Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής

(COM(2005) 474 τελικό)

(2006/C 185/14)

Στις 5 Οκτωβρίου 2005 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση

Το ειδικευμένο τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 28 Μαρτίου 2006 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ehnmark.

Κατά την 426η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 20 και 21 Απριλίου 2006 (συνεδρίαση της 20ής Απριλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 38 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Σύνοψη της γνωμοδότησης

1.1 Η στρατηγική της Λισσαβώνας παρέχει ευρύ φάσμα οριζόντιων μέτρων για τη δημιουργία ενός πλαισίου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Λείπουν, όμως, μέχρι στιγμής οι τομεακές προσεγγίσεις. Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας κοινής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης βιομηχανικής πολιτικής είναι, συνεπώς, εξαιρετικά ευπρόσδεκτη.

1.2 Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εκτενή ανάλυση της ανακοίνωσης σχετικά με τα απαραίτητα μέτρα στήριξης για 27 τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας. Επικροτεί, επίσης, τη σύσταση 14 τομεακών και διατομεακών ειδικών ομάδων με στόχο τον προσδιορισμό πιο συγκεκριμένων μέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

1.3 Ωστόσο, η ανακοίνωση παραλείπει να αναφερθεί σε ουσιώδεις πτυχές της χάραξης και της εφαρμογής μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η ευθύνη για την εφαρμογή ανατίθεται σε άλλες μονάδες της Επιτροπής, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στην ίδια τη βιομηχανία. Το ζήτημα του προσδιορισμού των αρμοδιοτήτων αφήνεται για περαιτέρω εξέταση.

1.4 Ειδικότερα, στην ανακοίνωση δεν τονίζεται ο απαραίτητος καταμερισμός των εργασιών ανάμεσα στο κοινοτικό και το εθνικό επίπεδο. Οι 14 νέες τομεακές ειδικές ομάδες θα λειτουργούν κυρίως στο επίπεδο της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει συντονισμός με το εθνικό επίπεδο. Θα κερδηθεί έτσι χρόνος — και η βιομηχανία έχει ελάχιστα περιθώρια για απώλειες χρόνου.

1.5 Δύο τομείς για τους οποίους η ανακοίνωση δεν παρέχει αρκετές διευκρινίσεις είναι ο ρόλος των κυβερνήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα και τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες.

1.6 Όσον αφορά τις μελλοντικές εργασίες, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της στενής συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδες να μπορούν οι κοινωνικοί εταίροι να συνάπτουν συμφωνίες σχετικά με τις βιομηχανικές αλλαγές και την καινοτομία, όπως συμβαίνει ήδη σε ορισμένες χώρες της ΕΕ.

1.7 Με την ανακοίνωση αυτή, η ΕΕ απαντά στο ερώτημα εάν υπάρχει μέλλον για την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, είναι πρόθυμη να συμπεριλάβει τα θέματα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής στο δίκτυο που έχει συστήσει για τη στρατηγική της Λισσαβώνας.

2. Εισαγωγή

2.1 Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας, όπως παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου του 2005, έδωσε ανάμικτη εικόνα όσον αφορά τα επιτεύγματα των πέντε πρώτων ετών.

2.2 Εκεί όπου η στρατηγική της Λισσαβώνας απέτυχε είναι ιδίως στα πεδία της οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης και της δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης. Όσον αφορά τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η Ευρώπη αντιμετωπίζει δυσκολίες. Διάφορες κατατάξεις βάσει δεικτών οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας τοποθετούν τις ΗΠΑ στην κορυφαία θέση, μαζί με τις σκανδιναβικές χώρες. Οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται πολύ πιο πίσω. Μια πρόσφατη κατάταξη του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ έθετε το Ηνωμένο Βασίλειο στη 13η θέση, τη Γερμανία στη 15η και τη Γαλλία στην 30ή, αμέσως πριν από την Ισπανία. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να επισημανθεί ότι μερικά από τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν αρκετά καλές επιδόσεις από άποψη οικονομικής ανάπτυξης: το 2005, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕγχΠ στη Σλοβακία και την Πολωνία ήταν 5,5 % και 5,4 %, αντιστοίχως.

2.3 Μια πρόσφατη έρευνα για την αύξηση της παραγωγικότητας, που διενεργήθηκε από τον διεθνή οργανισμό επιχειρηματικών ερευνών "The Conference Board", δείχνει ότι, σε διάστημα μίας δεκαετίας, η υστέρηση των κορυφαίων ευρωπαϊκών οικονομιών έναντι των ΗΠΑ βαίνει αυξανόμενη. Τα 15 παλαιά μέλη της ΕΕ μπόρεσαν να επιδείξουν το 2005 αύξηση της παραγωγικότητας κατά 0,5 %, έναντι 1,8 % στις ΗΠΑ και 1,9 % στην Ιαπωνία.

2.4 Ανταποκρινόμενη στις αποφάσεις που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2005, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σημαντικό αριθμό προτάσεων και ανακοινώσεων κατά τη διάρκεια του έτους, με επικέντρωση στα θέματα της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της στήριξης της επιχειρηματικότητας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

2.5 Αυτό που λείπει από το φάσμα των νέων προτάσεων είναι προσπάθειες να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα των επιμέρους βιομηχανικών τομέων, ιδιαίτερα της μεταποιητικής βιομηχανίας, και να παρασχεθεί μια βάση για τομεακά ή κάθετα μέτρα στήριξης. Με τη νέα ανακοίνωση "Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής", η Επιτροπή επιχειρεί να ανταποκριθεί σ' αυτή την ανάγκη.

