[pic] | EUROOPAN YHTEISÖJEN KOMISSIO |

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Bryssel 19.12.2005

Βρυξέλλες, 19.12.2005

KOM(2005) 672 lopullinen

COM(2005) 672 τελικό

VIHREÄ KIRJA

ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ

yhteisön kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvista vahingonkorvauskanteista

Αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΚ

(komission esittämä){SEK(2005) 1732}

(υποβληθέν από την Επιτροπή) { SEC(2005) 1732}

SISÄLLYSLUETTELO

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1 Vihreän kirjan tausta ja tavoitteet 3

1 Πλαίσιο και στόχοι της Πράσινης Βίβλου 3

1.1 Vahingonkorvausvaatimukset osana yhteisön kilpailuoikeuden täytäntöönpanojärjestelmää 3

1.1 Αγωγές αποζημίωσης στο πλαίσιο του συστήματος εφαρμογής της κοινοτικής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας 3

1.2 Ongelman pääpiirteet 4

1.2 Περιγραφή του προβλήματος 4

1.3 Tavoitteet 4

1.3 Στόχοι 4

2 Pääkysymykset 4

2 Κυριότερα ζητήματα 5

2.1 Mahdollisuus tutustua todisteisiin 5

2.1 Πρόσβαση στις αποδείξεις 5

2.2 Tuottamusedellytys 6

2.2 Προϋπόθεση πταίσματος 7

2.3 Vahingonkorvaukset 7

2.3 Αποζημίωση 7

2.4 Vaikutusten siirto ja epäsuoran ostajan asema 8

2.4 Η ένσταση μετακύλισης και η θέση του έμμεσου αγοραστή 8

2.5 Kuluttajien edun puolustaminen 8

2.5 Προάσπιση των συμφερόντων του καταναλωτή 9

2.6 Toimista aiheutuvat kustannukset 9

2.6 Κόστος των αγωγών 10

2.7 Julkisen ja yksityisen täytäntöönpanon yhteensovittaminen 9

2.7 Συντονισμός της εφαρμογής της νομοθεσίας από δημόσιους καιιδιωτικούς φορείς 10

2.8 Toimivaltakysymykset ja sovellettava laki 10

2.8 Δικαιοδοσία και εφαρμοστέο δίκαιο 11

2.9 Muita seikkoja 11

2.9 Άλλα ζητήματα 12

VIHREÄ KIRJA

ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ

yhteisön kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvista vahingonkorvauskanteista

Αγωγές αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΚ

Voimakas kilpailu avoimilla sisämarkkinoilla on paras tae sille, että Euroopan yritykset lisäävät tuottavuuttaan ja innovaatiokykyään. Kilpailulainsäädännön toimeenpano on hyvin tärkeä osa Lissabonin strategiaa, jonka tavoitteena on vahvistaa Euroopan unionin taloutta ja luoda työpaikkoja EU:n kansalaisille.

Ο υγιής ανταγωνισμός σε μια ανοικτή εσωτερική αγορά αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για την αύξηση της παραγωγικότητας και του δυναμικού καινοτομίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η τήρηση της νομοθεσίας ανταγωνισμού αποτελεί βασικό στοιχείο της "στρατηγικής της Λισσαβόνας", που στοχεύει στην ανάπτυξη της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη δημιουργία απασχόλησης για τους πολίτες της Ευρώπης.

EY:n perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklan soveltamiseen liittyvää prosessioikeutta on nykyaikaistettu ja kilpailuoikeuden täytäntöönpanoa pyritään parantamaan. Tässä vihreässä kirjassa ja siihen liittyvässä komission yksiköiden valmisteluasiakirjassa käsitellään yhteisön kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvien vahingonkorvausvaatimusten edellytyksiä. Vihreässä kirjassa ja valmisteluasiakirjassa kuvataan, millaisia esteitä on tällaisten vaatimusten tehokkaammalla esittämisellä, ja ehdotetaan ongelmiin ratkaisuja. Kun kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvien vahingonkorvausvaatimusten tekemistä yksinkertaistetaan, kilpailusääntöjen rikkomisen vuoksi vahinkoa kärsineiden kuluttajien ja yritysten on helpompi saada rikkojalta korvaus ja samalla vahvistetaan kilpailuoikeuden täytäntöönpanoa.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών για βελτίωση της τήρησης της νομοθεσίας ανταγωνισμού μετά τον εκσυγχρονισμό των διαδικαστικών κανόνων για την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ, η παρούσα Πράσινη Βίβλος και το έγγραφο εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού που επισυνάπτεται, πραγματεύονται τις προϋποθέσεις για την υποβολή αγωγών αποζημίωσης λόγω παράβασης των κοινοτικών αντιμονοπωλιακών κανόνων. Διαπιστώνονται τα εμπόδια στην καθιέρωση αποτελεσματικότερου συστήματος άσκησης των αγωγών αυτών και προτείνονται εναλλακτικές λύσεις των σχετικών προβλημάτων. Η διευκόλυνση της άσκησης αγωγών αποζημίωσης για παράβαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας δεν θα διευκολύνει μόνο την αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν καταναλωτές και επιχειρήσεις από παραβάσεις των αντιμονοπωλιακών κανόνων, αλλά θα ενισχύσει και την τήρηση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

1 Vihreän kirjan tausta ja tavoitteet

1 Πλαίσιο και στόχοι της Πράσινης Βίβλου

1.1 Vahingonkorvausvaatimukset osana yhteisön kilpailuoikeuden täytäntöönpanojärjestelmää

1.1 Αγωγές αποζημίωσης στο πλαίσιο του συστήματος εφαρμογής της κοινοτικής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας

Perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklan kilpailusääntöjä sovelletaan sekä julkis- että yksityisoikeudessa. Molemmat tavat kuuluvat samaan täytäntöönpanojärjestelmään ja niillä on yhteiset tavoitteet: kilpailuoikeudessa kiellettyjen kilpailunvastaisten käytänteiden estäminen sekä yritysten ja henkilöiden suojaaminen näiltä käytänteiltä ja niiden aiheuttamalta vahingolta. Molemmat tavat ovat tärkeitä, kun luodaan kilpailukykyistä taloutta ja pidetään sitä yllä.

Η εφαρμογή των αντιμονοπωλιακών κανόνων που διατυπώνονται στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης εξασφαλίζεται είτε από τις δημόσιες αρχές είτε από τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες. Και οι δύο αυτές μορφές παρέμβασης αποτελούν μέρος ενός κοινού συστήματος και εξυπηρετούν τους ίδιους σκοπούς: αποτροπή των αντιανταγωνιστικών πρακτικών που απαγορεύονται από την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία και προστασία των επιχειρήσεων και των καταναλωτών από τις πρακτικές αυτές και από τις επιζήμιες συνέπειές τους· Η εφαρμογή των αντιμονοπωλιακών κανόνων τόσο με δημόσια όσο και με ιδιωτική πρωτοβουλία είναι σημαντικό μέσο για τη δημιουργία και τη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής οικονομίας

Julkisesta täytäntöönpanosta vastaavat komissio ja jäsenvaltioiden kilpailuviranomaiset, jotka soveltavat yhteisön kilpailuoikeutta yksittäisiin tapauksiin. Komissio ja jäsenvaltioiden kilpailuviranomaiset muodostavat asetuksen (EY) N:o 1/2003 mukaan verkoston, joka vastaa yhteisön kilpailusääntöjen julkisesta täytäntöönpanosta. Nämä viranomaiset voivat tehdä esimerkiksi päätöksiä, joissa todetaan yrityksen rikkoneen kilpailuoikeutta tai asetetaan sakkoja. Julkinen täytäntöönpano on välttämätöntä, jotta turvataan EY:n perustamissopimuksen mukaiset oikeudet tehokkaasti ja täytetään sen mukaiset velvollisuudet.

Όσον αφορά την εφαρμογή από τις δημόσιες αρχές, τόσο η Επιτροπή όσο και οι αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών (ΕΑΑ) εφαρμόζουν την κοινοτική νομοθεσία ανταγωνισμού σε ατομικές υποθέσεις. Βάσει του κανονισμού 1/2003, η Επιτροπή και οι ΕΑΑ αποτελούν ένα δίκτυο αρχών ανταγωνισμού που είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο της τήρησης των εφαρμοστέων κοινοτικών αντιμονοπωλιακών κανόνων. Στο πλαίσιο αυτών των δραστηριοτήτων τους, οι εν λόγω αρχές εκδίδουν μεταξύ άλλων αποφάσεις με τις οποίες διαπιστώνουν ότι μια επιχείρηση παρέβη τη αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, καθώς και αποφάσεις για επιβολή προστίμων. Ο έλεγχος της τήρησης της νομοθεσίας από τις δημόσιες αρχές είναι απαραίτητος για την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων και την τήρηση των υποχρεώσεων που προβλέπει η Συνθήκη.

Kaikkia perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklan osia sovelletaan suoraan. Alusta asti myös yksityisoikeudellisella täytäntöönpanolla on ollut oma asemansa perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklan täytäntöönpanossa. Tässä yhteydessä se tarkoittaa, että kilpailuoikeutta sovelletaan myös yksityisoikeudellisiin riita-asioihin kansallisissa tuomioistuimissa. Sitä voidaan soveltaa eri tavoin. Perustamissopimuksen 81 artiklan 2 kohdassa todetaan, että kyseisen artiklan mukaan kielletyt sopimukset ja päätökset ovat mitättömiä. Perustamissopimuksen sääntöjä voidaan käyttää myös kieltotuomioita koskevissa kanteissa. Vahingonkorvauksia voidaan määrätä myös tahoille, jotka ovat kärsineet tappiota kilpailuoikeuden rikkomisen vuoksi.

