Komission tiedonanto – EU:n suuntaviivat maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden vapaaehtoisia sertifiointiohjelmia koskevista parhaista käytännöistä

Ανακοίνωση της Επιτροπής — Κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστης πρακτικής της ΕΕ για τα συστήματα εθελοντικής πιστοποίησης γεωργικών προϊόντων και τροφίμων

2010/C 341/04

2010/C 341/04

1. JOHDANTO

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden vapaaehtoiset sertifiointiohjelmat ovat lisääntyneet huomattavasti viime vuosien aikana. Komission tilauksesta vuonna 2010 laaditun luettelon [1] mukaan erilaisia ohjelmia on yli 440, ja suurin osa niistä on perustettu viime vuosikymmenen aikana.

Τα τελευταία έτη έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση του αριθμού των συστημάτων εθελοντικής πιστοποίησης γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Σε απογραφή που πραγματοποίησε η Επιτροπή το 2010 [1] γίνεται λόγος για περισσότερα από 440 διαφορετικά συστήματα, τα περισσότερα από τα οποία δημιουργήθηκαν την τελευταία δεκαετία.

Maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden sertifiointiohjelmat tarjoavat (sertifiointimekanismin välityksellä) takeet siitä, että tuotteella tai sen tuotantomenetelmällä tai -järjestelmällä on tietyt eritelmässä esitetyt ominaispiirteet tai ominaisuudet. Sertifiointiohjelmiin kuuluu monenlaisia aloitteita, jotka toimivat elintarvikeketjun eri vaiheissa (alkutuotannossa ja sen jälkeisissä vaiheissa; kohteena koko elintarvikeketju tai osa siitä; ohjelma koskee kaikkia sektoreita tai vain yhtä markkinasegmenttiä jne.). Ne voivat olla yritysten välisiä (B2B, jossa tiedon lopullinen saaja on supermarketti tai jalostusyritys) tai yritysten ja kuluttajien välisiä (B2C eli kuluttajakauppa), ja niissä voidaan käyttää logoja, mutta monissa, varsinkaan B2B-ohjelmissa näin ei tehdä.

Τα συστήματα πιστοποίησης γεωργικών προϊόντων και τροφίμων εξασφαλίζουν (μέσω ενός μηχανισμού πιστοποίησης) ότι έχουν τηρηθεί ορισμένα χαρακτηριστικά ή ιδιότητες του προϊόντος ή της μεθόδου ή του συστήματος παραγωγής του, σύμφωνα με δεδομένες προδιαγραφές. Καλύπτουν ευρύ φάσμα διαφόρων πρωτοβουλιών που λειτουργούν σε διαφορετικά στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (εντός και εκτός της γεωργικής εκμετάλλευσης, που καλύπτουν εν όλω ή εν μέρει την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, που επηρεάζουν όλους τους τομείς ή μόνον ένα τμήμα της αγοράς κλπ). Μπορούν να εφαρμόζονται σε διεπιχειρησιακό επίπεδο (business-to-business — B2B) στο οποίο το σουπερμάρκετ ή η επιχείρηση που αναλαμβάνει την επεξεργασία αποτελεί τον προοριζόμενο τελικό αποδέκτη των πληροφοριών) ή σε επίπεδο επιχείρησης-καταναλωτή (business-to-consumer — B2C). Μπορούν να κάνουν χρήση λογοτύπων, αλλά πολλά συστήματα, ιδίως τα Β2Β, δεν το κάνουν.

Sertifiointi- eli varmennusohjelmissa käytetään määritelmällisesti kolmannen osapuolen antamaa vahvistusta, mutta markkinoilla on myös muunlaisia ohjelmia, joiden toiminta perustuu merkintään tai logoon (joka on tavallisesti rekisteröity tavaramerkiksi) ja joihin ei liity minkäänlaista sertifiointimekanismia. Tällaisiin ohjelmiin sitoudutaan omaehtoisella vakuutuksella tai ohjelman haltijan suorittaman valinnan kautta. Jäljempänä 2 jaksossa esitettyjen määritelmien mukaisesti tällaisia ohjelmia kutsutaan omaehtoiseen vakuutukseen perustuviksi ohjelmiksi. Sertifioinnin käyttäminen on tarkoituksenmukaisinta silloin, kun sitoumukset ovat monimutkaisia, kun niistä määrätään yksityiskohtaisessa eritelmässä ja kun niiden noudattaminen tarkastetaan määräajoin. Omaehtoinen vakuutus on tarkoituksenmukaisin keino silloin, kun väitteet ovat suhteellisen yksiselitteisiä (niissä keskitytään yhteen asiaan).

Ενώ τα συστήματα πιστοποίησης εξ ορισμού χρησιμοποιούν βεβαιώσεις τρίτων, υπάρχουν άλλα συστήματα στην αγορά που λειτουργούν με σήμα ή λογότυπο (συχνά κατοχυρωμένο ως εμπορικό σήμα) χωρίς να παρεμβαίνει κάποιος μηχανισμός πιστοποίησης. Η προσχώρηση στα συστήματα αυτά γίνεται με αυτοχαρακτηρισμό ή μετά από επιλογή από τον κάτοχο του συστήματος. Σύμφωνα με τους ορισμούς που παρέχονται στην ενότητα 2, τα συστήματα αυτά θα αναφέρονται ως "συστήματα αυτοχαρακτηρισμού". Η χρήση πιστοποίησης ενδείκνυται κυρίως όταν οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται είναι περίπλοκες, προσδιορίζονται σε λεπτομερειακές προδιαγραφές και ελέγχονται περιοδικά. Ο αυτοχαρακτηρισμός είναι καταλληλότερος για σχετικά απλούς (single-issue) ισχυρισμούς.

Sertifiointiohjelmien kehitystä ohjaavista tekijöistä voidaan mainita lähinnä yhteiskunnalliset vaatimukset tuotteen tai sen tuotantoprosessin tietyistä ominaispiirteistä [2] (yleensä B2C-ohjelmissa) ja toisaalta toimijoiden halu varmistaa, että niiden toimittajat täyttävät määritellyt vaatimukset (yleensä B2B-ohjelmissa). Elintarvikkeiden turvallisuuden osalta elintarvikelainsäädäntöä koskevista yleisistä periaatteista ja vaatimuksista annetun asetuksen (EY) N:o 178/2002 [3] mukaan sen huolehtimisesta, että elintarvikkeet ja rehut täyttävät elintarvikelainsäädännön vaatimukset, ja sen varmistamisesta, että kyseiset vaatimukset täyttyvät, ovat ensisijaisesti vastuussa elintarvike- ja rehualan toimijat. Elintarvikeketjussa varsinkin suuret toimijat turvautuvat usein sertifiointiohjelmiin varmistaakseen, että tuotteet ovat vaatimusten mukaisia, sekä suojellakseen mainettaan ja suojautuakseen korvausvaatimuksilta elintarvikkeiden turvallisuuteen liittyvissä häiriöissä.

Η ανάπτυξη συστημάτων πιστοποίησης στηρίζεται κυρίως σε παράγοντες όπως απαιτήσεις της κοινωνίας για ορισμένα χαρακτηριστικά [2] του προϊόντος ή της μεθόδου παραγωγής του (κυρίως για συστήματα B2C), αφενός, και στην επιθυμία των επιχειρήσεων να εξασφαλίσουν ότι οι προμηθευτές τους πληρούν τις προβλεπόμενες απαιτήσεις, αφετέρου (κυρίως συστήματα Β2Β). Στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα [3], καθορίζει ως κύριο υπεύθυνο για την εξασφάλιση της τήρησης των διατάξεων της νομοθεσίας αυτής όσον αφορά τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, και την επαλήθευση της τήρησής τους, την επιχείρηση που παράγει τρόφιμα και ζωοτροφές. Συγκεκριμένα, οι μεγάλες επιχειρήσεις της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων συχνά βασίζονται σε συστήματα πιστοποίησης προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι ένα προϊόν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και να προστατεύσουν την φήμη τους και να περιορίσουν τις ευθύνες τους σε περίπτωση που υπάρξει πρόβλημα ασφάλειας τροφίμων.

Yksityistä sertifiointia ei tietenkään tarvita sen osoittamiseksi, että lakisääteisiä vaatimuksia noudatetaan. Maatalouden ja elintarvikealan yksityisten sertifiointiohjelmien onkin säilyttävä vapaaehtoisina. Jos toimijat käyttävät perusvaatimusten noudattamisesta annettua todistusta helpottaakseen liiketoimia muiden elintarvikeketjun toimijoiden kanssa, on oltava selvää, että tällaista käytäntöä ei voida käyttää tuotteiden erilaistamiseen markkinoilla.

Είναι σαφές ότι δεν απαιτείται ιδιωτική πιστοποίηση προκειμένου να αποδειχθεί η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του νόμου. Όλα τα ιδιωτικά συστήματα πιστοποίησης για τον γεωργικό τομέα και τον τομέα των τροφίμων πρέπει να παραμείνουν προαιρετικά. Όταν οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν πιστοποίηση της συμμόρφωσης με βασικές απαιτήσεις προκειμένου να διευκολυνθούν οι συναλλαγές με άλλους παράγοντες της αλυσίδας τροφίμων, πρέπει να είναι σαφές ότι η πρακτική αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για την διαφοροποίηση των προϊόντων στην αγορά.

Sertifiointiohjelmista voi olla hyötyä

Τα συστήματα πιστοποίησης μπορούν να ωφελήσουν:

- elintarvikeketjun välittäjille, koska ne takaavat standardien noudattamisen ja turvaavat näin tuotteita ja merkkejä koskevien väitteiden osalta välittäjien maineen ja suojelevat niitä korvausvaatimuksilta,

- τους ενδιάμεσους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, με την παροχή ασφάλειας ως προς τα πρότυπα και, κατ' επέκταση, με τον περιορισμό των ευθυνών και την προστασία της φήμης σε σχέση με ισχυρισμούς που προβάλλονται για προϊόντα και σήματα,

- tuottajille, koska ne helpottavat pääsyä markkinoille ja kasvattavat sertifioitujen tuotteiden markkinaosuutta ja marginaaleja ja mahdollisesti myös lisäävät tehokkuutta ja supistavat liiketoimintakustannuksia, ja

- τους παραγωγούς, αυξάνοντας την πρόσβαση στην αγορά, το μερίδιο αγοράς και το περιθώριο κέρδους για τα πιστοποιημένα προϊόντα και, δυνητικά, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας το συναλλακτικό κόστος, και

- kuluttajille, koska ne tarjoavat uskottavaa ja luotettavaa tietoa tuotteiden ja prosessien ominaisuuksista.

- τους καταναλωτές, με την παροχή αξιόπιστων και έμπιστων πληροφοριών όσον αφορά τις ιδιότητες των προϊόντων και των μεθόδων παραγωγής.

