[pic] | COMMISSION DES COMMUNAUTÉS EUROPÉENNES |

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Bruxelles, le 10.6.2009

Βρυξέλλες, 10.6.2009

COM(2009) 248 final

COM(2009) 248 τελικό

COMMUNICATION DE LA COMMISSION AU PARLEMENT EUROPÉEN, AU CONSEIL, AU COMITÉ ÉCONOMIQUE ET SOCIAL EUROPÉEN ET AU COMITÉ DES RÉGIONS

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

concernantla stratégie de l’Union européenne pour la région de la mer Baltique

σχετικά με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας [SEC(2009) 702] [SEC(2009) 703] [SEC(2009) 712]

{SEC(2009) 702}{SEC(2009) 703}{SEC(2009) 712}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

COMMUNICATION DE LA COMMISSIONAU PARLEMENT EUROPÉEN, AU CONSEIL, AU COMITÉ ÉCONOMIQUE ET SOCIAL EUROPÉEN ET AU COMITÉ DES RÉGIONS

σχετικά με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας

concernantla stratégie de l’Union européenne pour la région de la mer Baltique

Εισαγωγή

1. Introduction

Οκτώ από τα εννέα κράτη που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)[1]. Η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων και οι ευκαιρίες που δημιουργούνται από τα μέσα και τις πολιτικές της ΕΕ (π.χ.: πολιτική συνοχής, στρατηγική αειφόρου ανάπτυξης, περιβαλλοντική πολιτική, ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική, εσωτερική αγορά και ατζέντα της Λισαβόνας) έχουν διανοίξει σημαντικές νέες δυνατότητες για τον αποδοτικότερο συντονισμό των δραστηριοτήτων και, με τον τρόπο αυτόν, για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών των εν λόγω κρατών μελών. Ωστόσο, παρά τα ικανοποιητικά επίπεδα διεθνούς και διαπεριφερειακής επικοινωνίας και συνεργασίας, δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως οι νέες ευκαιρίες που προσφέρει η συμμετοχή στην ΕΕ ούτε έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά οι προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζει η περιοχή.

L’Union européenne compte parmi ses membres huit des neufs pays riverains de la mer Baltique[1]. L’introduction de la réglementation européenne et le potentiel créé par les instruments et les politiques communautaires (politique de cohésion, stratégie en faveur du développement durable, politique de l’environnement, politique maritime intégrée, marché intérieur ou encore agenda de Lisbonne) ont ménagé dans cette région de nouvelles ouvertures capitales pour une coordination plus efficace des activités en vue d'une amélioration du niveau de vie des citoyens de ces États membres. Pourtant, malgré une communication et une coopération internationales et interrégionales de qualité, les nouvelles possibilités qu'offre l'adhésion à l'Union n'ont pas encore été pleinement exploitées et les réponses adaptées aux problèmes que connaît la région restent à trouver.

Η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας είναι εξαιρετικά ανομοιογενής από οικονομική, περιβαλλοντική και πολιτιστική άποψη, όμως τα μέλη της μοιράζονται πολλούς κοινούς πόρους και παρουσιάζουν μεγάλη αλληλεξάρτηση. Αυτό σημαίνει ότι οι ενέργειες που γίνονται σε ένα τμήμα της περιοχής είναι δυνατόν πολύ γρήγορα να έχουν συνέπειες και για άλλα τμήματα ή για το σύνολο της περιοχής. Υπό τις συνθήκες αυτές, η περιοχή θα μπορούσε να αναδειχθεί σε υπόδειγμα περιφερειακής συνεργασίας και να αποτελέσει πεδίο στο οποίο θα μπορούσαν να δοκιμαστούν και, συν τω χρόνω, να αναπτυχθούν νέες ιδέες και προσεγγίσεις ως παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής.

La région de la mer Baltique présente des caractéristiques très différentes dans les domaines économique, environnemental et culturel. Toutefois, les pays riverains partagent de nombreuses ressources communes et affichent une très grande interdépendance. Autrement dit, des actions menées dans une zone particulière peuvent très rapidement avoir des répercussions dans d’autres secteurs de la région, voire dans toute la région. Dans ce contexte, celle-ci pourrait devenir un modèle de coopération régionale et servir de laboratoire pour l’évaluation et le développement d’idées et de démarches nouvelles destinées à servir d’exemples de bonnes pratiques.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναγνωρίζοντας το γεγονός αυτό, δημοσίευσε στα τέλη του 2006 μια έκθεση, στην οποία ζητά την εφαρμογή μιας στρατηγικής για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Στις 14 Δεκεμβρίου 2007 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματα της προεδρίας, κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει μια στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας το αργότερο έως τον Ιούνιο του 2009. Έναυσμα για το αίτημα αυτό ήταν η όλο και περισσότερο ορατή υποβάθμιση της ίδιας της Βαλτικής Θάλασσας, αλλά και η ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργούν οι διαφορετικές πορείες ανάπτυξης τις οποίες ακολουθούν οι χώρες της περιοχής και να αξιοποιηθούν τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την ενίσχυση και τη βελτίωση του συντονισμού.

Sur la base de ce constat, le Parlement européen a publié, fin 2006, un rapport appelant à l’adoption d’une stratégie pour la région de la mer Baltique. Le 14 décembre 2007, face à la dégradation toujours plus visible de la mer Baltique, ainsi qu'à la nécessité de résorber les disparités entre les pays de la région en matière de développement et d'exploiter le potentiel d'une coordination améliorée et plus ample, le Conseil européen a invité la Commission, dans les conclusions de la présidence, à présenter pour le mois de juin 2009 au plus tard, une stratégie de l’Union européenne pour la région de la mer Baltique.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε στην Επιτροπή τρεις παραμέτρους για την ανάπτυξη της στρατηγικής. Υπογράμμισε ότι η στρατηγική δεν πρέπει να θίγει την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική που εγκρίθηκε στα ίδια συμπεράσματα· επισήμανε ότι η στρατηγική πρέπει, μεταξύ άλλων, να συμβάλει στην επίλυση των επειγόντων περιβαλλοντικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Βαλτική Θάλασσα· και διευκρίνισε ότι η βάση για τις εξωτερικές πτυχές της συνεργασίας στην περιοχή πρέπει να είναι το πλαίσιο της Βόρειας Διάστασης[2]. Στα ίδια συμπεράσματα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική και ζήτησε από την Επιτροπή να μεριμνήσει για τη συνεκτίμηση των περιφερειακών ιδιαιτεροτήτων. Ως εκ τούτου, η παρούσα στρατηγική αποτελεί επίσης ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την περιφερειακή εφαρμογή της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής στη Βαλτική.

Le Conseil européen a défini à l’intention de la Commission trois paramètres pour l’élaboration de la stratégie. Celle-ci doit être sans préjudice de la politique maritime intégrée — avalisée dans ces conclusions; elle doit notamment permettre de s’attaquer aux problèmes environnementaux urgents de la mer Baltique; et les aspects extérieurs de la coopération dans la région de la mer Baltique doivent se fonder sur le cadre de la dimension septentrionale[2]. Dans les mêmes conclusions, le Conseil européen a approuvé la politique maritime intégrée et a invité la Commission à s’assurer de la prise en compte des particularités régionales. La stratégie exposée ici constitue donc également une première étape importante de l’appréciation de la politique maritime intégrée dans la région de la mer Baltique.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τη στρατηγική την οποία ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η στρατηγική επιδιώκει να αποτελέσει, αφενός, ένα πλαίσιο συντονισμένης και συνολικής απάντησης στις βασικές προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζει η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και, αφετέρου, να προτείνει συγκεκριμένες λύσεις για τις προκλήσεις αυτές. Πρέπει να μελετηθεί σε συνδυασμό με το ενδεικτικό σχέδιο δράσης. Η στρατηγική, οι προτεινόμενες ενέργειες και τα προτεινόμενα βασικά σχέδια καταρτίστηκαν έπειτα από εντατικές διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τους εμπλεκόμενους παράγοντες. Η Επιτροπή κατέβαλε επίσης συστηματική προσπάθεια για την πλήρη ενημέρωση των κρατών της περιοχής τα οποία δεν είναι μέλη της ΕΕ σχετικά με την πορεία των εργασιών κατάρτισης της παρούσας στρατηγικής.

La présente communication définit la stratégie souhaitée par le Conseil européen. Cette stratégie vise à la fois à établir un cadre coordonné, axé sur l'intégration, pour répondre aux principaux enjeux dans la région de la mer Baltique et à y apporter des solutions concrètes. Elle doit être appréciée en rapport avec le plan d’action indicatif proposé. Cette stratégie et les mesures et projets phares proposés ont été élaborés en fonction des résultats d’une consultation approfondie des États membres et des parties prenantes. La Commission s’est également efforcée de tenir les pays de la région qui n’appartiennent pas à l’Union informés des travaux préparatoires ayant abouti à la stratégie.

Προκλήσεις και ευκαιρίες

2. Défis à relever et potentiel à exploiter

Προκλήσεις

2.1. Défis à relever

Υπάρχουν πολλές προκλήσεις που επιβάλλουν την ανάληψη δράσης στο επίπεδο της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας, καθώς η αντιμετώπιση των θεμάτων αυτών σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο ενδέχεται να αποδειχθεί ανεπαρκής. Ως εκ τούτου, έχουν προσδιοριστεί συνολικά τέσσερις βασικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως. Οι προκλήσεις αυτές είναι οι εξής:

Nombre de défis — pour lesquels une réponse au niveau national ou local risquerait d’être inadaptée — imposent d’agir au niveau de la région de la mer Baltique. Quatre défis majeurs, auxquels il convient de s'attaquer d'urgence, ont ainsi été mis en évidence:

- Εξασφάλιση βιώσιμου περιβάλλοντος

- créer un environnement durable;

- Ενίσχυση της ευημερίας της περιοχής

- accroître la prospérité de la région;

- Αύξηση της προσπελασιμότητας και της ελκυστικότητας

- améliorer l’accessibilité et l’attractivité;

- Κατοχύρωση της ασφάλειας στην περιοχή.

