[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 1.7.2009

COM(2009) 290 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας - (ECHO) Ετήσια έκθεση 2008

{SEC(2009)825)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Πτυχές γενικής πολιτικής 4

3. Επισκόπηση των επιχειρήσεων παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας της ΓΔ ECHO το 2008 5

3.1. Γενικά 5

3.2. Κυριότερες παρεμβάσεις το 2008 ανά περιοχή και διάθεση των πόρων 8

3.3. Συγκριτική ανάλυση 9

3.4. Μείωση των κινδύνων καταστροφών και δραστηριότητες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών 10

3.5. Σύνδεση Αρωγής, Αποκατάστασης και Ανάπτυξης (ΣΑΑΑ) 11

3.6. Οι κυριότεροι εταίροι στις επιχειρήσεις παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας 11

4. Σχέσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη 11

5. Άλλες δραστηριότητες 12

6. Συμπέρασμα 12

Παράρτημα :

Το παράρτημα παρέχει λεπτομέρειες σχετικά με τα ακόλουθα:

- ανά χώρα επισκόπηση των ανθρωπιστικών δράσεων,

- σχέσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη,

- αποτελέσματα των αξιολογήσεων, και

- δημοσιονομικούς πίνακες.

1. Εισαγωγή

Η πολιτική ανθρωπιστικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντικατοπτρίζει τις αρχές πάνω στις οποίες θεμελιώνεται αλληλεγγύη, ανοχή και σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η ανθρωπιστική βοήθεια, αν και δεν είναι εργαλείο διαχείρισης των κρίσεων, αποτελεί έναν από τους πυλώνες της κοινοτικής δράσης για τις χώρες που έχουν πληγεί από φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές και αντιμετωπίζουν σύνθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης[1]. Με τις δραστηριότητές της σε πληγείσες περιοχές και την ενεργό συμμετοχή της στην προαγωγή του σεβασμού προς το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και την εκπλήρωση των απαιτήσεών του[2], η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεκδικεί τον ρόλο του σημαντικού παράγοντα στον χώρο της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας, και είναι σήμερα ο μεγαλύτερος χορηγός σε ενέργειες που παρέχουν συνδρομή, αρωγή και προστασία σε πληθυσμούς τρίτων χωρών που πλήττονται από ανθρωπιστικές κρίσεις.

Η Γενική Διεύθυνση Ανθρωπιστικής Βοήθειας[3] (ΓΔ ECHO) είναι η υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που είναι αρμόδια για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στα θύματα συγκρούσεων ή καταστροφών, φυσικών ή ανθρωπογενών , σε τρίτες χώρες. Ο γενικός αυτός στόχος συμβάλλει στον στρατηγικό στόχο της Επιτροπής «Η Ευρώπη ως παγκόσμιος εταίρος» που περιλαμβάνεται στους γενικούς στόχους των εξωτερικών σχέσεων[4], που θεσπίζει η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).

Η ΓΔ ECHO προασπίζεται τον ανθρωπιστικό χώρο και τις ανθρωπιστικές αρχές που ευρίσκονται υπό όλο και συχνότερη απειλή, διατηρώντας ένα υψηλό επίπεδο των αρχών της Χρηστής Ανθρωπιστικής Χορηγίας (ΧΑΧ[5]), διατηρώντας τη δέσμευσή της προς υψηλού επιπέδου βοήθεια και συντηρώντας ανοικτό τον διάλογο με άλλους βασικούς εταίρους.

Η ΓΔ ECHO δεν εφαρμόζει η ίδια προγράμματα βοήθειας. Δραστηριοποιείται ως χορηγός και εκτελεί την αποστολή της χρηματοδοτώντας τις κοινοτικές ανθρωπιστικές δράσεις μέσω εταίρων που έχουν υπογράψει τη σύμβαση-πλαίσιο εταιρικής σχέσης (ΣΠΕΣ), όπως ευρωπαϊκές μη κυβερνητικές οργανώσεις και διεθνείς οργανισμούς (οργανώσεις του Ερυθρού Σταυρού), ή τη χρηματοδοτική και διοικητική συμφωνία-πλαίσιο (FAFA) στην περίπτωση των οργανώσεων του ΟΗΕ.