Eräät sidosryhmät ovat väittäneet, että sertifiointiohjelmista voi olla seuraavanlaisia haittoja:

Ορισμένοι ενδιαφερόμενοι έχουν υποστηρίξει ότι τα συστήματα πιστοποίησης παρουσιάζουν ενίοτε κάποια μειονεκτήματα:

- uhat yhtenäismarkkinoille [4],

- αποτελούν απειλή για την ενιαία αγορά [4],

- ohjelmien vaatimusten läpinäkyvyyden ja väitteiden uskottavuuden kyseenalaisuus varsinkin ohjelmissa, joissa sertifioidaan perustason vaatimusten noudattaminen,

- παρουσιάζουν προβλήματα διαφάνειας όσον αφορά τις απαιτήσεις του συστήματος και την αξιοπιστία των ισχυρισμών, ιδίως για συστήματα που πιστοποιούν τη συμμόρφωση με βασικές απαιτήσεις,

- mahdollinen kuluttajien harhaanjohtaminen,

- εμπεριέχουν κίνδυνο παραπλάνησης των καταναλωτών,

- maataloustuottajille aiheutuvat kustannukset ja rasitteet varsinkin silloin, kun näiden on liityttävä useaan ohjelmaan ostajiensa asettamien vaatimusten täyttämiseksi,

- συνεπάγονται κόστος και φόρτο για τους αγρότες, ιδίως όταν αυτοί αναγκάζονται να προσχωρήσουν σε περισσότερα συστήματα προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των αγοραστών των προϊόντων τους,

- riski siitä, että markkinat hyljeksivät tuottajia, jotka eivät osallistu keskeisiin sertifiointiohjelmiin, ja

- ενέχουν κίνδυνο απόρριψης από την αγορά παραγωγών που δεν συμμετέχουν σε βασικά συστήματα πιστοποίησης, και

- vaikutukset erityisesti kehitysmaiden kanssa käytävään kansainväliseen kauppaan [5].

- έχουν επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο, ιδίως με αναπτυσσόμενες χώρες [5].

Komissio on havainnut, että yksityisissä aloitteissa [6] on puututtu kuluttajien hämmennykseen, joka johtuu siitä, että erilaisilla ohjelmilla on samat tavoitteet. Tällaisten aloitteiden tavoitteena on laatia "käytännesääntöjä" yksityisiä standardeja laativille organisaatioille lähinnä sosiaali- ja ympäristöpolitiikan aloilla. Lisäksi eräät nykyisten ohjelmien puolustajat ovat jo ryhtyneet toimiin yhtenäistääkseen samanlaisten ohjelmien vaatimuksia, ja jotkin nykyisistä sertifiointiohjelmista (lähinnä B2B-tasolla) ovatkin syntyneet erilaisten yksittäisten standardien yhdenmukaistamisprosessin tuloksena.

Η Επιτροπή έχει προσέξει ότι το θέμα της σύγχυσης των καταναλωτών λόγω των διαφόρων συστημάτων που υπηρετούν παρεμφερείς στόχους θίγεται στο πλαίσιο ιδιωτικών πρωτοβουλιών [6] σκοπός των οποίων είναι η κατάρτιση "κωδίκων ορθής πρακτικής" για ιδιωτικούς οργανισμούς καθορισμού προτύπων κυρίως στον κοινωνικό και περιβαλλοντικό τομέα. Επιπλέον, ορισμένοι υποστηρικτές υφιστάμενων συστημάτων έχουν ήδη λάβει μέτρα για την ευθυγράμμιση των απαιτήσεων με παρόμοια συστήματα και ορισμένα υφιστάμενα συστήματα πιστοποίησης (κυρίως σε επίπεδο Β2Β) προέκυψαν από μια διαδικασία εναρμόνισης διαφόρων επιμέρους προτύπων.

1.1 Ohjelmatyypit

1.1. Είδη συστημάτων

Ohjelmat vaihtelevat suuresti laajuudeltaan, tavoitteiltaan, rakenteiltaan ja toimintamenetelmiltään. Kuten edellä todettiin, yksi merkittävä ero ohjelmien välillä on se, turvaudutaanko niissä kolmannen osapuolen toteuttamaan vahvistusmenettelyyn vai ei. Siksi ne ryhmitellään yhtäältä omaehtoiseen vakuutukseen perustuviksi ohjelmiksi ja toisaalta sertifiointiohjelmiksi. Sertifiointiohjelmat voidaan lisäksi erottaa toisistaan sen perusteella, ovatko ne yritysten välisiä (B2B) vai tarjotaanko niissä kuluttajille liiketoimintaketjusta peräisin olevaa tietoa (B2C).

Υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία συστημάτων από άποψη πεδίου εφαρμογής, στόχων, δομής και επιχειρησιακών μεθόδων. Όπως εξηγείται ανωτέρω, σημαντικό κριτήριο για τα συστήματα είναι κατά πόσο βασίζονται σε διαδικασία βεβαίωσης από τρίτο, πράγμα που τα διαχωρίζει σε συστήματα αυτοχαρακτηρισμού και συστήματα πιστοποίησης. Τα συστήματα πιστοποίησης μπορούν να διαιρεθούν περαιτέρω σε συστήματα που λειτουργούν σε διεπιχειρησιακό επίπεδο (Β2Β) και συστήματα παροχής πληροφοριών από τις επιχειρήσεις προς τους καταναλωτές (B2C).

Myös se, arvioidaanko ohjelmassa tuotteita ja prosesseja (lähinnä B2C) vai johtamisjärjestelmiä (lähinnä B2B), on tärkeä luokittelukriteeri. Ohjelmissa saatetaan vahvistaa määriteltyjen vaatimusten osalta valtion viranomaisten antamien säännösten noudattaminen (perustason vaatimukset), tai niissä voidaan lisätä kriteerejä, jotka ovat lakisääteisiä vaatimuksia tiukempia (perustasoa tiukemmat vaatimukset). Näiden kahden tyypin erottaminen toisistaan ei ole aina helppoa: yhtäältä ohjelmissa yhdistellään usein joidenkin osa-alueiden perustason kriteerejä toisten osa-alueiden tiukempiin vaatimuksiin; toisaalta tietyt perustason vaatimukset varsinkin ympäristö- ja maatalousalalla edellyttävät toimijoiden käyttävän hyviä ja parhaita käytäntöjä, ja niihin sisältyy arvostelmia asianmukaisesta huolellisuudesta. Tarvittavat konkreettiset toimet voivat siis vaihdella eri toimijoiden ja eri jäsenvaltioiden välillä. Toimijat käyttävätkin eräiden sertifiointiohjelmien teknisiä vaatimuksia tulkitakseen ja konkretisoidakseen näitä yleisiä velvollisuuksia.

Άλλο σημαντικό κριτήριο ταξινόμησης είναι αν το σύστημα αξιολογεί προϊόντα και μεθόδους παραγωγής (κυρίως B2C), ή συστήματα διαχείρισης (κυρίως Β2Β). Από άποψη προβλεπόμενων απαιτήσεων, τα συστήματα μπορούν να βεβαιώνουν τη συμμόρφωση με διατάξεις που θεσπίζουν οι κρατικές αρχές (απαιτήσεις βασικού επιπέδου — baseline) ή μπορούν να προσθέτουν επιπλέον κριτήρια, πέραν των όσων προβλέπει ο νόμος (απαιτήσεις πάνω από το βασικό επίπεδο — above baseline). Η διάκριση μεταξύ των δύο δεν είναι πάντοτε εύκολη: αφενός, τα συστήματα συχνά συνδυάζουν βασικές απαιτήσεις σε ορισμένους τομείς με υψηλότερες απαιτήσεις σε άλλους·αφετέρου, ορισμένες βασικές απαιτήσεις, ιδίως στον περιβαλλοντικό και γεωργικό τομέα υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις να εφαρμόζουν καλές και βέλτιστες πρακτικές και να αξιολογούν την δέουσα μέριμνα, ούτως ώστε τα συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν να διαφέρουν από επιχείρηση σε επιχείρηση και από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Πράγματι, οι τεχνικές απαιτήσεις ορισμένων συστημάτων πιστοποίησης χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις για να ερμηνεύσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν τις γενικές αυτές υποχρεώσεις.

Luokittelu esitetään seuraavassa taulukossa:

Ο πίνακας που ακολουθεί απεικονίζει την ταξινόμηση αυτή:

Ohjelmien luokittelu

Ταξινόμηση συστημάτων πιστοποίησης

Vahvistustyyppi: | Omaehtoinen vakuutus | Sertifiointi (kolmannen osapuolen antama vahvistus) |

Είδος βεβαίωσης | Αυτοχαρακτηρισμός | Πιστοποίηση (Έκδοση βεβαίωσης από τρίτο) |

Yleisö: | B2C | B2C | B2B |

Κοινό: | B2C | B2C | B2B |

Määriteltyjen vaatimusten kohteet: | Tuotteet ja prosessit | Lähinnä tuotteet (palvelut ml.) ja prosessit | Lähinnä johtamisjärjestelmät |

Αντικείμενο προβλεπόμενων απαιτήσεων: | Προϊόντα και μέθοδοι παραγωγής | Κυρίως προϊόντα (και υπηρεσίες) και μέθοδοι παραγωγής | Κυρίως συστήματα διαχείρισης |

Vaatimusten sisältö: | Lähinnä perustasoa tiukemmat | Lähinnä perustasoa tiukemmat | Perustaso & perustasoa tiukemmat |

Περιεχόμενο των απαιτήσεων: | Κυρίως πάνω από το βασικό επίπεδο | Κυρίως πάνω από το βασικό επίπεδο | Βασικό επίπεδο και πάνω |

Suuntaviivoissa keskitytään yllä olevan taulukon oikeanpuoleisessa osassa kiteytettyihin sertifiointiohjelmiin.

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα εστιάζονται σε συστήματα πιστοποίησης όπως αυτά που αναφέρονται στο δεξί μέρος του ανωτέρω πίνακα.

1.2 Suuntaviivojen tarkoitus

1.2. Σκοπός των κατευθυντήριων γραμμών

Komissio totesi maataloustuotteiden laatupolitiikasta antamassaan tiedonannossa [7], että yksityisen sektorin kehityssuunnat ja aloitteet eivät anna tässä vaiheessa aihetta ryhtyä lainsäädäntötoimiin sertifiointiohjelmien aiheuttamien mahdollisten haittojen poistamiseksi [8]. Komissio ryhtyi sen sijaan sidosryhmiltä saamiensa huomautusten perusteella laatimaan maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden sertifiointiohjelmia koskevia suuntaviivoja yhteistyössä laadun neuvoa-antavan ryhmän kanssa [9].

Στην ανακοίνωσή της για την πολιτική ποιότητας των γεωργικών προϊόντων [7] , η Επιτροπή αναφέρει ότι λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις και τις πρωτοβουλίες που παρατηρούνται στον ιδιωτικό τομέα, δεν απαιτείται νομοθετική παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τυχόν μειονεκτημάτων των συστημάτων πιστοποίησης σε αυτήν τη φάση [8]. Αν’ αυτού, βασιζόμενη στις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων φορέων, η Επιτροπή ανέλαβε τη δέσμευση να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για τα συστήματα πιστοποίησης γεωργικών προϊόντων και τροφίμων σε συνεργασία με την συμβουλευτική ομάδα για την ποιότητα [9].