- garantir la sécurité de la région.

Όπως τονίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η σπουδαιότερη από τις προκλήσεις αυτές είναι το περιβάλλον. Συνεπώς, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις συνέπειες που έχει η παρουσία υπερβολικά μεγάλων ποσοτήτων θρεπτικών ουσιών στην ίδια τη Βαλτική, πράγμα που οδηγεί στον ευτροφισμό και στη μεγάλη αύξηση των φυκών. Επιπλέον, η υπεραλίευση, η ρύπανση χερσαίας προέλευσης, η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας, η παρουσία επικίνδυνων ουσιών και διάφοροι άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες βλάπτουν την οικολογική ισορροπία. Η προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος αποτελεί επίσης πρόκληση αυξανόμενης σημασίας. Αυτές οι συνέπειες είναι πλέον τόσο διαδεδομένες που, σε πολλές περιοχές, επηρεάζουν ήδη αρνητικά τις δραστηριότητες αναψυχής και τις εμπορικές χρήσεις μικρής κλίμακας.

L’environnement est au premier plan de ces préoccupations, comme l'a souligné le Conseil européen. Il convient donc d’accorder une attention particulière à l’excès de substances nutritives dans l’eau de mer et à ses conséquences, dont l’eutrophisation et la prolifération d’algues. L’équilibre écologique fait également face à d’autres périls, parmi lesquels la surpêche, la pollution tellurique, la hausse des températures de la mer ou encore la présence de substances dangereuses. Le problème de l’adaptation au changement climatique est, lui aussi, de plus en plus prononcé. L’ampleur des conséquences est aujourd’hui telle que les activités de loisirs et les petites exploitations commerciales commencent s’en ressentir à plusieurs égards.

Σε οικονομικό επίπεδο οι βασικές προκλήσεις είναι να περιοριστούν οι μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν στον τομέα της έρευνας και της παραγωγικής καινοτομίας (και, ως εκ τούτου, να αξιοποιηθούν οι μεγάλες δυνατότητές του) και να εξαλειφθούν τα εμπόδια στην ενιαία αγορά. Όσον αφορά την προσπελασιμότητα, τα ζητήματα προτεραιότητας είναι η βελτίωση των δικτύων, η άρση της ενεργειακής απομόνωσης ορισμένων τμημάτων της περιοχής και η εξασφάλιση της βιωσιμότητας των μέσων μεταφοράς. Τέλος, οι προτεραιότητες στον τομέα της ασφάλειας είναι η μείωση των πολυποίκιλων κινδύνων τους οποίους αντιμετωπίζουν οι πολίτες της περιοχής, οι υποδομές και το περιβάλλον, κυρίως λόγω της θαλάσσιας ρύπανσης από ατυχήματα και του οργανωμένου εγκλήματος.

Sur le plan économique, les principaux défis sont de résorber les importantes disparités en matière de recherche et d’innovation productive (afin d’en révéler pleinement le potentiel), et de lever les obstacles au marché unique. Concernant l’accessibilité, il convient de s’attacher en priorité à renforcer les réseaux, à mettre un terme à l’isolement énergétique de certaines zones de la région et à favoriser des modes de transport durables. Dans le domaine de la sécurité, enfin, l’objectif prioritaire est de réduire les dangers émanant de sources diverses auxquels sont exposés les citoyens, les infrastructures et l’environnement de la région, et notamment de la pollution marine accidentelle et de la criminalité organisée.

Δυνατότητες

2.2. Potentiel à exploiter

Είναι σαφές ότι η περιοχή έχει σημαντικές δυνατότητες, που μπορούν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα. Στα πλεονεκτήματά της συγκαταλέγονται το καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό, η πείρα στην καινοτομία —ιδίως στους βιομηχανικούς τομείς που βασίζονται στη γνώση—, το εκτεταμένο και σχετικά παρθένο χερσαίο περιβάλλον, που είναι πλούσιο σε φυσικούς πόρους, και η ισχυρή παράδοση ενδοπεριφερειακής συνεργασίας. Η δημιουργία δικτύων μεταξύ των φορέων χρηματοδότησης της έρευνας σε όλα τα κράτη της Βαλτικής που είναι μέλη της ΕΕ, η οποία υποστηρίζεται από το ερευνητικό πρόγραμμα-πλαίσιο, παρέχει μια ισχυρή βάση για την ανάπτυξη συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της μεταφοράς γνώσεων μέσα στην περιοχή. Το πλαίσιο που διαμορφώνεται από τις πολιτικές και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί ισχυρή βάση, πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί μια πιο αποδοτική συνεργασία. Για παράδειγμα, ο χαρακτηρισμός της Βαλτικής ως ιδιαίτερα ευαίσθητης θαλάσσιας περιοχής θα συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη της ναυτιλίας και άλλων θαλάσσιων δραστηριοτήτων.

De toute évidence, la région de la mer Baltique est dotée d'un potentiel important dont l’exploitation peut être améliorée. Elle dispose notamment d’une main-d’œuvre dont le niveau de formation est très élevé, d’un savoir-faire dans le domaine de l’innovation — et, singulièrement, dans celui des industries de la connaissance —, d’un territoire vaste et relativement préservé aux ressources naturelles abondantes et d’une longue tradition de coopération intrarégionale. L’établissement de réseaux entre les agences de financement de la recherche dans l’ensemble des États baltes membres de l’Union — avec l’aide du programme-cadre de recherche — constitue une base solide pour la collaboration en matière de recherche et de transfert des connaissances au sein de la région. Par ailleurs, les politiques et le droit de l’Union européenne forment un cadre solide pour le développement d’une coopération plus efficace. Par exemple, le classement de la mer Baltique en tant que «zone maritime particulièrement sensible» permettra de garantir que la croissance des activités maritimes, dont les transports, sera durable.

Η στρατηγική : ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την αντιμετωπιση των προκλήσεων και των ευκαιρίων της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας

3. La stratégie: un cadre intégré pour relever les défis et exploiter le potentiel de la région de la mer Baltique

Από την ανάλυση που διενεργήθηκε από την Επιτροπή[3] προκύπτουν τα εξής:

L’analyse effectuée par la Commission[3] fait apparaître ce qui suit.

- Για τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας είναι απαραίτητη η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Τα ζητήματα είναι αλληλένδετα: για παράδειγμα, η βελτίωση της ποιότητας της θάλασσας θα οδηγήσει στην ενίσχυση της απασχόλησης λόγω της αύξησης των δυνατοτήτων ανάπτυξης θαλάσσιων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, πράγμα που με τη σειρά του προϋποθέτει τη βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων. Με την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής, όλοι θα μπορέσουν να αποκομίσουν οφέλη από την εφαρμογή μιας κοινής προσέγγισης.

- Une démarche intégrée est indispensable au développement durable de la région de la mer Baltique, dont les problématiques sont liées: par exemple, l’amélioration de la qualité de l’eau de mer permet d’accroître le potentiel des activités maritimes, ce qui entraîne un renforcement de l’emploi et impose de développer les liaisons de transport. Une stratégie intégrée permettra à toutes les parties prenantes de tirer avantage d'une démarche commune.

- Ο καλύτερος συντονισμός και η πιο στρατηγική χρήση των κοινοτικών προγραμμάτων αποτελούν στοιχεία νευραλγικής σημασίας, ιδίως σε περίοδο κρίσης, για να εξασφαλιστεί ότι τα κεφάλαια που διατίθενται και οι πολιτικές που εφαρμόζονται στην περιοχή συμβάλλουν πλήρως στη στρατηγική. Επιπλέον, τα αποτελέσματα των ερευνητικών προγραμμάτων που υλοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα πρέπει να ενσωματώνονται πλήρως στα άλλα προγράμματα και τους άλλους τομείς πολιτικής.

- Une meilleure coordination et une utilisation plus stratégique des programmes communautaires sont des éléments clés — notamment en temps de crise — d’une contribution optimale des fonds et des politiques à la stratégie. En outre, les résultats des programmes de recherche dans ce domaine doivent être pleinement intégrés aux autres programmes et domaines politiques.

- Μέσα στο υφιστάμενο οικονομικό και νομικό πλαίσιο, υπάρχουν μεγάλες ευκαιρίες για αποδοτική δράση μέσω της ενίσχυσης της συνεργασίας και του συντονισμού.

- Le cadre financier et juridique actuel offre de formidables possibilités d’agir efficacement par une coopération et une coordination plus étroites.

- Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίστηκαν χρειάζονται συγκεκριμένες ενέργειες. Οι ενέργειες αυτές θα αναληφθούν από τους παράγοντες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων και των διαφόρων φορέων, των δήμων, των διεθνών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων και οργανισμών.

- Des mesures spécifiques sont nécessaires pour répondre aux problèmes. Ces mesures devront rassembler les parties prenantes de la région, y compris les autorités et les agences gouvernementales, les municipalités et les organisations internationales et non gouvernementales.

- Η στρατηγική είναι μια εσωτερική πρωτοβουλία που απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη της. Η αποδοτικότητα ορισμένων από τις ενέργειες που προτείνονται θα ενισχυθεί με την αδιάλειπτη εποικοδομητική συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες της περιοχής. Οι υπάρχουσες καλά λειτουργούσες δομές, και ιδίως —αλλά όχι αποκλειστικά— οι δομές που υπάρχουν στο πλαίσιο της Βόρειας Διάστασης, παρέχουν στην ΕΕ το πλαίσιο για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες αυτές.

