdirbimo verslo subjektai) arba "verslo vartotojui" sistemos. Taikant šias sistemas gali būti naudojami logotipai, tačiau daugelyje sistemų, ypač "verslo verslui", jie nenaudojami.

Terwijl certificeringsregelingen per definitie gebruik maken van attestering door derden, bestaan er op de markt andere regelingen die werken met labels of logo’s (vaak geregistreerd als handelsmerk) zonder dat er een certificeringsmechanisme aan te pas komt. Deelname aan deze regelingen gebeurt door overlegging van een zelfverklaring of via selectie door de eigenaar van de regeling. Overeenkomstig de in punt 2 omschreven definities worden deze regelingen "zelfverklaringsregelingen" genoemd. De toepassing van certificering is het meest geschikt als de verbintenissen complex zijn, in gedetailleerde specificaties zijn vastgesteld en regelmatig worden gecontroleerd. Zelfverklaring is beter geschikt voor vrij ongecompliceerde (enkelvoudige) claims.

Nors sertifikavimo sistemoms būdingas trečiųjų šalių atliekamas atestavimas, rinkoje esama ir kitokių sistemų, kurios grindžiamos ženklu ar logotipu (dažnai registruojamu kaip prekės ženklas) ir kuriose nenumatytos jokios sertifikavimo procedūros. Šių sistemų laikomasi pačiam pasiskelbus arba atrinkus sistemos savininkui. Kaip numatyta 2 skirsnyje pateiktose apibrėžtyse, šios sistemos bus vadinamos savarankiško deklaravimo sistemomis. Sertifikavimą tinkamiausia naudoti tada, kai atliekami veiksmai sudėtingi, nustatyti išsamiose specifikacijose ir periodiškai tikrinami. Savarankiškas deklaravimas tinkamesnis gana paprastiems teiginiams (susijusiems tik su vienu klausimu).

Dat steeds meer certificeringsregelingen worden opgesteld, heeft vooral te maken met factoren zoals enerzijds de vraag in de samenleving naar bepaalde kenmerken [2] van een product of een productiemethode (vooral voor B2C-regelingen) en anderzijds de wens van de marktdeelnemers om te garanderen dat hun leveranciers voldoen aan de gestelde eisen (vooral voor B2B-regelingen). Met betrekking tot de voedselveiligheid is in Verordening (EG) nr. 178/2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving [3] bepaald dat het in de eerste plaats aan de exploitanten van levensmiddelenbedrijven en diervoederbedrijven is om ervoor te zorgen dat de levensmiddelen en diervoeders aan de voorschriften van de levensmiddelenwetgeving voldoen en om te controleren of deze voorschriften worden nageleefd. Vooral grote spelers in de voedselvoorzieningsketen vertrouwen vaak op certificeringsregelingen om zich ervan te verzekeren dat het product aan de voorschriften voldoet en om bij een voedselveiligheidsincident hun reputatie te beschermen en zich van aansprakelijkheid te vrijwaren.

Kurti sertifikavimo sistemas daugiausia skatina tokie veiksniai: tam tikroms produkto ar jo gamybos proceso savybėms taikomi visuomenės reikalavimai [2] (daugiausia taikant "verslo vartotojui" sistemas) ir verslo subjektų noras užtikrinti, kad jų tiekėjai atitiktų nurodytus reikalavimus (daugiausia taikant "verslo verslui" sistemas). Reglamentu (EB) Nr. 178/2002, nustatančiu maistui skirtų teisės aktų bendruosius principus ir reikalavimus [3], pagrindinis maisto saugos srities įpareigojimas užtikrinti, kad maistas ir pašarai atitiktų maisto teisės reikalavimus, ir patikrinti, ar šių reikalavimų laikomasi, nustatomas maisto ir pašarų verslo subjektams. Siekdami įsitikinti, ar produktas atitinka reikalavimus, taip pat apsaugoti savo reputaciją ir išvengti teisinės atsakomybės maisto saugos incidento atveju, sertifikavimo sistemomis visų pirma dažnai remiasi didieji maisto tiekimo grandinės dalyviai.

Vanzelfsprekend is het, om duidelijk te maken dat de wettelijke voorschriften worden nageleefd, niet noodzakelijk om particuliere certificering toe te passen. Elke particuliere certificeringsregeling voor de landbouw- en levensmiddelensector moet op vrijwilligheid gebaseerd blijven. Marktdeelnemers gebruiken de certificering van de naleving van de basisvereisten weliswaar om transacties met andere actoren in de voedselketen te vergemakkelijken, maar het weze duidelijk dat deze praktijk niet kan worden aangewend om producten op de markt te differentiëren.

Akivaizdu, kad privataus sertifikavimas nereikalingas norint įrodyti, kad laikomasi teisinių reikalavimų. Bet kokia privataus žemės ūkio ir maisto sektoriaus sertifikavimo sistema turi likti savanoriška. Kai ūkio subjektai sertifikavimą, susijusį su pagrindinių reikalavimų laikymusi, naudoja siekdami užtikrinti, kad būtų lengviau sudaryti sandorius su kitais maisto tiekimo grandinės dalyviais, turėtų būti aišku, kad šios praktikos negalima taikyti siekiant diferencijuoti produktus rinkoje.

Certificeringsregelingen kunnen ten goede komen aan:

Sertifikavimo sistemos gali būti naudingos:

- de intermediaire actoren in de voedselvoorzieningsketen; er wordt namelijk gegarandeerd dat de normen worden nageleefd en zo wordt de aansprakelijkheid en de reputatie van deze actoren met betrekking tot productclaims of in de etikettering vermelde claims beschermd;

- tarpiniams maisto tiekimo grandinės dalyviams, nes jas taikant užtikrinamas standartų laikymasis ir taip apsaugoma nuo atsakomybės ir išsaugoma reputacija sprendžiant skundų dėl produktų ir etikečių klausimus,

- de producenten; zij krijgen namelijk een betere markttoegang, een groter marktaandeel en ruimere productmarges voor gecertificeerde producten; voorts leiden deze regelingen mogelijk tot meer efficiëntie en lagere transactiekosten, en

- gamintojams, nes jiems suteikiama daugiau galimybių patekti į rinką, padidėja jų rinkos dalis ir sertifikuotų produktų maržos; taip pat gali padidėti ir našumas, o operacijų sąnaudos – sumažėti, ir

- de consumenten; zij krijgen namelijk geloofwaardige en betrouwbare informatie over de eigenschappen van het product en de procedés.

- vartotojams, nes jiems suteikiama tikros ir patikimos informacijos apie skiriamuosius produkto ir proceso bruožus.

Sommige belanghebbenden hebben naar voren gebracht dat certificeringsregelingen nadelen kunnen hebben:

Kai kurios suinteresuotosios šalys teigia, kad sertifikavimo sistemos gali turėti tam tikrų trūkumų:

- bedreigingen voor de eengemaakte markt [4];

- grėsmė bendrajai rinkai [4],

- vragen omtrent de transparantie van de in het kader van de regelingen gestelde eisen en de geloofwaardigheid van de claims, met name in het geval van regelingen waarbij de naleving van basisvereisten wordt gecertificeerd;

- abejonės dėl sistemos reikalavimų skaidrumo ir teiginių patikimumo – tai visų pirma taikoma sistemoms, kuriomis patvirtinamas pagrindinių reikalavimų laikymasis,

- mogelijke misleiding van de consument;

- vartotojų klaidinimas,

- kosten en lasten voor de landbouwers, vooral als zij aan verschillende regelingen moeten deelnemen om aan de vraag van hun kopers te voldoen;

- papildomos sąnaudos ir našta ūkininkams, ypač kai norėdami įvykdyti pirkėjų reikalavimus jie turi dalyvauti keliose sistemose,

- het risico dat producenten die niet aan de belangrijkste certificeringsregelingen deelnemen, uit de markt worden gerangeerd, en

- pavojus, kad iš rinkos bus išstumti gamintojai, nedalyvaujantys svarbiausiose sertifikavimo sistemose, ir

- effecten op de internationale handel, vooral die met ontwikkelingslanden [5].

- poveikis tarptautinei prekybai, ypač su besivystančiomis šalimis [5].

De Commissie heeft geconstateerd dat het probleem van de verwarring die bij de consument ontstaat door het bestaan van verschillende regelingen met vergelijkbare doelstellingen, reeds is opgepikt door particuliere initiatieven [6] die erop gericht zijn "gedragscodes" op te stellen voor organisaties welke, vooral op maatschappelijk en ecologisch gebied, particuliere normen vaststellen. Voorts hebben sommige verdedigers van bestaande regelingen reeds stappen ondernomen om de voorschriften op die van soortgelijke regelingen af te stemmen en zijn sommige bestaande certificeringsregelingen (vooral op het B2B-niveau) ontstaan uit de harmonisering van diverse afzonderlijke normen.