Näiden suuntaviivojen tarkoituksena on kuvata nykyistä lainsäädäntöä ja parantaa vapaaehtoisten sertifiointiohjelmien läpinäkyvyyttä, uskottavuutta ja vaikuttavuutta sekä varmistaa, että ne eivät ole ristiriidassa lakisääteisten vaatimusten kanssa. Suuntaviivoissa korostetaan parhaita käytäntöjä tällaisten ohjelmien toiminnassa ja tarjotaan siksi ohjeistusta siitä, miten

Σκοπός των κατευθυντήριων αυτών γραμμών είναι να περιγραφεί το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο και να βελτιωθεί η διαφάνεια, η αξιοπιστία και η αποτελεσματικότητα των εθελοντικών συστημάτων πιστοποίησης, καθώς και να εξασφαλιστεί ότι δεν έρχονται σε σύγκρουση με τις κανονιστικές απαιτήσεις. Σε αυτές τονίζονται βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη λειτουργία των συστημάτων αυτών και παρέχεται καθοδήγηση ως προς τα εξής:

- vältetään hämmentämästä kuluttajia ja lisätään ohjelman vaatimusten läpinäkyvyyttä ja selkeyttä,

- την αποφυγή της πρόκλησης σύγχυσης στους καταναλωτές και την αύξηση της διαφάνειας και της σαφήνειας των απαιτήσεων που επιβάλλουν τα συστήματα,

- vähennetään maataloustuottajien ja valmistajien hallinnollista ja taloudellista rasitetta – myös kehitysmaissa, ja

- τη μείωση του διοικητικού και χρηματοοικονομικού φόρτου σε γεωργούς και παραγωγούς, περιλαμβανομένων και εκείνων που βρίσκονται σε αναπτυσσόμενες χώρες, και

- varmistetaan EU:n sisämarkkinasääntöjen ja sertifiointiperiaatteiden noudattaminen.

- την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανόνες για την εσωτερική αγορά και τις αρχές που διέπουν την πιστοποίηση στην ΕΕ.

Suuntaviivat on tarkoitettu lähinnä ohjelmien kehittäjille ja toimijoille.

Οι κατευθυντήριες γραμμές απευθύνονται κατά κύριο λόγο σε φορείς ανάπτυξης και σε φορείς λειτουργίας συστημάτων πιστοποίησης.

Suuntaviivojen noudattaminen on vapaaehtoista, eikä niihin sitoutuminen tarkoita, että komissio olisi hyväksynyt kyseisissä ohjelmissa asetetut vaatimukset. Näillä suuntaviivoilla ei myöskään ole oikeudellista asemaa EU:ssa, eikä niillä muuteta EU:n lainsäädännön mukaisia vaatimuksia.

Η υιοθέτηση των κατευθυντήριων γραμμών θα είναι προαιρετική. Η υιοθέτησή τους δεν σημαίνει ότι η Επιτροπή έχει εγκρίνει τις απαιτήσεις που επιβάλλουν τα υπόψη συστήματα. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν έχουν νομική ισχύ στην ΕΕ ούτε σκοπός τους είναι να μεταβάλλουν τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η νομοθεσία της ΕΕ.

Näitä suuntaviivoja ei voi pitää EU:n lainsäädännön oikeudellisena tulkintana, sillä tällainen tulkinta kuuluu Euroopan unionin tuomioistuimen yksinomaiseen toimivaltaan.

Τέλος, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν πρέπει να θεωρηθούν ως νομική ερμηνεία της νομοθεσίας της ΕΕ, δεδομένου ότι η ερμηνεία αυτή αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. SOVELTAMISALA JA MÄÄRITELMÄT

2. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

2.1 Soveltamisala

2.1. Πεδίο εφαρμογής

Suuntaviivoja sovelletaan vapaaehtoisiin sertifiointiohjelmiin, jotka koskevat

Οι κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν για συστήματα εθελοντικής πιστοποίησης που καλύπτουν:

- maataloustuotteita – sekä ihmisravinnoksi tarkoitettuja että muita (myös rehuja),

- γεωργικά προϊόντα, ανεξαρτήτως του εάν προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση ή όχι (π.χ. ζωοτροφές)

- asetuksen (EY) N:o 178/2002 2 artiklan kattamia elintarvikkeita, ja

- τρόφιμα που καλύπτονται από το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002· και

- prosesseja ja johtamisjärjestelmiä, jotka koskevat maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden tuotantoa ja jalostusta.

- μεθόδους και συστήματα διαχείρισης που σχετίζονται με την παραγωγή και την επεξεργασία γεωργικών προϊόντων και τροφίμων.

Suuntaviivoja ei sovelleta julkisten viranomaisten toimittamiin virallisiin tarkastuksiin.

Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν ισχύουν για επίσημους ελέγχους που διενεργούν δημόσιες αρχές.

2.2 Termien määritelmät [10]

2.2. Ορισμοί όρων [10]

1. Määritelty vaatimus : ilmaistu tarve tai odotus.

1. Προβλεπόμενη απαίτηση : αναφερόμενη ανάγκη ή προσδοκία.

2. Vaatimustenmukaisuuden arviointi : sen osoittaminen, täyttyvätkö tuotteeseen, prosessiin, järjestelmään, henkilöön tai elimeen liittyvät määritellyt vaatimukset.

2. Αξιολόγηση της συμμόρφωσης : απόδειξη ότι πληρούνται οι προβλεπόμενες απαιτήσεις ως προς ένα προϊόν, μια μέθοδο, ένα σύστημα, ένα πρόσωπο ή έναν φορέα.

3. Katselmus : valinta- ja määritystoimintojen sekä näiden toimintojen tulosten sopivuuden, asianmukaisuuden ja vaikuttavuuden todentaminen sen perusteella, täyttyvätkö määritellyt vaatimukset.

3. Εξέταση : επαλήθευση της καταλληλότητας, της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας των δραστηριοτήτων επιλογής και προσδιορισμού, καθώς και των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων αυτών σε σχέση με την εκπλήρωση των προβλεπόμενων απαιτήσεων.

4. Vahvistaminen : katselmusta seuraavan päätöksen perusteella tehtävä toteamus, että määriteltyjen vaatimusten täyttäminen on osoitettu.

4. Βεβαίωση : έκδοση δήλωσης με βάση απόφαση που λήφθηκε αφού ελέγχθηκε η εκπλήρωση των προβλεπόμενων απαιτήσεων.

5. Vakuutus : ensimmäisen osapuolen toteuttama vahvistaminen. Ilmaisulla "omaehtoiseen vakuutukseen perustuvat ohjelmat" tarkoitetaan näissä suuntaviivoissa kollektiivisia ohjelmia ja merkinnöissä esitettyjä väitteitä, joita ei ole sertifioitu ja jotka perustuvat tuottajan omaehtoiseen vakuutukseen.

5. Δήλωση : βεβαίωση που εκδίδει ο άμεσα ενδιαφερόμενος. Για τους σκοπούς των κατευθυντήριων γραμμών, ο όρος "συστήματα αυτοχαρακτηρισμού" καλύπτει συλλογικά συστήματα και ισχυρισμούς σημάτων για τα οποία δεν υπάρχει πιστοποίηση και βασίζονται σε αυτοχαρακτηρισμό από μέρους του παραγωγού.

6. Sertifiointi : kolmannen osapuolen toteuttama vahvistaminen, joka liittyy tuotteisiin, prosesseihin, järjestelmiin tai henkilöihin.

6. Πιστοποίηση : βεβαίωση που εκδίδει τρίτος για προϊόντα, μεθόδους, συστήματα ή πρόσωπα.

7. Akkreditointi : kolmannen osapuolen antama vahvistus sille, että tietty elin on muodollisesti osoittanut pätevyytensä toteuttaa määriteltyjä vaatimustenmukaisuuden arviointitehtäviä. EU:ssa [11] akkreditoinnilla tarkoitetaan kansallisen akkreditointielimen antamaa todistusta siitä, että vaatimustenmukaisuuden arviointilaitos täyttää tiettyä vaatimustenmukaisuuden arviointia koskevat, yhdenmukaistetuilla standardeilla vahvistetut vaatimukset, ja tarvittaessa muut vaatimukset, mukaan luettuna ne, jotka on vahvistettu asiaa koskevissa alakohtaisissa ohjelmissa.

7. Διαπίστευση : βεβαίωση, που εκδίδει τρίτος για έναν φορέα, με την οποία βεβαιώνεται επίσημα η αρμοδιότητά του να εκτελεί ορισμένα καθήκοντα. Στην ΕΕ [11], διαπίστευση σημαίνει βεβαίωση που εκδίδει εθνικός φορέας διαπίστευσης ότι ένας φορέας αξιολόγησης της συμμόρφωσης πληροί τις απαιτήσεις που επιβάλλουν εναρμονισμένα πρότυπα και, κατά περίπτωση, τις τυχόν επιπρόσθετες απαιτήσεις περιλαμβανομένων εκείνων που επιβάλλονται από συναφή τομεακά συστήματα, ώστε να διεξάγει μια συγκεκριμένη δραστηριότητα αξιολόγησης της συμμόρφωσης.

8. Tarkastus : tuotesuunnittelun, tuotteen, prosessin tai laitoksen tutkiminen ja sen vaatimustenmukaisuuden määrittäminen, joko määriteltyjen vaatimusten kanssa tai ammatillisen harkinnan perusteella yleisten vaatimusten kanssa.

8. Επιθεώρηση : εξέταση του σχεδιασμού ενός προϊόντος, ενός προϊόντος, μιας μεθόδου ή εγκατάστασης και διαπίστωση της συμμόρφωσής τους με συγκεκριμένες απαιτήσεις ή, βάσει επαγγελματικών κριτηρίων, με γενικές απαιτήσεις.

9. Auditointi : järjestelmällinen, riippumaton ja dokumentoitu prosessi, jossa hankittavia tallenteita, tositteita tai muita asiaankuuluvia tietoja arvioidaan objektiivisesti sen määrittämiseksi, missä määrin määritellyt vaatimukset on täytetty.

9. Έλεγχος : συστηματική, ανεξάρτητη και τεκμηριωμένη διαδικασία απόκτησης αρχείων, δηλώσεων ή άλλων σχετικών πληροφοριών και αξιολόγησης αυτών με αντικειμενικό τρόπο προκειμένου να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο πληρούνται οι προβλεπόμενες απαιτήσεις.

3. EU:N NYKYISET SÄÄNNÖKSET

3. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΕ

3.1 Ohjelmien toimintaa koskevat säännöt

3.1. Κανόνες σχετικά με τη λειτουργία των συστημάτων

EU:ssa toimiviin sertifiointiohjelmiin sovelletaan seuraavia EU:n perussäännöksiä:

Τα συστήματα πιστοποίησης που υπάρχουν στην ΕΕ υπόκεινται στις εξής βασικές διατάξεις της ΕΕ:

- Sisämarkkinasäännöt. Sertifiointipalvelujen tarjoajia koskevat sijoittautumisvapaus ja palvelujen tarjoamisen vapaus, jotka on kirjattu Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen (SEUT-sopimus) 49 ja 56 artiklaan ja palveludirektiivin [12] asiaankuuluviin säännöksiin. Tällaisten palvelujen tarjoajien sijoittautumista toisiin jäsenvaltioihin ei saa kohtuuttomasti rajoittaa. Niille ei myöskään saa asettaa kohtuuttomia rajoituksia niiden tarjotessa palveluja rajojen yli. Sertifiointiohjelmat eivät myöskään saa luoda tosiasiallisia esteitä sisämarkkinoilla käytävälle tavarakaupalle.