Η αποστολή της ΓΔ ECHO είναι να εξασφαλίζει, μέσω των εταίρων της, την ταχεία παροχή αγαθών και υπηρεσιών στα σημεία των κρίσεων. Η ταχύτητα αποστολής της βοήθειας διευκολύνεται από τις ειδικές διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού και τα μέτρα εφαρμογής τους. Αυτές οι διαρθρωτικές ρυθμίσεις επιτρέπουν επίσης στην ΓΔ ECHO να χρησιμοποιεί επιτόπου τεχνικούς βοηθούς (εμπειρογνώμονες της ECHO) που εντοπίζουν τα ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας, προβαίνουν σε ακριβή εκτίμηση των αναγκών, και στον ταχύ προσδιορισμό των κατάλληλων εταίρων και σχεδίων για την κάλυψή τους. Ακολουθεί η επιτόπια παρακολούθηση της προόδου των εταίρων και των σχεδίων ώστε να εξασφαλίζεται η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση που θα αποδεικνύει ότι οι πόροι χρησιμοποιήθηκαν για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονταν.

Με βάση την εμπειρία της στην αντιμετώπιση καταστροφών, η ΓΔ ECHO καταβάλλει επίσης προσπάθειες για την προώθηση της ετοιμότητας σε περιπτώσεις καταστροφών , προκειμένου αφενός να καταστούν τα άτομα λιγότερο ευάλωτα και εκτεθειμένα σε κινδύνους και καταστροφές, και αφετέρου να μειωθεί το οικονομικό κόστος παρόμοιων καταστροφών. Για την αποτελεσματική εκτέλεση της εντολής της, η ΓΔ ECHO μπορεί να στηρίζει, όπου αυτό θεωρείται σκόπιμο και αναγκαίο, μέτρα για τη δημιουργία ικανοτήτων για τους εταίρους υλοποίησης των προγραμμάτων.

Η παρούσα έκθεση εκπονείται με σκοπό την τήρηση της απαίτησης του άρθρου 19 του κανονισμού που αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια:

«Στο τέλος κάθε οικονομικού έτους, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο η οποία περιλαμβάνει σύνοψη των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν κατά το έτος αυτό. Η σύνοψη περιέχει ιδίως πληροφορίες σχετικά με τους παράγοντες διά των οποίων εκτελέστηκαν οι ανθρωπιστικές δράσεις. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ανακεφαλαίωση των εξωτερικών αξιολογήσεων που ενδεχομένως διεξήχθησαν, σχετικά με συγκεκριμένες δράσεις».

Η παρούσα έκθεση συνοψίζει τις κυριότερες δραστηριότητες της ΓΔ ECHO στη διάρκεια του 2008. Το παράρτημα παρέχει εκτενή επισκόπηση των χρηματοδοτούμενων ενεργειών στις διάφορες χώρες και περιφέρειες όπου η ΓΔ ECHO παρέχει βοήθεια μέσω των εταίρων της, καθώς και στατιστικά στοιχεία προερχόμενα από τη δημοσιονομική έκθεση του 2008[6].

2. Πτυχές γενικής πολιτικής

Αν και η ανθρωπιστική κατάσταση σε ολόκληρο τον κόσμο δεν μεταβάλλεται δραματικά από το ένα έτος στο άλλο, οι ανθρωπιστικές ανάγκες εξακολουθούν να παραμένουν μεγάλες και οι παρεμβάσεις είναι όλο και συχνότερα αναγκαίες.

Κατά την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των φυσικών καταστροφών έχει αυξηθεί σημαντικά, κυρίως λόγω των επιπτώσεων που έχουν οι κλιματικές αλλαγές. Εννέα από τις δέκα καταστροφές πλέον συνδέονται με συνέπειες σχετικές με το κλίμα[7] και κατά τα τελευταία 20 χρόνια ο αριθμός των καταγεγραμμένων καταστροφών έχει διπλασιαστεί. Τα φυσικά φαινόμενα συχνά εξελίσσονται σε καταστροφές λόγω του υψηλού επιπέδου ευπάθειας και τη μη ικανότητα αντιμετώπισης από τον πληθυσμό, ειδικότερα στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Παράλληλα με αυτές τις καταστροφές, η ρίζα των οποίων ευρίσκεται εν μέρει στην ανθρώπινη συμπεριφορά, ο αριθμός των συγκρούσεων δεν έχει μειωθεί σημαντικά· οι συγκρούσεις παρουσιάζουν τάση μεγαλύτερης διάρκειας και είναι όλο και περισσότερο καταστροφικές. Συνέπεια αυτού είναι η όλο και μεγαλύτερη ζήτηση ανθρωπιστικής βοήθειας. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι χορηγοί ανθρωπιστικής βοήθειας όπως η ΓΔ ECHO έγκειται στη διατήρηση της αναγκαίας ισορροπίας μεταξύ της χρηματοδότησης ενεργειών πού αποσκοπούν στην πρόληψη ανθρωπιστικών καταστροφών και της ταχείας απόκρισης σε αυτές, είτε πρόκειται για φυσικές είτε για ανθρωπογενείς.