Όλα τα σημεία των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης έχουν άμεση εφαρμογή. Σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των άρθρων αυτών της Συνθήκης διαδραμάτισε επίσης εξ αρχής η ιδιωτική πρωτοβουλία. Στο πλαίσιο αυτό, έλεγχος της τήρησης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας με ιδιωτική πρωτοβουλία σημαίνει εφαρμογή της στις ιδιωτικές διαφορές ενώπιον των δικαστηρίων. Η εν λόγω εφαρμογή μπορεί να πάρει διάφορες μορφές. Το άρθρο 81 παράγραφος 2 της Συνθήκης ορίζει ότι συμφωνίες ή αποφάσεις που απαγορεύονται από το άρθρο 81 είναι άκυρες. Οι κανόνες της Συνθήκης μπορούν επίσης να εφαρμοσθούν σε διαδικασίες ασφαλιστικών μέτρων. Επί πλέον, μπορεί να επιδικασθεί αποζημίωση σε όσους έχουν υποστεί ζημία που οφείλεται σε παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων.

Tässä vihreässä kirjassa keskitytään yksinomaan vahingonkorvauskanteisiin. Kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvilla vahingonkorvauskanteilla on useita tavoitteita. Niillä haetaan korvausta kilpailunvastaisesta toiminnasta aiheutuneesta tappiosta ja varmistetaan perustamissopimuksen kilpailusääntöjen täysi vaikuttavuus puuttumalla tällaiseen toimintaan. Näin edistetään tehokkaan kilpailun jatkumista yhteisössä[1] (ehkäisevä vaikutus). Jos yksittäiset yritykset tai henkilöt Euroopassa voivat tehdä onnistuneita vahingonkorvausvaatimuksia, ne oppivat tuntemaan kilpailusäännöt paremmin ja ovat aktiivisemmin mukana sääntöjen täytäntöönpanossa. Euroopan yhteisöjen tuomioistuin on antanut tuomion[2], jonka mukaan perustamissopimuksessa annettujen oikeuksien tehokas suojeleminen edellyttää, että henkilöt, jotka ovat kärsineet tappiota 81 tai 82 artiklan rikkomisen vuoksi, ovat oikeutettuja vaatimaan vahingonkorvausta.

Η παρούσα Πράσινη Βίβλος εστιάζει μόνο στις αγωγές αποζημίωσης. Οι αγωγές αποζημίωσης για παράβαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας εξυπηρετούν διάφορους σκοπούς, και ιδίως την αποκατάσταση ζημιών συνεπεία αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς καθώς και την εξασφάλιση της πλήρους αποτελεσματικότητας των αντιμονοπωλιακών κανόνων, αποθαρρύνοντας αντιανταγωνιστικές συμπεριφορές και συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην Κοινότητα[1] (αποτροπή). Έχοντας τη δυνατότητα να ασκήσουν αποτελεσματικά αγωγές αποζημίωσης, οι μεμονωμένες επιχειρήσεις ή καταναλωτές στην Ευρώπη εξοικειώνονται περισσότερο με τους κανόνες ανταγωνισμού και συμμετέχουν πιο ενεργά στην εφαρμογή τους. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) έχει κρίνει ότι για να είναι αποτελεσματική η προστασία των δικαιωμάτων που παρέχει η Συνθήκη, οι ιδιώτες που έχουν υποστεί ζημία λόγω παράβασης των άρθρων 81 ή 82 πρέπει να έχουν δικαίωμα να ζητήσουν αποζημίωση.[2]

1.2 Ongelman pääpiirteet

1.2 Περιγραφή του προβλήματος

Yhteisön oikeudessa edellytetään, että kilpailusääntöjen rikkomista koskeville vahingonkorvausvaatimuksille on olemassa tehokkaat järjestelyt, mutta 25 jäsenvaltiossa tätä oikeuden alaa on kehitetty huonosti[3].

Επομένως, ενώ η κοινοτική νομοθεσία απαιτεί αποτελεσματικό σύστημα αποκατάστασης των ζημιών που προκύπτουν από παραβάσεις των αντιμονοπωλιακών κανόνων, ο τομέας αυτός της νομοθεσίας στα 25 κράτη μέλη παρουσιάζει εικόνα "πλήρους υπανάπτυξης".[3]

Yhteisöjen tuomioistuin on todennut, että koska asiasta ei ole annettu yhteisön sääntöjä, on jäsenvaltioiden oikeusjärjestelmien tehtävä asettaa vahingonkorvausvaatimusten tekemiselle yksityiskohtaiset säännöt. Koska yhteisön tuomioistuimilla ei ole asiassa tuomiovaltaa (ennakkoratkaisuja lukuun ottamatta), jäsenvaltioiden tuomioistuimet ottavat vaatimukset yleensä käsiteltävikseen. Eri jäsenvaltioissa on merkittäviä esteitä yhteisön kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvien vahingonkorvauskanteiden tehokkaalle toiminnalle.

Το ΔΕΚ έκρινε ότι ελλείψει σχετικών κοινοτικών κανόνων, οι λεπτομερείς κανόνες για την άσκηση αγωγών αποζημίωσης πρέπει να θεσπισθούν στα νομικά συστήματα των κρατών μελών. Δεδομένου ότι τα κοινοτικά δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία στις υποθέσεις αυτές (εκτός της έκδοσης προδικαστικών αποφάσεων), κατά κανόνα εκδικάζονται από τα δικαστήρια των κρατών μελών. Στην πράξη, η άσκηση αγωγών αποζημίωσης λόγω παράβασης των κοινοτικών αντιμονοπωλιακών κανόνων προσκρούει σε σημαντικά εμπόδια στα διάφορα κράτη μέλη.

1.3 Tavoitteet

1.3 Στόχοι

Tämän vihreän kirjan ja komission yksiköiden valmisteluasiakirjan tarkoituksena on osoittaa, mitkä ovat tehokkaamman vahingonkorvausvaatimusjärjestelmän pääasialliset esteet ja asettaa erilaisia vaihtoehtoja asian lisäpohdinnalle ja mahdollisille tehostamistoimille sekä jatkokanteiden (tapaukset, joissa nostetaan siviilikanne sen jälkeen, kun kilpailuviranomainen on havainnut rikkomisen) että erillisten kanteiden (joita ei edellä kilpailuviranomaisen päätös kilpailuoikeuden rikkomisesta) osalta.

Σκοπός της παρούσας Πράσινης Βίβλου και του εγγράφου εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού είναι να διαπιστωθούν τα βασικά εμπόδια για την καθιέρωση ενός πιο αποτελεσματικού συστήματος αγωγών αποζημίωσης και να εκτεθούν διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες για περαιτέρω μελέτη και δράση προκειμένου να βελτιωθεί η άσκηση αγωγών αποζημίωσης τόσο παρεπόμενων (π.χ. περιπτώσεις που ασκείται αστική αγωγή μετά τη διαπίστωση παράβασης από την αρχή ανταγωνισμού) καθώς και αυτοτελών.

2 Pääkysymykset

2 Κυριότερα ζητήματα

Seuraavassa esitetään yhteenveto pääkysymyksistä, jota käsitellään tarkemmin valmisteluasiakirjassa. Kaikkia asianosaisia pyydetään tutustumaan esitettyihin seikkoihin. Käytetyt tietolähteet esitetään yksityiskohtaisesti liitteenä olevassa valmisteluasiakirjassa.

Ακολούθως αναφέρονται τα κυριότερα ζητήματα που εξετάζονται λεπτομερώς στο έγγραφο εργασίας. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να μελετήσουν τις θέσεις που εκτίθενται στο έγγραφο αυτό. Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις πηγές πληροφόρησης που έχουν ληφθεί υπόψη, παραπέμπουμε στο συνημμένο έγγραφο εργασίας.

Komissio pyytää kaikkia asianosaisia kommentoimaan käsiteltyjä asioita ja niihin liittyviä eri vaihtoehtoja sekä mitä tahansa muita kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvien vahingonkorvausvaatimusten osatekijöitä. Kommentit ovat avuksi komissiolle, kun se päättää, onko yhteisön tasolla toteutettava toimenpiteitä kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvien vahingonkorvausvaatimusten edellytysten parantamiseksi.

Η Επιτροπή καλεί όλους τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα ζητήματα που εξετάζονται και τις εναλλακτικές λύσεις που διατυπώνονται σχετικά μ’ αυτά, καθώς και τυχόν άλλες πτυχές των αγωγών αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων. Οι παρατηρήσεις αυτές θα βοηθήσουν την Επιτροπή να αποφασίσει κατά πόσον πρέπει να ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο μέτρα για τη βελτίωση των όρων άσκησης αγωγών αποζημίωσης με βάση τους εν λόγω κανόνες.

2.1 Mahdollisuus tutustua todisteisiin

2.1 Πρόσβαση στις αποδείξεις

Kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvat vahingonkorvauskanteet edellyttävät usein monenlaisten tosiseikkojen tarkastamista. Tämäntyyppiset riita-asiat ovat erityisen vaikeita siksi, että tarvittavia todisteita ei ole helppo saada ja kilpailunvastaiseen toimintaan syyllistyvä osapuoli pitää niitä hallussaan. Kanteen vaikuttavuuden kannalta on ratkaisevan tärkeää, että kantaja saa nämä todisteet käyttöönsä. On siis harkittava, pitäisikö ottaa käyttöön velvoite asiakirjojen käyttöön antamisesta tai varmistaa muutoin oikeus tutustua todisteisiin. Tämä on erityisen tärkeää erillisten kanteiden kannalta.

Οι αγωγές για αποζημίωση σε υποθέσεις παράβασης των αντιμονοπωλιακών κανόνων κατά κανόνα απαιτούν τη διερεύνηση μιας σειράς πραγματικών δεδομένων. Η ιδιαίτερη δυσκολία σ’ αυτού του είδους τις διαφορές είναι ότι τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία συχνά δεν είναι εύκολα διαθέσιμα και βρίσκονται στην κατοχή του διαδίκου που επιδεικνύει αντιανταγωνιστική συμπεριφορά. Η πρόσβαση των εναγόντων σ’ αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία είναι καθοριστική για την αποτελεσματικότητα των αγωγών αποζημίωσης. Θα πρέπει επομένως να εξετασθεί η σκοπιμότητα καθιέρωσης υποχρεώσεων για επίδειξη εγγράφων ή εξασφάλισης της πρόσβασης με άλλο τρόπο στα αποδεικτικά στοιχεία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις αυτοτελείς αγωγές.