- Κανόνες σχετικά με την εσωτερική αγορά. Οι πάροχοι υπηρεσιών πιστοποίησης δύνανται να απολαύουν της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών που κατοχυρώνονται με τα άρθρα 49 και 56 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και τις σχετικές διατάξεις της οδηγίας για τις υπηρεσίες [12]. Δεν υπόκεινται σε αδικαιολόγητους περιορισμούς κατά την εγκατάστασή τους σε άλλα κράτη μέλη. Εξίσου, δεν πρέπει να υπόκεινται σε αδικαιολόγητους περιορισμούς κατά την παροχή υπηρεσιών σε διασυνοριακό πλαίσιο.Τα συστήματα πιστοποίησης πρέπει επίσης να μην έχουν ως αποτέλεσμα την εκ των πραγμάτων δημιουργία φραγμών στο εμπόριο αγαθών εντός της εσωτερικής αγοράς.

- Säännöt valtion osallistumisesta ohjelmiin. Alue- ja keskusviranomaisten ja muiden julkisten elinten tukemat ohjelmat eivät saa johtaa tuottajien kansalliseen alkuperään perustuviin rajoituksiin tai muutoin haitata sisämarkkinoita. Silloin, kun sertifiointiohjelmia tuetaan SEUT-sopimuksen 107 artiklassa tarkoitetulla jäsenvaltion myöntämällä tuella tai valtion varoista myönnetyllä tuella, on noudatettava valtiontukisääntöjä.

- Κανόνες σχετικά με την ανάμειξη του κράτους στα συστήματα. Τα συστήματα πιστοποίησης που έχουν την υποστήριξη δημόσιων φορέων, όπως περιφερειακών και εθνικών αρχών, δεν πρέπει να οδηγούν σε περιορισμούς με κριτήριο την εθνική καταγωγή των παραγωγών ούτε να εμποδίζουν με άλλο τρόπο την ενιαία αγορά.Οποιαδήποτε υποστήριξη παρέχεται σε συστήματα πιστοποίησης από κράτος μέλος ή από κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις.

- Kilpailusäännöt. Sertifiointiohjelmat eivät saa johtaa kilpailunvastaiseen käyttäytymiseen, eivätkä etenkään esimerkiksi seuraaviin:

- Κανόνες σχετικά με τον ανταγωνισμό. Τα συστήματα πιστοποίησης δεν πρέπει να οδηγούν σε αντιανταγωνιστική συμπεριφορά και ιδίως, αλλά όχι μόνον, σε:

- kilpailua rajoittaviin horisontaalisiin tai vertikaalisiin sopimuksiin,

- οριζόντιες ή κάθετες συμφωνίες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό,

- siihen, että yksi tai useampi huomattavan markkinavoiman omaava yritys sulkee kilpailevat yritykset markkinoilta (esimerkiksi estämällä kilpailevia ostajia saamasta toimituksia ja/tai estämällä kilpailevia toimittajia pääsemästä mukaan jakelukanaviin),

- αποκλεισμό ανταγωνιστικών επιχειρήσεων από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις που διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά (όπως παρεμπόδιση της πρόσβασης ανταγωνιστών αγοραστών σε προμήθειες και/ή της πρόσβασης ανταγωνιστών προμηθευτών σε διαύλους διανομής),

- siihen, että perusedellytykset täyttävät markkinatoimijat estävät pääsyn sertifiointiohjelmiin.

- παρεμπόδιση της πρόσβασης σε σύστημα πιστοποίησης από φορείς της αγοράς που ήδη συμμορφώνονται με τις ισχύουσες απαιτήσεις,

- siihen, että ohjelman osapuolia tai kolmansia osapuolia estetään kehittämästä, tuottamasta ja pitämästä kaupan vaihtoehtoisia tuotteita, jotka eivät ole ohjelmassa vahvistetun eritelmän mukaisia.

- παρεμπόδιση των μερών του συστήματος ή άλλων τρίτων μερών να αναπτύξουν, να παράγουν και να εμπορευθούν εναλλακτικά προϊόντα, τα οποία δεν συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές που ορίζει το σύστημα.

- Vaatimukset kuluttajille tiedottamisesta ja pakkausmerkinnöistä [13]. Merkinnät, mainonta ja esillepano eivät saa olla omiaan johtamaan ostajaa harhaan, erityisesti

- Ενημέρωση καταναλωτών και απαιτήσεις σήμανσης [13]. Η επισήμανση, η διαφήμιση και η παρουσίαση τροφίμων δεν πρέπει να είναι φύσεως τέτοιας, ώστε να οδηγεί σε πλάνη τον αγοραστή σε ουσιώδη βαθμό, ιδίως:

- elintarvikkeen ominaispiirteiden osalta ja erityisesti sen luonteen, yksilöllisyyden, ominaisuuksien, koostumuksen, määrän, säilyvyyden, alkuperän, valmistus- tai tuotantomenetelmän osalta,

- όσον αφορά τα χαρακτηριστικά του τροφίμου, και ιδίως τη φύση, την ταυτότητα, τις ιδιότητες, τη σύνθεση, την ποσότητα, τη διατηρησιμότητα, την καταγωγή ή προέλευση, τον τρόπο παρασκευής ή λήψεως

- liittämällä elintarvikkeeseen vaikutuksia tai ominaisuuksia, joita sillä ei ole,

- με την απόδοση στο τρόφιμο επενεργειών ή ιδιοτήτων που δεν έχει

- esittämällä elintarvikkeella olevan erityisiä ominaisuuksia, kun tosiasiassa kaikilla samanlaisilla elintarvikkeilla on sellaisia ominaisuuksia.

- με τον υπαινιγμό ότι το τρόφιμο έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενώ στην πραγματικότητα όλα τα παρόμοια τρόφιμα έχουν αυτά τα ίδια χαρακτηριστικά.

Ohjelmissa, joissa varmennetaan ainoastaan lakisääteisten vaatimusten noudattaminen, ei saa väittää, että sertifioiduilla tuotteilla on erityisominaisuuksia, jotka eroavat vastaavien tuotteiden ominaisuuksista. Ohjelmista ei saa olla seurauksena se, että muiden markkinoilla olevien tuotteiden turvallisuus tai virallisten tarkastusten luotettavuus kyseenalaistetaan tai pyritään kyseenalaistamaan.

Τα συστήματα που πιστοποιούν μόνον τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του νόμου δεν πρέπει να δημιουργούν την εικόνα ότι τα πιστοποιημένα προϊόντα διαθέτουν ειδικά χαρακτηριστικά που διαφέρουν από εκείνα άλλων παρόμοιων προϊόντων. Ούτε πρέπει τα συστήματα να έχουν ως αποτέλεσμα την δυσφήμιση ή να τείνουν στη δυσφήμιση άλλων προϊόντων της αγοράς, ούτε της αξιοπιστίας των επίσημων ελέγχων.

Elintarvikkeiden merkinnät, mainonta ja esillepano eivät saa olla omiaan johtamaan ostajaa harhaan sopimattomia kaupallisia menettelyjä koskevan direktiivin [14] säännösten mukaisesti.

Επιπλέον, η σήμανση, η διαφήμιση και η παρουσίαση τροφίμων δεν πρέπει να είναι φύσεως τέτοιας, ώστε να οδηγεί σε πλάνη τους καταναλωτές βάσει των διατάξεων της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές [14].

- Ottaessaan tietyssä säädöksessä käyttöön vaatimustenmukaisuuden arviointimenettelyn EU ottaa huomioon kansainväliset velvoitteensa ja erityisesti kaupan teknisiä esteitä koskevassa WTO:n sopimuksessa asetetut vaatimukset.

- H EE λαμβάνει υπόψη τις διεθνείς υποχρεώσεις της, ιδίως τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει της Συμφωνίας του ΠΟΕ για τους τεχνικούς φραγμούς στο εμπόριο, όταν περιλαμβάνει διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης σε νομοθετική πράξη.

3.2 Ohjelmien sisältöä koskevat säännöt

3.2. Κανόνες σχετικά με το περιεχόμενο των συστημάτων πιστοποίησης

Monista sertifiointiohjelmien vaatimusten kattamista aiheista on annettu lisäksi erityislainsäädäntöä (esim. elintarvikkeiden turvallisuutta ja hygieniaa [15], luonnonmukaista maataloutta, eläinten hyvinvointia ja ympäristönsuojelua koskevat lakisääteiset vaatimukset sekä tiettyjen tuotteiden kaupan pitämistä koskevat vaatimukset).

Επιπλέον, υπάρχει ειδική νομοθεσία για πολλά θέματα που καλύπτονται από τις απαιτήσεις των συστημάτων πιστοποίησης (π.χ. κανονιστικές υποχρεώσεις όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και την υγιεινή [15], την βιολογική γεωργία, την καλή μεταχείριση των ζώων, την προστασία του περιβάλλοντος, τα πρότυπα εμπορικής διάθεσης για συγκεκριμένα προϊόντα).

Jos jollakin alalla on vahvistettu standardeja ja lainsäädäntöä, väitteiden on oltava niiden mukaisia, ja kyseiset standardit ja säädökset on mainittava myös eritelmissä (jos ohjelmassa esimerkiksi esitetään väitteitä luonnonmukaisesta maataloudesta, sen on perustuttava luonnonmukaista tuotantoa ja luonnonmukaisesti tuotettujen tuotteiden merkintöjä koskevaan asetukseen (EY) N:o 834/2007 [16]; jos taas ohjelmassa esitetään ravitsemus- ja terveysnäytteitä, sen on oltava asetuksen (EY) N:o 1924/2006 [17] mukainen, ja EFSAn on laadittava niistä tarvittava tieteellinen arviointi).

Σε τομείς στους οποίους υφίστανται σχετικά πρότυπα ή νομοθεσία, οι ισχυρισμοί πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και να είναι συνεπείς προς τα εν λόγω πρότυπα ή νομοθεσία και να παραπέμπουν σε αυτά στις προδιαγραφές (π.χ. όταν ένα σύστημα προβάλλει ισχυρισμούς βιολογικής καλλιέργειας, πρέπει να βασίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 834/2007 για τη βιολογική παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων [16] · συστήματα τα οποία προβάλλουν ισχυρισμούς σχετικά με την διατροφή και την υγεία πρέπει να βασίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 [17] και να υπόκεινται στην απαιτούμενη επιστημονική αξιολόγηση από μέρους της ΕΑΑΤ).