- La stratégie est un instrument interne destiné à l’Union européenne et à ses États membres. L’efficacité de certaines des mesures proposées se verra renforcée par une coopération constructive permanente avec les autres pays intéressés dans la région. L’approfondissement de la coopération de l’Union avec ces pays peut se faire dans le cadre des structures existantes présentant un fonctionnement satisfaisant — notamment, mais pas exclusivement, dans le contexte de la dimension septentrionale.

Επομένως, η στρατηγική αναμένεται να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν τις υπάρχουσες ανάγκες και να τις προσαρμόσουν στους διαθέσιμους πόρους μέσω του συντονισμού των κατάλληλων πολιτικών. Αυτό θα επιτρέψει στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας να εξασφαλίσει βιώσιμο περιβάλλον και την καλύτερη δυνατή οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

La stratégie doit donc fournir à l’Union européenne et à ses membres un cadre intégré pour définir leurs besoins et les mettre en rapport avec les ressources disponibles en coordonnant les politiques pertinentes. Cela permettra ainsi à la région de la mer Baltique de jouir d’un environnement durable et d’un développement socioéconomique optimal.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει ένα ενδεικτικό σχέδιο δράσης, που έχει συζητηθεί διεξοδικά με τα κράτη μέλη και τους περιφερειακούς εμπλεκόμενους παράγοντες, με σκοπό να ενθαρρυνθεί η εφαρμογή συγκεκριμένων προγραμμάτων. Το σχέδιο δράσης έχει ως άξονα τέσσερις πυλώνες. Ωστόσο, πρόκειται για μια ολοκληρωμένη στρατηγική, καθώς συχνά οι προτεινόμενες ενέργειες συμβάλλουν σε περισσότερους από έναν προσδιορισμένους στόχους. Οι επιμέρους ενέργειες και τα βασικά έργα έχουν επιλεγεί με γνώμονα τη δυνατότητα ταχείας εφαρμογής και τον αντίκτυπό τους.

Par conséquent, la Commission présente un plan d’action indicatif, fruit d’une discussion approfondie avec les États membres et les parties prenantes régionales, destiné à encourager la réalisation de projets visibles. Ce plan d’action s’articule autour des quatre grands piliers. Il constitue, toutefois, une stratégie intégrée: bien souvent, les mesures proposées relèvent de plusieurs des objectifs définis. Les mesures et les projets phares ont été retenus parce qu’ils sont susceptibles d’être réalisés et de produire des résultats rapidement.

Υπόβαθρο και πλαίσιο

4. Contexte

Γεωγραφικ ή κάλυψη

4.1. Couverture géographique

Η στρατηγική καλύπτει τη μακροπερι φέρεια που περιβάλλει τη Βαλτική Θάλασσα. Ο βαθμός εξαρτάται από το θέμα: για παράδειγμα, στα οικονομικά ζητήματα θα καλύπτει όλες τις χώρες της περιοχής, στα ζητήματα ποιότητας του νερού θα καλύπτει ολόκληρη τη λεκάνη απορροής κ.ο.κ. Συνολικά, αφορά τα οκτώ κράτη μέλη που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα. Είναι επίσης απαραίτητη η στενή συνεργασία της ΕΕ με τη Ρωσία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν από κοινού πολλές από τις περιφερειακές προκλήσεις. Η ίδια ανάγκη για εποικοδομητική συνεργασία ισχύει επίσης για τη Νορβηγία και τη Λευκορωσία.

La stratégie concerne la «macrorégion» formant le pourtour de la mer Baltique. Sa portée varie en fonction des sujets: par exemple, sur le plan économique, elle s’adresse à l’ensemble des pays de la région; en ce qui concerne la qualité de l’eau, elle concerne l’ensemble du bassin hydrologique, etc. Globalement, la stratégie concerne les huit États membres qui bordent la mer Baltique. Une coopération étroite entre l’Union et la Russie est également nécessaire pour relever conjointement nombre des défis qui se posent dans la région. Une coopération constructive est tout autant nécessaire avec la Norvège et le Bélarus.

Σχετικές πολιτικές

4.2. Domaines politiques concernés

Σημασία για την περιοχή έχουν πολλές πολιτικές και προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν βασικά στοιχεία της στρατηγικής. Στις πολιτικές αυτές συγκαταλέγεται η πολιτική συνοχής, η οποία θα συνεισφέρει άνω των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ στην περιοχή το διάστημα 2007-2013. Η κοινή αλιευτική πολιτική συνεισφέρει άμεσα ένα επιπλέον ποσό 1,25 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Επιτροπή προτίθεται να συνεργαστεί με τις διαχειριστικές αρχές, για να τις βοηθήσει να εξασφαλίσουν ότι η διάθεση των πόρων συνάδει με τη στρατηγική.

Nombre des politiques et des programmes de l’Union européenne sont importants pour la région et devront être des maillons clefs de la présente stratégie. Parmi ceux-ci figure la politique de cohésion, dont l’aide destinée à la région dépasse 50 milliards d’euros pour la période 2007-2013. De son côté, la politique commune de la pêche (PCP) apporte une aide directe de l’ordre de 1,25 milliard d’euros. La Commission compte collaborer avec les autorités de gestion concernées pour s’assurer que l’affectation des fonds est conforme à la stratégie.

Η περιοχή της Αρκτικής, για την οποία εκδόθηκε πέρυσι ειδική ανακοίνωση της Επιτροπής[4], έχει ισχυρούς δεσμούς με την περιοχή της Βαλτικής μέσω της αλληλεπίδρασής της με τη ευρωαρκτική περιοχή της Θάλασσας Barents. Η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική και το σχέδιο δράσης της επιτροπής του Ελσίνκι (HELCOM) για τη Βαλτική Θάλασσα αποτελούν τους άξονες αναφοράς για τις περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, λαμβανομένων συγχρόνως υπόψη των κοινών πολιτικών της ΕΕ που έχουν επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως η γεωργία, η αλιεία και οι μεταφορές. Η κοινή γεωργική πολιτική, ιδίως μέσω της αγροτικής ανάπτυξης, συμβάλλει στον στόχο για ανάδειξη της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας σε περιβαλλοντικά βιώσιμη και ευημερούσα περιφέρεια. Οι πολιτικές της ενιαίας αγοράς και η ατζέντα της Λισαβόνας, συμπεριλαμβανομένου του λεγόμενου «νόμου για τις μικρές επιχειρήσεις», θα παράσχουν την έμπνευση για τα σχετικά τμήματα της στρατηγικής, και ιδίως για το τμήμα που αφορά την ευημερία, ενώ ο ευρωπαϊκός χώρος έρευνας, μαζί με τον χρηματοδοτικό του βραχίονα, το έβδομο ερευνητικό πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ-7), θα δώσει μια στέρεη επιστημονική βάση για τη βιώσιμη διαχείριση της λεκάνης της Βαλτικής Θάλασσας. Τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και ενέργειας είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του πυλώνα της προσπελασιμότητας και ελκυστικότητας. Επιπροσθέτως, το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας προσφέρει σημαντική πρόσθετη χρηματοδοτική στήριξη για πολυάριθμα έργα ενεργειακής υποδομής στην περιοχή. Στο πλαίσιο της αλιευτικής συμφωνίας ΕΕ–Ρωσίας θα προωθηθεί, όπου ενδείκνυται, η αλιευτική συνεργασία με τη Ρωσία.

Les liens entre la région arctique, qui a fait l'objet d'une communication spécifique de la Commission l'an dernier[4], et la région de la mer Baltique sont étroits, notamment grâce à l’interaction avec la région euro-arctique de Barents. Les mesures sur l’environnement sont inspirées de la directive-cadre «Stratégie pour le milieu marin» et du plan d’action de la commission d'Helsinki (HELCOM) pour la mer Baltique, compte tenu des politiques communes de l’Union affectant l’environnement marin (agriculture, pêche ou encore transports). La politique agricole commune contribue également — notamment par la voie du développement rural — à faire de la région de la mer Baltique un environnement durable et prospère. Les politiques relatives au marché unique, l’agenda de Lisbonne et le «Small Business Act» devront étayer les composantes correspondantes de la stratégie, particulièrement le chapitre consacré à la prospérité, et l’espace européen de la recherche, conjugué au 7e programme-cadre (FP7), son instrument de financement, constitueront une base solide pour la gestion durable du bassin de la mer Baltique. Les réseaux transeuropéens de transport et d’énergie constitueront la pierre angulaire des piliers «accessibilité» et «attractivité». Par ailleurs, le plan européen pour la relance économique prévoit pour la région d'importants investissements financiers dans de nombreux projets liés à l'infrastructure énergétique. Enfin, la coopération avec la Russie dans le domaine de la pêche se fondera, le cas échéant, sur l’accord UE-Russie ad hoc.

Απάντηση

5. Réaction

Λαμβάνοντας υπόψη τη σχεδόν ομόφωνη θέση όσων απάντησαν στις διαβουλεύσεις —από κάθε επίπεδο και κατηγορία—, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι εν λόγω προκλήσεις και ευκαιρίες μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα με μια ολοκληρωμένη πολυτομεακή περιφερειακή στρατηγική. Το εύρος των θεμάτων καθιστά ιδεώδη την εφαρμογή μιας προσέγγισης βασισμένης στην εδαφική συνοχή, όπως επισημάνθηκε στην άτυπη σύνοδο των υπουργών στη Λειψία το 2007.

Considérant la quasi-unanimité des réponses aux consultations effectuées — tous niveaux et types de partenaires confondus —, la Commission est convaincue que le meilleur moyen de relever les défis et d’exploiter le potentiel de la région est d’adopter une stratégie régionale multisectorielle intégrée. L’éventail des problématiques plaide fortement en faveur de l’adoption d’une démarche fondée sur la cohésion territoriale, conformément à la volonté affichée par les ministres réunis de manière informelle à Leipzig en 2007.