Samoin voitaisiin harkita velvoitetta, jonka mukaan vastaajan on ilmoitettava, mitä asiakirjoja on toimitettu kilpailuviranomaiselle. Jos komissio tai jäsenvaltion toimivaltainen kilpailuviranomainen on aloittanut tutkimuksen, sillä on todennäköisesti oleellista tietoa, joka voi olla kantajalle tärkeää jatkokanteiden kannalta. Kyseisestä aineistosta voi olla apua seuraavissa siviilikanteissa vahingonkorvausvaatimusten tukena. Osapuolten olisi sovittava asiakirjojen käytöstä, jotta kilpailuviranomaisten hallinnollista rasitetta vähennetään.

Στο ίδιο πλαίσιο, θα μπορούσε να εξετασθεί η δυνατότητα να επιβληθεί στον εναγόμενο η υποχρέωση να επιδείξει έγγραφα που έχουν υποβληθεί στην αρχή ανταγωνισμού. Στις περιπτώσεις που η Επιτροπή ή η ΕΑΑ έχει κινήσει διαδικασία έρευνας, είναι πιθανό να έχει στην κατοχή της σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία μπορεί να είναι σημαντικά για τον ενάγοντα, εφόσον ακολούθησε άσκηση αστικής αγωγής, καθώς θα τον βοηθούσαν να αποδείξει τη ζημία που υπέστη. Για να περιοριστεί ο διοικητικός φόρτος των αρχών ανταγωνισμού, η πρόσβαση στα έγγραφα αυτά θα μπορούσε να ρυθμίζεται μεταξύ των μερών.

Todistustaakkaa ja näyttökynnystä koskevat säännöt voivat myöskin auttaa kantajaa. Kysymys kansallisten kilpailuviranomaisten päätösten todistusvoimasta on erityisen tärkeä.

Οι κανόνες για το βάρος και το απαιτούμενο επίπεδο της αποδείξεως μπορεί επίσης να είναι χρήσιμοι στον ενάγοντα, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα της αποδεικτικής αξίας των αποφάσεων της ΕΑΑ.

Kysymys A: | Pitäisikö EY:n perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklan nojalla aloitetussa vahingonkorvauksia koskevassa siviiliprosessissa olla erityiset säännöt asiakirjatodisteiden ilmaisemiselle? Jos pitäisi, missä muodossa? |

Ερώτηση A: | Πρέπει να υπάρχουν ειδικοί κανόνες σχετικά με την επίδειξη αποδεικτικών εγγράφων σε αστικές δίκες για αποζημίωση βάσει των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ; Αν ναι, ποια μορφή θα πρέπει να έχει αυτή η διαδικασία επίδειξης; |

Vaihtoehto 1 | Asiakirjat olisi ilmaistava, kun osapuoli on esittänyt yksityiskohtaisesti asiaan liittyvät oleelliset tiedot ja on esittänyt väitteidensä tueksi todisteet, jotka ovat kohtuullisesti saatavilla (tosiseikkojen esittäminen). Todisteet olisi pyydettävä ainoastaan oleellisista ja kohtuullisesti tunnistettavissa olevista asiakirjoista. Tuomioistuimen olisi määrättävä ne esitettäviksi. |

Εναλλακτική λύση 1: | Η επίδειξη θα πρέπει να γίνεται μόλις ο ένας διάδικος εκθέσει λεπτομερώς τα σχετικά πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης και προσκομίσει τις ευλόγως διαθέσιμες αποδείξεις που τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς του (απόδειξη πραγματικών ισχυρισμών). Η επίδειξη θα πρέπει να περιορίζεται μόνο σε κρίσιμα και επαρκώς καθοριζόμενα έγγραφα και να διατάσσεται από το δικαστήριο. |

Vaihtoehto 2 | Ellei tosiseikkojen esittämisestä muuta johdu, tuomioistuimen pitäisi voida määrätä, että osapuolten on aina ilmaistava tietyt asiakirjaryhmät. |

Εναλλακτική λύση 2: | Εφόσον αποδειχθούν οι πραγματικοί ισχυρισμοί, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα υποχρεωτικής επίδειξης ορισμένων κατηγοριών εγγράφων μεταξύ των διαδίκων, που διατάσσεται από το δικαστήριο. |

Vaihtoehto 3 | Ellei tosiseikkojen esittämisestä muuta johdu, kullakin riita-asian osapuolella pitäisi olla velvollisuus toimittaa muille osapuolille luettelo hallussaan olevista asiaan liittyvistä asiakirjoista, jotka ovat muiden tarkasteltavissa. |

Εναλλακτική λύση 3: | Εφόσον αποδειχθούν οι πραγματικοί ισχυρισμοί, θα πρέπει να υπάρχει υποχρέωση κάθε διαδίκου να κοινοποιεί στους άλλους κατάλογο των σχετικών εγγράφων που έχει στην κατοχή του και στα οποία μπορούν να έχουν πρόσβαση. |

Vaihtoehto 4 | Todisteiden tuhoamisesta johtuvien seuraamusten käyttöönotto vaihtoehdoissa 1–3 kuvatun asiakirjojen ilmaisemisen mahdollistamiseksi. |

Εναλλακτική λύση 4: | Θέσπιση κυρώσεων για την καταστροφή αποδεικτικών στοιχείων, προκειμένου να εξασφαλίζεται η επίδειξη όπως περιγράφεται στις εναλλακτικές λύσεις 1 έως 3. |

Vaihtoehto 5 | Velvoite säilyttää asiaan liittyvät todisteet. Tämän säännön mukaan tuomioistuin voisi määrätä ennen siviilikanteen varsinaisen käsittelyn alkamista, että kaikki myöhemmissä toimissa tarvittavat todisteet on säilytettävä. Tällaista määräystä pyytävän osapuolen olisi kuitenkin esitettävä ensi näkemältä todetun (prima facie) rikkomisen tapauksen tueksi todisteet, jotka ovat kohtuullisesti saatavilla. |

Εναλλακτική λύση 5: | Υποχρέωση διατήρησης των κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων. Βάσει του κανόνα αυτού, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει πριν από την έναρξη της αστικής δίκης τη διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων που είναι κρίσιμα στην εκδικαζόμενη υπόθεση. Ο διάδικος που ζητά την έκδοση της σχετικής διαταγής θα πρέπει, ωστόσο, να προσκομίζει ευλόγως διαθέσιμες αποδείξεις για να τεκμηριώσει την ύπαρξη παράβασης (εκ πρώτης όψεως απόδειξη). |

Kysymys B: | Onko erityisistä kilpailuviranomaisen hallussa oleviin asiakirjoihin tutustumista koskevista säännöistä apua kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvissa vahingonkorvausvaatimuksissa? Miten tällainen mahdollisuus olisi järjestettävissä? |

Ερώτηση B: | Οι ειδικοί κανόνες σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα που έχει στην κατοχή της η αρχή ανταγωνισμού είναι χρήσιμοι κατά την άσκηση αγωγών αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων; Πώς μπορεί να οργανωθεί η εν λόγω πρόσβαση; |

Vaihtoehto 6 | Kaikkia kilpailuviranomaisen käsittelemän tapauksen osapuolia koskeva velvoite luovuttaa siviiliprosessin osapuolelle kaikki kilpailuviranomaiselle toimitetut asiakirjat lukuun ottamatta sakoista vapauttamista tai niiden lieventämistä koskevia hakemuksia. Liikesalaisuuksien ja muun luottamuksellisen tiedon paljastamiseen sekä puolustautumisoikeuteen liittyvät kysymykset käsiteltäisiin sen valtion lain mukaan, jossa toimivaltainen tuomioistuin sijaitsee. |

Εναλλακτική λύση 6: | Υποχρέωση κάθε μέρους που συμμετέχει σε διαδικασία ενώπιον αρχής ανταγωνισμού να επιδεικνύει στον διάδικο αστικής δίκης όλα τα έγγραφα που έχουν υποβληθεί στην εν λόγω αρχή, με εξαίρεση τις αιτήσεις επιεικούς μεταχείρισης. Τα ζητήματα σχετικά με την αποκάλυψη επιχειρηματικών απορρήτων και άλλων εμπιστευτικών στοιχείων καθώς και με τα δικαιώματα άμυνας θα διέπονται από το δίκαιο του αρμόδιου δικαστηρίου (forum). |

Vaihtoehto 7 | Kansallisten tuomioistuinten mahdollisuus tutustua komission hallussa oleviin asiakirjoihin. Komissio haluaisi tähän liittyen mielellään palautetta a) siitä, miten kansalliset tuomioistuimet katsovat voivansa taata liikesalaisuuksien ja muun luottamuksellisen tiedon säilyttämisen ja b) siitä, missä tilanteissa kansalliset tuomioistuimet pyytäisivät komissiolta tietoja, jotka olisivat saatavissa myös osapuolilta. |

Εναλλακτική λύση 7: | Πρόσβαση των εθνικών δικαστηρίων στα έγγραφα που κατέχει η Επιτροπή. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να γνωρίζει: (α) πώς θεωρούν τα εθνικά δικαστήρια ότι είναι σε θέση να εγγυηθούν την τήρηση εχεμύθειας ως προς τα επιχειρηματικά απόρρητα ή άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες και (β) σε ποιες περιπτώσεις θα ζητούσαν τα εθνικά δικαστήρια από την Επιτροπή πληροφορίες τις οποίες μπορούν επίσης να υποβάλουν οι διάδικοι. |

Kysymys C: | Pitäisikö kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvaan vahingonkorvauskanteeseen liittyvää kantajan todistustaakkaa helpottaa, ja jos pitäisi, miten? |

Ερώτηση Γ: | Θα πρέπει να μετριασθεί το βάρος της αποδείξεως του ενάγοντα όσον αφορά την παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων σε αγωγές αποζημίωσης, και αν ναι με ποιον τρόπο; |

Vaihtoehto 8 | EU:n jäsenvaltioiden kilpailuviranomaisten rikkomista koskevista päätöksistä tehdään riita-asioita käsitteleviä tuomioistuimia sitovia tai vaihtoehtoisesti käännetään todistustaakka, jos rikkomisesta on jo tehty päätös. |

Εναλλακτική λύση 8: | Οι αποφάσεις των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών της ΕΕ με τις οποίες διαπιστώνονται παραβάσεις, να καταστούν δεσμευτικές για τα πολιτικά δικαστήρια ή, εφόσον υπάρχει σχετική απόφαση, να γίνεται αντιστροφή του βάρους της αποδείξεως. |