Elintarvikkeiden turvallisuuden ja hygienian osalta on otettava huomioon erityisesti seuraavaa:

Συγκεκριμένα, όσον αφορά την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφίμων:

- Ohjelmissa ei saa rajoittaa tai pyrkiä korvaamaan nykyisiä virallisia standardeja ja/tai vaatimuksia eikä toimivaltaisten viranomaisten suorittamia lakisääteisiä tarkastuksia, joilla varmistetaan viran puolesta, että virallisia ja pakollisia standardeja ja vaatimuksia on noudatettu. Ohjelmissa olisi tuotava selkeästi esiin (esim. verkkosivustolla), mennäänkö niiden eritelmissä asiaankuuluvia lakisääteisiä vaatimuksia pidemmälle, ja jos mennään, niin miltä osin ja kuinka laajasti.

- Τα συστήματα δεν επιτρέπεται να θίγουν τα υφιστάμενα επίσημα πρότυπα και/ή απαιτήσεις, ούτε να αποβλέπουν στην αντικατάστασή τους. Επίσης δεν επιτρέπεται να έχουν ως σκοπό να υποκαταστήσουν τους επίσημους ελέγχους που διεξάγουν οι αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της επίσημης επαλήθευσης της συμμόρφωσης με επίσημα υποχρεωτικά πρότυπα και απαιτήσεις.

- Jos tuotteita pidetään kaupan sellaisissa ohjelmissa, joissa vahvistetaan lakisääteisiä vaatimuksia tiukempia turvallisuus- ja hygieniavaatimuksia, niitä ei saa mainostaa tai markkinoida tavalla, joka kyseenalaistaa tai pyrkii kyseenalaistamaan muiden markkinoilla olevien tuotteiden turvallisuuden tai virallisten tarkastusten luotettavuuden.

- Προϊόντα που τίθενται στο εμπόριο βάσει συστημάτων που καθορίζουν πρότυπα ασφάλειας και υγιεινής που βαίνουν πέραν των απαιτήσεων του νόμου δεν μπορούν να διαφημίζονται ή να προωθούνται κατά τρόπο που δυσφημεί ή τείνει στη δυσφήμιση της ασφάλειας άλλων προϊόντων στην αγορά ή της αξιοπιστίας των επίσημων ελέγχων.

3.3 Vaatimustenmukaisuuden arviointia, sertifiointia ja akkreditointia koskevat säännöt

3.3. Κανόνες σχετικά με την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, την πιστοποίηση και την διαπίστευση

Vaatimustenmukaisuuden arviointilaitosten akkreditoinnin järjestämistä ja toimintaa koskevat säännöt on annettu asetuksessa (EY) N:o 765/2008. Asetuksessa ei edellytetä vaatimustenmukaisuuden arviointilaitosten akkreditointia, mutta tällainen vaatimus sisältyy eräisiin muihin EU:n säädöksiin [18].

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 765/2008 θεσπίζει κανόνες σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία της διαπίστευσης φορέων οι οποίοι ασκούν δραστηριότητες αξιολόγησης της συμμόρφωσης στον ρυθμιζόμενο τομέα. Μολονότι ο κανονισμός αυτός δεν περιλαμβάνει απαίτηση διαπίστευσης των φορέων αξιολόγησης της συμμόρφωσης, μια τέτοια απαίτηση αποτελεί μέρος άλλων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ [18].

Lisäksi kansainvälisesti tunnustettuja sääntöjä sisältyy tuotteiden tai prosessien sertifiointiohjelmien osalta kansainvälisen standardisoimisjärjestön (ISO) oppaaseen Guide 65 (EN 45011) ja järjestelmien sertifiointiohjelmien osalta standardiin ISO 17021. Vaikka tuotteiden/prosessien tai järjestelmien sertifiointiohjelmat ovat vapaaehtoisia, sertifiointielinten on oltava akkreditoituja EN 45011/ISO 65 tai ISO 17021 standardin mukaisesti voidakseen antaa akkreditoinnin mukaisia todistuksia tuotteista/prosesseista tai järjestelmistä.

Επιπλέον, οι διεθνώς αναγνωρισμένοι κανόνες σχετικά με την λειτουργία συστημάτων πιστοποίησης προϊόντων/μεθόδων ή συστημάτων καθορίζονται στον οδηγό 65 (EN 45011) του Οργανισμού Διεθνών Προτύπων (ISO) ή στο ISO 17021, αντίστοιχα. Μολονότι τα συστήματα πιστοποίησης προϊόντων/μεθόδων παραγωγής ή συστημάτων είναι πρωτοβουλίες εθελοντικού χαρακτήρα, για να εκδώσουν πιστοποιητικά για προϊόντα/μεθόδους παραγωγής ή για συστήματα υπό καθεστώς διαπίστευσης, οι φορείς πιστοποίησης πρέπει να είναι διαπιστευμένοι με βάση τα πρότυπα EN 45011/ISO 65 ή ISO 17021.

Edellä esitetty ei kuitenkaan rajoita asiaan sovellettavan EU:n elintarvikelainsäädännön vaatimuksia eikä myöskään asetuksen (EY) N:o 178/2002 5 artiklan 1 kohdassa säädettyjä yleisiä tavoitteita:

Ωστόσο, τα ανωτέρω δεν επηρεάζουν καμία από τις απαιτήσεις της εφαρμοστέας νομοθεσίας της ΕΕ περί τροφίμων, περιλαμβανομένων των γενικών στόχων που θεσπίζει το άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002:

"Elintarvikelainsäädännöllä on pyrittävä yhteen tai useampaan ihmisten elämän ja terveyden suojelun korkeaan tasoon liittyvään yleiseen tavoitteeseen ja kuluttajien etujen suojeluun, mukaan lukien elintarvikekaupan rehelliset menettelytavat, ottaen huomioon tarpeen mukaan eläinten terveyden ja hyvinvoinnin suojelun, kasvien terveyden ja ympäristönsuojelun."

"Η νομοθεσία για τα τρόφιμα επιδιώκει έναν ή περισσότερους από τους γενικούς στόχους που αφορούν την υψηλού επιπέδου προστασία της ανθρώπινης ζωής και υγείας και την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, περιλαμβανομένων των ορθών πρακτικών στο εμπόριο τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη, όπου συντρέχει λόγος, την προστασία της υγείας και της ορθής μεταχείρισης των ζώων, καθώς και την προστασία των φυτών και του περιβάλλοντος."

Rehu- ja elintarvikelainsäädännön sekä eläinten terveyttä ja hyvinvointia koskevien sääntöjen mukaisuuden varmistamiseksi suoritetusta virallisesta valvonnasta annettu Euroopan parlamentin ja neuvoston asetus (EY) N:o 882/2004 [19] sisältää tältä osin joitakin sääntöjä toimivaltaisten viranomaisten virallisten valvontatehtävien siirtämisestä riippumattomille kolmansille osapuolille (sekä akkreditointi- ja raportointivelvollisuuksista).

Στο πλαίσιο αυτό, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 [19] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων περιλαμβάνει ορισμένους κανόνες για την ανάθεση, από μέρους των αρμόδιων αρχών, των καθηκόντων άσκησης επίσημων ελέγχων σε ανεξάρτητους τρίτους (περιλαμβανομένης της διαπίστευσης και των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων).

Viralliset valvontatoimet tarjoavat perustakeet, minkä lisäksi erityiset sertifiointiohjelmat voivat toimia vapaaehtoisuusperiaatteella. On kuitenkin muistettava, että rikkomistapauksissa sovelletaan elintarvikelainsäädäntöä. Se, että perustason vaatimusten noudattamista arvioidaan sertifiointiohjelmien välityksellä, ei vapauta virallisia valvontaviranomaisia vastuusta.

Οι εγγυήσεις που παρέχουν οι δραστηριότητες επίσημων ελέγχων είναι αυτές του βασικού επιπέδου. Επιπλέον αυτών μπορούν να εφαρμοστούν συστήματα ειδικής πιστοποίησης σε εθελοντική βάση, λαμβάνοντας υπόψη ότι οποιαδήποτε παράβαση επισύρει συνέπειες βάσει της νομοθεσίας περί τροφίμων. Η αξιολόγηση της συμμόρφωσης με απαιτήσεις βασικού επιπέδου μέσω συστημάτων πιστοποίησης δεν απαλλάσσει τις αρχές που ασκούν επίσημους ελέγχους από τις ευθύνες τους.

4. SUOSITUKSIA OSALLISTUMISESTA OHJELMAAN JA OHJELMIEN KEHITTÄMISESTÄ

4. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. Ohjelmiin osallistumisen olisi oltava avoimin ja puolueettomin perustein avointa kaikille, jotka haluavat noudattaa eritelmiä ja kykenevät siihen.

1. Τα συστήματα πρέπει να είναι ανοικτά, με κριτήρια διαφάνειας και ισότιμης μεταχείρισης, σε όλους όσοι είναι διατεθειμένοι και ικανοί να συμμορφωθούν με τις προδιαγραφές.

2. Ohjelmilla olisi oltava valvontarakenne, joka mahdollistaa kaikkien elintarvikeketjussa mukana olevien sidosryhmien (maataloustuottajien ja näiden organisaatioiden [20], maatalous- ja elintarvikekauppiaiden, elintarviketeollisuuden, tukku- ja vähittäiskauppiaiden ja tarvittaessa kuluttajien) osallistumisen ohjelman kehittämiseen ja päätöksentekoon edustavalla ja tasapuolisella tavalla. Sidosryhmien osallistumista ja mukana olevia organisaatioita koskevat mekanismit olisi dokumentoitava ja asetettava julkisesti saataville.

2. Τα συστήματα πρέπει να διαθέτουν εποπτική διάρθρωση που να επιτρέπει τη συνεισφορά όλων των ενδιαφερομένων μερών της αλυσίδας τροφίμων (κατά περίπτωση, γεωργοί και οι οργανώσεις τους [20], έμποροι γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, βιομηχανία τροφίμων, επιχειρήσεις χονδρικής και λιανικής και καταναλωτές) στην ανάπτυξη του συστήματος και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων με αντιπροσωπευτικό και ισορροπημένο τρόπο. Πρέπει να υπάρχει τεκμηρίωση όσον αφορά τους μηχανισμούς συμμετοχής των ενδιαφερομένων μερών και τις συμμετέχουσες οργανώσεις η οποία να είναι διαθέσιμη στο κοινό.

3. Eri maissa ja eri alueilla toimivien ohjelmien johtajien olisi helpotettava kaikkien kyseisillä alueilla toimivien asianomaisten sidosryhmien osallistumista ohjelmien kehittämiseen.

3. Οι διαχειριστές συστημάτων που λειτουργούν σε περισσότερες χώρες και περιφέρειες πρέπει να διευκολύνουν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών από τις περιφέρειες αυτές στην ανάπτυξη συστημάτων.

4. Ohjelmien vaatimukset olisi laadittava teknisissä asiantuntijakomiteoissa ja toimitettava laajemmalle sidosryhmien joukolle palautetta varten.

4. Οι απαιτήσεις των συστημάτων πρέπει να αναπτύσσονται από τεχνικές επιτροπές εμπειρογνωμόνων και να υποβάλλονται σε μια ευρύτερη ομάδα ενδιαφερομένων προς διαβούλευση.

5. Ohjelmien johtajien olisi varmistettava asianomaisten sidosryhmien osallistuminen tarkastuskriteerien ja tarkistuslistojen laadintaan sekä seuraamuskynnysten suunnitteluun ja määrittämiseen.

