[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.7.2005

SEC(2005) 992 końcowy

Zalecenie

DECYZJA RADY

w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Portugalii przygotowana zgodnie z art. 104 ust. 6 Traktatu

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Dnia 9 czerwca 2005 r. Portugalia przedłożyła najnowszą aktualizację programu stabilności obejmującą lata 2005 – 2009. Z aktualizacji tej wynika, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy wartość odniesienia wynoszącą 3 % PKB ustanowioną w Traktacie na lata 2005–2007. W szczególności w związku z deficytem zgłoszonym w 2004 r. na poziomie 2,9 %[1], Portugalia spodziewa się odnotować w 2005 r. deficyt budżetowy w wysokości 6,2 % PKB, który w 2006 r. ulegnie obniżeniu do 4,8 %, w 2007 r. – do 3,9 % i w 2008 r. – do 2,8 % PKB. Prognozuje się również, że w tym samym okresie stosunek zadłużenia do PKB wzrośnie od zgłoszonej w 2004 r. wartości 61,9 % do poziomu szczytowego w 2007 r. w wysokości 67,8 %.

Stosowanie procedury nadmiernego deficytu (PND) podlega przepisom art. 104 Traktatu oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, które jest częścią Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu.[2] W swojej ocenie Komisja należycie uwzględniła sprawozdanie Rady ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin) dla Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu”, zatwierdzone przez Radę Europejską w dniu 22 marca 2005 r.[3]

Zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu sprawozdanie Komisji poddawało ocenie spełnienie wymogów przewidzianych w Traktacie odnośnie do kryterium deficytu i kryterium zadłużenia.

Deficyt budżetowy planowany na 2005 r. i wykazany w aktualizacji programu stabilności dla Portugalii z czerwca 2005 r. znacznie przekracza wartość odniesienia wynoszącą 3 % PKB. Ponadto przekroczenie wartości odniesienia nie ma charakteru wyjątkowego i tymczasowego w rozumieniu Traktatu oraz Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu. Podczas gdy wskaźnik wzrostu PKB gwałtownie spadał od 2000 r., w 2004 r. gospodarka ponownie wykazała pozytywny wzrost gospodarczy. Prognozy przedstawione przez służby Komisji wiosną 2005 r. oraz zaktualizowany program stabilności z czerwca 2005 r. przewidują utrzymanie stopniowego, choć umiarkowanego, trendu wzrostowego w następnych latach. Ponadto pomimo dużej ujemnej luki podażowej, która nie zmniejszy się istotnie w nadchodzących latach, osłabienie równowagi budżetowej jest nieproporcjonalne do obecnego zwiększenia luki podażowej. Zatem nie można uznać, że przekroczenie wartości odniesienia wynika ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej. Nie można także uznać, że przekroczenie wartości odniesienia ma charakter tymczasowy, ponieważ zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2005 r. przewiduje się, że wskaźnik deficytu budżetowego znacznie przekroczy wartość odniesienia określoną w Traktacie również w roku 2006, w którym ma nastąpić stopniowe ożywienie gospodarki. Aktualizacja programu stabilności dla Portugalii z czerwca 2005 r. w istocie przewiduje zmniejszanie się deficytu budżetowego w nadchodzących latach, jakkolwiek do 2007 r. będzie on przekraczał wartość odniesienia. Fakt ten oznacza, że przewidziany w Traktacie wymóg dotyczący kryterium deficytu nie jest spełniony.