Η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας είναι καλό παράδειγμα μακροπεριφέρειας —δηλαδή, μιας περιοχής που καλύπτει διάφορες επιμέρους διοικητικές περιφέρειες, οι οποίες όμως έχουν αρκετά κοινά ζητήματα, ώστε να δικαιολογείται η εφαρμογή ενιαίας στρατηγικής προσέγγισης. Υπάρχουν και άλλες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αρχίζουν να αυτοπροσδιορίζονται ως μακροπεριφέρειες, και η προσέγγιση που υιοθετείται στην παρούσα στρατηγική θα προσφέρει σημαντικά διδάγματα ως προς τις δυνατότητες της μακροπεριφερειακής προσέγγισης.

La région de la mer Baltique est un parfait exemple de «macrorégion»: une zone regroupant différentes régions administratives ayant en commun suffisamment de problématiques pour justifier l’adoption d’une stratégie conjointe. D’autres zones de l’Union européenne commencent également à s’identifier en tant que macrorégions; aussi la voie ouverte par la présente stratégie offrira-t-elle des enseignements essentiels en ce qui concerne le potentiel d’une telle démarche.

Η παρούσα στρατηγική ακολουθεί τις προτάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή σχετικά με την εδαφική συνοχή στην πράσινη βίβλο του Οκτωβρίου του 2008, σύμφωνα με την οποία οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν ως γνώμονα τις ανάγκες λειτουργικών περιφερειών και όχι προκαθορισμένα οικονομικά και διοικητικά κριτήρια. Αυτή η μορφή μακροπεριφερειακής προσέγγισης παρέχει επίσης στην ΕΕ ένα καινοτόμο μέσο πολιτικής, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως καλό παράδειγμα των προσπαθειών που χρειάζονται για να επιτευχθούν οι κοινοί στόχοι της ΕΕ και να εξασφαλιστεί ο αποδοτικότερος συντονισμός των εδαφικών και τομεακών πολιτικών βάσει κοινών εδαφικών προκλήσεων.

Celle-ci fait suite aux propositions de la Commission en matière de cohésion territoriale formulées dans le livre vert d’octobre 2008, selon lesquelles les interventions doivent répondre aux besoins de régions fonctionnelles plutôt que découler de critères financiers et administratifs déterminés à l’avance. Ce type de stratégie macrorégionale confère également à l’Union un instrument politique novateur, qui constitue un bon exemple de moyen d’atteindre les objectifs partagés de l’UE et de permettre une coordination plus efficace des politiques territoriales et sectorielles sur la base des défis territoriaux communs.

Με τον ίδιο τρόπο, η συνεκτική και προορατική εφαρμογή των ενεργειών που προβλέπει η στρατηγική για τον τομέα της θάλασσας θα αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για την αξιολόγηση της περιφερειακής εφαρμογής (σε επίπεδο θαλάσσιων λεκανών) των πρωτοβουλιών της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής.

De la même façon, l’application cohérente et préventive des mesures prévues par la stratégie dans le domaine maritime offrira une formidable occasion d’évaluer des instruments en vue de la conduite régionale (au niveau du bassin maritime) des actions dans le contexte de la politique maritime intégrée.

Οι αναγκαίες ενέργειες μπορούν να ενταχθούν στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, στους οποίους προστίθεται ένα τμήμα όπου εξετάζονται τα οριζόντια ζητήματα. Αυτή η ομαδοποίηση γίνεται απλώς και μόνο για να διευκολυνθεί η ανάλυση: κάθε πυλώνας αφορά ευρύ φάσμα πολιτικών και επηρεάζει και τους άλλους πυλώνες.

Les mesures nécessaires se répartissent en quatre piliers — décrits ci-dessous —, auxquels vient s’ajouter un chapitre traitant des aspects transversaux. Cette répartition n’est utile qu’aux fins de l’analyse, chacun des piliers portant sur un large éventail de politiques ayant des répercussions sur les autres piliers.

Μια περιβαλλοντικά βιώσιμη περιοχή

5.1. Un environnement durable pour la région

Η Βαλτική Θάλασσα είναι μια από τις μεγαλύτερες λεκάνες υφάλμυρου νερού στον κόσμο, με σημαντικές διαφορές αλατότητας μεταξύ των υπολεκανών της. Είναι σχετικά ρηχή (μέσο βάθος 50 μέτρα έναντι 1500 μέτρων στη Μεσόγειο) και σχεδόν εντελώς περίκλειστη. Κάθε χρόνο ανανεώνεται μόνο το 3% των υδάτων της (σε όγκο) —δηλαδή χρειάζονται περισσότερα από 30 χρόνια για την ανανέωση του συνόλου των υδάτων της. Οι ποταμοί αποστραγγίζουν μια εδαφική περιοχή που έχει έκταση τετραπλάσια από την ίδια τη θάλασσα και πληθυσμό σχεδόν 90 εκατομμυρίων.

La mer Baltique constitue l’un des plus vastes systèmes d’eau saumâtre du monde, dont les sous-bassins présentent des niveaux de salinité relativement différents. Elle est assez peu profonde (en moyenne 50 mètres contre 1 500 mètres pour la mer Méditerranée) et presque entièrement fermée. Son eau ne se renouvelle qu’à hauteur de 3 % par an (en volume), ce qui signifie qu’il faut plus de trois décennies pour son renouvellement complet. Les fleuves qui s’y jettent drainent l’eau d’une zone quatre fois plus grande que la mer Baltique elle-même. La région abrite près de quatre-vingt-dix millions d’habitants.

Τα μοναδικά χαρακτηριστικά της Βαλτικής Θάλασσας και οι περιβαλλοντικές πιέσεις τις οποίες υφίσταται απαιτούν μια μακροπεριφερειακή προσέγγιση, για να αποτραπεί η μακροπρόθεσμη επιδείνωση της κατάστασής της. Η ανάγκη αυτή έχει αναγνωριστεί εδώ και πολύ καιρό —και μέσω της κοινής δράσης της HELCOM—, αν και χρειάζεται ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των τομεακών πολιτικών.

Les caractéristiques uniques de la mer Baltique et les pressions auxquelles est soumis son environnement imposent d’adopter une stratégie macrorégionale pour lutter contre sa détérioration à long terme. Cette nécessité est reconnue de longue date, ce qu’illustre l’action conjointe au sein du HELCOM, mais il importe d’accroître encore la coordination entre les différentes politiques sectorielles.

Τα σημαντικότερα ζητήματα στον τομέα του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Principales problématiques concernant l’environnement marin

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι πιέσεις όπως η μόλυνση από τις θρεπτικές ουσίες, και κυρίως από τα νιτρικά και τα φωσφορικά άλατα, δεν μπορούν να απορροφηθούν εύκολα, αλλά έχουν γρήγορα ορατές επιπτώσεις. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση του πληθυσμού των φυκών, που κάθε καλοκαίρι καλύπτουν μεγαλύτερο τμήμα της θάλασσας. Τα εν λόγω φύκη καταναλώνουν οξυγόνο εις βάρος των ψαριών και των άλλων μορφών ζωής. Αυτό το πρόβλημα έχει επισημανθεί εδώ και πολλά χρόνια, αλλά οι πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν μέχρι σήμερα δεν ήταν αρκετά αποτελεσματικές λόγω της αυξανόμενης πληθυσμιακής πίεσης, της ανεπαρκούς στόχευσης των αγροτικών μέτρων στις γεωργικές περιοχές εντατικής καλλιέργειας και του χρόνου που απαιτείται έως ότου τα μέτρα αποφέρουν σημαντικά αποτελέσματα.

Selon les données disponibles, les pressions, notamment de la pollution causée par les substances nutritives — nitrates et phosphates, principalement —, ne peuvent être rapidement assimilées, mais ont des conséquences rapides et visibles. L’accélération de la prolifération d’algues qui, chaque été, recouvrent toujours plus la mer, en est le résultat. Les poissons et les autres organismes vivants sont ainsi privés de l’oxygène consommé par ces algues. Ce problème est connu depuis de nombreuses années, mais l’efficacité des mesures prises jusqu’ici n’a pas été suffisante pour plusieurs raisons: la pression croissante exercée par les populations, le fait que les mesures agricoles n’ont pas été suffisamment ciblées sur les zones d’agriculture intensive, et le délai entre l’adoption des mesures et l’apparition de résultats significatifs.

Οι αλιευτικές δραστηριότητες δημιουργούν άλλη μια σημαντική επιβάρυνση στο οικοσύστημα. Τα αποθέματα ορισμένων ειδών έχουν μειωθεί σημαντικά, ενώ ορισμένες αλιευτικές πρακτικές έχουν ως αποτέλεσμα την τυχαία αλίευση μη στοχευόμενων ειδών ή την καταστροφή των βιοτόπων. Η καθιέρωση μιας διαχειριστικής προσέγγισης βασισμένης στο οικοσύστημα, όπως προτείνεται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της κοινής αλιευτικής πολιτικής, και η χρήση των διατάξεων της κοινής αλιευτικής πολιτικής για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της αλιείας στο θαλάσσιο περιβάλλον θα υποστηρίξουν τη διαφύλαξη του οικοσυστήματος της Βαλτικής, λαμβανομένου υπόψη του σχεδίου δράσης της HELCOM για τη Βαλτική Θάλασσα. Ο αλιευτικός στόλος πρέπει να είναι ανάλογος προς τους διαθέσιμους πόρους.

La pêche a également des répercussions importantes sur l’écosystème. Les stocks de certaines espèces ont considérablement diminué et certains types de pêche entraînent la capture involontaire d’individus d’espèces non ciblées ou la destruction des habitats. La mise en place d’une gestion écosystémique, telle qu’elle est proposée dans le cadre de la réforme de la PCP, et l’exploitation des dispositions de la PCP pour limiter les répercussions de la pêche sur l’environnement marin contribueront à préserver l’écosystème de la mer Baltique, compte tenu du plan d’action HELCOM pour la mer Baltique. Il convient d’adapter la flotte de pêche de la région aux ressources disponibles.