3. Κύρια σημεία της πρότασης για το νέο πλαίσιο πολιτικής

3.1 Η ανακοίνωση μπορεί να εκληφθεί ως έναρξη μιας νέας διαδικασίας που βασίζεται στην ανάλυση της κατάστασης της ανταγωνιστικότητας 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας.

3.2 Το επίκεντρο είναι τα στοιχεία που οι ίδιες οι επιχειρήσεις θεωρούν εμπόδια στην καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη. Έμφαση δίδεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), πράγμα που είναι λογικό, δεδομένου ότι η μεταποιητική βιομηχανία της ΕΕ αποτελείται κατά το μεγαλύτερο μέρος της από ΜΜΕ, στις οποίες αντιστοιχεί το 58 % της απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα. Κατά τις προπαρασκευαστικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν επίσης διαβουλεύσεις με αρκετά ενδιαφερόμενα μέρη.

3.3 Οι τομείς της μεταποίησης που αναλύονται στην ανακοίνωση εμπίπτουν σε τέσσερις ευρείες κατηγορίες: βιομηχανίες τροφίμων και βιολογικών επιστημών, βιομηχανίες μηχανημάτων και συστημάτων, βιομηχανίες μόδας και σχεδίου και βασικές και ενδιάμεσες βιομηχανίες. Πιο συγκεκριμένα, η ανάλυση καλύπτει βιομηχανίες που εκτείνονται από τη βιοτεχνολογία και τα φαρμακευτικά προϊόντα μέχρι τον πολτό και το χαρτί, περνώντας από τη μηχανολογία και τη μηχανολογική ηλεκτρολογία, τις αμυντικές βιομηχανίες και το αεροδιάστημα, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα έπιπλα, την κεραμική, τον χάλυβα και τα χημικά.

3.4 Για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας αυτών των 27 τομέων χρησιμοποιήθηκαν τα εξής κριτήρια:

- εξασφάλιση ανοικτής και ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς,

- γνώση, όπως η έρευνα, η καινοτομία και η ειδίκευση,

- καλύτερες κανονιστικές ρυθμίσεις,

- εξασφάλιση της συνέργειας των πολιτικών για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον,

- εξασφάλιση της πλήρους και δίκαιης συμμετοχής στις διεθνείς αγορές,

- προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.

3.5 Στα συμπεράσματα για κάθε τομέα επισημαίνονται οι περιπτώσεις "κατά τις οποίες η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα για κάθε τομέα μεταξύ των πολλών σχετικών προκλήσεων πολιτικής", σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Ακόμη και με αυτή τη διευκρίνιση, τα συμπεράσματα δεν είναι αρκετά διαφανή. Στη βιοτεχνολογία, για παράδειγμα, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας, αλλά όχι και η απαίτηση περισσότερης ειδίκευσης. Στην κλωστοϋφαντουργία, σημειώνεται η απαίτηση περισσότερης έρευνας και περισσότερης ειδίκευσης, καθώς και η ανάγκη πρόσβασης στις αγορές, αλλά όχι η ανάγκη αντιμετώπισης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

3.6 Η Επιτροπή προτείνει να αναληφθούν επτά κύριες διατομεακές πρωτοβουλίες πολιτικής με στόχο την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων και την ενίσχυση των συνεργειών. Οι επτά αυτές διατομεακές πρωτοβουλίες είναι οι εξής:

- Πρωτοβουλία για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και την παραποίηση/ απομίμηση

- Ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον

- Εξωτερικές πτυχές της ανταγωνιστικότητας και της πρόσβασης στις αγορές

- Νέο πρόγραμμα νομοθετικής απλοποίησης

- Βελτίωση των τομεακών ειδικεύσεων

- Διαχείριση των διαρθρωτικών αλλαγών στον μεταποιητικό τομέα

- Ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση της βιομηχανικής έρευνας και καινοτομίας.

3.7 Επιπροσθέτως αυτών των διατομεακών πρωτοβουλιών, η Επιτροπή προτείνει και ορισμένες νέες πρωτοβουλίες τομεακού επιπέδου. Οι πρωτοβουλίες αυτές είναι: ένα φόρουμ για τα φάρμακα, η ενδιάμεση εξέταση της στρατηγικής για τις βιολογικές επιστήμες και τη βιοτεχνολογία, νέες ομάδες υψηλού επιπέδου για τη βιομηχανία χημικών και την αμυντική βιομηχανία, μια πρωτοβουλία για την ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία, μια ειδική ομάδα για την ανταγωνιστικότητα των ΤΠΕ και η έναρξη διαλόγου σχετικά με την πολιτική για τη μηχανολογία.

4. Γενικές Παρατηρήσεις

4.1 Η νέα ανακοίνωση είναι η πρώτη μείζων προσπάθεια να αναπτυχθούν ολοκληρωμένες τομεακές πρωτοβουλίες για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία της μεταποιητικής βιομηχανίας. Πρόκειται για μια ευπρόσδεκτη πρωτοβουλία. Τα οριζόντια σχέδια και πρωτοβουλίες δεν επαρκούν. Έτσι όπως είναι διαρθρωμένη, η νέα ανακοίνωση παρέχει μια πολύτιμη βάση για τη λήψη αποφάσεων για συγκεκριμένες δράσεις. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει εμπεριστατωμένη ανάλυση των ζητημάτων της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας σε μια σειρά βιομηχανικών τομέων.