Komisija pažymėjo, kad vartotojus klaidinančios painiavos, kylančios taikant skirtingas sistemas, kuriomis siekiama panašių tikslų, klausimas [6] sprendžiamas privačiomis iniciatyvomis, kuriomis privačius standartus nustatančioms organizacijoms siekiama sukurti "gerosios patirties kodeksus", daugiausia socialinėje ir aplinkosaugos srityje. Be to, tam tikri esamų sistemų šalininkai jau ėmėsi veiksmų siekdami suderinti reikalavimus su panašiomis sistemomis; kai kurios dabartinės sertifikavimo sistemos (daugiausia "verslo verslui") suformuotos derinant įvairius pavienius standartus.

1.1. Soorten regelingen

1.1. Sistemų tipai

De regelingen zijn zeer divers wat betreft toepassingsgebied, doelstellingen, structuur en operationele methoden. Zoals reeds gezegd, kan tussen deze regelingen een belangrijk onderscheid worden gemaakt naargelang de regelingen al dan niet op attestering door derden gebaseerd zijn; zo is er enerzijds de groep van de zelfverklaringsregelingen en anderzijds die van de certificeringsregelingen. De certificeringsregelingen kunnen verder worden onderverdeeld naargelang zij op het business-to-business-niveau (B2B) worden toegepast, dan wel bedoeld zijn om informatie uit de handelsketen aan de consument te verstrekken (B2C).

Sistemų taikymo sritis, tikslai, struktūra ir taikymo metodai labai įvairūs. Kaip nurodyta pirmiau, svarbus sistemų skirstymo kriterijus – ar jos grindžiamos trečiosios šalies atliekamo atestavimo procedūra; taip sistemos suskirstomos į savarankiško deklaravimo sistemas ir sertifikavimo sistemas. Sertifikavimo sistemos gali būti toliau skirstomos pagal tai, ar tai "verslo verslui" ar verslo grandinės informacijos teikimo vartotojui sistemos.

Een ander belangrijk indelingscriterium gaat uit van de vraag of het systeem producten en procedés beoordeelt (vooral B2C), dan wel beheersystemen (vooral B2B). Wat de gestelde eisen betreft, kan in het kader van de regelingen worden geattesteerd dat de door de overheidsinstanties vastgestelde voorschriften worden nageleefd (basislijn) of kunnen criteria worden toegevoegd die verder gaan dan de wettelijke voorschriften (boven de basislijn). Het onderscheid tussen beide is niet altijd zo gemakkelijk: enerzijds combineren regelingen vaak basislijncriteria op sommige gebieden met hogere vereisten op andere; anderzijds zijn sommige basisvereisten, vooral wat milieu en landbouw betreft, van die aard dat de marktdeelnemers "goede en beste praktijken" moeten toepassen en waardeoordelen over de vereiste zorgvuldigheid moeten vellen, zodat de concrete acties die moeten worden ondernomen, naargelang van de actoren en de lidstaten kunnen verschillen. Marktdeelnemers gebruiken de technische vereisten van sommige certificeringsregelingen namelijk om deze algemene verplichtingen te interpreteren en te concretiseren.

Dar vienas svarbus klasifikavimo kriterijus – ar taikant sistemą vertinami produktai bei procesai (daugiausia "verslo vartotojui") ar valdymo sistemos (daugiausia "verslo verslui"). Taikant sistemas konkrečių reikalavimų atžvilgiu gali būti patvirtinama, kad laikomasi valdžios institucijų priimtų nuostatų (būtinasis lygmuo), arba įtraukiami teisinius reikalavimus pranokstantys kriterijai (aukštesnysis lygmuo). Šiuos du dalykus ne visada lengva atskirti: sistemose tam tikrų sričių būtinieji kriterijai dažnai derinami su kitų sričių didesniais reikalavimais; tačiau vykdydami tam tikrus būtinuosius reikalavimus, ypač aplinkosaugos ir ūkininkavimo srityje, ūkio subjektai privalo taikyti gerąją ir geriausią patirtį ir yra priversti patys spręsti dėl reikiamo atsargumo, tad konkretūs veiksmai gali skirtis, nelygu, koks ūkio subjektas ar kokia valstybė narė jų imasi. Iš tikrųjų tam tikrų sertifikavimo sistemų techninius reikalavimus ūkio subjektai naudoja šioms bendroms pareigoms aiškinti ir sukonkretinti.

De onderstaande tabel illustreert deze indeling:

Ši klasifikacija aiškinama lentelėje.

Indeling van de regelingen

Sistemų klasifikacija

Soort attestering: | Zelfverklaring | Certificering (attestering door derden) |

Atestavimo tipas | Savarankiškas deklaravimas | Sertifikavimas (trečiosios šalies atliekamas atestavimas) |

Doelgroep: | B2C | B2C | B2B |

Tikslinė grupė | "Verslas vartotojui" | "Verslas vartotojui" | "Verslas verslui" |

Voorwerp van de gestelde eisen: | producten en procedés | vooral producten (met inbegrip van diensten) en procedés | vooral beheersystemen |

Nurodytų reikalavimų objektai | Produktai ir procesai | Daugiausiai produktai (įskaitant paslaugas) ir procesai | Daugiausiai valdymo sistemos |

Inhoud van de eisen: | meestal boven de basislijn | meestal boven de basislijn | basislijn en boven de basislijn |

Reikalavimų turinys | Dažniausiai aukštesniojo lygmens | Dažniausiai aukštesniojo lygmens | Būtinojo ir aukštesniojo lygmens |

De richtsnoeren zijn vooral gericht op de certificeringsregelingen die zich rechts in deze tabel bevinden.

Gairėse daugiausia dėmesio bus skiriama dešinėje lentelės pusėje išdėstytoms sertifikavimo sistemoms.

1.2. Doel van de richtsnoeren

1.2. Gairių paskirtis

In haar mededeling over het kwaliteitsbeleid ten aanzien van landbouwproducten [7] heeft de Commissie laten weten dat het in het licht van de ontwikkelingen en de initiatieven in de particuliere sector niet verantwoord was om op dat ogenblik de mogelijke nadelen van certificeringsregelingen via wetgevende maatregelen aan te pakken [8]. In de plaats daarvan heeft de Commissie zich ertoe verbonden om, voortbouwend op de opmerkingen van de belanghebbenden, in overleg met de Raadgevende groep Kwaliteit van de landbouwproductie [9] richtsnoeren voor kwaliteitscertificeringsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen op te stellen.

Komunikate dėl žemės ūkio produktų kokybės politikos [7] Komisija teigė, kad, atsižvelgiant į privačiojo sektoriaus tendencijas ir iniciatyvas, šiuo metu teisės aktai galimiems sertifikavimo sistemų trūkumams pašalinti nereikalingi [8]. Užuot juos siūliusi, Komisija, remdamasi suinteresuotųjų šalių pastabomis ir konsultuodamasi su Žemės ūkio gamybos kokybės patariamąja grupe, pradėjo rengti žemės ūkio produktų ir maisto produktų sertifikavimo sistemų gaires [9].

Doel van deze richtsnoeren is het bestaande rechtskader te beschrijven en bij te dragen tot het verhogen van de transparantie, de geloofwaardigheid en de doeltreffendheid van de vrijwillige certificeringsregelingen; voorts moeten zij helpen garanderen dat die regelingen niet strijdig zijn met de wettelijke voorschriften. Zij laten de beste praktijken voor de werking van die regelingen zien en vormen zo een leidraad om:

Šių gairių paskirtis – apibūdinti esamą teisinę sistemą ir padėti didinti savanoriškų sertifikavimo sistemų skaidrumą, patikimumą ir veiksmingumą, taip pat užtikrinti, kad minėtosios sistemos neprieštarautų teisiniams reikalavimams. Gairėse pabrėžiama geriausia šių sistemų taikymo patirtis ir pateikiamos rekomendacijos:

- verwarring bij de consument te voorkomen en de in het kader van de regeling gestelde eisen transparanter en duidelijker te maken;

- kaip išvengti vartotojus klaidinančios painiavos ir padidinti sistemos reikalavimų skaidrumą ir aiškumą,

- de administratieve en financiële lasten voor de landbouwers en de producenten, waaronder ook die in ontwikkelingslanden, te verminderen, en

- kaip sumažinti ūkininkų ir gamintojų, įskaitant besivystančių šalių ūkininkus ir gamintojus, administracinę ir finansinę naštą, ir

- te garanderen dat aan de regels van de interne markt en de beginselen inzake certificering van de EU wordt voldaan.

- kaip užtikrinti, kad būtų laikomasi ES vidaus rinkos taisyklių ir sertifikavimui taikomų principų.

Deze richtsnoeren zijn vooral bedoeld voor opstellers van regelingen en voor marktdeelnemers.

Gairės pirmiausia skirtos sistemų rengėjams ir taikytojams.

De naleving van deze richtsnoeren is vrijwillig. Als deze richtsnoeren worden toegepast, betekent dit nog niet dat de Commissie de in het kader van de betrokken regelingen gestelde eisen heeft goedgekeurd. Deze richtsnoeren hebben geen wettelijke status in de EU en zijn evenmin bedoeld om de voorschriften van de EU-regelgeving te wijzigen.

Gairės taikomos savanoriškai. Šių gairių laikymasis nereiškia, kad Komisija patvirtino šiomis sistemomis nustatytus reikalavimus. Šios gairės neturi jokio teisinio statuso Europos Sąjungoje, ir jomis nesiekiama keisti pagal ES teisės aktus taikomų reikalavimų.