Το σχέδιο δράσης καλύπτει τους εξής τομείς προτεραιότητας: (1) μείωση της απόρριψης θρεπτικών ουσιών στη θάλασσα σε αποδεκτά επίπεδα· (2) προστασία των φυσικών ζωνών και της βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων και στον αλιευτικό τομέα· (3) μείωση της χρήσης και του αντικτύπου των επικίνδυνων ουσιών· (4) ανάδειξη της περιοχής σε υποδειγματική ζώνη καθαρής ναυσιπλοΐας· (5) μετριασμός και προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος.

Le plan d’action comporte les domaines d’intervention prioritaires suivants: 1) réduire les apports de substances nutritives dans la mer à des niveaux acceptables; 2) préserver les zones naturelles et la biodiversité, y compris en relation avec la pêche; 3) restreindre l’utilisation et l’incidence des substances dangereuses; 4) faire de la région un modèle de navigation propre; 5) atténuer le changement climatique et s’y adapter.

Μια ευημερούσα περιοχή

5.2. Une région prospère

Η θάλασσα ενώνει την περιοχή, η οποία όμως χωρίζεται ευδιάκριτα σε ένα ανθηρό και ιδιαίτερα καινοτόμο βορειοδυτικό και σε ένα αναπτυσσόμενο νοτιοανατολικό τμήμα. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των πιο επιτυχημένων καινοτόμων περιφερειών της ΕΕ, που βρίσκονται στις σκανδιναβικές χώρες και τη Γερμανία, και των περιοχών με μορφωμένους νέους αλλά ανεπαρκή υποδομή στην Πολωνία και τα τρία κράτη της Βαλτικής, αφήνουν περιθώρια για πρόσθετη συνεργασία και μεγάλα οφέλη για όλες τις πλευρές. Ειδικότερα, η συνεργασία αυτή πρέπει να παρέχει πραγματικές επιχειρησιακές ευκαιρίες στις ΜΜΕ, και ιδίως σε εκείνες που δραστηριοποιούνται σε καινοτόμους τομείς.

Si la région a la mer Baltique pour point d’ancrage, il n’en existe pas moins un fossé net entre, d’une part, le nord et l’ouest — prospères et très innovateurs — et, d’autre part, l’est et le sud — en voie de développement. Ces disparités entre les régions les plus prospères et innovatrices de l’Union (pays nordiques et Allemagne) et les régions disposant d’une main-d’œuvre jeune et très bien formée mais d’infrastructures insuffisantes (Pologne et les trois républiques baltes) offrent une chance d’approfondir la coopération et le développement, au bénéfice de toutes les parties. Cette coopération doit particulièrement s’attacher à fournir de véritables ouvertures commerciales aux petites et aux moyennes entreprises (PME), notamment dans les domaines innovants.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σοβαρή οικονομική κρίση. Πρέπει, αφενός, να αξιοποιήσει την εσωτερική αγορά και, αφετέρου, να μεγιστοποιήσει τις ευκαιρίες που παρέχει η καινοτομία. Η στρατηγική προσφέρει την ευκαιρία να μειωθούν περαιτέρω τα εμπόδια στο εμπόριο, να αντληθούν περισσότερα οφέλη από την ενιαία αγορά και να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρουν οι μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν στον τομέα της καινοτομίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η κερδοφορία και η ανταγωνιστικότητα των βασικών τομέων της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας, προκειμένου να αυξηθεί η συμβολή τους στην οικονομία και στη βιώσιμη ανάπτυξη.

L’Union européenne traverse aujourd’hui une grave crise économique. Elle doit s’attacher à tirer profit du marché intérieur, d’une part, et à optimiser les possibilités nées de l’innovation, d’autre part. La présente stratégie est l’occasion de lever de nouveaux obstacles aux échanges, à tirer toujours plus d’avantages du marché unique et à exploiter le potentiel des disparités en matière d’innovation. Il est en outre important de préserver la rentabilité et la compétitivité des principaux secteurs de l'agriculture, de la sylviculture et de la pêche pour accroître leur contribution à l'économie et au développement durable.

Για να επιτευχθούν υψηλά επίπεδα παραγωγικότητας και καινοτομίας, καθώς και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, πρέπει επίσης να ενισχυθούν, στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, η ένταξη και η ενσωμάτωση των πολιτών στην αγορά εργασίας. Η εξασφάλιση υψηλών επιπέδων απασχόλησης, η ύπαρξη θέσεων εργασίας καλής ποιότητας, η συνεχής παρουσία καλά εκπαιδευμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού, καθώς και η ουσιαστική μείωση των επιπέδων κοινωνικού αποκλεισμού αποτελούν παράγοντες νευραλγικής σημασίας για την εξασφάλιση τόσο της ανταγωνιστικότητας όσο και της ελκυστικότητας της περιοχής.

Pour atteindre des niveaux élevés de productivité et d'innovation et pérenniser sa croissance économique, la région de la mer Baltique doit également améliorer l'intégration dans le marché du travail. De forts taux d'emploi, des emplois de qualité, la disponibilité permanente d'une main-d'œuvre adaptable et bien formée, ainsi qu'un faible niveau d'exclusion sociale, sont autant de facteurs à même de garantir la compétitivité et l'attractivité de la région.

Τα σημαντικότερα ζητήματα στον τομέα της ευημερίας

Principales problématiques concernant la prospérité

Άρση των εμπορικών εμποδίων : Λόγω των μικρών εθνικών αγορών στη Βαλτική, είναι πολύ σημαντικό να αναβαθμιστεί το επιχειρηματικό περιβάλλον, για να τονωθεί η ανάπτυξη των τοπικών επιχειρήσεων και να προσελκυστούν ξένοι επενδυτές. Παρά την εσωτερική αγορά, εξακολουθούν να υπάρχουν πρακτικά εμπόδια που παρακωλύουν το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Οι διαβουλεύσεις και οι αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν για να καταρτιστεί η επισκόπηση της ενιαίας αγοράς για το 2007 δείχνουν ότι σε μερικές περιοχές και τομείς το νομικό πλαίσιο της ενιαίας αγοράς δεν λειτουργεί ακόμη όπως θα έπρεπε. Η βελτίωσή του θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ΜΜΕ, όπως αναγνωρίστηκε ήδη με τον «νόμο» για τις μικρές επιχειρήσεις. Πρέπει επίσης να καταβληθούν προσπάθειες, για να διευκολυνθούν η διασυνοριακή κυκλοφορία των εμπορευμάτων και η διοικητική επικοινωνία.

Lever les obstacles aux échanges — Du fait de la petite taille des marchés nationaux de la région, il est crucial de revaloriser l’environnement commercial pour favoriser le développement des entreprises locales et attirer les investisseurs étrangers. Des obstacles pratiques aux échanges de marchandises et de services persistent malgré le marché intérieur. Il ressort des consultations et des analyses effectuées pour l’élaboration du réexamen du marché unique de 2007 que, dans certains domaines et secteurs, le cadre juridique du marché unique ne fonctionne pas aussi bien qu’il le devrait. Son amélioration sera particulièrement importante pour les PME, comme l'a déjà souligné le «Small Business Act». Il est également nécessaire de simplifier les mouvements transfrontaliers de marchandises et de faciliter la communication entre les administrations.

Ενθάρρυνση της καινοτομίας : Το χάσμα που παρατηρείται μεταξύ Ανατολής–Δύσης όσον αφορά την ικανότητα καινοτομίας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας αντανακλάται στον τελευταίο ευρωπαϊκό πίνακα αποτελεσμάτων καινοτομίας (EIS 2007). Η μεταφορά γνώσεων και ικανοτήτων και η εμβάθυνση της συνεργασίας με τις σκανδιναβικές χώρες και τη Γερμανία, που έχουν τις κορυφαίες επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας, μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη συνεχή μείωση της υστέρησης που παρουσιάζουν η Πολωνία και τα τρία κράτη της Βαλτικής. Μαζί μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα δυναμικό περιβάλλον για την περαιτέρω ενίσχυση των επιδόσεων στον τομέα της καινοτομίας, εντείνοντας τη διεθνή συνεργασία σε διάφορους τομείς όπως η έρευνα, η δημιουργία ομάδων (clusters) και η καινοτομία στον τομέα των υπηρεσιών.

Stimuler l’innovation — Le dernier tableau de bord européen de l’innovation (TBEI 2007) illustre bien le fossé entre l’est et l’ouest de la région de la mer Baltique en matière de capacité d’innovation. Le transfert de connaissances et de compétences et une coopération renforcée de la part des pays nordiques et de l’Allemagne — qui enregistrent d’excellents résultats dans le domaine — peuvent fortement aider la Pologne et les États baltes à rattraper leur retard. Ensemble, nous pouvons faire naître un environnement dynamique favorable à un renforcement de l’innovation grâce à une intensification de la coopération transnationale dans divers domaines: recherche, clusters et innovation dans les services.

Το σχέδιο δράσης καλύπτει τους εξής τομείς προτεραιότητας: (1) εξάλειψη των εμποδίων που δυσχεραίνουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας· (2) πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που έχει η περιοχή στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας· (3) εφαρμογή του «νόμου» για τις μικρές επιχειρήσεις: προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, ενίσχυση των ΜΜΕ και αύξηση της αποδοτικής χρήσης του ανθρώπινου δυναμικού· (4) ενίσχυση της αειφόρου γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας.

Le plan d’action comporte les domaines d’intervention prioritaires suivants: 1) lever les obstacles au marché intérieur dans la région de la mer Baltique; 2) exploiter pleinement le potentiel de la région en matière de recherche et d’innovation; 3) appliquer le «Small Business Act», à savoir favoriser l’esprit d’entreprise, renforcer les PME et encourager une utilisation plus efficace des ressources humaines; 4) encourager des modes durables d’agriculture, de sylviculture et de pêche.