Σε επίπεδο πολιτικής, η υπογραφή της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης [8] για την ανθρωπιστική βοήθεια που υπεγράφη από τους προέδρους του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Δεκέμβριο του 2007 και συνοδεύτηκε από τη θέσπιση σχεδίου δράσης [9], αποτελεί σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία απέκτησε επί τέλους μια κοινή δέσμη αξιών, αρχών και στόχων που αποβλέπουν στην ενίσχυση της συνοχής της γενικότερης ανθρωπιστικής της δράσης. Η κοινή αντίληψη υπογραμμίζει τη σημασία της αρχής της ποικιλομορφίας των εταίρων που την εφαρμόζουν και αναγνωρίζει ότι το κάθε όργανο έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα ως προς την απόκριση σε συγκεκριμένες καταστάσεις ή περιστάσεις.

Ως τμήμα της υλοποίησης του σχεδίου δράσης πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 16 Σεπτεμβρίου 2008, διάσκεψη για το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο (ΔΑΔ). Στόχος της διάσκεψης αυτής ήταν να διευρυνθεί η ευαισθητοποίηση ως προς τις παραβιάσεις του ΔΑΔ και να εξεταστούν, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανθρωπιστική βοήθεια, τρόποι για την προαγωγή της τήρησης του ΔΑΔ στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τέλος, τον Μάρτιο, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με θέμα την «ενίσχυση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπιση καταστροφών», ως απόκριση στις αυξανόμενες προκλήσεις, είτε αυτές προκαλούνται από φυσικές καταστροφές είτε από ανθρωπογενείς κρίσεις, και για να ενδυναμώσει την ικανότητα της Ένωσης να παράσχει πολιτική προστασία και ανθρωπιστική βοήθεια τόσο στο έδαφός της όσο και σε τρίτες χώρες.

3. Επισκόπηση των επιχειρήσεων παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας της ΓΔ ECHO το 2008

3.1. Γενικά

Μέσω της Γενικής Διεύθυνσης για ανθρωπιστική βοήθεια (ΓΔ ECHO), η Επιτροπή χορηγεί ανθρωπιστική βοήθεια στα θύματα φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών σε τρίτες χώρες, αποκλειστικά βάσει εκτίμησης των αναγκών ανθρωπιστικής βοήθειας. Εφέτος, η απόκριση της Επιτροπής βάσει αναγκών σε ανθρωπιστικές κρίσεις σε περισσότερες από 60 χώρες διοχετεύτηκε με 90 αποφάσεις χρηματοδότησης, συνολικού ύψους 937 εκατ. ευρώ . Ο αρχικός προϋπολογισμός των 751 εκατ. ευρώ ενισχύθηκε σε διάφορες περιπτώσεις για να υπάρξει απόκριση σε νέες κρίσεις και φυσικές καταστροφές που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς επίσης – ακόμα πιο σημαντικό – για να αντιμετωπιστούν οι διογκούμενες τιμές των τροφίμων.

Το 2008, η ΓΔ ECHO χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της διόγκωσης των τιμών των τροφίμων . Ως αποτέλεσμα της ραγδαίας αύξησης των τιμών των βασικών προϊόντων επισιτιστικής βοήθειας και του πετρελαίου, κλιμακώθηκε σημαντικά κατά το 2008 το κόστος της απόκρισης στις ανάγκες ανθρωπιστικής βοήθειας. Επί πλέον, επιδεινώθηκε η ευπάθεια των φτωχών πληθυσμών έναντι των κρίσεων δεδομένου ότι είναι υποχρεωμένοι να αφιερώνουν περισσότερους από τους ήδη περιορισμένους πόρους τους στην αγορά τροφίμων. Για να αντιμετωπιστούν οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις της αύξησης των τιμών των τροφίμων, σχεδόν διπλασιάστηκε κατά το 2008 ο προϋπολογισμός της ΓΔ ECHO για επείγουσα επισιτιστική βοήθεια, με άντληση πρόσθετων πόρων από το αποθεματικό επείγουσας βοήθειας. Στο τέλος του έτους ο προϋπολογισμός για επισιτιστική βοήθεια ήταν 363 εκατ. ευρώ, και κατέστη δυνατό να παρασχεθεί βοήθεια σε περισσότερους από 25 εκατ. ανθρώπους.