Stosunek zadłużenia do PKB w 2003 r. narusza określoną w Traktacie wartość odniesienia równą 60 % PKB, osiągając 61,9 % w 2004 r., co stanowi wzrost o około 8,5 punktów procentowych PKB od 2000 r. Wzrost wskaźnika zadłużenia można wyjaśnić bardzo niską pierwotną nadwyżką – w niektórych latach nawet pierwotnym deficytem – dużą korektą przepływów kapitału, przy czym zwiększające zadłużenie operacje nieprzewidziane w budżecie z nadwyżką skompensowały wpływy z prywatyzacji w większości lat, a także niskim nominalnym wzrostem PKB. Cele wyznaczone w zaktualizowanym w czerwcu 2005 programie stabilności dla Portugalii dla zadłużenia na lata 2005 – 2007 i pokrywające się w dużym stopniu z przewidywaniami dotyczącymi zadłużenia przedstawionymi wiosną 2005 r. w prognozie służb Komisji sugerują dalszy gwałtowny wzrost wskaźnika zadłużenia, który w 2007 r. ma osiągnąć szczytowy poziom nieco poniżej 68 %. Koliduje to z wymogiem określonym w Traktacie polegającym na tym, że w przypadku, gdy stosunek między długiem publicznym a produktem krajowym brutto przekracza wartość odniesienia wynoszącą 60 % PKB „stosunek ten zmniejsza się dostatecznie i zbliża się do wartości odniesienia w zadowalającym tempie”. Fakt ten oznacza, że przewidziany w Traktacie wymóg dotyczący kryterium zadłużenia nie jest spełniony.

W sprawozdaniu opracowanym zgodnie z art. 104 ust. 3 Komisja uwzględniła również czynniki odnoszące się do średniookresowej sytuacji gospodarczo-budżetowej oraz inne czynniki mające znaczenie dla oceny finansów publicznych w Portugalii.

W sprawozdaniu z dnia 20 marca Rada podkreśliła, że uwzględnianie innych istotnych czynników w ramach działań prowadzących do podjęcia decyzji o istnieniu nadmiernego deficytu, łącznie z opinią Komitetu Ekonomiczno-Finansowego zgodnie z art. 104 ust. 4, opinią Komisji zgodnie z art. 104 ust. 5 oraz decyzją Rady zgodnie z art. 104 ust. 6 „należy w pełni podporządkować nadrzędnej zasadzie stanowiącej, że, przed uwzględnieniem innych istotnych czynników, przekroczenie wartości odniesienia ma charakter tymczasowy, zaś deficyt pozostaje bliski wartości odniesienia”. W przypadku Portugalii warunek ten nie jest spełniony: deficyt planowany w 2005 r. nie jest bliski wartości odniesienia, a przekroczenie wartości odniesienia nie ma charakteru tymczasowego, jako że przewiduje się, że deficyt budżetowy przekroczy próg 3 % PKB w okresie trzech lat. Zatem dla celów opinii Komisji zgodnie z art. 104 ust. 5 oraz decyzji Rady zgodnie z art. 104 ust. 6 w przypadku Portugalii nie bierze się pod uwagę innych istotnych czynników.

Artykuł 104 ust. 4 Traktatu stanowi, że „Komitet przewidziany w art. 114 (tj. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) wydaje opinię w odniesieniu do sprawozdania Komisji”. Komitet wydał swoją opinię dnia 4 lipca 2005 roku, zgadzając się z oceną przedstawioną w sprawozdaniu Komisji. W szczególności Komitet stwierdził, „że planowany rozwój sytuacji budżetowej w Portugalii w 2005 r. nie spełnia obu kryteriów, o których mowa w art. 104 ust. 2”. Komitet uznał, że deficyt planowany w 2005 r. nie jest bliski wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB, a przekroczenie wartości odniesienia nie ma charakteru wyjątkowego i tymczasowego. Zadłużenie publiczne przekracza wartość odniesienia równą 60 % PKB i ma procentowo nadal rosnąć przez kolejne dwa lata. Komitet zauważył również, że perspektywy gospodarcze na okres następnych dwóch do trzech lat są nadal ograniczone. Wyraził także zaniepokojenie wysokim poziomem deficytu strukturalnego i niekorzystnym trendem w tym zakresie. Komitet Ekonomiczno-Finansowy zbadał wszystkie inne istotne czynniki, uznał jednak, że nie zostaną one uwzględnione w sporządzonej przez niego ocenie.