Μια προσιτή και ελκυστική περιοχή

5.3. Une région accessible et attractive

Η ίδια η Βαλτική Θάλασσα και οι εδαφικές ζώνες χαμηλού υψομέτρου που την περιβάλλουν υπήρξαν ανέκαθεν δρόμοι εμπορίου και επικοινωνίας. Η διαίρεση που συντελέστηκε μετά το 1945 διέκοψε μια μακρόχρονη παράδοση ελεύθερων επαφών, η οποία ξανάρχισε στη δεκαετία του ’90. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έγιναν τεράστιες επενδύσεις, πρέπει όμως να καταβληθεί πολύ μεγάλη ακόμη προσπάθεια για να φτάσουν οι υποδομές στα επίπεδα άλλων περιοχών της Ένωσης. Οι χερσαίοι και οι θαλάσσιοι δρόμοι πρέπει να γίνουν ακόμη πιο εύκολοι και φιλικοί για το περιβάλλον. Η Ανατολή και ο Βορράς εξακολουθούν να είναι υπερβολικά απομονωμένοι από την Ένωση. Η περιοχή αναδεικνύεται επίσης ολοένα και περισσότερο σε πύλη για την Ασία, κυρίως μέσω σιδηροδρομικών συνδέσεων.

La mer Baltique et les terres de basse altitude qui l’entourent constituent, depuis toujours, des routes commerciales et des voies de communication privilégiées. Ce modèle de relations ouvertes — auquel les divisions de l’après-Seconde Guerre mondiale ont mis un coup d’arrêt — n’est réapparu que dans les années 1990. Des investissements massifs s’en sont suivis ces deux dernières décennies, mais le chemin à parcourir est encore long avant que le niveau des infrastructures rattrape celui du reste de l’Union européenne. Il est souhaitable de rendre les liaisons maritimes et terrestres plus directes et respectueuses de l’environnement. L’est et le nord sont encore trop isolés du reste de l’Union. Par ailleurs, la région sert de plus en plus de porte vers l’Asie, notamment par le rail.

Ο ενεργειακός εφοδιασμός και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν ζητήματα ιδιαίτερης ανησυχίας: αν και μερικές χώρες της περιοχής έχουν σημαντικές εγχώριες πηγές ενέργειας, οι περισσότερες στηρίζονται στις εισαγωγές. Επομένως, οι διασυνδέσεις πρέπει να αναπτυχθούν περισσότερο και να διαφοροποιηθούν, για να μπορεί να αντιμετωπίζεται με επιτυχία κάθε πιθανή διακοπή του εφοδιασμού ή άλλοι κλυδωνισμοί. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι επίσης σημαντικές και μπορούν να ενισχυθούν με ενέργειες στους τομείς της εκπαίδευσης, του τουρισμού και της υγείας.

L’approvisionnement et la sécurité énergétiques sont un sujet de préoccupation majeur: si certains pays de la région disposent d’importantes ressources propres, la plupart d’entre eux sont dépendants des importations d’énergie. Aussi est-il nécessaire de poursuivre le développement et la diversification des interconnexions, de manière à pallier toute interruption de l’approvisionnement ou autres chocs. Les relations humaines sont également essentielles et peuvent être consolidées par des mesures dans les domaines de l’éducation, du tourisme et de la santé.

Τα σημαντικότερα ζητήματα στους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας

Principales problématiques concernant le transport et l’énergie

Μεταφορές: Σε πολλά τμήματα της περιοχής η προσπελασιμότητα είναι χαμηλή. Η Βόρεια Φινλανδία, η Σουηδία και τα κράτη της Βαλτικής έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά προσπελασιμότητας σε όλη την Ευρώπη τόσο ως προς τις εσωτερικές όσο και ως προς τις εξωτερικές συνδέσεις. Τα αίτια είναι η μεγάλη έκταση της περιοχής, πράγμα που συνεπάγεται μεγάλες αποστάσεις και μεγάλη χρονική διάρκεια των διαδρομών, και οι δύσκολες γεωγραφικές και κλιματικές συνθήκες. Η χαμηλή πυκνότητα των δικτύων υποδομών και υπηρεσιών συνεπάγεται υψηλές τιμές. Η βελτίωση της κατάστασης προϋποθέτει την ανάπτυξη βιώσιμων τρόπων μεταφοράς.

Transport — De nombreuses zones de la région ont une accessibilité réduite: le nord de la Finlande, la Suède et les pays baltes présentent les niveaux d’accessibilité les plus faibles de toute l’Europe, sur le plan des connexions tant intérieures qu’extérieures. Cette situation est due à la grande taille de la région — qui entraîne des distances et des temps de parcours importants — et aux difficiles conditions géographiques et climatiques. Le niveau élevé des prix s’explique quant à lui par le manque d’infrastructures ou la faible densité de services. Les améliorations doivent passer par les modes de transport durables.

Ενέργεια: Οι αγορές ενέργειας δεν υποστηρίζονται από τις κατάλληλες υποδομές και, αντί να διασυνδέονται σε ολόκληρη την περιοχή, έχουν υπερβολικά εθνικό προσανατολισμό. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μεγαλύτερους κινδύνους από πλευράς ενεργειακού εφοδιασμού και οδηγεί σε αύξηση των τιμών. Επιπλέον, για να λειτουργήσει ομαλά η εσωτερική αγορά ενέργειας, οι χώρες πρέπει να είναι διασυνδεδεμένες μεταξύ τους. Ωστόσο, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία, με εξαίρεση το υποθαλάσσιο καλώδιο Estlink μεταξύ Εσθονίας και Φινλανδίας, παραμένουν ουσιαστικά απομονωμένες από τα ευρύτερα ενεργειακά δίκτυα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Énergie — Les marchés de l’énergie souffrent d’un manque d’infrastructures appropriées ou d’une orientation trop nationale au détriment d’interconnexions au niveau de la région, ce qui engendre des risques en matière de sécurité énergétique et des prix plus élevés. Qui plus est, des interconnexions doivent exister entre les pays pour permettre un bon fonctionnement du marché intérieur de l’énergie. Or, l'Estonie, la Lettonie et la Lituanie restent, si l'on excepte le câble Estlink qui relie l'Estonie à la Finlande, largement isolés des réseaux énergétiques de l’Union européenne.

Το σχέδιο δράσης καλύπτει τους εξής τομείς προτεραιότητας: (1) βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές ενέργειας και αύξηση της αποδοτικότητας και της ασφάλειάς τους· (2) βελτίωση των εσωτερικών και εξωτερικών μεταφορικών συνδέσεων· (3) διατήρηση και ενίσχυση της ελκυστικότητας της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας, ιδίως μέσω της εκπαίδευσης, του τουρισμού και της υγείας.

Le plan d’action comporte les domaines d’intervention prioritaires suivants: 1) améliorer l’accès aux marchés de l’énergie, de même que l’efficacité et la sécurité de ceux-ci; 2) développer les liaisons intérieures et extérieures de transport; 3) préserver et renforcer l’attractivité de la région de la mer Baltique, notamment par l’éducation, le tourisme et la santé.

Μια ασφαλής περιοχή

5.4. Une région sûre

Το περιβάλλον ασφαλείας της περιοχής θα εξακολουθήσει να υφίσταται σημαντικές αλλαγές κατά τα προσεχή έτη. Η θαλάσσια κυκλοφορία αναμένεται να ενταθεί, πράγμα που θα αυξήσει τον κίνδυνο ατυχημάτων και θα κάνει την περιοχή πιο ευάλωτη στη ρύπανση. Συνεργασία υπάρχει ήδη, πρέπει όμως να ενισχυθεί, έτσι ώστε η περιοχή να αποκτήσει ηγετική θέση στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο. Μια θαλάσσια καταστροφή όπως το ναυάγιο του πλοίου «Erika» θα είχε ολέθριες επιπτώσεις. Η επέκταση και η εμβάθυνση της συνεργασίας της ΕΕ σε ποινικά θέματα σημαίνουν ότι η περιφερειακή δραστηριότητα για την καταπολέμηση του εγκλήματος πρέπει να έχει ως επίκεντρο την ενίσχυση της έμπρακτης διασυνοριακής συνεργασίας. Τέλος, η περιοχή πρέπει να προετοιμαστεί για την αναμενόμενη αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω της αλλαγής του κλίματος.

La sécurité de la région sera encore marquée par d’importantes transformations dans les années à venir, la croissance du trafic maritime induisant une hausse du risque d’accidents et une plus grande vulnérabilité à la pollution. Il est donc nécessaire de renforcer la coopération — qui existe déjà — afin de faire de la région un modèle de sécurité maritime dans le monde. Une catastrophe maritime telle que le naufrage de l’Erika aurait des conséquences désastreuses. Du fait de l’approfondissement de la coopération en matière de criminalité au sein de l’Union, l’activité de lutte contre ce fléau dans la région devrait donc d’abord viser à intensifier la coopération pratique transfrontalière. Enfin, la région doit se préparer à l’intensification des phénomènes météorologiques extrêmes que ne manquera pas de provoquer le changement climatique.