Εκτός από την κρίση των τροφίμων, οι φυσικές καταστροφές , εντεινόμενες από τις κλιματικές αλλαγές, εξακολουθούν να αυξάνουν σε συχνότητα και σοβαρότητα επηρεάζοντας συχνότερα και εντονότερα ήδη ευπαθείς πληθυσμούς.

Το 2008, οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν σοβαρές ζημίες στις ακόλουθες γεωγραφικές περιοχές: κυκλώνες στην Καραϊβική, που έπληξαν την Χαβάη, τις Μπαχάμες, την Κούβα, τη Μαδαγασκάρη, και στη Βιρμανία/Μιανμάρ· ξηρασία στο Κέρας της Αφρικής, την περιοχή Σάχελ, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας, την Παραγουάη, την Ονδούρα και τα Παλαιστινιακά εδάφη· σεισμός στην Κίνα· επιδημίες στο Μπενίν, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική· πλημμύρες στο Μπανγκλαντές, τη Βολιβία, τον Ισημερινό, τη Γουατεμάλα, την Ονδούρα, το Νεπάλ, τη Ναμίμπια, την Ινδία και την Υεμένη· περίοδοι υπερβολικού ψύχους στο Περού και τη Βολιβία· και τυφώνες στο Λάος και το Βιετνάμ. Η Επιτροπή χρειάστηκε να αντιδράσει ταχέως για να βοηθήσει χιλιάδες δοκιμαζόμενα άτομα, ορισμένα εκ των οποίων είχαν ήδη πληγεί από άλλες κρίσεις.

Όσον αφορά τις « ανθρωπογενείς» κρίσεις, η σύγκρουση μεταξύ της Γεωργίας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Νότιο Οσετία, τον Αύγουστο, οδήγησε σε επείγουσα παρέμβαση για τον πληθυσμό που επλήγη από τη νέα αυτή σύγκρουση. Η Κένυα επλήγη από εκτεταμένες πολιτικές αναταραχές μετά από τις έντονα αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές. Η μετεκλογική βία οδήγησε στη μετατόπιση άνω των 500.000 ανθρώπων. Το 2008, στην Υεμένη σημειώθηκε κλιμάκωση της εσωτερικής σύγκρουσης στο βόρειο τμήμα της χώρας. Τον Αύγουστο, η αποτυχία υπογραφής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ του Ισλαμικού Απελευθερωτικού Μετώπου Μόρο και της κυβέρνησης στις Φιλιππίνες πυροδότησε νέες μάχες στη νότια νήσο Μιντανάο και προκάλεσε τη μετατόπιση άνω των 550.000 ανθρώπων. Στο τέλος του έτους, περίπου 320.000 άνθρωποι παρέμεναν μακριά από τις εστίες τους χωρίς καμία προοπτική λύσης. Τέλος, στη Σρι Λάνκα, η κυβέρνηση ανακάλεσε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του 2002 και ενέτεινε την επιθετική πολιτική στο βόρειο τμήμα της χώρας.

Εκτός από αυτές τις νέες κρίσεις, η Επιτροπή χρειάστηκε να διαχειριστεί επιδεινούμενες καταστάσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα , και ενίοτε σύνθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης παρατεταμένης διάρκειας που υπήρχαν ήδη κατά τα προηγούμενα έτη. Τα δύο κυριότερα παραδείγματα αφορούν το Σουδάν και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Μέσω του προϋπολογισμού της για ανθρωπιστική βοήθεια – συμπεριλαμβανόμενης και της επισιτιστικής βοήθειας – η ΕΕ παρέσχε ανθρωπιστική βοήθεια σε περίπου 143 εκατ. δικαιούχους σε τρίτες χώρες[10]. Επί πλέον, 18,5 εκατ. άνθρωποι έτυχαν στήριξης ως προς την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση των καταστροφών, με ενίσχυση, αφενός, της αντοχής σε επίπεδο τοπικής κοινότητας και, αφετέρου, της ικανότητας απόκρισης σε τοπικό επίπεδο.