4.2 Η Επιτροπή παρουσίασε αυτή την πρόταση ως πλαίσιο για τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Το κεντρικό μέλημα είναι η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης.

4.3 Αυτό που λείπει είναι μια σαφής σύνδεση ανάμεσα στις προσπάθειες που καταβάλλονται στο επίπεδο της Ένωσης και στην απαραίτητη συμμετοχή των κυβερνήσεων, της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Η σύνδεση αυτή υποτίθεται πως θα αναπτυχθεί στη συνέχεια της διαδικασίας, ιδίως στο πλαίσιο των νέων τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας. Αυτή η μέθοδος παρουσιάζει, ωστόσο, τον εμφανή κίνδυνο να καταλήξει σε πολύ σχεδιασμό και λίγη εφαρμογή.

4.4 Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος συντονισμός. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα υπήρχαν επίσης περισσότερες δυνατότητες ενεργού συμμετοχής των διάφορων ενδιαφερόμενων μερών.

4.5 Η νέα ανακοίνωση, μαζί με διάφορες άλλες προτάσεις και ανακοινώσεις, αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Είναι ρεαλιστικό αυτό; Ενόψει των προκλήσεων που έχει να αντιμετωπίσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία, η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι μάλλον ο καλύτερος τρόπος να προαχθεί η ανταγωνιστικότητα και να αξιοποιηθούν τα ειδικά πλεονεκτήματα της Ένωσης, όπως η υψηλή γνωσιολογική της βάση και η πολύ μεγάλη εσωτερική αγορά της.

4.6 Η Επιτροπή υπογραμμίζει επανειλημμένα την πρόθεσή της να συνάδει η νέα ανακοίνωση με το πνεύμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας και να συμβάλει στις συνολικές προσπάθειες αυτής της στρατηγικής. Η ευθύνη για την πρακτική εφαρμογή, από άποψη αύξησης της έρευνας, βελτίωσης της εκπαίδευσης ή απλοποίησης των ρυθμίσεων, θα ανατεθεί σε άλλες μονάδες της Επιτροπής και στους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή χρειάζονται συντονισμό.

4.7 Στην προσέγγιση της Επιτροπής υπάρχει κάποια ασάφεια. Η ισορροπία ανάμεσα στα οριζόντια προγράμματα και στις νέες τομεακές προσπάθειες θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

4.8 Η ανακοίνωση δεν προβλέπει πόρους για τις διάφορες δράσεις. Οι απαραίτητοι πόροι στο επίπεδο της ΕΕ θα προέλθουν, αντίθετα, από το πρόγραμμα για τις ΤΠΕ, από το πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα, από τα διαρθρωτικά ταμεία και από τα προγράμματα για την εκπαίδευση, για να αναφέρουμε τα σημαντικότερα. Ο συντονισμός των πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των πόρων, θα είναι δύσκολο και λεπτό έργο, ιδίως αν σκεφθούμε ότι οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι της ΕΕ είναι σχετικά περιορισμένοι σε σχέση με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις.

4.9 Για την εισαγωγή νέων, προηγμένων μεθόδων και μηχανημάτων παραγωγής, ιδίως στις ΜΜΕ, θα χρειαστούν πιστώσεις με ευνοϊκούς όρους. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ) θα πρέπει να συμμετέχουν στενά στις εργασίες των τομεακών και διατομεακών ομάδων σχεδιασμού.

4.10 Στη νέα πρόταση, η Επιτροπή επικεντρώνεται στο επίπεδο της ΕΕ, ενώ οι περιφερειακές πτυχές αναφέρονται μόνο παρεμπιπτόντως. Η σημασία των μητροπολιτικών περιοχών, με το τεράστιο δυναμικό τους για προαγωγή της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση. Το ζήτημα αυτό και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με την περιφερειακή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστούν στη συνέχεια της διαδικασίας.

4.10.1 Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για τους βιομηχανικούς τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλό βαθμό περιφερειακής συγκέντρωσης.

4.11 Τρία θέματα κυριαρχούν στις απαντήσεις της βιομηχανίας και των ενδιαφερόμενων μερών για τα μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας: περισσότερη έρευνα και σύνδεση με την έρευνα, περισσότερη εκπαίδευση και κατάρτιση, ιδίως σε ειδικά επαγγελματικά προσόντα, και ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδοτική στήριξη, ιδίως για τις νεοσύστατες και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

4.12 Οι περισσότεροι τομείς της μεταποιητικής βιομηχανίας που αναλύονται στη νέα ανακοίνωση αναφέρουν την αναβάθμιση των τομεακών ειδικεύσεων ως θέμα για το οποίο "η πρόκληση πολιτικής θεωρείται ύψιστη προτεραιότητα", σύμφωνα με τη διατύπωση της ανακοίνωσης. Τα ζητήματα των ειδικεύσεων και της αναβάθμισής τους έχουν θεμελιώδη σημασία. Ελπίζουμε ότι η προτεινόμενη διατομεακή πρωτοβουλία σχετικά με το ζήτημα των ειδικεύσεων θα παράσχει καινοτόμους προτάσεις.

4.13 Η ανακοίνωση αποδίδει ελάχιστη προσοχή στη σημασία των κυβερνήσεων για την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τη βιομηχανία και ιδιαίτερα τη μεταποιητική. Κατά τη διάρκεια των εργασιών θα διατυπωθούν αναμφίβολα αρκετά σχόλια σχετικά με τους δυνατούς τρόπους υποστήριξης της βιομηχανίας από τις κυβερνήσεις, από άποψη εκπαίδευσης, συστημάτων μεταφορών, ενέργειας και δικτύων ΤΠΕ, για να αναφέρουμε μερικά μόνο παραδείγματα.