Vaihtoehto 9 | Jos kantajan ja vastaajan tiedot ovat epäsymmetriassa, todistustaakkaa siirretään tai pienennetään epäsymmetrian tasapainottamiseksi. Tällaisilla säännöillä voitaisiin tietyssä määrin kompensoida sitä, että kantajan käytettävissä olevat tietojen ilmaisemista koskevat säännöt ovat heikot tai niitä ei ole lainkaan. |

Εναλλακτική λύση 9: | Αντιστροφή ή μετριασμός του βάρους της αποδείξεως σε περιπτώσεις «ασύμμετρης» ενημέρωσης μεταξύ του ενάγοντα και του εναγόμενου με σκοπό τη διόρθωση αυτής της ασυμμετρίας. Οι σχετικοί κανόνες θα μπορούσαν, σε κάποιο βαθμό, να αντισταθμίσουν την ανυπαρξία ή την ύπαρξη ελλιπών κανόνων περί επίδειξης εγγράφων στους οποίους μπορεί να προσφύγει ο ενάγων. |

Vaihtoehto 10 | Jos osapuoli kieltäytyy perusteettomasti luovuttamasta todisteita, tämä saattaa vaikuttaa todistustaakkaan, joka voi olla kumottavissa oleva tai ehdoton olettama todistustaakasta, ja mahdollisuuteen, että tuomioistuin voi ottaa tämän kieltäytymisen huomioon arvioidessaan, onko oleellinen tosiasia näytetty toteen. |

Εναλλακτική λύση 10: | Η αδικαιολόγητη άρνηση διαδίκου να επιδείξει αποδεικτικά έγγραφα θα μπορούσε να επηρεάσει το βάρος της αποδείξεως, με δυνατότητα καθιέρωσης μαχητού ή αμάχητου τεκμηρίου ή και απλής δυνατότητας του δικαστηρίου να λαμβάνει υπόψη του τη σχετική άρνηση κατά την εκτίμηση της απόδειξης του σχετικού πραγματικού ισχυρισμού. |

2.2 Tuottamusedellytys

2.2 Προϋπόθεση πταίσματος

Koska kyseessä on rikkomus, useissa jäsenvaltioissa vahingonkorvausvaatimukset edellyttävät tuottamuksellisuuden todistamista. Joissakin näistä jäsenvaltioista toimi katsotaan tuottamukselliseksi, jos se on kilpailuoikeuden vastainen. Toisissa jäsenvaltioissa ei kuitenkaan ole tällaista oletusta. Tämän vuoksi olisi pohdittava, mikä tuottamuksellisuuden aste vahingonkorvausvaatimuksiin edellytetään liittyvän.

Δεδομένου ότι οι αγωγές αποζημίωσης αφορούν αδικοπραξίες, σε πολλά κράτη μέλη απαιτείται η απόδειξη ύπαρξης πταίσματος. Σε ορισμένα από αυτά τα κράτη μέλη, η ύπαρξη πταίσματος τεκμαίρεται εάν μια ενέργεια είναι παράνομη βάσει της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, ενώ σε άλλα δεν υπάρχει ανάλογο τεκμήριο. Θα πρέπει επομένως να εξετασθεί ο βαθμός υπαιτιότητας που απαιτείται για την αποζημίωση.

Kysymys D: | Pitäisikö kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuviin vahingonkorvauskanteisiin liittyä tuottamusedellytys? |

Ερώτηση Δ: | Η υπαιτιότητα θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για την αποζημίωση στις υποθέσεις παράβασης των αντιμονοπωλιακών κανόνων; |

Vaihtoehto 11 | Rikkomisen todisteiden olisi oltava riittävät (yhdenmukainen ankaran vastuun kanssa). |

Εναλλακτική λύση 11: | Θα πρέπει να αρκεί η απόδειξη της ύπαρξης παράβασης (ανάλογη με την αντικειμενική ευθύνη). |

Vaihtoehto 12 | Rikkomisen todisteiden olisi oltava riittävät vain, kun kyseessä ovat kaikkein vakavimmat kilpailuoikeuden rikkomiset. |

Εναλλακτική λύση 12: | Θα πρέπει να αρκεί η απόδειξη της ύπαρξης παράβασης μόνο σε σχέση με τις σοβαρότερες παραβάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. |

Vaihtoehto 13 | Vastaajan pitäisi voida osoittaa, että hän on tehnyt lainsäädäntöön tai tosiasioihin liittyvän anteeksiannettavan erehdyksen. Tällöin rikkominen ei johtaisi vastuuvelvollisuuteen (anteeksiannettavan erehdyksen puolustaminen). |

Εναλλακτική λύση 13: | Θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα του εναγομένου να αποδείξει ότι διέπραξε συγγνωστό σφάλμα, νομικό ή πραγματικό. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν υπάρχει αδικοπρακτική ευθύνη λόγω της παράβασης (ένσταση συγγνωστού σφάλματος). |

2.3 Vahingonkorvaukset

2.3 Αποζημίωση

Vahingonkorvausvaatimuksen laajuuteen liittyy useita kysymyksiä. Ensinnäkin on määriteltävä korvauksen määrä. Määrittely voidaan tehdä monella tavalla ja sen perustana on erityisesti periaate sääntöjenvastaisen edun korvaamisesta tai takaisinperinnästä. On myös harkittava, pitäisikö korvaukseen sisältyä korko, miten suuri korko on ja mitkä ovat sen laskentaperusteet. Kun rikkominen liittyy horisontaalisiin kartelleihin, tuomioistuin voisi harkita korvauksen kaksinkertaistamista joko kaikissa tapauksissa tai tiettyjen edellytysten täyttyessä.

Πολλά ζητήματα αφορούν το πραγματικό αντικείμενο της αγωγής αποζημίωσης. Πρώτον, πρέπει να καθορισθεί το ύψος της αποζημίωσης που ζητείται να επιδικαστεί. Υπάρχουν διάφορες δυνατότητες, που βασίζονται κυρίως στην αρχή της αποκατάσταση της ζημίας ή της ανάκτησης του παράνομου κέρδους. Πρέπει επίσης να καθορισθεί αν η αποζημίωση πρέπει να περιλαμβάνει και τόκους, καθώς και το ποσό των τόκων και ο τρόπος υπολογισμού τους. Επιπλέον, θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα διπλασιασμού της αποζημίωσης κατά τη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου, αυτοδικαίως ή υπό προϋποθέσεις, για τις παραβάσεις όπως οι οριζόντιες συμφωνίες τύπου καρτέλ.

Myönnettävien korvausten oikeudellisen määritelmän lisäksi korvattavan määrän määrittäminen on tärkeää. Korvausten laskemiseen monimutkaisissa tapauksissa on kehitetty useita malleja, joiden käyttöä korvauksiin liittyvissä riita-asioissa olisi harkittava.

Εκτός από το νομικό καθορισμό της επιδικαζόμενης αποζημίωσης, βασικό ζήτημα είναι και ο ποσοτικός καθορισμός της. Έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα οικονομικά υποδείγματα για τον υπολογισμό της αποζημίωσης σε περίπλοκες περιπτώσεις. Θα πρέπει να εξετασθεί η χρήση αυτών των υποδειγμάτων κατά την εκδίκαση αγωγών αποζημίωσης.

Kysymys E: | Miten korvaukset olisi määriteltävä? |

Ερώτηση E: | Πώς πρέπει να καθορισθεί η αποζημίωση; |

Vaihtoehto 14 | Myönnettävän korvauksen määrittely sen tappion mukaan, jonka kantaja on kärsinyt vastaajan sääntöjenvastaisen toiminnan tuloksena (vahingon korvaaminen). |

Εναλλακτική λύση 14: | Καθορισμός της αποζημίωσης που επιδικάζεται με βάση τη ζημία που υπέστη ο ενάγων συνεπεία της παραβατικής συμπεριφοράς του εναγόμενου (θετική ζημία). |

Vaihtoehto 15 | Myönnettävän korvauksen määrittely kilpailuoikeuden loukkaajan saaman sääntöjenvastaisen edun mukaan (sääntöjenvastaisen edun takaisinperiminen). |

Εναλλακτική λύση 15: | Καθορισμός της αποζημίωσης που επιδικάζεται με βάση το παράνομο κέρδος που πραγματοποίησε ο δράστης της παράβασης (διαφυγόν κέρδος). |

Vaihtoehto 16 | Kaksinkertaiset korvaukset horisontaalisista kartelleista joko kaikissa tapauksissa, tietyin edellytyksin tai tuomioistuimen harkinnan perusteella. |

Εναλλακτική λύση 16: | Διπλασιασμός της αποζημίωσης για τα οριζόντια καρτέλ. Η Επιτροπή θα επιθυμούσε την υποβολή παρατηρήσεων σχετικά με το κατά πόσον ο διπλασιασμός αυτός θα πρέπει να γίνεται αυτοδικαίως, υπό προϋποθέσεις ή κατά τη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου. |

Vaihtoehto 17 | Korko päätöstä edeltävältä ajalta rikkomuksen tai vahingon tapahtumispäivästä laskettuna. |

Εναλλακτική λύση 17: | Οφείλονται τόκοι πριν από την έκδοση της απόφασης, δηλαδή από την ημερομηνία κατά την οποία έγινε η παράβαση ή εκείνη κατά την οποία επήλθε η ζημία. |

Kysymys F: | Mitä menetelmää olisi käytettävä vahingonkorvauksen määrää laskettaessa? |

Ερώτηση ΣΤ: | Ποια μέθοδος θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ύψους της αποζημίωσης; |

Vaihtoehto 18 | Mikä on monimutkaisten taloudellisten mallien lisäarvo vahingonkorvauskanteissa yksinkertaisempiin menetelmiin verrattuna? Pitäisikö tuomioistuimella olla valta arvioida määrä tasapuolisuusperiaatteen perusteella? |

Εναλλακτική λύση 18: | Ποια είναι η προστιθέμενη αξία από τη χρήση περίπλοκων οικονομικών υποδειγμάτων για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης έναντι απλούστερων μεθόδων; Θα πρέπει το δικαστήριο να έχει τη δυνατότητα να καθορίζει το ύψος της αποζημίωσης με βάση μια πιο δίκαιη προσέγγιση; |