Η Επιτροπή διέθεσε συνολικά 552 εκατ. ευρώ (ήτοι το 58,9% του συνολικού οριστικού προϋπολογισμού της) στις χώρες ΑΚΕ, τον σημαντικότερο αποδέκτη χρηματοδότησης από την ΓΔ ECHO, ακολουθούμενες από την Ασία και τη Λατινική Αμερική (192 εκατ. ευρώ – 20,5%) και την Ανατολική Ευρώπη, τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, τη Μέση Ανατολή και τις χώρες της Μεσογείου (156 εκατ. ευρώ – 16,3%).

Η εφαρμογή αρχών με βάση τις ανάγκες[11] οδήγησε στην ακόλουθη γεωγραφική κατανομή[12] των δεσμευθέντων για ανθρωπιστική βοήθεια πόρων το 2008 (σε '000):

Ανθρωπιστική βοήθεια το 2008 |

Μονάδα/Περιοχή | Σύνολο | % |

A/1: Αφρική, Καραϊβική, Ειρηνικός | 551 847 | 58,9% |

Σουδάν και Τσαντ | 197 000 |

Κέρας της Αφρικής | 167 897 |

Κεντρική και Μεσημβρινή Αφρική, Ινδικός Ωκεανός | 126 200 |

Δυτική Αφρική | 39 100 |

Καραϊβική | 21 650 |

A/2: Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, Μέση Ανατολή, Μεσόγειος | 152 635 | 16,3% |

Μέση Ανατολή και Μεσόγειος | 124 860 |

Ευρώπη, Καύκασος και Κεντρική Ασία | 27 775 |

A/3: Ασία και Λατινική Αμερική | 192 327 | 20,5% |

Νότιος Ασία | 94 257 |

Νοτιοανατολική & Ανατολική Ασία | 64 000 |

Λατινική Αμερική | 34 070 |

Μη γεωγραφικά μέσα | 39 833 |

Ανάπτυξη υποδομών, επιχορηγήσεις & υπηρεσίες, απόφαση DREF[13] και άλλα | 7 021 | 0,7% |

Τεχνική συνδρομή | 25 000 | 2,7% |

Δαπάνες στήριξης | 7 812 | 0,8% |

ΣΥΝΟΛΟ | 936 642 | 100% |

Κατά το 2008, από τις 41 χώρες που ευρίσκονται σε κρίση, όπως αυτή ορίστηκε από την εκτίμηση, οι 15 θεωρήθηκαν ως εξαιρετικά ευπαθείς. Από αυτές 11 ευρίσκονται στην Αφρική, και οι υπόλοιπες είναι το Αφγανιστάν, η Τσετσενία (Ρωσική Ομοσπονδία,) το Ανατολικό Τιμόρ και η Υεμένη.

Σύμφωνα με τη χρησιμοποιηθείσα μέθοδο, η ΓΔ ECHO δέσμευσε το 2008 το 85% του αρχικά προγραμματισθέντος προϋπολογισμού της στο κύριο κονδύλιο του προϋπολογισμού που αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια (23.02.01) στους τομείς προτεραιότητας που εμφανίζουν μεγάλες ανάγκες ανθρωπιστικής βοήθειας .

Η στρατηγική της ΓΔ ECHO στον τομέα των ενισχύσεων εξακολούθησε να επικεντρώνεται σε παραμελημένες κρίσεις (καταστάσεις όπου οι μείζονες ανάγκες ανθρωπιστικού χαρακτήρα κινητοποιούν ελάχιστα την προσοχή των χορηγών – γεγονός που αντικατοπτρίζεται στο χαμηλό ύψος των χορηγούμενων ενισχύσεων – και των μέσων μαζικής ενημέρωσης). Η ανάλυση και η μεθοδολογία της ΓΔ ECHO για τον προσδιορισμό των παραμελημένων κρίσεων βασίζεται τόσο σε ποσοτικά δεδομένα (έλλειψη κάλυψης από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ή χαμηλή στήριξη εκ μέρους των χορηγών σε συνδυασμό με υψηλές ανάγκες) όσο και σε ποιοτικούς δείκτες (επιτόπου αξιολόγηση από τους εμπειρογνώμονες και τους αρμοδίους υπαλλήλους της ΓΔ ECHO). Για περισσότερες πληροφορίες για τις παραμελημένες κρίσεις, βλ. παράρτημα, τμήμα ΙΙ.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των παγκόσμιων αναγκών και των παραμελημένων κρίσεων δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Europa http://ec.europa.eu/echo/policies/strategy_en.htm.