4.14 Η ανακοίνωση δεν αναφέρει καθόλου το γεγονός ότι τα όρια ανάμεσα στη μεταποιητική βιομηχανία και τις υπηρεσίες γίνονται όλο και πιο θολά. Τι σημαίνει αυτό από άποψη ανθρώπινων πόρων, προσεγγίσεων και πρόσβασης στην αγορά, κανονιστικών ρυθμίσεων και πρόσβασης στη χρηματοδότηση;

4.15 Όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις ΜΜΕ, σημειώνουμε ότι στην εκτενή ανάλυση των 27 τομέων η απαίτηση αυτή αναφέρεται μόνο σε πέντε ειδικότερους τομείς, συγκεκριμένα τα φαρμακευτικά προϊόντα, τη βιοτεχνολογία, τα ιατρικά βοηθήματα, τη μηχανολογία και την ηλεκτρική μηχανολογία. Προξενεί μάλλον έκπληξη το γεγονός ότι δεν σημειώνεται η ίδια απαίτηση και για τις βιομηχανίες βασικών και ενδιάμεσων προϊόντων, για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα.

5. Προς μία ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική

5.1 Με τη νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα προς την δημιουργία ενός κοινού πλαισίου για μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Το βήμα αυτό είναι ευπρόσδεκτο. Η κοινή πολιτική και οι κοινές προτεραιότητες θα ενισχύσουν, λογικά, την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο παγκόσμιο πλαίσιο. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο των διαρθρώσεων που έχουν αναπτυχθεί για τη στήριξη της βιομηχανίας (η εκπαίδευση και η έρευνα είναι δύο μόνο παραδείγματα) και για τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, για να αναφέρουμε μερικές μόνο πτυχές. Η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν είναι δυνατή χωρίς την πλήρη συμμετοχή της κοινωνίας και των πολιτών.

5.2 Συχνά λέγεται ότι αυτό που επιθυμεί η βιομηχανία είναι ίσοι όροι ανταγωνισμού με σαφή (και μη γραφειοκρατικά) συστήματα προειδοποίησης. Η ευρέως αποδεκτή θέση είναι ότι χρειάζεται όσο το δυνατόν λιγότερη γραφειοκρατία και όσο το δυνατόν περισσότερη στήριξη με τη γενική έννοια. Όπως το έθεσε ένα πρόσφατο Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, "οι Υπουργοί τόνισαν ότι τα νομοθετικά και κανονιστικά εμπόδια δεν θα πρέπει να έχουν αντίξοες επιδράσεις στην ανταγωνιστικότητα". Από την άλλη πλευρά, μπορεί κανείς να πει ότι οι διοικητικές υποχρεώσεις της ΕΕ δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται ως απλός παράγοντας που αυξάνει το κόστος, αφού συχνά αντικαθιστούν 25 διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και έτσι μειώνουν το κόστος λειτουργίας. Σε μία πρόσφατη ανακοίνωσή της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το νομοθετικό κόστος, του οποίου οι διοικητικές υποχρεώσεις είναι ένα μόνο στοιχείο, πρέπει να αναλυθεί σε ευρύ πλαίσιο, που θα καλύπτει το οικονομικό, το κοινωνικό και το περιβαλλοντικό κόστος, καθώς και τα οφέλη των κανονιστικών ρυθμίσεων.

5.3 Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός που αντιμετωπίζει η ΕΕ και άλλες ομάδες χωρών είναι άγριος. Δεν υπάρχει περιθώριο για αυταρέσκεια. Από την άλλη πλευρά, για την Ευρώπη, η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα δεν μπορούν ποτέ να είναι αυτοσκοποί. Αναγνωρίζεται γενικά ότι υπάρχει ένα κοινωνικό ευρωπαϊκό όραμα, το οποίο συνοψίζεται στη στρατηγική της Λισσαβώνας ως εξής: υψηλό επίπεδο ανταγωνιστικότητας βασισμένης στη γνώση, υψηλό επίπεδο φιλοδοξιών κοινωνικής συνοχής και υπεύθυνη πολιτική σε περιβαλλοντικά θέματα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική είναι μεν τμήμα της στρατηγικής της Λισσαβώνας, αλλά είναι και μια φιλοδοξία που εκτείνεται πολλά χρόνια μετά τη στρατηγική αυτή. Ανεξάρτητα από τους χρονικούς ορίζοντες, πάντως, η βιομηχανική πολιτική συγκαταλέγεται πάντα στις κυρίαρχες προτεραιότητες που διατυπώθηκαν στη στρατηγική της Λισσαβώνας.

5.3.1 Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει μια αναθεωρημένη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, για την οποία το Συμβούλιο θα αποφασίσει εντός του τρέχοντος έτους. Το πλαίσιο βιομηχανικής πολιτικής συνάδει με τις προτεραιότητες αυτής της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη.