Tot slot mogen deze richtsnoeren niet als een juridische interpretatie van de EU-regelgeving worden beschouwd. Voor dergelijke interpretaties is uitsluitend het Hof van Justitie van de Europese Unie bevoegd.

Be to, šios gairės neturėtų būti vertinamos kaip teisinis ES teisės aktų išaiškinimas, nes tai priskiriama išskirtinei Europos Sąjungos Teisingumo Teismo kompetencijai.

2. TOEPASSINGSGEBIED EN DEFINITIES

2. TAIKYMO SRITIS IR APIBRĖŽTYS

2.1. Toepassingsgebied

2.1. Taikymo sritis

De richtsnoeren zijn van toepassing op vrijwillige certificeringsregelingen voor:

Gairės taikomos savanoriškoms sertifikavimo sistemoms, susijusioms su:

- landbouwproducten, al dan niet bestemd voor menselijke consumptie (met inbegrip van diervoeders);

- žemės ūkio produktais, nepaisant to, ar jie skirti vartoti žmonėms (t. y. įskaitant pašarus),

- levensmiddelen die onder artikel 2 van Verordening (EG) nr. 178/2002 vallen, en

- Reglamento (EB) Nr. 178/2002 2 straipsnyje nurodytais maisto produktais, ir

- procedés en beheersystemen die verband houden met de productie en de verwerking van landbouwproducten en levensmiddelen.

- žemės ūkio ir maisto produktų gamybos ir perdirbimo procesais ir valdymo sistemomis.

De richtsnoeren gelden niet voor officiële controles door overheidsinstanties.

Gairės netaikomos valstybės institucijų atliekamai oficialiai kontrolei.

2.2. Begripsomschrijving [10]

2.2. Sąvokų apibrėžtys [10]

1. Gestelde eis : omschreven behoefte of verwachting.

1. Nurodytas reikalavimas – nurodytas poreikis arba lūkestis.

2. Conformiteitsbeoordeling : bewijsvoering waaruit blijkt of is voldaan aan de met betrekking tot een product, een procedé, een systeem, een persoon of een instantie gestelde eisen.

2. Atitikties vertinimas – nustatymas, ar tenkinami apibrėžti su gaminiu, procesu, sistema, asmeniu ar įstaiga susiję nurodyti reikalavimai.

3. Beoordeling : verificatie van de geschiktheid, adequaatheid en doeltreffendheid van de selectie- en determinatie-activiteiten, en de resultaten van die activiteiten wat de naleving van de gestelde eisen betreft.

3. Peržiūra – atrankos ir patvirtinimo tinkamumo, pakankamumo, veiksmingumo ir šios veiklos rezultatų patikrinimas siekiant nustatyti, ar įvykdyti nurodyti reikalavimai.

4. Attestering : afgifte van een attest, op basis van een na een beoordeling genomen besluit, waarin wordt bevestigd dat is aangetoond dat aan de gestelde eisen is voldaan.

4. Atestavimas – pareiškimo, kad įvykdyti nurodyti reikalavimai, grindžiamo po peržiūros priimtu sprendimu, paskelbimas.

5. Verklaring : attestering door de eerste partij. Voor de toepassing van deze richtsnoeren wordt het begrip "zelfverklaringsregelingen" gebruikt voor collectieve regelingen en in de etikettering vermelde claims die niet gecertificeerd zijn, maar op een door de producent zelf opgestelde verklaring berusten.

5. Deklaravimas – subjekto atliekamas savo paties atestavimas. Šiose gairėse sąvoka savarankiško deklaravimo sistemos vartojama nesertifikuotoms, savarankišku gamintojo deklaravimu grindžiamoms kolektyvinėms sistemoms ir teiginiams etiketėse.

6. Certificering : attestering door derden met betrekking tot producten, procedés, systemen of personen.

6. Sertifikavimas – trečiosios šalies atliekamas atestavimas, susijęs su produktais, procesais, sistemomis ar asmenimis.

7. Accreditatie : attestering door derden betreffende een instantie waarin formeel wordt bevestigd dat die instantie over de vaardigheden beschikt om specifieke taken uit te voeren. In de EU [11] wordt onder "accreditatie" verstaan een attestering door een nationale accreditatie-instantie dat een conformiteitsbeoordelingsinstantie voldoet aan de eisen die zijn bepaald door geharmoniseerde normen, en, indien van toepassing, aanvullende eisen, zoals die welke zijn opgenomen in de relevante sectorale regelingen, om een specifieke conformiteitsbeoordelingsactiviteit te verrichten.

7. Akreditavimas – trečiosios šalies atliekamas atestavimas, kuriuo oficialiai įrodoma, kad įstaiga yra kompetentinga atlikti konkrečias užduotis. Europos Sąjungoje [11] akreditavimas reiškia nacionalinės akreditavimo įstaigos atliekamą atestavimą, kuriuo patvirtinama, kad atitikties vertinimo įstaiga atitinka darniuosius standartus ir, kai taikoma, bet kokius papildomus reikalavimus (įskaitant tuos, kurie išdėstyti susijusiose sektorių sistemose), kad galėtų vykdyti konkrečią atitikties vertinimo veiklą.

8. Inspectie : onderzoek van een productontwerp, een product, een procedé of een installatie en vaststelling of die in overeenstemming zijn met specifieke eisen of, op basis van een professioneel oordeel, met de algemene voorschriften.

8. Patikra – produkto dizaino, paties produkto, proceso, produkto įrengimo ir jo atitikties konkretiems reikalavimams arba, remiantis profesionaliu vertinimu, bendriesiems reikalavimams, patikrinimas.

9. Audit : een systematisch, onafhankelijk en gedocumenteerd proces in het kader waarvan opgetekende gegevens, constateringen van feiten of andere relevante informatie worden verkregen en objectief worden beoordeeld met het oog op het bepalen van de mate waarin aan de gestelde eisen is voldaan.

9. Auditas – sistemingas, nepriklausomas, dokumentuose užfiksuotas dokumentų, duomenų ataskaitų ar kitos aktualios informacijos gavimo procesas ir objektyvus įvertinimas, kaip laikomasi nurodytų reikalavimų.

3. BESTAANDE WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN OP EU-NIVEAU

3. GALIOJANČIOS ES LYGMENS TEISINĖS NUOSTATOS

3.1. Voorschriften betreffende de werking van de regelingen

3.1. Su sistemų taikymu susijusios taisyklės

In de EU toegepaste certificeringsregelingen vallen onder de volgende basisbepalingen van de EU:

ES veikiančioms sertifikavimo sistemoms taikomos tokios pagrindinės ES nuostatos:

- de regels betreffende de interne markt. Voor certificeringsdienstverleners geldt de vrijheid van vestiging en de vrijheid van het verrichten van diensten als vastgesteld in de artikelen 49 en 56 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en de van toepassing zijnde bepalingen van de dienstenrichtlijn [12]. Als die dienstverleners zich in een andere lidstaat vestigen, mogen hun geen ongerechtvaardigde beperkingen worden opgelegd. Ook mogen zij geen ongerechtvaardigde belemmeringen ondervinden als zij diensten verlenen over de grenzen. Voorts mogen certificeringsregelingen niet leiden tot de-factobelemmeringen voor de handel in goederen op de interne markt;

- Vidaus rinkos taisyklės. Sertifikavimo paslaugų teikėjai gali naudotis Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo (SESV) 49 ir 56 straipsniuose ir atitinkamose Paslaugų direktyvos [12] nuostatose įtvirtinta įsisteigimo laisve ir laisve teikti paslaugas. Steigdamiesi kitoje valstybėje narėje, jie neturi patirti nepagrįstų apribojimų. Jie taip pat neturėtų patirti nepagrįstų apribojimų ir teikdami paslaugas kitose šalyse. Be to, sertifikavimo sistemos neturi virsti de facto kliūtimis prekybai prekėmis vidaus rinkoje.

- de regels betreffende betrokkenheid van de staat bij regelingen. Certificeringsregelingen die door overheidsinstanties, zoals regionale of nationale autoriteiten, worden gesteund, mogen niet resulteren in beperkingen op basis van de nationale herkomst van de producenten en mogen de eengemaakte markt ook anderszins niet belemmeren. Elke steun voor certificeringsregelingen die door een lidstaat of via staatsmiddelen wordt verleend in de zin van artikel 107 VWEU, moet beantwoorden aan de regels inzake staatssteun;

- Valstybės dalyvavimo sistemose taisyklės. Taikant valstybės institucijų (pvz., regioninių ar nacionalinių institucijų) remiamas sertifikavimo sistemas neturi būti sudaroma apribojimų dėl nacionalinės gamintojų kilmės ar kitaip trukdyti veikti bendrajai rinkai. Bet kokia valstybės narės ar iš valstybės išteklių, kaip jie suprantami pagal SESV 107 straipsnį, skiriama parama sertifikavimo sistemoms privalo atitikti valstybės pagalbos taisykles.