Τα σημαντικότερα ζητήματα στον τομέα της ασφάλειας

Principales problématiques concernant la sécurité

Τυχαία ή εσκεμμένη θαλάσσια ρύπανση: Λόγω της στρατηγικής θέσης της η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας αποτελεί φυσική οδό μεταφοράς πετρελαίου, ιδίως από τη Ρωσία. Από το 1995 έως το 2005 η κυκλοφορία πετρελαιοφόρων πλοίων στον κόλπο της Φινλανδίας τετραπλασιάστηκε. Αυτή η σημαντική αυξητική τάση αναμένεται να συνεχιστεί. Αυξητική τάση παρουσιάζουν επίσης οι δραστηριότητες μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου. Αυτές οι δραστηριότητες εγκυμονούν κινδύνους για το περιβάλλον, ιδίως στις δύσκολες συνθήκες του χειμώνα. Το 2007 σημειώθηκαν στη Βαλτική 120 ναυτικά ατυχήματα. Πρέπει να καταβληθούν και άλλες προσπάθειες για να βελτιωθεί το επίπεδο συνεργασίας, συντονισμού και συνοχής των ενεργειών που αναλαμβάνουν οι φορείς ασφάλειας και επιτήρησης της ναυτιλίας και για να γίνουν πιο αποτελεσματικές οι παρεμβάσεις σε περιπτώσεις καταστροφών.

Pollution marine accidentelle ou intentionnelle — Du fait de sa position stratégique, la région de la mer Baltique est une zone de passage naturelle pour le transport de pétrole, notamment en provenance de Russie. Entre 1995 et 2005, les expéditions de pétrole à partir du golfe de Finlande ont été multipliées par quatre et devraient continuer de progresser sensiblement. Le transport de gaz naturel liquéfié est également en train de s’intensifier. Ces activités comportent des risques pour l’environnement, notamment dans des conditions hivernales difficiles. En 2007, cent vingt accidents de navires se sont produits dans la mer Baltique. De nouvelles mesures doivent encore être adoptées pour renforcer la coopération, la coordination et la cohérence des agences de sécurité et de surveillance maritimes, ainsi que les interventions en cas de catastrophe.

Διασυνοριακή εγκληματικότητα: Τα εγκληματολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής επηρεάζονται από τη γεωγραφική της θέση, από την ανομοιογένεια των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών της, από τις διαφορές που παρατηρούνται στις τιμές των προϊόντων τα οποία υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης και από την ελευθερία και την ευκολία της πρόσβασης στην περιοχή της Βαλτικής, που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των ενδοκοινοτικών σχέσεων. Αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν ιδιαίτερες ευθύνες για τα κράτη μέλη με εξωτερικά σύνορα, ιδίως μετά την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν από κοινού μέτρα για τη διαφύλαξη της εσωτερικής ασφάλειας.

Criminalité transfrontalière — Divers facteurs influent sur les modèles de criminalité de la région: sa situation géographique, les disparités des conditions socioéconomiques, les différences de prix des produits soumis à accises, ainsi que l’ouverture et la facilité d’accès de la région de la mer Baltique, caractéristiques des relations intracommunautaires. Ces facteurs confèrent des responsabilités particulières aux États membres ayant des frontières extérieures, notamment depuis la suppression des contrôles aux frontières intérieures. Tous les États membres doivent adopter des mesures dans le domaine de la coopération afin de garantir la sécurité intérieure.

Το σχέδιο δράσης καλύπτει τους εξής τομείς προτεραιότητας: (1) να κατακτήσει η περιοχή ηγετική θέση στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας· (2) να ενισχυθεί η προστασία από μείζονα έκτακτα περιστατικά στη θάλασσα και την ξηρά· (3) να περιοριστούν οι διασυνοριακές εγκληματικές δραστηριότητες και οι επιπτώσεις τους.

Le plan d’action comporte les domaines d’intervention prioritaires suivants: 1) faire de la région un modèle de sécurité maritime; 2) renforcer la protection face aux urgences majeures, sur terre comme en mer; 3) réduire la criminalité transfrontalière et ses répercussions.

Οριζόντιες ενέργειες

5.5. Actions transversales

Ορισμένες οριζόντιες ενέργειες έχουν θεμελιώδη σημασία για το σύνολο της στρατηγικής. Στις ενέργειες αυτές περιλαμβάνεται η ανάπτυξη ολοκληρωμένων δομών διαχείρισης των θαλάσσιων ζητημάτων και ο θαλάσσιος και χερσαίος χωροταξικός σχεδιασμός. Το σχέδιο BONUS-169, που συνδυάζει μια προσέγγιση οικοσυστήματος με μια αποτελεσματική διεπαφή επιστήμης/πολιτικής και χρηματοδοτείται από το ΠΠΕ-7 (έβδομο ερευνητικό πρόγραμμα-πλαίσιο), αποτελεί παράγοντα νευραλγικής σημασίας για την επιτυχή υλοποίηση της στρατηγικής.

Diverses mesures transversales revêtent une importance capitale pour l’ensemble de la stratégie, parmi lesquelles la mise en place de structures intégrées de gouvernance maritime et l’aménagement de l’espace maritime et du territoire. Le projet BONUS-169, qui associe approche écosystémique et interface science/politique efficace grâce au financement du 7e programme-cadre, constitue un élément crucial de la réussite de la stratégie.

Εφαρμογή και διακυβέρνηση - από τ α λογια στην πραξη

6. Concrétisation et gouvernance: de la parole aux actes

Διαδικασία διαβο υλεύσεων

6.1. Consultation

Η Επιτροπή συμμετ έσχε σε μια εντατική διαδικασία διαβουλεύσεων που είχε τρεις βασικές συνιστώσες: υποβολή ανεπίσημων εγγράφων από τις κυβερνήσεις και άλλους επίσημους φορείς της περιοχής· διοργάνωση εκδηλώσεων με τη συμμετοχή των διαφόρων εμπλεκόμενων παραγόντων, για να δοθεί η δυνατότητα στους δημόσιους φορείς, στις μη κυβερνητικές οργανώσεις και στους φορείς του ιδιωτικού τομέα να καταθέσουν την πείρα τους· δημόσιες διαβουλεύσεις μέσω του ιστοτόπου Εuropa, που είχαν πολύ μεγάλη ανταπόκριση.

La Commission a effectué une consultation approfondie qui s’articulait autour de trois grands axes: documents informels produits par des gouvernements ou des organes officiels de la région; manifestations rassemblant les parties prenantes pour permettre aux autorités, aux ONG et au secteur privé de partager leur savoir-faire; consultation publique sur Internet (Europa), qui a rencontré un large écho.

Τα μηνύματα ήταν σαφή:

Les conclusions de la consultation sont claires:

- Κανένας νέος φορέας. Η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας διαθέτει πολλές δομές συνεργασίας. Δεν πρέπει να δημιουργηθούν νέοι φορείς, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόσθετες διοικητικές δαπάνες, χωρίς συμβολή σε αποδοτική δράση.

- Pas de nouvelle institution: la région de la mer Baltique dispose déjà de nombreuses structures de coopération; il n’est pas souhaitable d’en créer de nouvelles qui apporteraient de nouvelles charges administratives sans pour autant permettre un gain d’efficacité.

- Όχι απλώς μια στρατηγική. Πρέπει να υπάρξουν ενέργειες —συγκεκριμένες, ορατές ενέργειες— για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων που υπάρχουν στην περιοχή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, στο σχέδιο δράσης της, επιμένει ότι τα κράτη μέλη και οι άλλοι εμπλεκόμενοι παράγοντες πρέπει να αναλάβουν ευθύνη ως επικεφαλής εταίροι για συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας και για βασικά έργα, π.χ. με την ανάπτυξη ολοκληρωμένων δομών διαχείρισης των θαλάσσιων ζητημάτων σύμφωνα με την ολοκληρωμένη προσέγγιση της θαλάσσιας πολιτικής.

- Ne pas se limiter à une stratégie: des mesures — concrètes et visibles — doivent être prises pour relever les défis auxquels la région est confrontée. C’est pourquoi la Commission souligne, dans son plan d’action, que les États membres et les autres parties prenantes doivent prendre les rênes de l’action dans certains domaines prioritaires spécifiques et piloter des projets phares, par exemple la mise en place de structures intégrées de gouvernance maritime conformément à l’approche intégrée de la politique maritime.

- Συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η συμμετοχή αυτή πρέπει να υπερακοντίζει την απλή παρακολούθηση της εκτέλεσης των προγραμμάτων χρηματοδότησης και της μεταφοράς των οδηγιών. Η Επιτροπή θα μπορούσε να καλύψει την ανάγκη για ένα ανεξάρτητο, πολυτομεακό σώμα, που μπορεί να εγγυηθεί τον απαραίτητο συντονισμό, την παρακολούθηση και τη συνέχεια του σχεδίου δράσης, καθώς επίσης την τακτική επικαιροποίηση του σχεδίου και της στρατηγικής, ανάλογα με τις ανάγκες.

- Participation de la Commission européenne: elle doit aller au-delà du contrôle de l’exécution des programmes de financement et de la transposition des directives. En réponse au besoin relevé, la Commission pourrait assumer le rôle d’organe indépendant et multisectoriel chargé d’assurer la coordination, le contrôle et le suivi du plan d’action ainsi que l’actualisation régulière du plan et de la stratégie, le cas échéant.

Προτάσεις διακυβέρνησης και εφαρμογής

6.2. Propositions en matière de gouvernance et de concrétisation

Με βάση τα ανωτέρω συμπεράσματα και την ανάγκη να υιοθετηθεί ευέλικτη προσέγγιση, λόγω του μεγάλου εύρους των ενεργειών, διατυπώνονται οι ακόλουθες προτάσεις σχετικά με τη διακυβέρνηση και την εφαρμογή:

À la lumière des présentes conclusions, et compte tenu de la souplesse nécessaire en raison de l'étendue du champ d'action, la Commission présente les propositions ci-dessous en matière de gouvernance et de concrétisation.

- Χάραξη πολιτικής: Καθώς τα κράτη μέλη θα συνεργάζονται για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων, η γενική εποπτεία θα παραμείνει στο πλαίσιο των κοινοτικών δομών, με την υποβολή περιοδικών εκθέσεων και προτάσεων για συστάσεις από την Επιτροπή στο Συμβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα ενημερώνεται τακτικά για την πορεία της στρατηγικής.