5. Οι διαχειριστές των συστημάτων πρέπει να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων κατά την ανάπτυξη κριτηρίων επιθεώρησης και καταστάσεων ελέγχου, καθώς και κατά τον σχεδιασμό και τον προσδιορισμό ορίων για την επιβολή κυρώσεων.

6. Ohjelmien johtajien olisi omaksuttava jatkuvaan kehittämistyöhön perustuva menettelytapa palautemekanismeineen, jotka mahdollistavat sääntöjen ja vaatimusten säännöllisen tarkistamisen osallistavalla tavalla. Ohjelman osallistujien olisi erityisesti oltava mukana kehittämässä ohjelmaa.

6. Οι διαχειριστές των συστημάτων πρέπει να υιοθετούν μια προσέγγιση συνεχούς εξέλιξης στο πλαίσιο της οποίας προβλέπονται μηχανισμοί αναπληροφόρησης για την τακτική εξέταση κανόνων και απαιτήσεων με συμμετοχικό τρόπο.Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες στο σύστημα πρέπει να έχουν λόγο όσον αφορά την μελλοντική εξέλιξη του συστήματος.

7. Ohjelman vaatimuksia saa muuttaa vain, jos muutokset ovat perusteltuja. Näin ohjelman osallistujille ei aiheudu tarpeettomia muutoskustannuksia. Ohjelman osallistujille on ilmoitettava asianmukaisesti ohjelman vaatimuksiin tehdyistä muutoksista.

7. Αλλαγές στο σύστημα πρέπει να επέρχονται μόνον εφόσον είναι δικαιολογημένες, ούτως ώστε οι συμμετέχοντες σε αυτό να αποφεύγουν τις περιττές δαπάνες προσαρμογής. Οι συμμετέχοντες στο σύστημα πρέπει να πληροφορούνται εγκαίρως εκ των προτέρων τις αλλαγές που πρόκειται να επέλθουν στις απαιτήσεις του συστήματος.

8. Kaikissa ohjelmaan liittyvissä asiakirjoissa (myös verkkosivustolla) olisi oltava ohjelman yhteystiedot, ja ohjelmaan olisi sisällyttävä menettely sitä koskevien kommenttien vastaanottamista ja niihin vastaamista varten.

8. Τα συστήματα πρέπει να περιλαμβάνουν πληροφορίες όσον αφορά την επικοινωνία σε όλα τα έγγραφα που συνδέονται με αυτό (περιλαμβανομένων των δικτυακών τόπων) και να καταρτίσουν διαδικασία για την λήψη σχολίων και την απάντηση σε σχόλια όσον αφορά το σύστημα.

5. SUOSITUKSIA OHJELMAN VAATIMUKSISTA JA NIITÄ VASTAAVISTA VÄITTEISTÄ

5. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥΣ

5.1 Ohjelman vaatimusten ja esitettyjen väitteiden selkeys ja läpinäkyvyys

5.1. Σαφήνεια και διαφάνεια των απαιτήσεων του συστήματος και των σχετικών ισχυρισμών

1. Ohjelmassa olisi esitettävä selkeästi sen sosiaaliset, ympäristölliset, taloudelliset ja/tai lainsäädännölliset tavoitteet.

1. Τα συστήματα πρέπει να διατυπώνουν με σαφήνεια τους κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς, οικονομικούς και/ή νομικούς τους στόχους.

2. Väitteillä ja vaatimuksilla olisi oltava selkeä yhteys ohjelman tavoitteisiin.

2. Οι ισχυρισμοί και οι απαιτήσεις πρέπει να συνδέονται καθαρά με τους στόχους του συστήματος.

3. Ohjelmassa olisi määriteltävä selkeästi sen laajuus tuotteiden ja/tai prosessien kannalta.

3. Το πεδίο εφαρμογής του συστήματος όσον αφορά τα προϊόντα και/ή τις μεθόδους παραγωγής πρέπει να καθορίζεται με σαφήνεια.

4. Ohjelman eritelmä [21] ja julkinen tiivistelmä olisi asetettava vapaasti saataville (esim. verkkosivustolle).

4. Οι προδιαγραφές του συστήματος [21] καθώς και μια δημόσια περίληψη αυτών, πρέπει να διατίθενται ελεύθερα (π.χ. σε έναν δικτυακό τόπο).

5. Eri maissa toimivista ohjelmista olisi toimitettava eritelmän käännös, jos mahdolliset osallistujat tai sertifiointielimet esittävät siitä asianmukaisesti perustellun pyynnön.

5. Τα συστήματα που λειτουργούν σε περισσότερες χώρες πρέπει να παρέχουν μεταφράσεις των προδιαγραφών τους εφόσον υποβληθεί δεόντως αιτιολογημένη αίτηση από δυνητικούς συμμετέχοντες ή φορείς πιστοποίησης.

6. Ohjelman eritelmän olisi oltava selkeä, riittävän yksityiskohtainen ja helppotajuinen.

6. Οι προδιαγραφές των συστημάτων πρέπει να είναι σαφείς, επαρκώς λεπτομερειακές και εύκολες στην κατανόησή τους.

7. Logoja tai merkintöjä käyttävissä ohjelmissa olisi ilmoitettava, mistä kuluttajat voivat saada ohjelmaa koskevaa lisätietoa. Tämä voi olla esimerkiksi verkkosivuston osoite, ja se voi olla joko tuotteen pakkauksessa tai saatavilla myyntipaikassa.

7. Τα συστήματα που χρησιμοποιούν λογότυπο ή σήμα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες ως προς το πού μπορούν οι καταναλωτές να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες για το σύστημα, π.χ. τη διεύθυνση ενός δικτυακού τόπου, είτε στη συσκευασία του προϊόντος είτε στα σημεία πώλησης.

8. Ohjelmissa olisi selkeästi mainittava (esim. niiden verkkosivustoilla), että niissä edellytetään riippumattoman elimen suorittamaa sertifiointia, ja niissä olisi esitettävä yhteystiedot sertifiointielimistä, jotka tarjoavat tällaista palvelua.

8. Τα συστήματα πρέπει να αναφέρουν με σαφήνεια (π.χ. στον δικτυακό τους τόπο) ότι απαιτούν πιστοποίηση από ανεξάρτητο φορέα και να παρέχουν πληροφορίες για την επικοινωνία με φορείς πιστοποίησης που παρέχουν την υπηρεσία αυτή.

5.2 Ohjelman väitteiden ja vaatimusten perustuminen näyttöön

5.2. Αποδεικτική βάση των ισχυρισμών και των απαιτήσεων του συστήματος

1. Kaikkien väitteiden olisi perustuttava objektiiviseen ja todennettavaan näyttöön sekä tieteellisesti perusteltuihin asiakirjoihin. Näiden asiakirjojen olisi oltava vapaasti saatavilla esimerkiksi verkkosivustolla [22].

1. Όλοι οι ισχυρισμοί πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικά και επαληθεύσιμα στοιχεία και σε επιστημονικά έγκυρη τεκμηρίωση. Η πρόσβαση στα έγγραφα αυτά πρέπει να είναι ελεύθερη π.χ. σε δικτυακό τόπο [22].

2. Eri maissa ja eri alueilla toimivissa ohjelmissa vaatimukset olisi sovitettava paikallisiin agroekologisiin, sosioekonomisiin ja lainsäädännöllisiin tilanteisiin ja maatalouskäytäntöihin. Samalla olisi kuitenkin varmistettava, että tulokset ovat eri tilanteissa yhtenäiset.

2. Τα συστήματα που λειτουργούν σε περισσότερες χώρες και περιφέρειες πρέπει να προσαρμόζουν τις απαιτήσεις τους σύμφωνα με τις αντίστοιχες τοπικές αγροοικολογικές, κοινωνικοοικονομικές και νομικές συνθήκες και γεωργικές πρακτικές και παράλληλα να εξασφαλίζουν συνεπή αποτελέσματα μέσα σε ποικίλα πλαίσια.

3. Ohjelmissa olisi tuotava selkeästi esiin (esim. verkkosivustolla), mennäänkö niiden eritelmissä asiaankuuluvia lakisääteisiä vaatimuksia pidemmälle, ja jos mennään, niin miltä osin ja kuinka laajasti. Nämä tiedot olisi esitettävä tarvittaessa myös raportoinnin ja tarkastusten osalta.

3. Τα συστήματα πρέπει να αναφέρουν καθαρά (π.χ. σε δικτυακό τόπο) εάν, ως προς τι και σε ποιο βαθμό οι προδιαγραφές τους βαίνουν πέραν των σχετικών απαιτήσεων του νόμου, ακόμη και όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων και τις επιθεωρήσεις, κατά περίπτωση.

6. SUOSITUKSIA SERTIFIOINNISTA JA TARKASTUKSISTA

6. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ

6.1 Sertifioinnin puolueettomuus ja riippumattomuus

6.1. Αμεροληψία και ανεξαρτησία της πιστοποίησης

1. Ohjelman vaatimusten noudattamista koskevan sertifioinnin suorittajan olisi oltava riippumaton elin, jonka on akkreditoinut

1. Η πιστοποίηση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του συστήματος πρέπει να διεξάγεται από ανεξάρτητο φορέα διαπιστευμένο:

- jäsenvaltion asetuksen (EY) N:o 765/2008 mukaisesti nimeämä kansallinen akkreditointielin eurooppalaisissa tai kansainvälisissä standardeissa ja oppaissa vahvistettujen tuotteita sertifioivia elimiä koskevien yleisten vaatimusten mukaisesti tai

- από τον εθνικό φορέα διαπίστευσης που έχει ορίσει το κράτος μέλος βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2008, βάσει των σχετικών ευρωπαϊκών ή διεθνών προτύπων και οδηγών που καθορίζουν τις γενικές απαιτήσεις για τους οργανισμούς που λειτουργούν συστήματα πιστοποίησης προϊόντων ή

- akkrediointielin, joka on allekirjoittanut kansainvälisen akkreditointifoorumin (International Accreditation Forum, IAF) monenvälistä tunnustamista koskevan sopimuksen (Multilateral Recognition Arrangement, MLA).

- από έναν από τους φορείς που συμμετέχουν στον μηχανισμό πολυμερούς αναγνώρισης (multilateral recognition arrangement — MLA) για την πιστοποίηση προϊόντων του International Accreditation Forum (IAF).

2. Ohjelmissa olisi sallittava minkä tahansa pätevän ja akkreditoidun sertifiointielimen suorittama sertifiointi ilman maantieteellisiä rajoituksia.

2. Τα συστήματα πρέπει να μπορούν να λάβουν πιστοποίηση από οποιονδήποτε διαπιστευμένο φορέα πιστοποίησης που πληροί τα σχετικά κριτήρια, χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς.

6.2 Tarkastukset

6.2. Επιθεωρήσεις

Tarkastusten olisi kaikkiaan oltava tehokkaita, selkeitä ja läpinäkyviä ja perustuttava dokumentoituihin menettelyihin. Niiden olisi kohdistuttava sertifiointiohjelman esittämien väitteiden taustalla oleviin todennettaviin kriteereihin. Epätyydyttävien tarkastustulosten olisi johdettava tarkoituksenmukaisiin toimiin.