- de mededingingsregels. Certificeringsregelingen mogen niet leiden tot concurrentieverstorende gedragingen en met name niet tot (niet-exhaustieve opsomming):

- Konkurencijos taisyklės. Taikant sertifikavimo sistemas neturi būti trukdoma konkurencijai, be kita ko:

- horizontale of verticale overeenkomsten die de concurrentie beperken,

- neturi būti sudaroma horizontalių ar vertikalių susitarimų, kuriais būtų ribojama konkurencija,

- de uitsluiting van concurrerende ondernemingen door een of meer ondernemingen met een aanmerkelijke macht op de markt (bijv. verhinderen dat concurrerende kopers zich kunnen bevoorraden en/of concurrerende leveranciers gebruik kunnen maken van de distributiekanalen),

- viena arba daugiau įmonių, turinčių didelę įtaką rinkoje, negali panaikinti konkuruojančios įmonės naudojimosi teisės (pvz., konkuruojančių pirkėjų teisės pirkti išteklius ir (arba) konkuruojančių tiekėjų teisės naudotis paskirstymo kanalais),

- het ontzeggen van de toegang tot een certificeringsregeling aan marktdeelnemers die aan de daarvoor geldende voorwaarden voldoen,

- taikytinus būtinuosius reikalavimus atitinkantys rinkos subjektai negali uždrausti naudotis sertifikavimo sistema,

- het beletten dat partijen bij een regeling of andere derden alternatieve producten ontwikkelen, vervaardigen en verhandelen die niet aan de in de regeling vastgestelde specificaties voldoen;

- sistemos šalims ar kitoms trečiosioms šalims neturi būti užkertamas kelias kurti ir gaminti kitus produktus, neatitinkančius sistemoje nustatytų specifikacijų, taip pat jais prekiauti.

- de voorschriften inzake consumentenvoorlichting en etikettering [13]. De etikettering van, de reclame voor en de presentatie van de levensmiddelen mogen de koper niet kunnen misleiden, onder meer:

- Vartotojų informavimas ir ženklinimo reikalavimai [13]. Maistas negali būti ženklinamas, reklamuojamas ar pateikiamas taip, kad vartotojas būtų labai klaidinamas, ypač:

- ten aanzien van de kenmerken van het levensmiddel en met name van de aard, identiteit, hoedanigheden, samenstelling, hoeveelheid, houdbaarheid, oorsprong of herkomst, wijze van vervaardiging of verkrijging,

- informuojant apie maisto produkto savybes, pirmiausia apie jo pobūdį, tapatumą, savybes, sudėtį, kiekį, patvarumą, kilmę ar atsiradimo vietą arba gamybos būdą,

- door aan het levensmiddel effecten of eigenschappen toe te schrijven die het niet bezit,

- priskiriant maisto produktui poveikį ar savybes, kurių jis neturi,

- door hem te suggereren dat het levensmiddel bijzondere kenmerken vertoont, hoewel alle soortgelijke levensmiddelen dezelfde kenmerken bezitten.

- teigiant, kad maisto produktas turi ypatingų savybių, kai iš tikrųjų šių savybių turi visi panašūs maisto produktai.

Regelingen in het kader waarvan slechts de naleving van wettelijke voorschriften wordt gecertificeerd, mogen op geen enkele wijze suggereren dat de gecertificeerde producten speciale kenmerken bezitten die van de kenmerken van soortgelijke producten verschillen. De regelingen mogen ook andere op de markt aanwezige producten of de geloofwaardigheid van de officiële controles niet in discrediet brengen en evenmin daartoe strekken.

Taikant sistemas, kuriomis patvirtinamas tik teisinių reikalavimų laikymasis, neturėtų būtų verčiama manyti, kad, palyginti su kitais panašiais produktais, sertifikuoti produktai turi ypatingų savybių. Taip pat taikant sistemas neturėtų būti griaunamas pasitikėjimas kitais rinkoje esančiais produktais ar oficialios kontrolės patikimumu arba linkstama tai daryti.

Voorts mag de etikettering en de presentatie van de levensmiddelen en de daarvoor gemaakte reclame niet van die aard zijn dat de consumenten kunnen worden misleid in de zin van de richtlijn betreffende oneerlijke handelspraktijken [14];

Be to, remiantis Direktyvos dėl nesąžiningos komercinės veiklos [14] nuostatomis, maisto produktų ženklinimas, reklama ir pristatymas neturi klaidinti vartotojų.

- Als de EU in een bepaalde regelgevingstekst een conformiteitsbeoordelingsprocedure instelt, houdt zij rekening met haar internationale verplichtingen, en met name met de vereisten van de WTO-overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen.

- Konkrečiame teisės akte numatydama atitikties vertinimo procedūrą, ES atsižvelgia į tarptautinius savo įsipareigojimus, ypač reikalavimus, išdėstytus PPO susitarime dėl techninių prekybos kliūčių.

3.2. Voorschriften betreffende de inhoud van de regelingen

3.2. Taisyklės, susijusios su sistemų turiniu

Daarnaast bestaat er specifieke regelgeving over tal van onderwerpen waarop de eisen van de certificeringsregelingen betrekking hebben (bijv. voorschriften inzake voedselveiligheid en hygiëne [15], biologische landbouw, dierenwelzijn, milieubescherming en handelsnormen voor specifieke producten).

Be to, daugelyje sričių, kurioms taikomi sertifikavimo sistemų reikalavimai (pvz., teisiniai maisto saugos ir higienos [15], ekologinio ūkininkavimo, gyvūnų gerovės, aplinkosaugos, konkrečių produktų rinkodaros reikalavimai), priimti specialūs teisės aktai.

Op gebieden waar reeds ter zake relevante normen en regelgeving bestaan, moet daarmee rekening worden gehouden in de claims, moeten de claims met die normen en voorschriften consistent zijn en moet in de specificaties daarnaar worden verwezen (bijv. als in een regeling een of ander wordt geclaimd op het gebied van biologische landbouw, moet dat gebaseerd zijn op Verordening (EG) nr. 834/2007 inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten [16]; gaan de claims over voeding en gezondheid, dan moeten zij in overeenstemming zijn met Verordening (EG) nr. 1924/2006 [17] en wetenschappelijk worden beoordeeld door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid).

Tose srityse, kuriose taikomi atitinkami standartai ar teisės aktai, pateikiamuose teiginiuose į tokius standartus ar teisės aktus turi būti atsižvelgiama ir į juos turi būti pateikiama nuoroda specifikacijose (pvz., jei sistemoje pateikiami teiginiai apie ekologinį ūkininkavimą, ji turėtų būti grindžiama Reglamentu (EB) Nr. 834/2007 dėl ekologinės gamybos ir ekologiškų produktų ženklinimo [16]; sistemos, kuriose pateikiami teiginiai apie mitybą ir sveikatą, turėtų atitikti Reglamentą (EB) Nr. 1924/2006 [17], ir jas turi moksliškai įvertinti Europos maisto saugos tarnyba (EFSA)).

Met name geldt met betrekking tot voedselveiligheid en hygiëne het volgende:

Be to, maisto saugos ir higienos srityje:

- de regelingen mogen geen afbreuk doen aan of erop gericht zijn de plaats in te nemen van bestaande officiële normen en/of eisen en mogen niet pretenderen de officiële controles te vervangen die de bevoegde autoriteiten verrichten met het oog op de officiële controle van de naleving van de officiële verplichte normen en eisen;

- taikant sistemas negali būti pažeidžiami galiojantys oficialūs standartai ir (arba) reikalavimai ar siekiama juos pakeisti, taip pat neturėtų būti daroma prielaida, kad tomis sistemomis pakeičiama kompetentingų institucijų atliekama oficiali kontrolė siekiant oficialiai patikrinti, ar laikomasi privalomų oficialių standartų ir reikalavimų,

- voor producten die worden verhandeld in het kader van regelingen die veiligheids- en hygiënenormen opleggen welke verder gaan dan de wettelijke voorschriften, mag geen reclame of promotie worden gevoerd op een wijze die de veiligheid van andere op de markt aanwezige producten of de geloofwaardigheid van de officiële controles in discrediet brengt of daartoe strekt.

- produktai, platinami taikant sistemas, pagal kurias nustatyti teisinius reikalavimus pranokstantys saugos ir higienos standartai, negali būti reklamuojami ar populiarinami taip, kad būtų griaunamas pasitikėjimas kitų rinkoje esančių produktų sauga ar oficialios kontrolės patikimumu arba kad būtų linkstama tai daryti.

3.3. Voorschriften betreffende de conformiteitsbeoordeling, de certificering en de accreditatie

3.3. Atitikties vertinimo, sertifikavimo ir akreditavimo taisyklės

Bij Verordening (EG) nr. 765/2008 zijn voorschriften vastgesteld met betrekking tot de organisatie en werking van de accreditatie van instanties die in het gereguleerde gebied conformiteitsbeoordelingsactiviteiten uitvoeren. In deze verordening is niet bepaald dat conformiteitsbeoordelingsinstanties geaccrediteerd moeten worden, maar deze vereiste is wel opgenomen in andere EU-voorschriften [18].

Atitikties vertinimą reguliuojamoje srityje atliekančių įstaigų akreditavimo rengimo ir vykdymo taisyklės nustatytos Reglamente (EB) Nr. 765/2008. Nors šiame reglamente nereikalaujama, kad atitikties vertinimo įstaigos būtų akredituotos, toks reikalavimas įtvirtintas kai kuriuose kituose ES teisės aktuose [18].