5.4 Από αυτή την οπτική, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις στόχους προτεραιότητας: προσδιορισμό των τομέων προτεραιότητας για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, υιοθέτηση των μέτρων προτεραιότητας για την επίτευξή της και επίσπευση της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς ως βασικό στοιχείο για την προώθηση της διαμόρφωσης ίσων όρων ανταγωνισμού. Στο επίπεδο της ΕΕ, αυτό σημαίνει ιδιαίτερη προσοχή σε ό,τι μπορεί ρεαλιστικά να επιτευχθεί με πρωτοβουλίες ευρωπαϊκού επιπέδου. Μια βιομηχανική πολιτική με αυτούς τους στόχους θα μπορούσε να παράσχει πραγματική προστιθέμενη αξία στη βιομηχανία, στις εθνικές και περιφερειακές αρχές και στους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

5.5 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής σχετικά με τη συγκρότηση ομάδων εργασίας που θα ασχοληθούν με διάφορες πτυχές. Ωστόσο, φρονεί ότι πρέπει πλέον να καταστούν σαφείς οι σχέσεις ανάμεσα στη βιομηχανική πολιτική και δύο άλλους τομείς πολιτικής, προκειμένου να αρθούν ορισμένες ασάφειες οι οποίες αποδείχτηκαν επιζήμιες για την ανάπτυξη μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανικών σχεδίων.

5.5.1 Πρώτα απ' όλα, πρέπει να διευκρινιστούν οι σχέσεις ανάμεσα στην πολιτική ανταγωνισμού και τη βιομηχανική πολιτική.

5.5.2 Δεύτερον, η Επιτροπή έχει παρουσιάσει σχέδιο δράσης για τον εκσυγχρονισμό του εταιρικού δικαίου, μία από τις πτυχές του οποίου συνίσταται στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των μετόχων. Είναι σημαντικό να μην αποβεί αυτός ο εκσυγχρονισμός εις βάρος των βιομηχανικών επενδύσεων.

5.5.3 Θα ήταν χρήσιμο να συντονιστούν μεταξύ τους οι Επίτροποι που είναι αρμόδιοι για τα οικονομικά θέματα, για την εσωτερική αγορά, για την πολιτική ανταγωνισμού και για τη στρατηγική της Λισσαβώνας, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο ασυνέπειας, η οποία θα έθετε σε κίνδυνο την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα κάθε προσπάθειας να δοθεί νέα ώθηση στη βιομηχανική πολιτική.

5.6 Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική πρέπει να λάβει υπόψη τον σημαντικό ρόλο του δημόσιου τομέα στην παροχή γνώσης και υποδομών, για να αναφέρουμε δύο μόνο σημαντικά θέματα. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν στενές επαφές ανάμεσα στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα, σε άλλες όμως όχι. Η σημασία του δημόσιου τομέα για την καινοτομία καταδεικνύεται από το γεγονός ότι στις ΗΠΑ οι δημόσιες δαπάνες για καινοτομία είναι διπλάσιες από ό,τι στην Ευρώπη. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι μεγάλο τμήμα αυτών των δαπανών αφορά στρατιωτικούς σκοπούς, το μέγεθός τους καταδεικνύει τη σπουδαιότητα του δημόσιου τομέα. Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ενδεικτικό σχετικό παράδειγμα είναι οι δημόσιες δαπάνες ορισμένων χωρών στο παρελθόν (αλλά εν μέρει και τώρα) για την ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών προϊόντων. Η σημασία του δημόσιου τομέα καταδεικνύεται επίσης από τον ρόλο του στην επέκταση των μέσων των ΤΠΕ και ιδιαίτερα των δικτύων ευρείας ζώνης.

5.7 Η ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισσαβώνας ενέπνευσε και τους κοινωνικούς εταίρους να αναπτύξουν σχέδια για την εξασφάλιση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Η UNICE, η οργάνωση των ευρωπαίων εργοδοτών, δημοσίευσε εκτενείς παρατηρήσεις και προτάσεις σχετικά με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ORGALIME, που εκπροσωπεί τους κλάδους των μηχανολόγων, των ηλεκτρονικών και των μεταλλουργών σε 23 ευρωπαϊκές χώρες, έχει παρουσιάσει εκτενές σχέδιο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της για την ανακοίνωση της Επιτροπής. Από την πλευρά των εργαζομένων, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εργαζομένων στη Μεταλλουργία (EMF) παρουσίασε το φθινόπωρο του 2005 ένα σχέδιο με τον τίτλο "Τόνωση του ευρωπαϊκού μεταποιητικού τομέα", το οποίο συνοψίζει αρκετές από τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στα άλλα σχέδια.

5.8 Το σχέδιο της EMF απαριθμεί 15 βασικά μέτρα, τα οποία χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η πρώτη, με την επικεφαλίδα "Έρευνα και ανάπτυξη", δίνει έμφαση στην ανάγκη περισσότερων πόρων για έρευνα και περισσότερης προσοχής στην κοινωνική καινοτομία, ενώ η δεύτερη, με την επικεφαλίδα "Κοινωνικό πλαίσιο για την καινοτομία", απαριθμεί πρόσθετα ειδικά μέτρα για την προαγωγή των ΜΜΕ, της επιχειρηματικότητας και της διά βίου μάθησης και για τη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας με έμφαση στην κοινωνική ασφάλιση.

5.9 Αυτό το σχέδιο δράσης, όπως και μερικά άλλα σχέδια των κοινωνικών εταίρων, αποκαλύπτει κάποιο βαθμό σύγκλισης στην ανάλυση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ο παράλληλος αυτός προσδιορισμός των βασικών προκλήσεων και μέτρων παρέχει μια βάση για κοινωνικό διάλογο και συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων υπέρ της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας (πρβλ. κεφάλαιο 6).