Ως γενική αρχή, οι επιθεωρήσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, σαφείς, διαφανείς, να βασίζονται σε τεκμηριωμένες διαδικασίες και να σχετίζονται με επαληθεύσιμα κριτήρια στα οποία στηρίζονται οι ισχυρισμοί του συστήματος πιστοποίησης. Όταν τα αποτελέσματα της επιθεώρησης δεν είναι ικανοποιητικά, πρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα.

1. Ohjelman osallistujat olisi tarkastettava säännöllisesti. Tarkastuksia varten olisi oltava selkeät ja dokumentoidut menettelyt, jotka sisältävät tarkastusten tiheyden, näytteenoton sekä sertifiointiohjelman alaan liittyviä parametreja koskevat laboratoriotestit tai analyyttiset testit.

1. Τα μέλη του συστήματος πρέπει να υπόκεινται σε τακτικές επιθεωρήσεις. Πρέπει να υπάρχουν σαφείς και τεκμηριωμένες διαδικασίες για τις επιθεωρήσεις, π.χ. όσον αφορά τη συχνότητα, τη δειγματοληψία και τις εργαστηριακές δοκιμές και αναλύσεις παραμέτρων που σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής του συστήματος πιστοποίησης.

2. Tarkastustiheydessä olisi otettava huomioon aiemmat tarkastustulokset, tuotteen, prosessin tai johtamisjärjestelmän luonteesta johtuvat riskit sekä kollektiivisissa tuottajaorganisaatioissa tehtävät sisäiset auditoinnit, jotka voivat täydentää kolmannen osapuolen suorittamia tarkastuksia. Ohjelman valvojan olisi määritettävä tarkastusten vähimmäistiheys, joka koskee kaikkia osallistujia.

2. Η συχνότητα των επιθεωρήσεων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα προηγούμενων επιθεωρήσεων, τους κινδύνους που ενέχει το προϊόν ή η μέθοδος ή το σύστημα διαχείρισης, καθώς και την ύπαρξη εσωτερικών ελέγχων σε συλλογικές οργανώσεις παραγωγών που μπορούν να συμπληρώνουν τις επιθεωρήσεις που ασκούν τρίτοι. Ο επόπτης του συστήματος πρέπει να καθορίσει μια ελάχιστη συχνότητα επιθεώρησης για όλα τα μέλη του συστήματος.

3. Tarkastustulokset olisi arvioitava suunnitelmallisesti.

3. Πρέπει να γίνεται συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων.

4. Yleensä olisi käytettävä yllätystarkastuksia ja lyhyellä (esim. 48 tunnin) varoitusajalla suoritettavia tarkastuksia.

4. Κατά κανόνα πρέπει να διενεργούνται αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις και επιθεωρήσεις με σύντομη (π.χ. 48ωρη) προειδοποίηση.

5. Tarkastusten ja auditointien olisi perustuttava julkisesti saatavilla oleviin suuntaviivoihin, tarkistuslistoihin ja suunnitelmiin. Tarkastuskriteerien olisi liityttävä läheisesti ohjelman vaatimuksiin ja niitä vastaaviin väitteisiin.

5. Οι επιθεωρήσεις και οι έλεγχοι πρέπει να βασίζονται σε ελεύθερης πρόσβασης κατευθυντήριες γραμμές, καταστάσεις ελέγχου και προγράμματα. Τα κριτήρια επιθεώρησης πρέπει να συνδέονται στενά με τις απαιτήσεις του συστήματος και τους αντίστοιχους ισχυρισμούς.

6. Vaatimusten noudattamatta jättämisen varalle olisi oltava selkeät ja dokumentoidut menettelyt, jotka toteutetaan tehokkaasti. Olisi määriteltävä pudotuskriteerit, jotka voivat johtaa

6. Πρέπει να υπάρχουν σαφείς και τεκμηριωμένες διαδικασίες για την αντιμετώπιση της έλλειψης συμμόρφωσης που να εφαρμόζονται αποτελεσματικά. Πρέπει να καθοριστούν κριτήρια αποκλεισμού (knock-out) με βάση τα οποία θα κρίνεται:

- todistuksen epäämiseen tai peruuttamiseen,

- η μη έκδοση ή η ανάκληση πιστοποιητικού,

- jäsenyyden peruuttamiseen, tai

- η ανάκληση της ιδιότητας του μέλους, ή

- asiaankuuluvalle viralliselle lainvalvontaelimelle tehtävään ilmoitukseen.

- η αναφορά στον αρμόδιο επίσημο φορέα επιβολής.

Tällaisiin pudotuskriteereihin olisi sisällyttävä ainakin lakisääteisten perusvaatimusten noudattamatta jättäminen sertifioinnin kattamalla osa-alueella. Mikäli noudattamatta jättämiseen liittyy terveydensuojelulle haitallisia vaikutuksia, niistä on ilmoitettava asiaankuuluville viranomaisille lakisääteisten vaatimusten mukaisesti.

Τα κριτήρια αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον την μη εκπλήρωση βασικών νομικών υποχρεώσεων στον τομέα που καλύπτει η πιστοποίηση. Περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που έχουν αρνητικές συνέπειες για την προστασία της υγείας πρέπει να αναφέρονται στις αρμόδιες αρχές σύμφωνα με τα όσα ορίζει η νομοθεσία

7. Tarkastuksissa olisi keskityttävä sertifiointiohjelmissa esitettyjen väitteiden taustalla olevien todennettavien kriteerien analysointiin.

7. Οι επιθεωρήσεις πρέπει να εστιάζονται στην ανάλυση επαληθεύσιμων κριτηρίων στα οποία στηρίζονται οι ισχυρισμοί των συστημάτων πιστοποίησης.

6.3 Kustannukset

6.3. Κόστος

1. Ohjelmien johtajien olisi julkistettava (mahdolliset) jäsenmaksut ja vaadittava sertifiointielimiään julkistamaan ohjelman erityyppisten osallistujien sertifiointiin ja tarkastamiseen liittyvät kustannukset.

1. Οι διαχειριστές των συστημάτων πρέπει να δημοσιοποιούν τα τέλη συμμετοχής (εάν υπάρχουν) και να απαιτούν από τους φορείς πιστοποίησης που συμμετέχουν σε αυτά να δημοσιεύουν το κόστος που συνδέεται με την πιστοποίηση και την επιθεώρηση για τις διάφορες κατηγορίες συμμετεχόντων.

2. Ohjelman eri osallistujilta perittävissä maksuissa mahdollisesti ilmenevien erojen olisi oltava perusteltuja ja oikeasuhteisia. Eroja ei pitäisi käyttää tiettyjen, esimerkiksi muista maista peräisin olevien potentiaalisten osallistujaryhmien estämiseen liittymästä asianomaiseen ohjelmaan.

2. Οι δυνητικές αποκλίσεις στα τέλη συμμετοχής που χρεώνονται στους διάφορους φορείς που συμμετέχουν στο σύστημα πρέπει να είναι αιτιολογημένες και αναλογικές. Δεν πρέπει να χρησιμεύουν για την αποτροπή ορισμένων ομάδων δυνητικών συμμετεχόντων, π.χ. από άλλες χώρες, να συμμετάσχουν στο υπόψη σύστημα.

3. Mahdolliset kustannussäästöt, jotka johtuvat vastavuoroisesta tunnustamisesta ja vertailuanalyysista, olisi siirrettävä tarkastettaville ja auditoitaville toimijoille.

3. Οι τυχόν εξοικονομήσεις κόστους από την αμοιβαία αναγνώριση και την συγκριτική αξιολόγηση πρέπει να μετακυλίονται στους φορείς μετά από επιθεωρήσεις και ελέγχους.

6.4 Auditoijien tai tarkastajien pätevyys

6.4. Προσόντα των ελεγκτών/επιθεωρητών

Yleisperiaatteena on, että auditoijien tai tarkastajien olisi oltava puolueettomia, päteviä ja ammattitaitoisia.

Κατά κανόνα, οι ελεγκτές/επιθεωρητές πρέπει να είναι αμερόληπτοι, να πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις και να είναι ικανοί να εκτελέσουν τα σχετικά καθήκοντα.

Sertifiointiauditoinnin suorittavilla auditoijilla olisi oltava asiaankuuluvat tiedot asianomaiselta alalta ja heidän olisi työskenneltävä sellaisten sertifiointielinten palveluksessa, jotka on akkreditoitu asiaankuuluvien eurooppalaisten tai kansainvälisten standardien ja oppaiden sekä johtamisjärjestelmien sertifiointiohjelmien mukaisesti. Vaaditut auditointitaidot olisi kuvattava ohjelman eritelmissä.

Οι ελεγκτές που διεξάγουν τους ελέγχους πιστοποίησης πρέπει να έχουν τις σχετικές γνώσεις για τον συγκεκριμένο τομέα και να εργάζονται για φορείς πιστοποίησης διαπιστευμένους βάσει των σχετικών ευρωπαϊκών ή διεθνών προτύπων και οδηγών για συστήματα πιστοποίησης προϊόντων και για συστήματα πιστοποίησης συστημάτων διαχείρισης. Οι απαιτούμενες για τους ελεγκτές δεξιότητες πρέπει να περιγράφονται στις προδιαγραφές του συστήματος.

6.5 Pientuottajia koskevia määräyksiä

6.5. Προβλέψεις για παραγωγούς μικρής κλίμακας

Ohjelmissa olisi oltava määräyksiä, jotka mahdollistavat (jos aiheellista, erityisesti kehitysmaista peräisin olevien) pientuottajien osallistumisen ohjelmaan ja edistävät tällaista osallistumista.

Τα συστήματα πρέπει να περιλαμβάνουν ρυθμίσεις που να επιτρέπουν και να προωθούν τη συμμετοχή παραγωγών μικρής κλίμακας (ιδίως από αναπτυσσόμενες χώρες, εάν είναι σκόπιμο) στο σύστημα.

7. SUOSITUKSIA VASTAVUOROISESTA TUNNUSTAMISESTA JA VERTAILUANALYYSISTA/PÄÄLLEKKÄISYYDESTÄ MUIDEN OHJELMIEN KANSSA

7. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ /ΑΛΛΗΛΕΠΙΚΑΛΥΨΗ ΜΕ ΑΛΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

1. Jos ohjelmia aletaan soveltaa uudella alalla ja/tai niiden soveltamisala laajenee, tarve olisi perusteltava. Ohjelmien johtajien olisi mahdollisuuksien mukaan viitattava selkeästi (esim. verkkosivustollaan) muihin asiaankuuluviin ohjelmiin, jotka toimivat samalla alalla, toimintalohkolla ja maantieteellisellä alueella, ja selvitettävä menettelytapojen yhtymäkohdat ja yhtenevyydet. Niiden olisi tutkittava aktiivisesti, voidaanko osa tai kaikki ohjelman vaatimuksista tunnustaa vastavuoroisesti.