Komisja, uwzględniwszy wspomniane sprawozdanie oraz wziąwszy pod uwagę opinię Komitetu, jest zdania, iż w Portugalii istnieje nadmierny deficyt. Opinia przyjęta przez Komisję w dniu 20 lipca 2005 r. została skierowana do Rady zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Komisja zaleca, by Rada podjęła stosowną decyzję zgodnie z art. 104 ust. 6 i niniejszym kieruje zalecenie dotyczące podjęcia decyzji w tej sprawie. Ponadto Komisja przedstawia Radzie zalecenie dotyczące zalecenia Rady dla Portugalii w sprawie skorygowania sytuacji nadmiernego deficytu zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu.

Zalecenie

DECYZJA RADY

w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Portugalii przygotowana zgodnie z art. 104 ust. 6 Traktatu

RADA UNII EUROPEJSKIEJ

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 104 ust. 6,

uwzględniając zalecenie Komisji,

uwzględniając uwagi Portugalii,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Zgodnie z art. 104 Traktatu Państwa Członkowskie unikają nadmiernego deficytu budżetowego.

2. Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu opiera się na dążeniu do stabilności finansów publicznych jako środka służącego tworzeniu warunków do zapewnienia stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy.

3. Procedura nadmiernego deficytu zgodnie z art. 104 przewiduje podjęcie decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. Załączony do Traktatu Protokół w sprawie procedury nadmiernego deficytu zawiera dalsze przepisy dotyczące wdrażania procedury nadmiernego deficytu. Rozporządzenie Rady (WE) nr 3605/93[4], zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 475/2000[5] oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 351/2002[6] określa szczegółowe zasady i definicje w zakresie stosowania przepisów wspomnianego Protokołu.

4. Artykuł 104 ust. 5 Traktatu nakłada na Komisję obowiązek skierowania opinii do Rady w przypadku uznania przez Komisję, że w Państwie Członkowskim istnieje nadmierny deficyt lub że taki deficyt może wystąpić. Komisja przedstawiła Radzie taką opinię na temat Portugalii w dniu 20 lipca 2005 r. Uwzględniwszy sprawozdanie opracowane zgodnie z art. 104 ust. 3 oraz wziąwszy pod uwagę opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego wydaną zgodnie z art. 104 ust. 4, Komisja doszła do wniosku, iż w Portugalii istnieje nadmierny deficyt. Przedkładając ocenę Komisja uwzględniła sprawozdanie Rady ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin) dla Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu” zatwierdzone przez Radę Europejską w dniu 22 marca 2005 r.[7]

5. Artykuł 104 ust. 6 Traktatu stanowi, że Rada po dokonaniu ogólnej oceny, a przed podjęciem decyzji, czy istnieje nadmierny deficyt, zobowiązana jest rozważyć wszelkie uwagi zgłaszane przez dane Państwo Członkowskie. W przypadku Portugalii ogólna ocena prowadzi do następujących wniosków.

6. Zgodnie ze zaktualizowanym programem stabilności dla Portugalii z czerwca 2005 r. planowany deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2005 r. sięgnie 6,2 % PKB. Deficyt ten znacznie przekracza wartość odniesienia wynoszącą 3 % PKB. Przekroczenie przez deficyt wartości odniesienia nie wynika z nadzwyczajnego zdarzenia pozostającego poza kontrolą władz Portugalii, ani też ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej. Podczas gdy wskaźnik wzrostu PKB gwałtownie spadał od 2000 r., w 2004 r. gospodarka ponownie wykazała pozytywny wzrost. Prognozy przedstawione przez służby Komisji wiosną 2005 r. oraz zaktualizowany program stabilności z czerwca 2005 r. przewidują utrzymanie stopniowego, choć umiarkowanego, trendu wzrostowego w następnych latach. Ponadto pomimo dużej ujemnej luki podażowej, która nie zmniejszy się znacząco w nadchodzących latach, osłabienie równowagi budżetowej jest nieproporcjonalne do obecnego zwiększenia luki podażowej. Zatem nie można uznać, że przekroczenie wartości odniesienia wynika ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2005 r. przewiduje się, że wskaźnik deficytu budżetowego znacznie przekroczy określoną w Traktacie wartość odniesienia również w 2006 r., w którym ma nastąpić stopniowe ożywienie gospodarki. Aktualizacja programu stabilności dla Portugalii z czerwca 2005 r. w istocie przewiduje zmniejszanie się deficytu budżetowego w nadchodzących latach, jakkolwiek do 2007 r. będzie on przekraczał wartość odniesienia. Zatem przekroczenie wartości odniesienia nie może być uznane za wyjątkowe i tymczasowe w rozumieniu Traktatu oraz Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu. Fakt ten oznacza, że zapisany w Traktacie wymóg dotyczący kryterium deficytu nie jest spełniony.