Vaihtoehto 19 | Pitäisikö komission julkaista vahingonkorvausten määrittämistä koskevat suuntaviivat? |

Εναλλακτική λύση 19: | Θα πρέπει η Επιτροπή να δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης; |

Vaihtoehto 20 | Riita-asian jakaminen kilpailuoikeuden loukkaajan vastuuta ja myönnettävien vahingonkorvausten määrittämistä koskeviin osiin asian käsittelyn yksinkertaistamiseksi. |

Εναλλακτική λύση 20: | Διαχωρισμός της δίκης προς το μέρος που αφορά την ευθύνη του δράστη της παράβασης και το ύψος της αποζημίωσης που πρέπει να επιδικασθεί, ώστε να απλουστευθεί η επίλυση της διαφοράς. |

2.4 Vaikutusten siirto ja epäsuoran ostajan asema

2.4 Η ένσταση μετακύλισης και η θέση του έμμεσου αγοραστή

Oikeudellisessa määrittelyssä on otettava huomioon, että kilpailunvastaiseen toimintaan osallistuvalta toimittajalta ostava yritys saattaa yrittää kompensoida tappionsa veloittamalla omilta asiakkailtaan liikaa. Kilpailunvastaisesta toiminnasta aiheutuvat vahingot saattavat siis siirtyä tuotantoketjussa osittain tai jopa kokonaan loppukäyttäjän kärsittäviksi. Lainsäädännön kannalta on siis harkittava, voidaanko sallia, että kilpailuoikeuden loukkaaja tuo tällaisen vaikutusten siirron esiin omana puolustuksenaan. On myös tarkasteltava niiden epäsuorien ostajien asemaa, joilla vahinkoa saatetaan maksattaa.

Η "ένσταση μετακύλισης" αφορά τη νομική αντιμετώπιση του γεγονότος ότι μια επιχείρηση που αγοράζει από ένα προμηθευτή με αντιανταγωνιστική συμπεριφορά μπορεί να είναι σε θέση να περιορίσει τις οικονομικές της απώλειες μετακυλίοντας στους δικούς της πελάτες την επιπλέον επιβάρυνση. Η ζημία που προκαλείται από αντιανταγωνιστική συμπεριφορά μπορεί επομένως να μετακυλισθεί προς την αλυσίδα διανομής ή ακόμη εξ ολοκλήρου προς τον τελευταίο αγοραστή, δηλαδή τον τελικό καταναλωτή. Από νομική άποψη, πρέπει να εξετασθεί κατά πόσον πρέπει να επιτρέπεται στον δράστη της παράβασης να προβάλει την εν λόγω ένσταση μετακύλισης. Επίσης, θα πρέπει να εξετασθεί η θέση των έμμεσων αγοραστών – στους οποίους ενδέχεται ή δεν ενδέχεται να έχουν μετακυλισθεί οι επιπλέον επιβαρύνσεις.

Vaikutusten siirtoon vetoava puolustus monimutkaistaa vahingonkorvausvaatimuksia huomattavasti, sillä voi olla erittäin vaikea osoittaa, miten vahinko jakautuu tuotantoketjussa. Epäsuorien ostajien kanteissa vahingon laajuutta ja syy-yhteyttä sääntöjenvastaiseen toimintaan voi olla mahdoton todistaa.

Η προβολή της ένστασης μετακύλισης καθιστά πολύ πιο περίπλοκες τις αγωγές αποζημίωσης, δεδομένου ότι μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη η απόδειξη της ακριβούς κατανομής της ζημίας σε όλη την αλυσίδα διανομής. Επίσης δυσχεραίνεται η θέση των έμμεσων αγοραστών, λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με την απόδειξη, καθώς μπορεί να μην είναι σε θέση να αποδείξουν το μέγεθος της ζημίας τους και τον αιτιώδη σύνδεσμο με την παραβατική συμπεριφορά.

Kysymys G: | Pitäisikö vaikutusten siirtoon vetoamisen hyväksyttävyydestä ja toiminnasta olla sääntöjä? Millaisia? Mikä on epäsuoran ostajan asema? |

Ερώτηση Ζ: | Θα πρέπει να υπάρχουν κανόνες σχετικά με το παραδεκτό και τις συνέπειες της ένστασης μετακύλισης; Εάν ναι, ποια μορφή θα πρέπει να έχουν οι κανόνες αυτοί; Πρέπει να νομιμοποιείται ο έμμεσος αγοραστής; |

Vaihtoehto 21 | Vaikutusten siirtoon vetoava puolustus sallitaan ja sekä suorat että epäsuorat ostajat voivat haastaa kilpailuoikeuden loukkaajan oikeuteen. Tähän vaihtoehtoon sisältyy riski, että suoran ostajan vahingonkorvausvaatimusta ei hyväksytä, sillä kilpailuoikeuden loukkaaja voi vedota vaikutusten siirtoon, eikä myöskään epäsuoran ostajan vahingonkorvausvaatimusta hyväksytä, sillä on vaikea osoittaa, onko vahinko siirretty tuotantoketjuun, ja jos on, missä määrin näin on tapahtunut. Erityisesti todistustaakkaa olisi pohdittava. |

Εναλλακτική λύση 21: | Επιτρέπεται η υποβολή της ένστασης μετακύλισης, ενώ ο δράστης της παράβασης μπορεί να εναχθεί τόσο από τον άμεσο όσο και από τον έμμεσο αγοραστή. Η λύση αυτή ενέχει τον κίνδυνο να μην επιτύχουν την επιδίκαση αποζημίωσης ούτε ο άμεσος αγοραστής, δεδομένου ότι ο δράστης της παράβασης θα μπορεί να προβάλει την εν λόγω ένσταση, ούτε οι έμμεσοι αγοραστές, επειδή δεν θα είναι σε θέση να αποδείξουν αν και σε ποιο βαθμό μετακυλίεται η ζημία σε όλη την αλυσίδα διανομής. Ιδιαίτερα πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο αυτό και το βάρος της αποδείξεως. |

Vaihtoehto 22 | Tällaista puolustusta ei sallita, ja ainoastaan suorat ostajat voivat haastaa kilpailuoikeuden loukkaajan oikeuteen. Tässä vaihtoehdossa suorat ostajat ovat paremmassa asemassa, sillä vaikutusten siirtoon vetoaminen ei vaikeuta prosessia. |

Εναλλακτική λύση 22: | Η ένσταση μετακύλισης αποκλείεται και μόνον οι άμεσοι αγοραστές μπορούν να ενάγουν τον δράστη της παράβασης. Με τη λύση αυτή ευνοούνται περισσότερο οι άμεσοι αγοραστές, καθώς η διαδικασία δεν επηρεάζεται από τα προβλήματα που συνδέονται με την ένσταση μετακύλισης. |

Vaihtoehto 23 | Tällaista puolustusta ei sallita, ja sekä suorat että epäsuorat ostajat voivat haastaa kilpailuoikeuden loukkaajan oikeuteen. Tämä vaihtoehto on kantajalle vähiten vaikea, kun vaikutusten siirtoon ei voida vedota. Siihen sisältyy mahdollisuus, että vastaaja määrätään maksamaan useita vahingonkorvauksia, sillä niitä voivat vaatia sekä suorat että epäsuorat ostajat. |

Εναλλακτική λύση 23: | Η ένσταση μετακύλισης αποκλείεται και ο δράστης της παράβασης μπορεί να εναχθεί τόσο από τους άμεσους όσο και από τους έμμεσους αγοραστές. Παρόλο που ο αποκλεισμός της ένστασης μετακύλισης καθιστά τις αγωγές αυτές λιγότερο επαχθείς για τους ενάγοντες, με τη λύση αυτή υπάρχει το ενδεχόμενο να επιβληθεί στον εναγόμενο η καταβολή πολλαπλών αποζημιώσεων τόσο προς τους άμεσους όσο και τους έμμεσους αγοραστές. |

Vaihtoehto 24 | Kaksivaiheinen menettely, jossa vaikutusten siirtoon ei voida vedota, kuka tahansa vahinkoa kärsinyt voi haastaa kilpailuoikeuden loukkaajan oikeuteen, ja tämän jälkeen liikaa veloitettu määrä jaetaan kaikkien vahinkoa kärsineiden osapuolten kesken. Tämä vaihtoehto on teknisesti vaikea, mutta sen ansiosta kaikki vahinkoa kärsineet saavat korvausta. |

Εναλλακτική λύση 24: | Διαδικασία σε δύο στάδια, όπου αποκλείεται η ένσταση μετακύλισης, ο δράστης της παράβασης μπορεί να εναχθεί από οποιονδήποτε ζημιωθέντα και, σε δεύτερο στάδιο, η πρόσθετη επιβάρυνση να κατανεμηθεί μεταξύ όλων όσων υπέστησαν ζημία. Η λύση αυτή παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες, αλλά έχει το πλεονέκτημα ότι εξασφαλίζει δίκαιη αποζημίωση όλων των θυμάτων. |

2.5 Kuluttajien edun puolustaminen

2.5 Προάσπιση των συμφερόντων του καταναλωτή

Käytännön syistä on hyvin epätodennäköistä, ellei mahdotonta, että kuluttajat ja ostajat, joilla on pieniä vahingonkorvausvaateita, nostaisivat kilpailuoikeuden rikkomista koskevan kanteen. Tämän vuoksi onkin pohdittava, miten heidän etujaan voidaan suojata paremmin joukkokanteilla. Kuluttajan edun erityissuojan huomioon ottamisen lisäksi yhteen joukkokanteeseen voidaan yhdistää useita pieniä kanteita, jolloin säästetään rahaa ja aikaa.

Η άσκηση αγωγής αποζημίωσης για παράβαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων, από καταναλωτές και αγοραστές με πολύ μικρές αξιώσεις, θα είναι απίθανη αν όχι αδύνατη για πρακτικούς λόγους. Θα πρέπει επομένως να εξετασθούν οι τρόποι για την καλύτερη δυνατή προστασία των συμφερόντων αυτών με την άσκηση συλλογικών αγωγών. Πέραν της ειδικής προστασίας των συμφερόντων του καταναλωτή, οι συλλογικές αγωγές μπορεί να χρησιμεύσουν για την ενοποίηση μεγάλου αριθμού μικρότερων αξιώσεων σε μία αγωγή, εξοικονομώντας έτσι χρόνο και χρήμα.