Voorts zijn de internationaal erkende voorschriften voor de werking van regelingen voor de certificering van producten/procedés of systemen vastgesteld in respectievelijk (ISO) Guide 65 (EN 45011) of ISO 17021 (ISO = International Standards Organisation — Internationale Organisatie voor Normalisatie). Terwijl regelingen voor de certificering van producten/procedés of systemen vrijwillige initiatieven zijn, moeten certificeringsinstanties die geaccrediteerde certificaten voor producten/procedés of systemen willen afgeven, geaccrediteerd zijn volgens EN 45011/ISO 65 of ISO 17021.

Be to, tarptautiniu mastu pripažintos produkto ir (arba) proceso ar sistemos sertifikavimo sistemų taisyklės išdėstytos atitinkamai Tarptautinės standartizacijos organizacijos (ISO) 65 vadove (EN 45011) arba ISO 17021. Nors produkto ir (arba) proceso ar sistemos sertifikavimo sistemos – savanoriškos iniciatyvos, norėdamos išduoti produkto ir (arba) proceso ar sistemos sertifikatus pagal akreditaciją, sertifikavimo įstaigos turi būti akredituotos pagal EN 45011/ISO 65 arba ISO 17021.

Het bovenstaande doet evenwel niets af aan alle geldende bepalingen van de levensmiddelenwetgeving van de EU, waaronder de algemene doelstellingen die in artikel 5, lid 1, van Verordening (EG) nr. 178/2002 zijn vastgesteld:

Nepaisant to, minėtosios nuostatos neturi poveikio jokiems taikytiniems ES maisto teisės reikalavimams, įskaitant bendruosius tikslus, nustatytus Reglamento (EB) Nr. 178/2002 5 straipsnio 1 dalyje:

"De levensmiddelenwetgeving streeft een of meer van de algemene doelstellingen van een hoog niveau van bescherming van het leven en de gezondheid van de mens, de bescherming van de belangen van de consument, inclusief eerlijke praktijken in de levensmiddelenhandel na, indien van toepassing rekening houdend met de bescherming van de gezondheid en het welzijn van dieren, de gezondheid van planten en het milieu.".

"Maisto produktus reglamentuojančiais įstatymais siekiama vieno arba daugiau bendrųjų tikslų: aukšto lygio žmonių sveikatos apsaugos ir vartotojų interesų apsaugos, įskaitant sąžiningos prekybos maistu praktiką, prireikus atsižvelgiant į gyvūnų sveikatos ir gerovės, augalų sveikatos ir aplinkos apsaugą".

In deze context bevat Verordening (EG) nr. 882/2004 van het Europees Parlement en de Raad inzake officiële controles op de naleving van de wetgeving inzake diervoeders en levensmiddelen en de voorschriften inzake diergezondheid en dierenwelzijn [19] bepaalde regels voor het delegeren door de bevoegde autoriteiten van officiële controletaken aan onafhankelijke derden (waaronder accreditatie- en verslagleggingsverplichtingen).

Šiuo pagrindu Europos Parlamento ir Tarybos reglamente (EB) Nr. 882/2004 dėl oficialios kontrolės, kuri atliekama, kad būtų įvertinama, ar laikomasi pašarus ir maistą reglamentuojančių teisės aktų, gyvūnų sveikatos ir gerovės taisyklių [19], numatytos tam tikros taisyklės, kaip kompetentingos institucijos oficialios kontrolės užduotis (įskaitant akreditavimą ir pareigą teikti ataskaitas) perduoda atlikti nepriklausomoms trečiosioms šalims.

De in het kader van de officiële controleactiviteiten geboden garanties zijn de basis waarop vrijwillige specifieke certificeringsregelingen kunnen worden geënt, er rekening mee houdend dat elke inbreuk onder de levensmiddelenwetgeving valt. De beoordeling in het kader van certificeringsregelingen of een en ander met de basisvoorschriften strookt, ontslaat de officiële controleautoriteiten niet van hun verantwoordelijkheid.

Oficialios kontrolės veiklos teikiamos garantijos privalomos, kartu savanoriškai galima taikyti ir specialiąsias sertifikavimo sistemas, atsižvelgiant į tai, kad bet kokiam jų pažeidimui taikomi maisto teisės aktai. Atitiktį būtiniesiems reikalavimams įvertinus pagal sertifikavimo sistemas, oficialios kontrolės institucijos nuo atsakomybės neatleidžiamos.

4. AANBEVELINGEN BETREFFENDE DEELNAME AAN EN ONTWIKKELING VAN REGELINGEN

4. REKOMENDACIJOS DĖL DALYVAVIMO SISTEMOSE IR JŲ PLĖTROS

1. De regelingen moeten op basis van transparante en niet-discriminerende criteria openstaan voor alle deelnemers die bereid en in staat zijn om aan de specificaties te voldoen.

1. Sistemos turėtų būti pagrįstos skaidriais ir nediskriminaciniais kriterijais ir atviros visiems dalyviams, norintiems ir galintiems laikytis specifikacijų.

2. De regelingen moeten beschikken over een toezichtstructuur die het voor alle betrokken belanghebbenden in de voedselketen (naargelang van het geval landbouwers en hun organisaties [20], handelaren in landbouwproducten en agrivoeding, levensmiddelenbedrijven, groothandelaren, detailhandelaren en consumenten) mogelijk maakt om op een representatieve en evenwichtige wijze bij te dragen tot de ontwikkeling van de regeling en tot de besluitvorming. De mechanismen voor participatie van de belanghebbenden en de daarbij betrokken organisaties moeten schriftelijk worden vastgelegd, en deze gegevens moeten algemeen beschikbaar zijn.

2. Sistemose turėtų būti numatyta tokia priežiūros struktūra, kad prie sistemos rengimo ir sprendimų priėmimo reprezentatyviai ir užtikrinant deramą pusiausvyrą galėtų prisidėti visi suinteresuotieji maisto tiekimo grandinės subjektai (ūkininkai ir jų organizacijos [20], prekiautojai žemės ūkio ir žemės ūkio bei maisto produktais, maisto pramonės atstovai, didmenininkai, mažmenininkai ir, atitinkamais atvejais, vartotojai). Suinteresuotųjų subjektų dalyvavimo ir dalyvaujančių organizacijų procedūros turėtų būti įtvirtintos dokumentuose ir pateikiamos viešai.

3. De beheerders van regelingen die in verschillende landen en regio’s worden toegepast, moeten de deelname van alle betrokken belanghebbenden van die regio’s aan de ontwikkeling van die regelingen vergemakkelijken.

3. Įvairiose šalyse ir regionuose veikiančių sistemų valdytojai turėtų sudaryti galimybes visiems suinteresuotiesiems subjektams iš tų regionų dalyvauti plėtojant sistemą.

4. De eisen in het kader van een regeling moeten worden opgesteld door technische comités van deskundigen en voor input aan een bredere groep van belanghebbenden worden voorgelegd.

4. Sistemos reikalavimus turėtų rengti techniniai ekspertų komitetai, ir šie reikalavimai turėtų būti pateikti didesnei suinteresuotųjų subjektų grupei, kad jie galėtų pateikti savo pasiūlymus.

5. De regelingbeheerders moeten ervoor zorgen dat de betrokken belanghebbenden deelnemen aan de opstelling van de inspectiecriteria en de checklisten en aan de uitwerking van sancties en de bepaling van de drempels daarvoor.

5. Sistemų valdytojai turėtų užtikrinti, kad suinteresuotieji subjektai dalyvautų rengiant patikros kriterijus ir kontrolinius sąrašus, taip pat rengiant ir nustatant ribas, nuo kurių taikomos sankcijos.

6. De regelingbeheerders moeten een aanpak van permanente ontwikkeling volgen, waarbij wordt gewerkt met feedbackmechanismen die tot een regelmatige, participatieve beoordeling van de voorschriften en eisen leiden. Met name moeten de deelnemers aan een regeling bij de verdere ontwikkeling van de regeling worden betrokken.

6. Sistemų valdytojai turėtų laikytis nuolatinio vystymo principo, kai taikomos grįžtamojo ryšio priemonės, kad taisyklės ir reikalavimai visiems dalyvaujant būtų nuolat persvarstomi. Svarbiausia, kad sistemos dalyviai dalyvautų plėtojant sistemą ateityje.

7. Om onnodige aanpassingskosten voor de deelnemers aan een regeling te voorkomen, mogen in de eisen van de regeling slechts wijzigingen worden aangebracht als die verantwoord zijn. Deelnemers aan een regeling moeten op passende wijze in kennis worden gesteld van eventuele wijzigingen in de in het kader van de regeling gestelde eisen.

7. Kad būtų išvengta nereikalingų sistemos dalyvių prisitaikymo sąnaudų, sistemos reikalavimai turi būti keičiami tik kai tai pagrįsta. Sistemos dalyviams turi būti tinkamai pranešta apie bet kokį sistemos reikalavimų pakeitimą.

8. In alle documenten die op een regeling betrekking hebben (waaronder die op een website) moeten contactgegevens worden vermeld en de regelingen moeten voorzien in een procedure voor het ontvangen en beantwoorden van op die regeling gemaakte opmerkingen.