3.2. Κυριότερες παρεμβάσεις το 2008 ανά περιοχή και διάθεση των πόρων

Η Επιτροπή χρειάστηκε να αντιμετωπίσει πολλές φυσικές καταστροφές και ανθρωπογενείς κρίσεις καθώς επίσης και επιδεινούμενες καταστάσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα, και ενίοτε σύνθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης παρατεταμένης διάρκειας που υπήρχαν ήδη κατά τα προηγούμενα έτη. Για παράδειγμα, η Λ.Δ. του Κονγκό αποτελεί, εδώ και χρόνια, σημαντική πρόκληση για τις ανθρωπιστικές οργανώσεις, με τις επανειλημμένες συγκρούσεις στο ανατολικό τμήμα της χώρας που προκάλεσαν την εγκατάλειψη εστιών εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Η περιοχή του Νταρφούρ στο Σουδάν θεωρείται η μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο και, κατά συνέπεια, η διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια είναι πελώρια. Εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές εξαρτώνται από εξωτερική βοήθεια.

Ο παρεμβάσεις που αναφέρονται στις ακόλουθες παραγράφους περιγράφονται αναλυτικά στο παράρτημα, τμήμα ΙΙΙ.

3.2.1. Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός (χώρες ΑΚΕ)

Το 2008, η ΓΔ ECHO διέθεσε τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση στο Σουδάν (συνολικά 167 εκατ. ευρώ) και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (45,5 εκατ. ευρώ + 8 εκατ. ευρώ για την αεροπορική υπηρεσία ECHO FLIGHT). Οι άλλες σημαντικές παρεμβάσεις στην Αφρική που απαίτησαν χρηματοδότηση υψηλότερη από 20 εκατ. ευρώ πραγματοποιήθηκαν στη Σομαλία (44 εκατ. ευρώ), το Τσαντ (30 εκατ. ευρώ), το περιφερειακό πρόγραμμα ετοιμότητας σε καταστάσεις ξηρασίας (30 εκατ. ευρώ), τη Ζιμπάμπουε (25 εκατ. ευρώ) και την Αιθιοπία (40 εκατ. ευρώ).

3.2.2. Μέση Ανατολή και ΝΑΚ

Η Επιτροπή εξακολούθησε να αποκρίνεται στις σοβαρές καταστάσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, οι οποίες δεν σημείωσαν καμία βελτίωση κατά το 2008 παρά την επανάληψη της διαρθρωτικής βοήθειας προς την Παλαιστινιακή Αρχή τον Δεκέμβριο του 2007. Πέρα από τις επιπτώσεις της πολιτικής κατάστασης, τα πλέον ευάλωτα τμήματα του παλαιστινιακού πληθυσμού στη Δυτική Όχθη πλήγησαν από δύο καιρικά φαινόμενα: παγετό και ξηρασία. Χορηγήθηκε χρηματοδότηση ύψους 82,8 εκατ. ευρώ για να καλύψει τις ανάγκες σε τρόφιμα των πλέον ευπαθών πληθυσμών στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας καθώς και των Παλαιστινίων προσφύγων στον Λίβανο. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης 30 εκατ. ευρώ για ανθρωπιστικές και επισιτιστικές ανάγκες που προέκυψαν από την ιρακινή κρίση προς όφελος δικαιούχων εντός και εκτός του Ιράκ.

Στον Βόρειο Καύκασο, η Επιτροπή συνέχισε να ενισχύει οικονομικά τα θύματα των συγκρούσεων στην Τσετσενία εγκρίνοντας ποσό συνολικού ύψους 11 εκατ. ευρώ.