Kysymys H: | Pitäisikö joukkokanteita ja kuluttajansuojaa varten olla erityisiä menettelyjä? Minkälaiset puitteet niillä pitäisi olla? |

Ερώτηση H: | Πρέπει να υπάρχουν ειδικές διαδικασίες για την άσκηση συλλογικών αγωγών και την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών; Εάν ναι, πώς πρέπει να σχεδιασθούν οι διαδικασίες αυτές; |

Vaihtoehto 25 | Kanteen tekemisen aloite kuluttajajärjestöille siten, että kuitenkin myös yksittäiset kuluttajat voisivat nostaa kanteen. Olisi pohdittava esimerkiksi osallistujien asemaa (mahdollinen rekisteröinti- tai hyväksyntäjärjestelmä), vahingonkorvausten jakamista (joko itse kuluttajajärjestöt tai niiden jäsenet) ja vahingonkorvausten määrää (järjestölle myönnettävä korvaus voitaisiin laskea vastaajan saaman sääntöjenvastaisen edun perusteella, kun taas jäsenille myönnettävät korvaukset laskettaisiin kunkin itse kärsimän vahingon perusteella). |

Εναλλακτική λύση 25: | Αναγνωρίζεται το έννομο συμφέρον των ενώσεων καταναλωτών χωρίς να στερούνται και οι μεμονωμένοι καταναλωτές το δικαίωμα να ασκήσουν αγωγή. Θα πρέπει να εξεταστούν ζητήματα όπως η νομιμοποίηση (ενδεχομένως βάσει καταχώρισης ή άδειας), η κατανομή της αποζημίωσης (κατά πόσον η αποζημίωση θα επιδικασθεί στην ίδια την οργάνωση ή στα μέλη της) και ο προσδιορισμός του ύψους της (η αποζημίωση που επιδικάζεται στην οργάνωση μπορεί να υπολογίζεται με βάση τα παράνομα κέρδη του εναγομένου, ενώ η αποζημίωση που επιδικάζεται στα μέλη υπολογίζεται με βάση την ατομική ζημία που υπέστησαν). |

Vaihtoehto 26 | Erityisjärjestelyt joukkokanteille, joita voivat nostaa muita kuin loppukäyttäjiä edustavat ostajien ryhmät. |

Εναλλακτική λύση 26: | Ειδική διάταξη για συλλογική αγωγή εκ μέρους ομάδων αγοραστών εκτός των τελικών καταναλωτών. |

2.6 Toimista aiheutuvat kustannukset

2.6 Κόστος των αγωγών

Kustannukset ovat tärkeä kysymys kanteen tekemistä harkittaessa. Sekä yhteisön oikeudessa että Euroopan ihmisoikeussopimuksessa edellytetään, että siviilikanteita voidaan nostaa tuomioistuimissa, joten olisi harkittava, miten kustannuksia koskevilla säännöillä voidaan helpottaa prosessia.

Οι κανόνες περί επιστροφής των εξόδων διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο ως κίνητρο ή αντικίνητρο για την άσκηση αγωγών. Ενόψει του ότι το κοινοτικό δίκαιο και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου απαιτούν να υπάρχει πραγματική δυνατότητα πρόσβασης στη δικαιοσύνη για την άσκηση των αστικών αξιώσεων, θα πρέπει να εξετασθούν οι δυνατότητες διευκόλυνσης της εν λόγω πρόσβασης με τη θέσπιση κανόνων για τα δικαστικά έξοδα.

Kysymys I: | Pitäisikö ottaa käyttöön erityisiä sääntöjä, joilla pienennetään kantajan kustannusriskiä? Millaisia näiden sääntöjen pitäisi olla? |

Ερώτηση Θ: | Θα πρέπει να θεσπισθούν ειδικοί κανόνες για τη μείωση του οικονομικού κινδύνου για τον ενάγοντα; Αν ναι, τι είδους κανόνες; |

Vaihtoehto 27 | Kantajien, joiden kannetta ei hyväksytä, on maksettava kustannukset ainoastaan, jos he ovat kannetta nostaessaan toimineet ilmeisen kohtuuttomalla tavalla. On myös harkittava, annetaanko tuomioistuimelle harkintavaltaa määrätä oikeudenkäynnin aluksi, ettei kantajalta peritä kustannuksia, vaikkei kannetta hyväksyttäisi. |

Εναλλακτική λύση 27: | Καθιέρωση κανόνα σύμφωνα με τον οποίο ο ηττημéνος ενάγων θα πρέπει να καταβάλει τα δικαστικά έξοδα μόνον αν ενήργησε κατά τρόπο πρόδηλα αλόγιστο με την άσκηση της αγωγής. Θα πρέπει επίσης να εξετασθεί η δυνατότητα να δοθεί στο δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να διατάσσει κατά την έναρξη της δίκης να μην εκτεθεί ο ενάγων σε τυχόν καταβολή δικαστικών εξόδων, ακόμη και αν απορριφθεί η αγωγή του. |

2.7 Julkisen ja yksityisen täytäntöönpanon yhteensovittaminen

2.7 Συντονισμός της εφαρμογής της νομοθεσίας από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς

Julkinen ja yksityinen täytäntöönpano täydentävät toisiaan, ja niitä on koordinoitava mahdollisimman tehokkaasti. Kilpailuviranomaisten päätöksillä voi olla merkittävä vaikutus siihen, onko kantajilla mahdollisuutta todistaa väitteensä tosiksi (ks. 2.1 kohta, kysymys C, vaihtoehto 8). Tehokkain mahdollinen koordinaatio on erityisen tärkeää, kun sovitetaan yhteen julkisen täytäntöönpanon seuraamuksista vapauttamista tai niiden lieventämistä koskevia hakemuksia ja vahingonkorvausvaatimuksia. Sekä seuraamusten seuraamuksista vapauttamisella tai niiden lieventämisellä että siviilioikeudellisella vastuulla on vaikutuksen kannalta sama tavoite: kartellien muodostamisen ehkäisemisen tehostaminen. Olisi pohdittava, mikä on vahingonkorvausvaatimusten vaikutus seuraamuksista vapauttamiseen tai niiden lieventämiseen tämän tehokkuuden säilyttämiseksi. Olisi siis huomioitava, että seuraamuksista vapauttaminen tai niiden lieventäminen yleensä hyödyttää yksityisiä vahingonkorvausvaatimuksia koskevien siviiliprosessien osapuolia, sillä sen avulla paljastetaan salaisia kartelleja.

Η εφαρμογή των αντιμονοπωλιακών κανόνων από δημόσιους φορείς και οι προσφυγές από ιδιώτες αλληλοσυμπληρώνονται και ως εκ τούτου θα πρέπει να συντονίζονται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Οι αποφάσεις των αρχών ανταγωνισμού μπορεί να έχουν σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τις δυνατότητες που έχουν στην πράξη οι ενάγοντες να αποδείξουν τη βάση της αγωγής τους (βλ. παραπάνω σημείο 2.1, ερώτηση Γ, εναλλακτική λύση 8). Ο καλύτερος δυνατός συντονισμός μεταξύ των δύο αυτών στοιχείων είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τον συντονισμό μεταξύ των αιτήσεων επιεικούς μεταχείρισης και των αγωγών αποζημίωσης. Τα προγράμματα επιεικούς μεταχείρισης και η αστική ευθύνη έχουν, εκ του αποτελέσματος, τον ίδιο σκοπό: αποτελεσματικότερη αποτροπή της δημιουργίας καρτέλ. Θα πρέπει να εξεταστούν οι επιπτώσεις των αξιώσεων αποζημίωσης στην εφαρμογή των προγραμμάτων επιεικούς μεταχείρισης ώστε να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητα των τελευταίων. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο αυτό ότι η εφαρμογή προγραμμάτων επιεικούς μεταχείρισης είναι κατά κανόνα χρήσιμη για τους ιδιώτες διαδίκους σε αγωγές αποζημίωσης, δεδομένου ότι τα προγράμματα αυτά συμβάλλουν στην αποκάλυψη μυστικών συμπράξεων.

Kysymys J: | Miten yksityistä ja julkista täytäntöönpanoa koordinoidaan tehokkaimmalla mahdollisella tavalla? |

Ερώτηση Ι: | Πώς μπορεί να επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός της εφαρμογής των κανόνων από τις δημόσιες αρχές και της άσκησης αγωγών από ιδιώτες; |

Vaihtoehto 28 | Seuraamuksista vapauttamista tai niiden lieventämistä koskevan pyynnön suojaaminen, jolloin kilpailuviranomaiselle tehdyt hakemukset pidetään luottamuksellisina. |

Εναλλακτική λύση 28: | Αποκλεισμός της δυνατότητας γνωστοποίησης αιτήσεων επιεικούς μεταχείρισης, προστατεύοντας έτσι την εμπιστευτικότητα των δηλώσεων του αιτούντος την επιεική μεταχείριση προς την αρχή ανταγωνισμού, στο πλαίσιο της αίτησής του. |

Vaihtoehto 29 | Ehdollinen alennus kaikkiin vahingonkorvausvaatimuksiin, joita on esitetty seuraamuksista vapauttamista tai niiden lieventämistä hakeneelle taholle; muita kilpailuoikeuden loukkaajia, jotka ovat yhteisvastuussa koko vahingosta, koskevat vaatimukset eivät muutu. |

Εναλλακτική λύση 29: | Υπό προϋποθέσεις μείωση του ύψους της τυχόν αποζημίωσης που πρέπει να καταβάλει ο αιτών την επιεική μεταχείριση, με αμετάβλητες τις αξιώσεις κατά των άλλων δραστών, που είναι αλληλεγγύως και εις ολόκληρων υπεύθυνοι για ολόκληρη τη ζημία. |