8. Visuose sistemos dokumentuose (ir interneto svetainėje) turėtų būti pateikta kontaktiniai duomenys ir sukurtas procesas, kaip gauti pastabas dėl sistemos ir į jas atsakyti.

5. AANBEVELINGEN BETREFFENDE IN HET KADER VAN DE REGELINGEN GESTELDE EISEN EN DE BIJBEHORENDE CLAIMS

5. REKOMENDACIJOS DĖL SISTEMOS REIKALAVIMŲ IR ATITINKAMŲ TEIGINIŲ

5.1. Duidelijkheid en transparantie van eisen en claims in het kader van regelingen

5.1. Sistemos reikalavimų ir pateikiamų teiginių aiškumas ir skaidrumas

1. In de regelingen moeten de maatschappelijke, ecologische, economische en/of juridische doelstellingen duidelijk worden aangegeven.

1. Sistemose turėtų būti aiškiai nurodyti socialiniai, ekologiniai, ekonominiai ir (arba) teisiniai tikslai.

2. De claims en de eisen moeten duidelijk verband houden met de doelstellingen van de regeling.

2. Teiginiai ir reikalavimai turėtų būti aiškiai susieti su sistemos tikslais.

3. Het toepassingsgebied van de regeling met betrekking tot de producten en/of de procedés moet duidelijk worden omschreven.

3. Sistemos taikymo produktams ir (arba) procesams sritis turėtų būti aiškiai apibrėžta.

4. De specificaties van de regeling, met inbegrip van een openbare samenvatting daarvan, moeten gratis beschikbaar zijn (bijv. op een website) [21].

4. Sistemos specifikacijos [21], įskaitant viešą santrauką, turėtų būti laisvai prieinamos (pvz., interneto svetainėje).

5. Voor regelingen die in verschillende landen worden toegepast, moeten de specificaties worden vertaald als potentiële deelnemers of certificeringsinstanties daartoe een naar behoren gemotiveerd verzoek indienen.

5. Keliose šalyse taikomose sistemose turėtų būti pateikiami specifikacijų vertimai, jeigu galimi dalyviai ar sertifikavimo įstaigos to pagrįstai prašo.

6. De specificaties van de regelingen moeten duidelijk, voldoende gedetailleerd en gemakkelijk te begrijpen zijn.

6. Sistemų specifikacijos turėtų būti aiškios, pakankamai išsamios ir lengvai suprantamos.

7. Als bij een regeling gebruik wordt gemaakt van logo’s of labels, moet op de verpakking van het product of in het verkooppunt worden meegedeeld waar de consumenten nadere gegevens over de regeling kunnen vinden, bijv. een websiteadres.

7. Sistemose, kuriose naudojami logotipai ar etiketės, turėtų būti pateikiama informacija, kur vartotojai gali rasti daugiau informacijos apie sistemą, pvz., ant produkto pakuotės arba pardavimo vietoje gali būti nurodytas interneto svetainės adresas.

8. In het kader van de regelingen moet duidelijk worden vermeld (bijv. op de website ervan) dat certificering door een onafhankelijke instantie vereist is en moeten de contactgegevens worden vermeld van de certificeringsinstanties die deze dienst verlenen.

8. Sistemose (pvz., jų interneto svetainėse) turėtų būti aiškiai nurodyta, kad pagal jų reikalavimus sertifikavimą turi atlikti nepriklausoma įstaiga, ir turėtų būti pateikti šią paslaugą teikiančių sertifikavimo įstaigų kontaktiniai duomenys.

5.2. Stukken ter staving van claims en eisen in het kader van regelingen

5.2. Sistemos teiginių ir reikalavimų įrodymų bazė

1. Alle claims moeten gebaseerd zijn op objectieve en controleerbare feiten en op wetenschappelijk verantwoord documentatiemateriaal. Deze bescheiden moet gratis beschikbaar zijn, bijv. op een website [22].

1. Visi teiginiai turėtų būti grindžiami objektyviais ir patikrinamais įrodymais ir moksliniu požiūriu patikimais dokumentais. Šie dokumentai turėtų būti laisvai prieinami, pvz., interneto svetainėje [22].

2. Bij regelingen die in verschillende landen en regio’s worden toegepast, moeten de eisen worden aangepast aan de desbetreffende lokale agro-ecologische, sociaaleconomische en juridische voorwaarden en landbouwpraktijken, maar moet tegelijk worden toegezien op de consistentie van de resultaten in de verschillende contexten.

2. Keliose šalyse ir regionuose veikiančių sistemų reikalavimai turėtų būti pritaikyti prie atitinkamo vietinei aplinkai pritaikyto ūkininkavimo, socialinių ekonominių, teisinių sąlygų ir žemės ūkio praktikos, kartu užtikrinant nuoseklius rezultatus įvairiomis aplinkybėmis.

3. De regelingen moeten duidelijk vermelden (bijv. op een website) of, waar en in welke mate hun specificaties verdergaan dan de betrokken wettelijke voorschriften, waaronder die inzake verslaglegging en inspectie, indien van toepassing.

3. Sistemose turėtų būti aiškiai nurodyta (pvz., interneto svetainėje), ar jų specifikacijos neapsiriboja atitinkamais teisiniais reikalavimais, įskaitant ataskaitų teikimo ir patikrų reikalavimus, ir aiškiai nurodyta, kuriose srityse ir kiek jos šiuos reikalavimus pranoksta, jei taikoma.

6. AANBEVELINGEN BETREFFENDE CERTIFICERING EN INSPECTIES

6. REKOMENDACIJOS DĖL SERTIFIKAVIMO IR PATIKRŲ

6.1. Onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de certificering

6.1. Sertifikavimo nešališkumas ir nepriklausomumas

1. De naleving van de in het kader van de regeling gestelde eisen moet worden gecertificeerd door een onafhankelijke instantie die geaccrediteerd is:

1. Sistemos reikalavimų atitiktį turėtų sertifikuoti nepriklausoma įstaiga, kurią akreditavo:

- door de nationale accreditatie-instantie die de lidstaten overeenkomstig Verordening (EG) nr. 765/2008 hebben aangewezen; voor deze accreditatie gelden de desbetreffende Europese of internationale normen, alsmede de gidsen met algemene voorschriften voor instanties die productcertificeringssystemen toepassen,

- nacionalinė akreditavimo įstaiga (valstybės narės paskirta pagal Reglamentą (EB) Nr. 765/2008) pagal atitinkamus Europos ar tarptautinius standartus ir vadovus, kuriais nustatomi produktų sertifikavimo sistemas taikančioms institucijoms taikomi bendrieji reikalavimai, arba

- door een accreditatie-instantie die de multilaterale erkenningsovereenkomst op het gebied van productcertificering van het "International Accreditation Forum" (IAF) heeft ondertekend.

- Tarptautinio akreditacijos forumo (angl. IAF) daugiašalio produktų sertifikavimo pripažinimo susitarimą (angl. MLA) pasirašiusi akreditavimo įstaiga.

2. De regelingen moeten openstaan voor certificering door om het even welke gekwalificeerde en geaccrediteerde certificeringsinstantie, zonder dat er geografische beperkingen worden opgelegd.

2. Sistemos turėtų būti atviros bet kurios kvalifikuotos ir akredituotos sertifikavimo įstaigos sertifikavimui, netaikant geografinių apribojimų.

6.2. Inspecties

6.2. Patikros

In de regel moeten de inspecties doeltreffend, duidelijk en transparant zijn, gebaseerd zijn op gedocumenteerde procedures en betrekking hebben op verifieerbare criteria die de grondslag vormen voor de in het kader van de certificeringsregeling gemaakte claims. Onbevredigende inspectieresultaten moeten tot passende actie leiden.

Apskritai patikros turėtų būti veiksmingos, aiškios, skaidrios, grindžiamos dokumentuose išdėstytomis procedūromis ir susijusios su patikrinamais kriterijais, taikomais sertifikavimo sistemos teiginiams. Per patikrą negavus patenkinamų rezultatų, turėtų būti imamasi atitinkamų veiksmų.

1. Bij de deelnemers aan de regeling moeten regelmatig inspecties worden verricht. Bij deze inspecties moeten duidelijke en gedocumenteerde procedures worden gevolgd, die onder meer betrekking hebben op de frequentie, de bemonstering en de laboratoriumtests of analytische tests die worden verricht op basis van parameters welke verband houden met het toepassingsgebied van de certificeringsregeling.

1. Sistemos dalyviai turėtų būti tikrinami reguliariai. Turėtų būti numatytos aiškios dokumentuose išdėstytos patikrų procedūros, įskaitant dažnumą, mėginių ėmimą ir laboratorinius analitinius su sertifikavimo sistemos taikymo sritimi susijusių parametrų bandymus.

2. Bij de frequentie van de inspecties moet rekening worden gehouden met voorgaande inspectieresultaten, inherente risico’s van het product, procedé of beheersysteem en met de vraag of in collectieve producentenorganisaties al dan niet interne audits worden verricht die de inspecties door derden kunnen aanvullen. De supervisor van de regeling moet voor alle deelnemers aan de regeling een minimumfrequentie voor de inspecties vaststellen.