5.10 Η στρατηγική της Λισσαβώνας υπήρξε επιτυχής όσον αφορά την προαγωγή των εννοιών μιας κοινωνίας εντάσεως γνώσης και του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στις ειδικεύσεις, στις δεξιότητες και στην έρευνα και ανάπτυξη. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης να θέσει ως στόχο την αφιέρωση του 3 % του ΑΕγχΠ στην έρευνα επικροτείται και υποστηρίζεται ευρέως σε θεωρητικό επίπεδο.

5.11 Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Επιτροπή, στους διαλόγους και στις συζητήσεις της με τους εκπροσώπους της βιομηχανίας, δεν βρήκε πολλές νέες ιδέες και λύσεις για τη σημαντική μεταφορά γνώσεων από τα πανεπιστήμια στη βιομηχανία. Η Επιτροπή θα επανέλθει και η ίδια σε αυτό το θέμα σε μελλοντική της ανακοίνωση. Ωστόσο, κανονικά επαφίεται στις ίδιες τις επιχειρήσεις να αναλάβουν την αναγκαία ευθύνη για την ανάπτυξη χρήσιμων συνδέσμων με την έρευνα. Δεδομένης της βραδείας προόδου προς την υλοποίηση του στόχου της αφιέρωσης του 3 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ στην έρευνα και ανάπτυξη, αυτή η έλλειψη ιδεών για τη μεταφορά γνώσεων είναι ανησυχητική. Ένας άλλος λόγος ανησυχίας είναι ο αριθμός των φοιτητών των θετικών και των τεχνολογικών κλάδων στην ΕΕ, ο οποίος μειώνεται σε σύγκριση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της Ένωσης. Είναι σημαντικό να αναβαθμίσουν οι MME το υφιστάμενο ανθρώπινο κεφάλαιό τους και να εισαγάγουν εργατικό δυναμικό ακαδημαϊκού επιπέδου στην παραγωγή και την καινοτομία. Το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα πρέπει να υποστηρίξει τις MME στην εισαγωγή προηγμένων τεχνικών για την τεχνολογική έρευνα και την παραγωγή.

5.12 Στο πλαίσιο αυτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι, ακόμα και αν αφιερώσει το 3 % του ΑΕγχΠ της στην έρευνα, η Ευρώπη θα εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Ιαπωνία. Ο στόχος του 3 % είναι ενδιάμεσος στόχος, όπως έχουν ήδη αναγνωρίσει ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός θα επιβάλει ακόμη μεγαλύτερες φιλοδοξίες σε 15-20 χρόνια.

5.13 Παρόμοια παρατήρηση μπορεί να διατυπωθεί και για την ανάγκη μεγαλύτερης αναβάθμισης των ειδικεύσεων και αύξησης της δια βίου μάθησης. Η βιομηχανία στέλνει αρκετά σήματα για ζητήματα όπως η αναβάθμιση των ειδικεύσεων, αλλά τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν να διευθετηθούν σε επίπεδο ΕΕ. Στο επίπεδο της ΕΕ μπορεί να προσδιοριστεί και να αναλυθεί η φύση των αναγκών, αλλά η πραγματική εφαρμογή πρέπει να γίνει στο εθνικό και το περιφερειακό επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) θα μπορούσε ίσως να διαδώσει πληροφορίες για σημαντικές σχετικές εμπειρίες.

5.14 Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η ευρύτερη συζήτηση της εκπαιδευτικής πολιτικής για τη δια βίου μάθηση ξεκίνησε στην πραγματικότητα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, με μια σημαντική ανάλυση του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, έκτοτε δεν έχουν δοκιμαστεί πολλές πραγματικά νέες προσεγγίσεις για την συνένωση των επιλογών και των πόρων της ίδιας της βιομηχανίας, του δημόσιου τομέα και των ίδιων των ατόμων, τα οποία θα μπορούσαν να ζητήσουν καλύτερες δυνατότητες αναβάθμισης των προσόντων τους και, επομένως, προαγωγής της κινητικότητάς τους στην αγορά εργασίας.

5.15 Η επικέντρωση στην υπεράκτια μετεγκατάσταση των βιομηχανιών έχει επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων σε παγκόσμια βάση. Η συμφωνία της ΔΟΕ του 1998 σχετικά με τη "Διακήρυξη για τις θεμελιώδεις αρχές και τα δικαιώματα στην εργασία" παρείχε μία βάση για τη ρύθμιση της απασχόλησης και ένα πρότυπο που θα πρέπει να εφαρμόζεται από όλο το διεθνές σύστημα διακυβέρνησης. Οι κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ είναι πολιτικές δεσμεύσεις των κυβερνήσεων. Για να θεωρηθούν οι αλλαγές θετικές, πρέπει να αποδειχθεί, πρώτον, ότι δεν χρειάζεται να έχουν υποχρεωτικά άθροισμα μηδέν και, δεύτερον, ότι είναι δυνατή η διαχείρισή τους στις επιχειρήσεις, στους βιομηχανικούς κλάδους, στις περιφέρειες και στις αγορές εργασίας με κοινωνικά δίκαιους τρόπους.

5.15.1 Θα πρέπει να αναγνωριστεί η σημασία των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης σε αυτό το πλαίσιο. Οι επιτροπές αυτές αποτελούν συγκεκριμένη απάντηση στα αιτήματα για μια ευρέως εφαρμόσιμη διάρθρωση ενημέρωσης και διαβούλευσης στις διασυνοριακές επιχειρήσεις. Ακόμη και αν χρειαστεί χρόνος για την ανάπτυξη αυτών των διαρθρώσεων και παρόλο που η ισχύουσα οδηγία για τις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης είναι κάπως ασαφής, οι επιτροπές αυτές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των γενικότερων προσπαθειών να αναπτυχθεί μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

5.16 Μια ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική μπορεί να συμβάλει ουσιωδώς στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής είναι ένας λίθος σ' αυτό το οικοδόμημα. Η ΕΟΚΕ απαρίθμησε και μερικούς άλλους. Θα συνιστούσε στην Επιτροπή να αναλάβει την πρωτοβουλία να ξεκινήσει περαιτέρω συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και άλλων ενδεδειγμένων χώρων.