Vaihtoehto 30 | Seuraamuksista vapauttamista tai niiden lieventämistä hakeneelta taholta poistetaan yhteisvastuu, jolloin vähennetään mahdollisuutta, että tähän kohdistuu vahingonkorvausvaateita. Yksi mahdollinen ratkaisu voisi olla seuraamuksista vapauttamista tai niiden lieventämistä hakeneen tahon vastuun rajoittaminen sellaiseen osuuteen vahingonkorvauksesta, joka vastaa tämän osuutta kartellin toimintamarkkinoista. |

Εναλλακτική λύση 30: | Κατάργηση της από κοινού ευθύνης του αιτούντος την επιεική μεταχείριση, περιορίζοντας έτσι την έκθεσή του στις αξιώσεις αποζημίωσης. Μια δυνατή λύση θα ήταν να περιοριστεί η ευθύνη του αιτούντος την επιεική μεταχείριση στο μέρος της ζημίας που αντιστοιχεί στο μερίδιό του στην αγορά που αποτελεί αντικείμενο της σύμπραξης. |

2.8 Toimivaltakysymykset ja sovellettava laki

2.8 Δικαιοδοσία και εφαρμοστέο δίκαιο

Asetus (EY) N:o 44/2001[4] koskee tuomioistuimen toimivaltaa käsiteltäessä kannetta, joka on kohdistettu jäsenvaltiossa asuvaan vastaajaan. Vastaaja voidaan haastaa joko sen maan tuomioistuimeen, jossa on tämän kotipaikka tai kantajan niin halutessa sen maan tuomioistuimeen, jossa vahinko on tapahtunut. Vahingon tapahtumispaikka voi olla kantajan valinnan mukaan joko a) paikka, jossa vahingonkorvausvaatimukseen johtanut tapahtuma on tapahtunut tai b) paikka, jossa itse vahinko on tapahtunut. Asetuksen 6, 27 ja 28 artiklassa sallitaan keskenään yhteydessä olevien eri kanteiden koordinointi.

Η δικαιοδοσία των δικαστηρίων για την εκδίκαση υποθέσεων στις οποίες ο εναγόμενος έχει την κατοικία του σε κράτος μέλοςδιέπεται από τον κανονισμό 44/2001[4]. Οι εν λόγω αγωγές μπορούν να ασκηθούν είτε στα δικαστήρια του κράτους στο οποίο έχει την κατοικία του ο εναγόμενος είτε - κατ’ επιλογή του ενάγοντος - στα δικαστήρια του κράτους όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός. Ο τόπος όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός μπορεί να είναι είτε α) ο τόπος όπου συνέβη το γεγονός που προκάλεσε τη ζημία είτε β) ο τόπος όπου επήλθε η ίδια η ζημία (κατ’ επιλογή του ενάγοντα). Τα άρθρα 6, 27 και 28 του κανονισμού επιτρέπουν τον συντονισμό διαφορετικών αλλά συναφών αγωγών.

Sovellettavan lain kysymystä pohdittaessa olisi tarkasteltava komission ehdotusta asetukseksi sopimuksenulkoisiin velvoitteisiin sovellettavasta laista (Rooma II –asetus)[5]. Koska vahingonkorvausvaatimukset koskevat yleensä sopimussuhteen ulkopuolista vahingonkorvausvastuuta, ne kuuluvat ehdotuksen soveltamisalaan. On harkittava, voidaanko kilpailuoikeuden rikkomistapauksissa soveltaa ehdotuksen 5 artiklassa olevaa yleistä sääntöä vai tarvitaanko erityinen selittävä sääntö, jossa voitaisiin selvittää, että olisi noudatettava vaikutuksiin perustuvaa lähestymistapaa. Vaihtoehto on, että kaikkiin tapauksiin sovellettaisiin sen valtion lakia, jossa toimivaltainen tuomioistuin sijaitsee. Erityistä huomiota olisi kiinnitettävä tapauksiin, joissa kilpailunvastainen toiminta vaikuttaa useamman kuin yhden valtion alueeseen.

Όσον αφορά το ζήτημα του εφαρμοστέου δικαίου, πρέπει να γίνει παραπομπή στην πρόταση κανονισμού της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία στις εξωσυμβατικές ενοχές (κανονισμός Ρώμη ΙΙ)[5]. Δεδομένου ότι οι αγωγές αποζημίωσης αφορούν κατά κανόνα αδικοπραξίες, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης αυτής. Θα πρέπει να εξετασθεί συγκεκριμένα κατά πόσον είναι πρόσφορος για τις υποθέσεις παράβασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας ο γενικός κανόνας που περιέχεται στο άρθρο 5 της πρότασης ή θα πρέπει να θεσπιστεί ειδικός διευκρινιστικός κανόνας. Ο εν λόγω κανόνας μπορεί να διευκρινίζει ότι πρέπει να ακολουθείται μια προσέγγιση με βάση τις επιπτώσεις. Εναλλακτικά, σε όλες τις περιπτώσεις το εφαρμοστέο δίκαιο θα μπορούσε να είναι το δίκαιο του δικάζοντος δικαστηρίου (φόρουμ). Ειδικότερα θα πρέπει να εξετασθούν οι περιπτώσεις όπου η αντιανταγωνιστική συμπεριφορά επηρεάζει την επικράτεια περισσοτέρων του ενός κρατών.

Kysymys K: | Mitä aineellisoikeudellista lainsäädäntöä kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuviin vahingonkorvausvaatimuksiin olisi sovellettava? |

Ερώτηση K: | Ποιο ουσιαστικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο στις αγωγές αποζημίωσης για παράβαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας; |

Vaihtoehto 31 | Sovellettava lainsäädäntö olisi määriteltävä Rooma II –asetusehdotuksen 5 artiklaan sisältyvän yleissäännön nojalla eli sen paikan mukaan, jossa vahinko tapahtuu. |

Εναλλακτική λύση 31: | Το εφαρμοστέο δίκαιο θα πρέπει να καθορίζεται με βάση τον γενικό κανόνα του άρθρου 5 της πρότασης κανονισμού Ρώμη ΙΙ, δηλαδή το δίκαιο του τόπου όπου επήλθε η ζημία. |

Vaihtoehto 32 | Kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuville vahingonkorvauskanteille olisi vahvistettava erityissääntö. Säännön mukaan tämäntyyppisissä vahingonkorvausvaatimuksissa 5 artiklan yleissäännöllä tarkoitettaisiin, että vaatimukseen sovelletaan niiden valtioiden lainsäädäntöä, joiden markkinoilla vahinkoa kärsinyt osapuoli on kuulunut kilpailunvastaisen käytännön vaikutusalaan. |

Εναλλακτική λύση 32: | Θα πρέπει να θεσπισθεί ειδικός κανόνας για τις αγωγές αποζημίωσης που βασίζονται σε παράβαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Ο κανόνας αυτός θα διευκρινίζει ότι για το είδος αυτό των αγωγών, ο γενικός κανόνας του άρθρου 5 σημαίνει ότι η αγωγή θα διέπεται από τη νομοθεσία του κράτους στην αγορά του οποίου θίγεται ο ζημιωθείς από την αντιανταγωνιστική πρακτική. |

Vaihtoehto 33 | Erityissäännön mukaan sovellettaisiin aina sen valtion lakia, jossa toimivaltainen tuomioistuin sijaitsee. |

Εναλλακτική λύση 33: Εναλλακτική λύση 34 | Ο ειδικός κανόνας θα μπορούσε να είναι ότι το εφαρμοστέο δίκαιο είναι πάντοτε το δίκαιο του φόρουμ. Στις περιπτώσεις όπου η αντιανταγωνιστική συμπεριφορά στην οποία βασίζεται η αγωγή επηρεάζει την επικράτεια περισσοτέρων του ενός κρατών και το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να αποφανθεί για το σύνολο της ζημίας που υπέστη ο ενάγων, μπορεί να εξετασθεί κατά πόσον πρέπει να παρέχεται στον τελευταίο η ευχέρεια να επιλέγει το εφαρμοστέο δίκαιο στη διαφορά. Η εν λόγω επιλογή μπορεί να περιορίζεται σε μία και μόνη νομοθεσία από εκείνες που καθορίζονται βάσει της αρχής της επηρεαζόμενης αγοράς. Επίσης μπορεί να διευρυνθεί και να επιτρέπεται η επιλογή είτε μίας και μόνης νομοθεσίας είτε της νομοθεσίας που εφαρμόζεται σε κάθε ζημία χωριστά είτε της νομοθεσίας του δικάζοντος δικαστηρίου. |

Vaihtoehto 34 | Jos vaatimuksen perusteena oleva kilpailunvastainen toiminta vaikuttaa useamman valtion alueella ja jos tuomioistuimella on toimivalta kantajan kärsimän vahingon osalta kokonaisuudessaan, voitaisiin harkita, että kantaja valitsisi, mitä lainsäädäntöä riita-asiassa sovelletaan. Vain yksi sovellettava laki voitaisiin valita niistä, joihin sovelletaan vaikutusalaan kuuluvien markkinoiden periaatetta. Vaihtoehtoja voisi myös laajentaa siten, että voitaisiin valita joko yksi lainsäädäntö tai kuhunkin vahinkoon erikseen sovellettava laki tai sen valtion laki, jossa toimivaltainen tuomioistuin sijaitsee. |

2.9 Άλλα ζητήματα

2.9 Muita seikkoja

Λόγω του περίπλοκου χαρακτήρα των αγωγών αποζημίωσης λόγω παράβασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική διεξαγωγή της διαδικασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική η προσφυγή του δικαστηρίου σε εμπειρογνώμονες. Αν οι τελευταίοι διοριστούν από το δικαστήριο, μπορεί εξοικονομηθούν δαπάνες, δεδομένου ότι θα χρειαστούν λιγότεροι εμπειρογνώμονες. Με τον τρόπο αυτό θα περιοριστεί επίσης και η πληθώρα εμπειρογνωμόνων που διατυπώνουν αντιφατικές γνώμες, ανάλογα με τη θέση του πελάτη τους.

Kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvat vahingonkorvauskanteet ovat hyvin monimutkaisia, joten menettelyn tehokkuuden takaamiseksi on erityisen tärkeää, että asiantuntijoita käytetään hyväksi tuomioistuimissa. Kustannuksia voidaan säästää, jos tuomioistuimet nimittävät asiantuntijat, koska niitä tarvitaan tällöin vähemmän. Näin vältetään myös se, että useat asiantuntijat antavat asiakkaansa näkökulmasta riippuen keskenään ristiriitaisia tietoja.