2. Nustatant patikrų dažnumą turėtų būti atsižvelgiama į ankstesnius patikros rezultatus, produktui, procesui ar valdymo sistemai būdingą riziką ir į tai, ar kolektyvinėse gamintojų organizacijose taikomas vidaus auditas, galintis pakeisti trečiųjų šalių atliekamas patikras. Sistemą prižiūrintis subjektas turėtų nustatyti minimalų visų sistemos dalyvių patikrų dažnumą.

3. De resultaten van de inspecties moeten systematisch worden geëvalueerd.

3. Patikrų rezultatai turėtų būti sistemiškai vertinami.

4. Over het algemeen moeten de inspecties onaangekondigd zijn of mogen zij slechts kort tevoren worden aangekondigd (bijv. niet meer dan 48 uur van tevoren).

4. Paprastai turėtų būti atliekamos iš anksto neskelbtos patikros ir likus nedaug laiko (pvz., 48 valandoms) paskelbtos patikros.

5. De inspecties en audits moeten gebaseerd zijn op algemeen beschikbare richtsnoeren, checklisten en plannen. De inspectiecriteria moeten nauw verband houden met de in het kader van de regeling gestelde eisen en de overeenkomstige claims.

5. Patikros ir auditas turėtų būti atliekami pagal viešai prieinamas gaires, kontrolinius sąrašus ir planus. Patikrų kriterijai turėtų būti glaudžiai susieti su sistemos reikalavimais ir atitinkamais teiginiais.

6. Er moeten duidelijke en gedocumenteerde procedures worden ingesteld voor de aanpak van gevallen van niet-naleving en die procedures moeten daadwerkelijk worden toegepast. Daarnaast moeten knock-outcriteria worden opgesteld die ertoe kunnen leiden dat:

6. Turėtų būti numatytos aiškios dokumentuose įtvirtintos ir veiksmingai įgyvendinamos procedūros, kaip elgiamasi reikalavimų nesilaikymo atvejais. Turėtų būti apibrėžti atmetimo kriterijai, kuriuos atitinkančių subjektų atžvilgiu galėtų būti imamasi šių veiksmų:

- een certificaat niet wordt afgegeven of wordt ingetrokken,

- neišduotas arba panaikintas sertifikatas,

- een lidmaatschap wordt ingetrokken, of

- atšaukta narystė arba

- verslag wordt uitgebracht aan de betrokken officiële handhavingsinstantie.

- pranešta atitinkamai oficialiai vykdomajai įstaigai.

Deze knock-outcriteria moeten minstens gelden voor de niet-naleving van fundamentele wettelijke voorschriften op het onder de certificering vallende gebied. Gevallen waarin niet-naleving negatieve gevolgen voor de bescherming van de gezondheid heeft, moeten overeenkomstig de wettelijke voorschriften aan de betrokken autoriteiten worden gemeld.

Šie atmetimo kriterijai turėtų apimti bent jau būtinųjų teisinių reikalavimų nesilaikymą sertifikavimo srityje. Apie reikalavimų nesilaikymo atvejus, turinčius neigiamų padarinių sveikatos apsaugai, turėtų būti pranešta atitinkamoms institucijoms pagal teisinius reikalavimus.

7. Bij de inspecties moet de aandacht vooral gaan naar het analyseren van de verifieerbare criteria die de grondslag vormen van de in het kader van de certificeringsregelingen gemaakte claims.

7. Per patikras turėtų būti daugiausia nagrinėjami kriterijai, kuriuos įmanoma patikrinti ir kuriais grindžiami sertifikavimo sistemų teiginiai.

6.3. Kosten

6.3. Išlaidos

1. De regelingbeheerders moeten de lidmaatschapsbijdrage (als die bestaat) algemeen bekendmaken en van hun certificeringsinstanties eisen dat zij de certificerings- en inspectiekosten die voor de verschillende soorten deelnemers aan de regeling gelden, publiceren.

1. Sistemos valdytojai turėtų viešai paskelbti narystės mokesčius (jeigu jie taikomi) ir reikalauti, kad jų sertifikavimo įstaigos paskelbtų su sertifikavimu ir patikromis susijusias įvairių sistemos dalyvių išlaidas.

2. Als aan verschillende deelnemers aan een regeling verschillende bijdragen worden aangerekend, moeten die verschillen worden gerechtvaardigd en moeten zij proportioneel zijn. Die verschillen mogen niet worden aangewend om bepaalde groepen potentiële deelnemers, bijv. uit andere landen, ervan te weerhouden bij de regeling aan te sluiten.

2. Galimi įvairiems sistemos dalyviams taikomų mokesčių skirtumai turėtų būti pagrįsti ir proporcingi. Jais tam tikros galimų dalyvių, pvz., iš kitų šalių, grupės neturėtų būti atgrasomos nuo prisijungimo prie atitinkamos sistemos.

3. Alle besparingen die voortvloeien uit wederzijdse erkenning en benchmarking, moeten worden doorgerekend aan de marktdeelnemers bij wie inspecties en audits worden uitgevoerd.

3. Jei atlikus patikras ir auditą dėl abipusio pripažinimo ir etalonų nustatymo sutaupoma išlaidų, su tuo susijusi nauda turėtų atitekti ūkio subjektams.

6.4. Kwalificatie van auditeurs en inspecteurs

6.4. Auditorių ir (arba) inspektorių kvalifikacija

In de regel moeten auditeurs en inspecteurs onpartijdig, gekwalificeerd en vakbekwaam zijn.

Apskritai auditoriai ir (arba) inspektoriai turėtų būti nešališki, kvalifikuoti ir kompetentingi.

Auditeurs die certificeringsaudits verrichten, moeten beschikken over relevante kennis over de specifieke sector en moeten werken voor certificeringsinstanties die zijn geaccrediteerd volgens de desbetreffende Europese of internationale normen en gidsen voor regelingen voor productcertificering en voor regelingen voor de certificering van beheersystemen. De van de auditeurs geëiste vaardigheden moeten in de specificaties van de regeling worden beschreven.

Auditoriai, atliekantys sertifikavimo auditą, turėtų turėti reikiamų konkretaus sektoriaus žinių ir turėtų dirbti sertifikavimo įstaigose, akredituotose pagal galiojančius Europos ar tarptautinius standartus ir vadovus, taikomus produktų sertifikavimo sistemoms ir valdymo sistemų sertifikavimo sistemoms. Reikalingi auditorių gebėjimai turėtų būti aprašyti sistemos specifikacijose.

6.5. Bepalingen voor kleinschalige producenten

6.5. Nuostatos smulkiesiems gamintojams

In de regelingen moeten bepalingen worden opgenomen die kleinschalige producenten (met name, indien van toepassing, uit ontwikkelingslanden) in staat stellen en ertoe aanzetten aan de regeling deel te nemen.

Į sistemas turėtų būti įtrauktos nuostatos, kuriomis būtų sudaryta galimybė sistemoje dalyvauti smulkiesiems gamintojams ir toks dalyvavimas skatinamas (ypač iš besivystančių šalių, jei taikytina).

7. AANBEVELINGEN BETREFFENDE WEDERZIJDSE ERKENNING EN BENCHMARKING/OVERLAPPING MET ANDERE REGELINGEN

7. REKOMENDACIJOS DĖL ABIPUSIO PRIPAŽINIMO IR GAIRIŲ NUSTATYMO IR (ARBA) DUBLIAVIMOSI SU KITOMIS SISTEMOMIS

1. Als in een nieuwe sector een regeling worden ingevoerd en/of als het toepassingsgebied van een regeling wordt uitgebreid, moet de behoefte aan die regeling worden gemotiveerd. Voor zover mogelijk moeten regelingbeheerders uitdrukkelijk verwijzen (bijv. op hun website) naar andere relevante regelingen die in dezelfde sector, hetzelfde beleidsdomein of hetzelfde geografische gebied worden toegepast, en aangeven waar de benaderingen convergeren en met elkaar overeenstemmen. Zij moeten voor alle in het kader van de regeling gestelde eisen of voor delen daarvan actief nagaan welke mogelijkheden voor wederzijdse erkenning er bestaan.

1. Kai sistemos pradedamos taikyti naujame sektoriuje ir (arba) plečiama jų taikymo sritis, poreikis taikyti sistemą turėtų būti pagrįstas. Sistemos valdytojai, jei įmanoma, turėtų konkrečiai nurodyti (pvz., savo interneto svetainėje), kokios kitos sistemos taikomos tame pačiame sektoriuje, politikos srityje ir geografiniame regione, taip pat nurodyti, kur taikomi sutampantys ar vienas kitą atitinkantys metodai. Jie turėtų aktyviai ieškoti galimybių visiems sistemų reikalavimams arba jų daliai taikyti abipusį pripažinimą.

2. Als wordt geconstateerd dat regelingen op bepaalde gebieden gedeeltelijk of volledig samenvallen met in het kader van andere regelingen gestelde eisen, moeten de regelingen voorzien in een erkenning of een gedeeltelijke of volledige aanvaarding van de inspecties en audits die reeds in het kader van die andere regelingen zijn uitgevoerd (met de bedoeling dat dezelfde eisen niet opnieuw worden doorgelicht).