6. Παρατηρήσεις για τις τομεακές προτάσεις

6.1 Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επιλογή των παραμέτρων που εξετάστηκαν για την ανάλυση των 27 τομέων της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ακόμη και με αυτή την πολύ φιλόδοξη προσέγγιση, ορισμένες ασυνέπειες είναι εμφανείς στα επιμέρους αποτελέσματα της ανάλυσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια και τα συμπεράσματα. Η ΕΟΚΕ μπορεί επίσης να επικροτήσει την επιλογή των θεμάτων για την αρχική δέσμη τομεακών και διατομεακών ομάδων εργασίας.

6.2 Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως τη σχεδιαζόμενη ομάδα υψηλού επιπέδου για την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και το περιβάλλον. Οι τεχνολογίες για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας μπορούν να παράσχουν στην Ένωση σημαντικά πλεονεκτήματα στο παγκόσμιο πλαίσιο. Η νέα, παγκόσμια συνειδητοποίηση των κινδύνων της αλλαγής του κλίματος λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα αναμένεται ότι θα συντελέσει στην έντονη υποστήριξη των προσπαθειών αλλαγής των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης. Το έργο της ομάδας υψηλού επιπέδου είναι μεγαλεπήβολο, ιδίως τώρα που άλλες χώρες κάνουν επίσης σημαντικές επενδύσεις σε περιβαλλοντικές τεχνολογίες — οι ΗΠΑ είναι ένα μόνο παράδειγμα.

6.3 Το σχέδιο αναδεικνύεται σήμερα σε βασικό παράγοντα της ανάπτυξης των προϊόντων και της προώθησής τους στο εμπόριο. Το σχέδιο θα πρέπει να υπογραμμιστεί, όχι μόνο σε μία και μοναδική τομεακή ειδική ομάδα, αλλά ως οριζόντιο ζήτημα σε περισσότερες ομάδες. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, το βιομηχανικό σχέδιο έχει μακροχρόνιο ιστορικό επιτυχιών, το οποίο είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.

6.4 Η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν αναφέρεται ρητώς στα ζητήματα της επικοινωνίας και της επαφής με την ίδια τη βιομηχανία και τις διάφορες ομάδες ενδιαφερομένων. Ωστόσο, δεδομένου ότι η εφαρμογή θα πρέπει να γίνει κατά μεγάλο μέρος μέσω της ενημέρωσης και της επικοινωνίας, θα πρέπει να δοθεί σε αυτά τα ζητήματα μεγάλη προσοχή. Πώς αλλιώς θα λάβουν οι πολυάριθμες ΜΜΕ χρήσιμες πληροφορίες για τις εταιρικές σχέσεις και τα διάφορα μέτρα στήριξης;

6.5 Μία άλλη κρίσιμη πτυχή της εφαρμογής θα είναι ο χρονικός παράγοντας. Η ανάπτυξη προϊόντων στη μεταποιητική βιομηχανία δεν είναι βραδεία υπόθεση· το απαγορεύει αυτό ο παγκόσμιος ανταγωνισμός. Οι διάφορες ειδικές ομάδες ευρωπαϊκού επιπέδου θα πρέπει απαραιτήτως να υιοθετήσουν στενά χρονοδιαγράμματα, για να παράσχουν προστιθέμενη αξία στους ενδιαφερόμενους για τις βιομηχανικές αποφάσεις σχετικά με τις επενδύσεις και τις εξελίξεις.

6.6 Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανησυχία της Επιτροπής ότι η μεταφορά θέσεων απασχόλησης της ΕΕ σε χώρες χαμηλού κόστους θα έχει οδυνηρές τοπικές και τομεακές συνέπειες, ιδίως για τους εργαζομένους χαμηλότερης ειδίκευσης, στους οποίους θα πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια για να αντεπεξέλθουν στις επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας. Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει σε άλλες γνωμοδοτήσεις της ότι τα διαρθρωτικά ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο και καλύτερα για ενεργητικά και προδραστικά μέτρα αντιμετώπισης των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης. Θα εξετάσει περαιτέρω την πρόσφατη πρόταση σχετικά με ένα ταμείο για την προσαρμογή στην παγκοσμιοποίηση.

7. Ανάγκη διευρυμένου κοινωνικού διαλόγου

7.1 Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν ήδη φιλόδοξες συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων σχετικά με τη βιομηχανική καινοτομία, στις οποίες εκφράζονται τα αμοιβαία συμφέροντα και οι προτεραιότητες για τη μελλοντική ανάπτυξη της μεταποιητικής βιομηχανίας.

7.2 Για να αναφέρουμε ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα, το 1997 υπεγράφη στη Σουηδία βιομηχανική συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Έκτοτε, όσοι υπέγραψαν την συμφωνία έχουν υποβάλει διάφορες προτάσεις για την επίτευξη καλύτερης βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Ιδιαίτερα, οι υπογράφοντες επιδιώκουν συγκεκριμένους στόχους όπως η δημιουργία ανταγωνιστικών ιδρυμάτων βιομηχανικής έρευνας, η αύξηση των ανταλλαγών μεταξύ της βιομηχανίας και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, η στήριξη της καινοτομίας για τις νέες και τις αναπτυσσόμενες εταιρείες και η στήριξη Κέντρων Βιομηχανικής Ανάπτυξης. Ορισμένες από τις προτάσεις αυτές έχουν γίνει αποδεκτές από την κυβέρνηση.