7. Stosunek zadłużenia do PKB w 2003 r. narusza określoną w Traktacie wartość odniesienia równą 60 % PKB, osiągając 61,9 % w 2004 r., co stanowi wzrost o około 8,5 punktów procentowych PKB od 2000 r. Wzrost wskaźnika zadłużenia wyjaśnić można bardzo niską pierwotną nadwyżką, znaczną, powiększającą zadłużenie korektą przepływów kapitału, a także niskim nominalnym wzrostem PKB. Ponadto wartość zadłużenia przewidywana na lata 2005 – 2007 zawarta w zaktualizowanym programie stabilności z czerwca 2005 r. i w dużym stopniu pokrywająca się z przewidywaniami dotyczącymi zadłużenia przedstawionymi wiosną 2005 r. w prognozie służb Komisji sugeruje dalszy gwałtowny wzrost wskaźnika zadłużenia, który w 2007 r. ma osiągnąć poziom szczytowy nieco poniżej 68 %. Koliduje to z wymogiem określonym w Traktacie polegającym na tym, że w przypadku, gdy stosunek między długiem publicznym a produktem krajowym brutto przekracza wartość odniesienia wynoszącą 60 % PKB „stosunek ten zmniejsza się dostatecznie i zbliża się do wartości odniesienia w zadowalającym tempie”. Fakt ten dowodzi, że przewidziany w Traktacie wymóg dotyczący kryterium zadłużenia nie jest spełniony.

8. Zgodnie ze sprawozdaniem Rady ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin) dla Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu” zatwierdzonym przez Radę Europejską w dniu 22 marca 2005 r., biorąc pod uwagę inne istotne czynniki, decyzję Rady o istnieniu nadmiernego deficytu zgodnie z art. 104 ust. 6 „należy w pełni podporządkować nadrzędnej zasadzie stanowiącej, że, przed uwzględnieniem innych istotnych czynników, przekroczenie wartości odniesienia ma charakter tymczasowy, zaś deficyt pozostaje bliski wartości odniesienia”. W przypadku Portugalii warunek ten nie jest spełniony. Zatem dla celów decyzji Rady zgodnie z art. 104 ust. 6 inne istotne czynniki nie są w tej sytuacji brane pod uwagę.

PODJĘŁA NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Z ogólnej oceny wynika, że w Portugalii istnieje nadmierny deficyt.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Portugalskiej.

Sporządzono w Brukseli,

W imieniu Rady

[1] Wartości te są przedmiotem dyskusji toczących się pomiędzy Eurostat a organami statystycznymi Portugalii.

[2] Dz.U. L 209 z 2.8.1997.

[3] Patrz: wnioski Prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 22-23 marca 2005 r. (7619/05) oraz sprawozdanie Rady ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin) dla Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2005 r. (7423/05).

[4] Dz.U. L 332 z 31.12.1993, str. 7.

[5] Dz.U. L 58 z dn. 3.3.2000, str. 1.

[6] Dz.U. L 55 z dn. 26.2.2002 str. 23.

[7] Patrz wnioski Prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 22-23 marca 2005 r. (7619/05) oraz sprawozdanie Rady ds. Gospodarczych i Finansowych (Ecofin) dla Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2005 r. (7423/05).