2. Tose srityse, kur nustatyta, kad sistemos iš dalies arba visiškai dubliuojasi su kitų sistemų reikalavimais, šiose sistemose turėtų būti iš dalies arba visiškai pripažintos pagal tas sistemas jau atliktos patikros ir auditas (kad tų pačių reikalavimų auditas nebūtų atliekamas iš naujo).

3. Als wederzijdse aanvaarding niet mogelijk is, moeten de regelingbeheerders streven naar gecombineerde audits die op gecombineerde auditchecklisten gebaseerd zijn (d.i. één gecombineerde checklist en één gecombineerde audit voor twee of meer verschillende regelingen).

3. Jeigu abipusis pripažinimas negalimas, sistemų valdytojai turėtų skatinti rengti bendrą auditą, grindžiamą bendrais audito kontroliniais sąrašais (t. y. vienu bendru dviejų arba daugiau skirtingų sistemų kontroliniu sąrašu ir vienu bendru auditu).

4. De beheerders van regelingen waarvan de eisen met die van andere regelingen samenvallen, moeten ook, voor zover dit praktisch en juridisch mogelijk is, hun auditprotocols en documentatievereisten harmoniseren.

4. Sistemų, kurių reikalavimai dubliuojasi, valdytojai taip pat turėtų suderinti jų auditavimo protokolus ir dokumentacijos reikalavimus, kiek praktiškai ir teisiškai įmanoma.

[1] Een studie die Areté voor DG AGRI heeft uitgevoerd; zie http://ec.europa.eu/agriculture/quality/index_en.htm

[1] Žemės ūkio ir kaimo plėtros generalinio direktorato užsakymu bendrovės Areté atliktas tyrimas; žr. http://ec.europa.eu/agriculture/quality/index_en.htm

[2] Bijvoorbeeld dierenwelzijn, duurzaamheid van het milieu en eerlijke handel.

[2] Pavyzdžiui, gyvūnų gerovės; ekologinio tvarumo; sąžiningos prekybos.

[3] PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1.

[3] OL L 31, 2002 2 1, p. 1.

[4] In haar mededeling "Een beter werkende voedselvoorzieningsketen in Europa" (COM(2009) 591) heeft de Commissie haar voornemen bekendgemaakt om een selectie van milieunormen en regelingen voor oorsprongsetikettering die de grensoverschrijdende handel kunnen belemmeren, te onderzoeken.

[4] Komunikate "Veiksmingesnė Europos maisto produktų tiekimo grandinė" (COM(2009) 591) Komisija nurodė ketinanti persvarstyti pasirinktus ekologinius standartus ir kilmės ženklinimo sistemas, galinčias trukdyti tarpvalstybinei prekybai.

[5] De kwestie van de particuliere normen is besproken in het Comité voor sanitaire en fytosanitaire normen van de Wereldhandelsorganisatie.

[5] Privačių standartų klausimas aptartas PPO SPS komitete.

[6] Bijv. de ISEAL Alliance (http://www.isealalliance.org).

[6] Pvz., ISEAL Alliance (http://www.isealalliance.org).

[7] COM(2009) 234.

[7] COM(2009) 234.

[8] Deze conclusie was gebaseerd op een grondige effectbeoordeling waarin verschillende opties voor de toekomst werden onderzocht (zie "Certification schemes for agricultural products and foodstuffs"; http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/com2009_234/ia_annex_d_en.pdf).

[8] Ši išvada grindžiama išsamiu poveikio vertinimu, kurį atliekant buvo nagrinėjami įvairūs būsimų veiksmų variantai (žr. "Certification schemes for agricultural products and foodstuffs"; http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/com2009_234/ia_annex_d_en.pdf).

[9] De "Raadgevende groep Kwaliteit van de landbouwproductie", als ingesteld bij Besluit 2004/391/EG van de Commissie; PB L 120 van 24.4.2004, blz. 50.

[9] Žemės ūkio gamybos kokybės patariamoji grupė, įsteigta Komisijos sprendimu 2004/391/EB (OL L 120, 2004 4 24, p. 50).

[10] Gebaseerd op EN ISO/IEC 17000 "Conformity assessment — Vocabulary and general principles".

[10] Remiamasi EN ISO/IEC 17000 "Atitikties vertinimas. Žodynas ir bendrieji principai".

[11] Artikel 2, punt 10, van Verordening (EG) nr. 765/2008 tot vaststelling van de eisen inzake accreditatie en markttoezicht betreffende het verhandelen van producten; PB L 218 van 13.8.2008, blz. 30.

[11] Reglamento (EB) Nr. 765/2008, nustatančio su gaminių prekyba susijusius akreditavimo ir rinkos priežiūros reikalavimus, 2 straipsnio 10 punktas (OL L 218, 2008 8 13, p. 30).

[12] Richtlijn 2006/123/EG van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt; PB L 376 van 27.12.2006, blz. 36.

[12] 2006 m. gruodžio 12 d. Direktyva 2006/123/EB dėl paslaugų vidaus rinkoje; OL L 376, 2006 12 27, p. 36.

[13] Artikel 2, lid 1, onder a), van Richtlijn 2000/13/EG betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame; PB L 109 van 6.5.2000, blz. 29.

[13] Direktyvos 2000/13/EB dėl valstybių narių įstatymų, reglamentuojančių maisto produktų ženklinimą, pateikimą ir reklamavimą, derinimo 2 straipsnio 1 dalies a punktas; OL L 109, 2000 5 6, p. 29.

[14] Richtlijn 2005/29/EG betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt; PB L 149 van 11.6.2005, blz. 22 en de richtsnoeren voor de uitvoering daarvan: SEC(2009) 1666.

[14] Direktyva 2005/29/EB dėl nesąžiningos įmonių komercinės veiklos vartotojų atžvilgiu vidaus rinkoje; OL L 149, 2005 6 11, p. 22 ir jos taikymo gairės SEC(2009) 1666.

[15] Verordening (EG) nr. 852/2004 van 29 april 2004 inzake levensmiddelenhygiëne; Verordening (EG) nr. 853/2004 van 29 april 2004 houdende vaststelling van specifieke hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong en Verordening (EG) nr. 854/2004 houdende vaststelling van specifieke voorschriften voor de organisatie van de officiële controles van voor menselijke consumptie bestemde producten van dierlijke oorsprong; PB L 139 van 30.4.2004, blz. 1.

[15] 2004 m. balandžio 29 d. Reglamentas (EB) Nr. 852/2004 dėl maisto produktų higienos, 2004 m. balandžio 29 d. Reglamentas (EB) Nr. 853/2004, nustatantis konkrečius gyvūninės kilmės maisto produktų higienos reikalavimus, ir Reglamentas (EB) Nr. 854/2004, nustatantis specialiąsias gyvūninės kilmės produktų, skirtų vartoti žmonėms, oficialios kontrolės taisykles; OL L 139, 2004 4 30, p. 1.

[16] PB L 189 van 20.7.2007, blz. 1.

[16] OL L 189, 2007 7 20, p. 1.

[17] PB L 404 van 30.12.2006, blz. 9.

[17] OL L 404, 2006 12 30, p. 9.

[18] Bijv. is in artikel 11, lid 3, van Verordening (EG) nr. 510/2006 inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen het volgende bepaald: "De in de leden 1 en 2 bedoelde organen voor productcertificering dienen te voldoen aan, en vanaf 1 mei 2010 te zijn geaccrediteerd volgens, de Europese norm EN 45011 of ISO/IEC Guide 65 (Algemene voorschriften voor instanties die productcertificeringssystemen toepassen).".

[18] Pvz., Reglamento (EB) Nr. 510/2006 dėl žemės ūkio produktų ir maisto produktų geografinių nuorodų ir kilmės vietos nuorodų apsaugos 11 straipsnio 3 dalyje reikalaujama: "1 ir 2 dalyse nurodytos produktų sertifikavimo įstaigos laikosi Europos standarto EN 45011 ar ISO/IEC 65 vadovo (produktų sertifikavimo sistemas valdančių įstaigų bendrieji reikalavimai) ir nuo 2010 m. gegužės 1 d. turi būti pagal juos akredituotos."

[19] PB L 165 van 30.4.2004, blz. 1.

[19] OL L 165, 2004 4 30, p. 1.

[20] Bijv. coöperaties.

[20] Pvz., kooperatyvai.

[21] Het kan nodig zijn hierop een uitzondering te maken wanneer de specificaties van de regeling gebaseerd zijn op normen die niet gratis beschikbaar zijn (bijv. ISO- en EN-normen).

[21] Kai sistemos specifikacijos grindžiamos standartais, kurie nėra laisvai prieinami (pvz., ISO ir EN standartais), gali tekti taikyti išimtis.

[22] Hierop moet een uitzondering worden gemaakt voor vertrouwelijke of geoctrooieerde informatie; deze uitzondering moet duidelijk worden aangegeven.

[22] Išimtis turėtų būti padaryta konfidencialiai ir (arba) patentuotai informacijai ir apie tai turėtų būti aiškiai nurodyta.

--------------------------------------------------

--------------------------------------------------