7.3 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απολύτως απαραίτητο να συμμετέχουν στενά οι ενδιαφερόμενοι και, ιδιαίτερα, οι κοινωνικοί εταίροι στη διαδικασία καινοτομίας, ανταγωνιστικότητας και αναδιάρθρωσης. Ο ρυθμός των αλλαγών δεν πρόκειται να μειωθεί. Μια προδραστική προσέγγιση της αλλαγής, βασισμένη στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, καθίσταται συνεπώς αναγκαία. Για την επιτυχή διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών απαιτείται κοινωνικός διάλογος που στηρίζεται σε παγιωμένες εταιρικές σχέσεις, βασισμένες στην εμπιστοσύνη, και ένα πνεύμα διαλόγου που χαρακτηρίζεται από αποτελεσματική εκπροσώπηση και σταθερές δομές. Αποτελεσματική εκπροσώπηση σημαίνει επίσης υψηλά επίπεδα γνώσης των επίκαιρων θεμάτων και επιλογών.

7.3.1 Θα πρέπει να μνημονευθούν οι προσπάθειες πολλών ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης (πρβλ. σημείο 5.15.1) για την ενίσχυση των ικανοτήτων των εργαζομένων που συμμετέχουν στις εργασίες τους. Αυτό είναι σημαντικό και για τις δύο πλευρές του διαλόγου. Χωρίς υψηλά επίπεδα γνώσεων και ικανοτήτων, οι επιτροπές αυτές δεν θα είναι σε θέση να λειτουργήσουν ως ουσιώδες μέρος διαβουλεύσεων και διαλόγου.

7.4 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ελπίδα ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής για μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική, μαζί με άλλες πρωτοβουλίες, θα παράσχει μια βάση έμπνευσης για τη στενή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες μεταλλαγής. Η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει τις θέσεις της για τον κοινωνικό διάλογο και τις βιομηχανικές μεταλλαγές σε γνωμοδότηση που εξέδωσε τον Σεπτέμβριο του 2005 [1].

7.5 Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε ένα δίκτυο διαλόγου σχετικά με τις εμπειρίες από την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ θα εξετάσει θετικά το ενδεχόμενο διεύρυνσης αυτού του δικτύου, ώστε να καλύψει και τα θέματα που αφορούν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.

8. Τον Νοέμβριο του 2005, η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) υιοθέτησε συμπληρωματική γνωμοδότηση για αυτή την ανακοίνωση σχετικά με μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής με εισηγητή τον κ. Pezzini.

8.1 Η CCMI θεώρησε εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι η Επιτροπή εξετάζει τώρα το θέμα των διάφορων τομεακών πολιτικών εντός της βιομηχανικής πολιτικής. Ειδικότερα, η CCMI εξέφρασε την πεποίθησή της ότι αυτές οι τομεακές πολιτικές μπορούν να αποβούν πραγματικά αποτελεσματικές, εάν αντιμετωπιστούν με διαρθρωμένο τρόπο στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

8.2 Η CCMI υπογράμμισε, ωστόσο, ότι από την ανακοίνωση της Επιτροπής απουσιάζουν οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, τα σχέδια παρέμβασης και, προπαντός, οι κατάλληλοι οικονομικοί πόροι που είναι απαραίτητοι για τη στήριξη των πολιτικών. Γι' αυτό, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό να συμμετέχουν στα σχέδια των επιχειρήσεων η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΑΕ).

8.3 Η CCMI υπογράμμισε, επίσης, ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει τη σημασία ενός συνεχώς εκσυγχρονιζόμενου δημόσιου τομέα.

8.4 Η CCMI υπογράμμισε, ακόμη, τη σπουδαιότητα μιας περιφερειακής βιομηχανικής πολιτικής, σχεδιασμένης με προδραστικό τρόπο. Τόνισε, επίσης, τη σημασία της εμπορικής πολιτικής για την επιτυχία της βιομηχανικής. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία των θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων, όπως διατυπώνονται στις Συμβάσεις της ΔΟΕ.

Βρυξέλλες, 20 Απριλίου 2006

Η Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Anne-Marie Sigmund

[1] ΕΕ αριθ. C 24 της 31 Ιανουαρίου 2006.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία απορρίφθηκε, αλλά συγκέντρωσε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων.

Σημείο 7.5

Να διαγραφεί η δεύτερη φράση αυτού του σημείου.

"Ανταποκρινόμενη στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005, η ΕΟΚΕ εγκαινίασε ένα δίκτυο διαλόγου σχετικά με τις εμπειρίες από την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ΕΟΚΕ θα εξετάσει θετικά το ενδεχόμενο διεύρυνσης αυτού του δικτύου, ώστε να καλύψει και τα θέματα που αφορούν τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και, ιδιαίτερα, των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής."

Αιτιολογία

Η απόδοση έμφασης στον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής ισοδυναμεί με υποτίμηση του ρόλου των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των εξειδικευμένων επαγγελματικών οργανώσεων, των τομεακών ενώσεων και της επιστημονικής κοινότητας για την εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 11

Ψήφοι κατά: 27

Αποχές: 01

--------------------------------------------------