Ερώτηση Λ: Πρέπει να διορίζεται εμπειρογνώμονας, εφόσον χρειάζεται, από το δικαστήριο;

Kysymys L: | Pitäisikö tuomioistuimen nimittää asiantuntija, jos sellaista tarvitaan? |

Εναλλακτική λύση 35: | Απαίτηση από τους διαδίκους να συμφωνήσουν στον ορισμό εμπειρογνώμονα από το δικαστήριο και όχι από τους ίδιους. |

Vaihtoehto 35 | Vaatimus, että osapuolten on suostuttava käyttämään tuomioistuimen nimeämää asiantuntijaa eikä itse valitsemaansa. |

Η αναστολή ή παράταση των προθεσμιών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης των αγωγών αποζημίωσης (ειδικά σε περιπτώσεις "παρεπόμενων αγωγών").

Vanhentumisajan keskeyttäminen tai pidentäminen on tärkeää, jos halutaan varmistaa, että vahingonkorvausvaatimuksia todella voidaan tehdä – erityisesti jatkokanteiden osalta.

Ερώτηση Μ: Πρέπει να αναστέλλονται οι προθεσμίες; Αν ναι, από πότε;

Kysymys M: | Pitäisikö vanhentumisaika keskeyttää? Missä vaiheessa? |

Εναλλακτική λύση 36: | Αναστολή της προθεσμίας για την άσκηση αγωγής αποζημίωσης από την ημερομηνία κίνησης διαδικασίας εκ μέρους της Επιτροπής ή οποιασδήποτε από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού. Εναλλακτικά, η προθεσμία θα μπορούσε να αρχίζει μετά την εκδίκαση της παράβασης σε τελευταίο βαθμό. |

Vaihtoehto 36 | Vahingonkorvausvaatimuksia koskevan vanhentumisajan keskeyttäminen siitä päivästä lähtien, jolloin komissio tai mikä tahansa kansallisista kilpailuviranomaisista ryhtyy asianomaisiin toimenpiteisiin. Vaihtoehtoisesti vanhentumisaika voi alkaa sen jälkeen, kun viimeisen oikeusasteen tuomioistuin on tehnyt päätöksen rikkomisasiassa. |

Η αιτιώδης συνάφεια αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε αξίωση αποζημίωσης. Ενώ η απόδειξη της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράβασης και της ζημίας μπορεί να είναι ιδιαίτερα δυσχερής λόγω του περίπλοκου χαρακτήρα των σχετικών οικονομικών ζητημάτων, η νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, όπως αναπτύσσεται στη νομολογία των κρατών μελών, δεν αποτελεί αυτή καθεαυτή σημαντικό πρόβλημα για τους ενάγοντες. Ωστόσο, η εφαρμογή της απαίτησης ύπαρξης αιτιώδους συνάφειας δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αποκλεισμό εκείνων που υπέστησαν ζημίες λόγω παράβασης των αντιμονοπωλιακών κανόνων από την αποκατάσταση των ζημιών αυτών.

Syy-yhteys on kaikilta vahingonkorvausvaatimuksilta vaadittava edellytys. Syy-yhteyttä rikkomisen ja vahingon välillä voi olla erityisen vaikea todistaa, koska mukana on taloudellisesti monimutkaisia seikkoja. Sen sijaan syy-yhteyden oikeudellinen käsite, sellaisena kuin se on kehittynyt jäsenvaltioiden oikeuskäytäntöön, ei ole kantajalle merkittävä este. Syy-yhteyden edellyttäminen ei kuitenkaan saisi johtaa siihen, etteivät kilpailusääntöjen rikkomisesta vahinkoa kärsineet saa vahingoistaan korvausta.

Ερώτηση Ν: | Χρειάζεται να διευκρινισθεί η νομική προϋπόθεση της αιτιώδους συνάφειας για να διευκολυνθεί η άσκηση αγωγών αποζημίωσης; |

Kysymys N: | Pitäisikö syy-yhteyden oikeudellista velvoitetta selkiyttää vahingonkorvauskanteiden helpottamiseksi? |

Ερώτηση Ο: | Υπάρχουν άλλα ζητήματα που θα ήθελαν να σχολιάσουν οι ενδιαφερόμενοι; |

Kysymys O: | Haluaisivatko sidosryhmät kommentoida vielä jotakin muuta seikkaa? |

Η Επιτροπή σας καλεί να υποβάλετε τις παρατηρήσεις σας σχετικά με την παρούσα Πράσινη Βίβλο, ιδίως όσον αφορά τις ερωτήσεις και τις εναλλακτικές λύσεις που αναφέρονται παραπάνω, προκειμένου να εκτιμήσει αν είναι αναγκαίο και σκόπιμο να ενεργήσει σε κοινοτικό επίπεδο για τη βελτίωση των προϋποθέσεων άσκησης αυτοτελών καθώς και παρεπόμενων αγωγών.

Komissio pyytää kommentteja tästä vihreästä kirjasta ja erityisesti edellä mainituista kysymyksistä ja vaihtoehdoista harkitakseen, onko yhteisön tasolla tarpeen toteuttaa toimia erillisten kanteiden ja jatkokanteiden edellytysten parantamiseksi.

Για να διευκολυνθεί η ανταλλαγή απόψεων, έχει δημιουργηθεί ειδική ιστοσελίδα για την Πράσινη Βίβλο:

Helpointa näkemysten vaihto on vihreän kirjan Internet-sivulla osoitteessa

http://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/others/actions_for_damages/gp.html

http://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/others/actions_for_damages/gp.html.

Οι παρατηρήσεις μπορούν να στέλνονται μέχρι τις 21 Απριλίου 2006, είτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση:

Kommentteja voi lähettää sähköpostitse 21. huhtikuuta 2006 asti osoitteeseen

comp-damages-actions@cec.eu.int

comp-damages-actions@cec.eu.int

είτε ταχυδρομικά στη διεύθυνση:

tai postitse osoitteeseen

European CommissionDirectorate-General for CompetitionUnit COMP/A-1 – Antitrust policy and strategic supportReview of damage actions for breach of EC antitrust rulesB-1049 Brussels

Euroopan komissioKilpailun pääosastoYksikkö COMP/A-1 – Antitrustitoiminta ja strateginen tukiEY:n kilpailuoikeuden rikkomisesta johtuvia vahinkoja koskevien vahingonkorvauskanteiden tarkasteluB-1049 Bryssel

Σύμφωνα με πάγια πρακτική της, η ΓΔ Ανταγωνισμού δημοσιεύει τις παρατηρήσεις που λαμβάνει στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης. Ωστόσο, μπορείτε να ζητήσετε να τηρηθούν εμπιστευτικές οι παρατηρήσεις σας ή μέρος αυτών. Στην περίπτωση αυτή, παρακαλείσθε να αναφέρετε ρητά στην πρώτη σελίδα των παρατηρήσεων ότι δεν θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν, στέλνοντας παράλληλα στη ΓΔ Ανταγωνισμού μη εμπιστευτικό κείμενο των παρατηρήσεων για δημοσίευση.[pic][pic][pic]

Kilpailun pääosaston tavanomaisena käytäntönä on julkaista julkisessa kuulemisessa saamansa huomautukset. On kuitenkin mahdollista pyytää, että huomautukset käsitellään kokonaan tai osittain luottamuksellisina. Tässä tapauksessa on selvästi merkittävä huomautusten etusivulle, että niitä ei saa julkistaa, ja toimitettava kilpailun pääosastolle ei-luottamuksellinen versio julkaisemista varten.

[1] Βλ. υπόθεση Courage κατά Crehan , C-453/99, απόφαση του Δικαστηρίου της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, σκέψεις 26 και 27.

[1] Ks. Asia C-453/99, Courage v. Crehan , Euroopan yhteisöjen tuomioistuimen tuomio 20.9.2001, 26 ja 27 kohta.

[2] Βλ. απόφαση Courage , στην υποσημείωση 1.

[2] Ks. 1 alaviitteessä mainittu tuomio.

[3] Βλ. μελέτη για τις προϋποθέσεις αξίωσης αποζημίωσης σε περιπτώσεις παράβασης των κοινοτικών αντιμονοπωλιακών κανόνων, που δημοσιεύεται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής στην ιστοσελίδα: http://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/others/private_enforcement/index_en.html.

[3] Ks. tutkimus EY:n kilpailusääntöjen rikkomista koskevien vahingonkorvausvaatimusten edellytyksistä komission Internet-sivuilla osoitteessahttp://europa.eu.int/comm/competition/antitrust/others/private_enforcement/index_en.html.

[4] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 12 του 2001, σ.1. Στη Δανία, η διεθνής δικαιοδοσία διέπεται από τη σύμβαση των Βρυξελλών για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις [ΕΕ C 189 της 28.7.1990], όπως τροποποιήθηκε, που ισοδυναμεί κατ’ ουσία με τον κανονισμό 44/2001.

[4] Tuomioistuimen toimivallasta sekä tuomioiden tunnustamisesta ja täytäntöönpanosta siviili- ja kauppaoikeuden alalla annettu neuvoston asetus (EY) N:o 44/2001, EYVL L 12, 2001, s. 1. Tanskassa toimivaltaa hallinnoidaan asetuksen (EY) N:o 44/2001 kanssa olennaisilta osiltaan samankaltaisella tuomioistuimen toimivallasta sekä tuomioiden täytäntöönpanosta yksityisoikeuden alalla tehdyllä Brysselin yleissopimuksella (EYVL C 189, 1990, s. 2), sellaisena kuin se on muutettuna.

[5] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές ("Ρώμη II"), COM(2003) 427 τελικό όπως διορθώθηκε από την τροποποιημένη πρόταση (Όχι διαθέσιμη παραπομπή).

[5] Euroopan parlamentin ja neuvoston asetus sopimuksenulkoisiin velvoitteisiin sovellettavasta laista (”Rooma II”), KOM(2003) 427 lopullinen, kuten muutettu muutetun ehdotuksen mukaan (viittaus ei ole saatavissa).