- Conception des politiques: la coopération entre les États membres en vue de l’adoption de mesures concrètes fera l’objet d’une surveillance générale au niveau des structures communautaires, ainsi que de rapports réguliers et de propositions de recommandation de la Commission au Conseil. Ce dernier sera tenu au courant de l’état d’avancement de la stratégie.

- Η Επιτροπή θα είναι αρμόδια για το συντονισμό, τον έλεγχο, την υποβολή εκθέσεων, τη διευκόλυνση της εφαρμογής και την παρακολούθηση της συνέχειας . Σε συνεργασία με τους παράγοντες της περιοχής, πρέπει να καταρτίζει τακτικές εκθέσεις προόδου και να χρησιμοποιεί το δικαίωμα πρωτοβουλίας της για να υποβάλλει προτάσεις προσαρμογής της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης, όταν χρειάζεται. Στο πλαίσιο του συντονισμού πρέπει να παρακολουθείται ο τρόπος με τον οποίο η χρήση των πόρων συμβάλλει στις προτεραιότητες της στρατηγικής. Το 2011 προβλέπεται να γίνει επανεξέταση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας της στρατηγικής και της εφαρμογής του σχεδίου δράσης.

- La Commission sera chargée de la coordination, du contrôle, de la diffusion de l'information, des mesures d'aide à l'application et du suivi . En partenariat avec les parties prenantes de la région, elle élaborera régulièrement des rapports d’avancement et usera de son pouvoir d’initiative pour présenter des propositions d’adaptation de la stratégie et du plan d’action lorsque cela sera nécessaire. La coordination comprend l’examen de l’utilisation des fonds au regard des priorités de la stratégie. Une réévaluation de la valeur ajoutée européenne de la stratégie et de l’application du plan d’action est prévue pour 2011.

- Η επιτόπια εφαρμογή —ευθύνη των εταίρων που δραστηριοποιούνται ήδη στην περιοχή— θα ευθυγραμμιστεί ακόμη περισσότερο με τους στόχους και τις επιδιώξεις της στρατηγικής. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα άλλα όργανα, τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τους διεθνείς φορείς προγραμματισμού και τις διακυβερνητικές οργανώσεις, όπως η HELCOM, για να ορίσει τους συντονιστικούς φορείς για κάθε τομέα προτεραιότητας και τους επικεφαλής εταίρους για τα κυριότερα σχέδια.

- L’application sur le terrain — qui incombe aux partenaires déjà actifs dans la région — sera adaptée aux objectifs de la présente stratégie. La Commission collaborera avec les autres institutions, les États membres et les régions, les institutions financières internationales, les autorités de programmation transnationales et les organisations intergouvernementales (à l’instar de HELCOM) en vue de désigner les autorités de coordination au niveau des domaines d’intervention prioritaires et les chefs de file pour les projets phares.

- Για να διατηρηθεί το υψηλό επίπεδο συμμετοχής όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων της περιοχής, που ήταν σαφέστατο κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων, θα καθιερωθεί ένα ετήσιο φόρουμ, το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στους φορείς που εμπλέκονται στις διάφορες πτυχές της στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένων και φορέων από ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες, να εξετάζουν και να συζητούν την πορεία της στρατηγικής και να διατυπώνουν συστάσεις για θέματα εφαρμογής.

- Pour maintenir la participation intense de toutes les parties prenantes de la région, qui est clairement apparue au cours des consultations, un forum annuel sera organisé. Il rassemblera les partenaires concernés par les différentes facettes de la stratégie — y compris les pays tiers intéressés — et permettra d'examiner l'état d'avancement de la stratégie de formuler des recommandations sur son application.

- Τέλος, οι σχέσεις με τρίτες χώρες πρέπει να αναπτυχθούν πρωτίστως μέσω της Βόρειας Διάστασης, αλλά με τη δυνατότητα χρήσης και εναλλακτικών διαύλων, όταν αυτοί είναι χρήσιμοι.

- Enfin, les relations avec les pays tiers, qui auront principalement lieu dans le cadre de la dimension septentrionale, pourront également être menées par d’autres voies, si celles-ci se révèlent utiles.

Πρακτική εφαρμογή

6.3. Application

Αυτές οι ρυθμίσεις θα ενθαρρύνουν τον αποδοτικό πολιτικό συντονισμό, την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας και τον καλύτερο συντονισμό των χρηματοδοτικών μέσων. Η Επιτροπή δεν προτείνει πρόσθετους χρηματοδοτικούς ή άλλους πόρους αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, μερικές από τις ειδικές ενέργειες και σχέδια θα απαιτήσουν οικονομική ενίσχυση. Μια σημαντική πηγή είναι τα διαρθρωτικά ταμεία[5] που είναι διαθέσιμα στην περιοχή —τα περισσότερα προγράμματα επιτρέπουν ήδη τις ενέργειες που προβλέπονται στη στρατηγική. Οι αρχές προγραμματισμού μπορούν να αναθεωρήσουν τα κριτήρια χορήγησης και να διευκολύνουν την επιλογή σχεδίων που ευθυγραμμίζονται με τη στρατηγική. Ακόμη, η Επιτροπή θα χαιρετίσει τις κατάλληλες τροποποιήσεις των προγραμμάτων, όπου είναι απαραίτητο.

Ces dispositions favoriseront une bonne coordination politique, une application efficace de la législation communautaire et une meilleure coordination des instruments de financement. À ce stade, la Commission ne propose pas d’affecter de fonds ou de ressources supplémentaires. Toutefois, une aide financière devra être apportée à certains projets ou mesures spécifiques. Les Fonds structurels[5] disponibles dans la région constituent une source essentielle à cet égard: la plupart des programmes prévoient déjà des mesures préconisées par la stratégie. Les autorités de programmation peuvent réexaminer les critères d’attribution afin de faciliter la sélection de projets pertinents au regard de la stratégie. Par ailleurs, la Commission accueillera favorablement toute modification nécessaire des programmes allant dans ce sens.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει να εξετάσουν τη χρηματοδότηση σχεδίων και ενεργειών που συνάδουν με τις προτεραιότητες της στρατηγικής από τους ιδίους πόρους τους. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλα διεθνή και περιφερειακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως η Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν.

En outre, les États membres sont convenus d’examiner les projets et les mesures de financement qui répondent aux priorités de la stratégie et font l’objet d’un financement national. Des aides de la Banque européenne d’investissement et d’autres institutions financières internationales et régionales — notamment la Banque nordique d’investissement et la Banque européenne pour la reconstruction et le développement — pourraient également être envisagées.

Συμπερασμα

7. Conclusions

Η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας έχει μακρόχρονη παράδοση δικτύωσης και συνεργασίας σε πολλούς τομείς πολιτικής. Η παρούσα στρατηγική παρέχει την ευκαιρία να περάσουμε από τα λόγια στην πράξη και να εξασφαλίσουμε πραγματικά οφέλη για το σύνολο της περιοχής.

La région de la mer Baltique a une longue tradition de mise en réseau et de coopération, et ce dans de nombreux domaines d'action. Cette stratégie est l'occasion de passer aux actes et d'apporter des avantages réels à la région dans son ensemble.

Η ανάλυση που προηγήθηκε καταδεικνύει την ανάγκη για ένα κοινό στρατηγικό όραμα που θα καθοδηγεί τη μελλοντική εδαφική ανάπτυξη στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Είναι σαφές ότι, μόνος του, κανείς δεν μπορεί να εφαρμόσει τη δέσμη μέτρων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και την αξιοποίηση των ευκαιριών της περιοχής. Είμαστε πεπεισμένοι ότι μια στρατηγική για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, που αποτελείται από την προσέγγιση και τις ενέργειες που περιγράφονται ανωτέρω, έχει ουσιώδη σημασία για την προστασία της Βαλτικής Θάλασσας και την πλήρη αξιοποίηση των ευκαιριών που διανοίγονται στην περιοχή.

La présente analyse démontre la nécessité de définir une conception stratégique commune de l’avenir du développement de la région de la mer Baltique. Il apparaît clairement que nul n’est en mesure, isolément, d’appliquer l’éventail de mesures nécessaires pour relever les défis auxquelles la région est confrontée et exploiter pleinement son potentiel. La Commission est convaincue qu’une stratégie pour la région de la mer Baltique — composée de la démarche et des mesures décrites précédemment — est essentielle à la protection de la mer Baltique et à la pleine réalisation des possibilités ouvertes dans la région.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να εξετάσει και να εγκρίνει την παρούσα ανακοίνωση και το σχετικό σχέδιο δράσης.

C’est pourquoi la Commission invite le Conseil à examiner et à approuver la présente communication et le plan d’action correspondant.

[1] Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία και Σουηδία.

[1] Danemark, Estonie, Finlande, Allemagne, Lettonie, Lituanie, Pologne et Suède

[2] Η Βόρεια Διάσταση παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για την προώθηση του διαλόγου και την ανάπτυξη συγκεκριμένης συνεργασίας στη βόρεια Ευρώπη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Ρωσίας.

[2] La dimension septentrionale constitue une cadre commun destiné à favoriser le dialogue et une coopération concrète en Europe du Nord entre l'Union européenne, l'Islande, la Norvège et la Russie.

[3] Έγγραφο εργασίας του προσωπικού της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας: υπό έκδοση.

[3] Document de travail des services de la Commission concernant une stratégie de l’Union européenne pour la région de la mer Baltique: à venir.

[4] «Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η περιοχή της Αρκτικής», COM(2008) 763 της 20.11.2008.

[4] «L’Union européenne et la région arctique», COM(2008) 763 du 20.11.2008

[5] Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, Ταμείο Συνοχής, Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας.

[5] Fonds européen de développement régional, Fonds de cohésion, Fonds social européen, Fonds européen agricole pour le développement rural et Fonds européen pour la pêche.