1. Σε περίπτωση που τα συστήματα εισέρχονται σε νέο τομέα και/ή επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής τους, πρέπει να αιτιολογείται η αναγκαιότητα της ύπαρξης του συστήματος. Εφόσον υπάρχει η δυνατότητα, οι διαχειριστές των συστημάτων πρέπει να αναφέρονται ρητά (π.χ. στον δικτυακό τους τόπο) σε άλλα συναφή συστήματα του ιδίου τομέα της οικονομίας, του ιδίου τομέα πολιτικής και της ιδίας γεωγραφικής περιοχής και να αναφέρουν τα σημεία σύγκλισης και συμφωνίας των διαφόρων προσεγγίσεων. Πρέπει να διερευνούν ενεργά τις δυνατότητες αμοιβαίας αναγνώρισης για ένα μέρος ή για το σύνολο των απαιτήσεων του συστήματός τους.

2. Mikäli ohjelmien vaatimusten on havaittu olevan joillakin osa-alueilla osittain tai täysin päällekkäisiä muiden ohjelmien vaatimusten kanssa, niihin olisi sisällyttävä kyseisten ohjelmien mukaisesti suoritettujen tarkastusten ja auditointien osittainen tai täydellinen tunnustaminen tai hyväksyminen (tarkoituksena on, ettei samoja vaatimuksia tarkasteta uudelleen).

2. Σε τομείς στους οποίους έχει διαπιστωθεί μερική ή ολική αλληλεπικάλυψη απαιτήσεων μεταξύ συστημάτων, τα συστήματα πρέπει να περιλαμβάνουν την μερική ή ολική αναγνώριση ή αποδοχή επιθεωρήσεων και ελέγχων που έχουν ήδη διενεργηθεί από άλλα συστήματα (με σκοπό να μην γίνεται επανέλεγχος για τις ίδιες απαιτήσεις).

3. Jos vastavuoroinen hyväksyntä ei ole mahdollinen, ohjelmien johtajien olisi suosittava yhteisiä auditointeja, jotka perustuvat yhteisiin auditoinnin tarkistuslistoihin (eli yksi yhteinen tarkistuslista ja yksi yhteinen auditointi kahta tai useampaa ohjelmaa varten).

3. Εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί αμοιβαία αναγνώριση, οι διαχειριστές των συστημάτων πρέπει να προωθήσουν τη διενέργεια συνδυασμένων ελέγχων βάσει συνδυασμένων καταστάσεων ελέγχου (π.χ. μία συνδυασμένη κατάσταση ελέγχου και ένας συνδυασμένος έλεγχος για δύο ή περισσότερα διαφορετικά συστήματα)

4. Mikäli ohjelmien vaatimukset ovat päällekkäisiä, ohjelmien johtajien olisi yhdenmukaistettava auditointikäytännöt ja dokumentointivaatimukset niin pitkälle kuin se on käytännössä ja lainsäädännön puitteissa mahdollista.

4. Οι διαχειριστές συστημάτων των οποίων οι απαιτήσεις αλληλεπικαλύπτονται πρέπει, στο μέτρο του δυνατού από πρακτική και νομική άποψη, να εναρμονίσουν επίσης τα ελεγκτικά τους πρωτόκολλα και τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης που εφαρμόζουν.

[1] Maatalouden pääosaston Aretélta tilaama selvitys; ks. http://ec.europa.eu/agriculture/quality/index_en.htm

[1] Μελέτη της Areté για την ΓΔ AGRΙ· βλ. http://ec.europa.eu/agriculture/quality/index_en.htm

[2] Esimerkiksi eläinten hyvinvointi, ympäristön kestävyys ja reilu kauppa.

[2] Π.χ.: καλή μεταχείριση των ζώων, περιβαλλοντική αειφορία, δίκαιο εμπόριο.

[3] EYVL L 31, 1.2.2002, s. 1.

[3] ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1.

[4] Tiedonannossaan "Toimivampi elintarvikeketju Eurooppaan" (KOM (2009) 591) komissio toi ilmi aikeensa tarkastella uudelleen eräitä ympäristövaatimuksia ja alkuperämerkintäjärjestelmiä, jotka saattavat haitata rajatylittävää kauppaa.

[4] Στην ανακοίνωσή της με τίτλο "Βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων στην Ευρώπη" [COM(2009) 591], η Επιτροπή δήλωσε ότι προτίθεται να αναθεωρήσει επιλεγμένα περιβαλλοντικά πρότυπα και συστήματα επισήμανσης της καταγωγής τα οποία ενδέχεται να εμποδίζουν το διασυνοριακό εμπόριο.

[5] Yksityisiä standardeja koskevasta kysymyksestä on keskusteltu WTO:n terveys- ja kasvinsuojelutoimia käsittelevässä komiteassa.

[5] Το θέμα των ιδιωτικών προτύπων συζητήθηκε στην στην υγειονομική και φυτοϋγειονομική επιτροπή και σε άλλες επιτροπές του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου (ΔΟΕ).

[6] Esim. ISEAL Alliance (http://www.isealalliance.org).

[6] Π.χ. ISEAL Alliance (http://www.isealalliance.org).

[7] KOM(2009) 234.

[7] COM(2009) 234.

[8] Tämä päätelmä perustui perusteelliseen vaikutustenarviointiin, jossa tutkittiin eri vaihtoehtoja jatkotoimiksi (ks. "Certification schemes for Agricultural Products and Foodstuffs"; http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/com2009_234/ia_annex_d_en.pdf).

[8] To συμπέρασμα αυτό βασίστηκε σε μια ενδελεχή εκτίμηση αντικτύπου που διερεύνησε διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες για την μελλοντική πορεία (βλ. έγγραφο "Certification schemes for Agricultural Products and Foodstuffs", http://ec.europa.eu/agriculture/quality/policy/com2009_234/ia_annex_d_en.pdf ).

[9] Maataloustuotteiden laadun neuvoa-antava ryhmä, perustettu komission päätöksen 2004/391/EY nojalla; EUVL L 120, 24.4.2004, s. 50.

[9] Συμβουλευτική ομάδα για την "Ποιότητα της γεωργικής παραγωγής" που έχει συσταθεί με την απόφαση 2004/391/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 120, της 24.4.2004, σ. 50.

[10] Perustuvat standardiin EN ISO/IEC 17000 Vaatimustenmukaisuuden arviointi – Sanasto ja yleiset periaatteet.

[10] Βάσει του EN ISO/IEC 17000 Conformity assessment — Vocabulary and general principles.

[11] Tuotteiden kaupan pitämiseen liittyvää akkreditointia ja markkinavalvontaa koskevista vaatimuksista annetun asetuksen (EY) N:o 765/2008 2 artiklan 10 kohta, (EUVL L 218, 13.8.2008, s. 30).

[11] Άρθρο 2 παράγραφος 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 765/2008 για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων· ΕΕ L 218 της 13.8.2008, σ. 30.

[12] Direktiivi 2006/123/EY, annettu 12 päivänä joulukuuta 2006, palveluista sisämarkkinoilla, EUVL L 376, 27.12.2006, s. 36.

[12] Οδηγία 2006/123/EK, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά. ΕΕ L 376 της 27.12.2006, σ. 36.

[13] Myytäväksi tarkoitettujen elintarvikkeiden merkintöjä, esillepanoa ja mainontaa koskevan jäsenvaltioiden lainsäädännön lähentämisestä annetun direktiivin 2000/13/EY 2 artiklan 1 kohdan a alakohta, EYVL L 109, 6.5.2000, s. 29.

[13] Άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2000/13/ΕΚ για προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων,. ΕΕ L 109 της 6.5.2000, σ. 29.

[14] Sopimattomia elinkeinonharjoittajien ja kuluttajien välisiä kaupallisia menettelyjä sisämarkkinoilla koskeva direktiivi 2005/29/EY (EUVL L 149, 11.6.2005, s. 22) ja sen täytäntöönpanoa koskevat ohjeet: SEC(2009) 1666.

[14] Οδηγία 2005/29/ΕΚ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά, ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22, και καθοδήγηση σχετικά με την εφαρμογή της: SEC(2009) 1666.

[15] Asetus (EY) N:o 852/2004, annettu 29 päivänä huhtikuuta 2004, elintarvikehygieniasta; Asetus (EY) N:o 853/2004, annettu 29 päivänä huhtikuuta 2004, eläinperäisiä elintarvikkeita koskevista erityisistä hygieniasäännöistä, ja asetus (EY) N:o 854/2004 ihmisravinnoksi tarkoitettujen eläinperäisten tuotteiden virallisen valvonnan järjestämistä koskevista erityissäännöistä; (EUVL L 139, 30.4.2004, s. 1).

[15] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 852/2004, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων· κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 853/2004, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 854/2004 για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, ΕΕ L 139 της 30.4.2004, σ. 1.

[16] EUVL L 189, 20.7.2007, s. 1.

[16] ΕΕ L 189 της 20.7.2007, σ. 1.

[17] EUVL L 404, 30.12.2006, s. 9.

[17] ΕΕ L 404 της 30.12.2006, σ. 9.

[18] Esim. maataloustuotteiden ja elintarvikkeiden maantieteellisten merkintöjen ja alkuperänimitysten suojasta annetun asetuksen (EY) N:o 510/2006 11 artiklan 3 kohdassa säädetään seuraavaa: "Edellä 1 ja 2 kohdassa tarkoitettujen tuotteita sertifioivien elinten on noudatettava eurooppalaista standardia EN 45011 tai ISO/IEC Guide 65 (Tuotteita sertifioivat elimet. Yleiset vaatimukset) ja oltava 1 päivästä toukokuuta 2010 alkaen niiden mukaisesti hyväksyttyjä".

[18] Π.χ. το άρθρο 11 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 510/2006, για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων ορίζει ότι "Οι φορείς πιστοποίησης προϊόντων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 πρέπει να τηρούν το ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ 45011 ή τον οδηγό IS0/IEC 65, από δε την 1η Μαΐου 2010, πρέπει να είναι διαπιστευμένοι σύμφωνα με αυτά (γενικές απαιτήσεις για φορείς που λειτουργούν ως συστήματα σε πιστοποίηση προϊόντων)".

[19] EUVL L 165, 30.4.2004, s. 1.

[19] ΕΕ L 165 της 30.4.2004, σ. 1.

[20] Esim. osuuskunnat.

[20] Π.χ. συνεταιρισμοί.

[21] Tästä saatetaan poiketa silloin, kun ohjelmaa koskeva eritelmä perustuu standardeihin, jotka eivät ole vapaasti saatavilla (esim. ISO- ja EN-standardit).

[21] Εξαιρέσεις μπορούν να γίνονται όταν οι προδιαγραφές του συστήματος βασίζονται σε πρότυπα που δεν είναι ελεύθερης πρόσβασης (π.χ. πρότυπα ISO και EN).

[22] Tästä ovat poikkeuksena luottamukselliset ja/tai omistusoikeuden suojaamat tiedot, joiden salassapito on mainittava selkeästi.

[22] Εξαίρεση πρέπει να γίνεται για εμπιστευτικές και/ή αποκλειστικές πληροφορίες οι οποίες πρέπει να σημειώνονται με σαφήνεια.

--------------------------------------------------

--------------------------------------------------