3.2.3. Ασία

Χορηγήθηκαν 39 εκατ. ευρώ ως βοήθεια στο λαό της Βιρμανίας/Μιανμάρ που επλήγη από τον κυκλώνα Ναργκίς, 36,3 εκατ. ευρώ χορηγήθηκαν σε ευπαθείς πληθυσμούς θύματα των συγκρούσεων και των φυσικών καταστροφών στο Αφγανιστάν, το Ιράν και το Πακιστάν. Για τον λαό του Μπαγκλαντές που επλήγη από φυσικές καταστροφές (εισβολές τρωκτικών στους λόφους του Τσιταγκόγκ, υπολειπόμενες ανάγκες από τον κυκλώνα Σιντρ που έπληξαν την χώρα στο τέλος του 2007, έντονες βροχοπτώσεις λόγω των μουσσώνων στο τέλος Σεπτεμβρίου 2008 συνοδευόμενες από πλημμύρες που είχαν ως αποτέλεσμα κατακρατήσεις των ομβρίων υδάτων στα νοτιοδυτικά της χώρας) χορηγήθηκαν 20,15 εκατ. ευρώ. Επιπροσθέτως, χορηγήθηκαν 351.000 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των προσφύγων Ροχίνγκια της Βιρμανίας που ευρίσκονται στο Μπαγκλαντές.

3.2.4. Λατινική Αμερική

Τέλος, 34 εκατ. ευρώ χορηγήθηκαν στη Λατινική Αμερική, εκ των οποίων 12,5 εκατ. ευρώ για τα θύματα της σύγκρουσης της Κολομβίας και τα υπόλοιπα ως απόκριση σε διάφορες φυσικές καταστροφές, όπως το κλιματικό φαινόμενο «Λα Νίνια» στη Βολιβία και τον Ισημερινό, η ξηρασία στην Παραγουάη και την Ονδούρα, τα κύματα ψύχους στη Βολιβία και το Περού και οι πλημμύρες στη Γουατεμάλα και την Ονδούρα.

3.3. Συγκριτική ανάλυση

Στο διάγραμμα κατωτέρω, η συγκριτική ανάλυση όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή των αποφάσεων χρηματοδότησης για την περίοδο 2004-2008 καταδεικνύει ότι το σχετικό μερίδιο της χρηματοδότησης προς τις χώρες ΑΚΕ παρουσιάζει συνεχή αύξηση, με εξαίρεση το έτος 2005 οπότε η τάση αυτή αντιστράφηκε και το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης διοχετεύτηκε στην Ασία λόγω των δύο μεγάλων κρίσεων που έπληξαν αυτό το σημείο του κόσμου: το τσουνάμι και τον σεισμό στο Κασμίρ. Εάν εξεταστεί η τελευταία πενταετία, επισημαίνεται επίσης ότι η χρηματοδότηση για τις διάφορες περιοχές και τμήματα του κόσμου παρουσίασε πολλές διακυμάνσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι παρεμβάσεις της ΓΔ ECHO έχουν βραχυπρόθεσμο προσανατολισμό. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το 96% και πλέον του προϋπολογισμού ανθρωπιστικής βοήθειας κατευθύνεται στη χρηματοδότηση ανθρωπιστικών δράσεων, ενώ λιγότερο από το 4% προορίζεται για δαπάνες υποστήριξης και διοικητικές δαπάνες (ενημέρωση, έλεγχοι, αξιολογήσεις, συμπληρωματικό προσωπικό, κτλ.). Βλ. παράρτημα, τμήμα VIII.

[pic]

3.4. Μείωση των κινδύνων καταστροφών και δραστηριότητες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών

Ως μέρος της εντολής της, η ΓΔ ECHO χρηματοδοτεί δραστηριότητες ετοιμότητας και μείωσης των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι πλέον ευπαθείς κοινότητες και οι κοινότητες που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε φυσικές καταστροφές.

Λαμβάνοντας υπόψη την όλο και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση ως προς τη σημασία της ετοιμότητας, την ουσιαστική αύξηση του αριθμού και της έντασης των καταστροφών κατά τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς και το πλαίσιο δράσης του Χιόγκο 2005-2015 που καλεί όλες τις κυβερνήσεις και τους διεθνείς οργανισμούς να δώσουν προτεραιότητα και να επενδύσουν στη μείωση των κινδύνων καταστροφών (ΜΚΚ), η ΓΔ ECHO έχει ενισχύσει κατά τα τελευταία χρόνια τη χρηματοδότησή της για ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών σε τοπικό επίπεδο και είναι έτοιμη να βελτιώσει και άλλο την προσέγγισή της. Αν και παραμένει πάντα εντός των ορίων της ανθρωπιστικής εντολής της, η ΓΔ ECHO μπορεί να στηρίζει πλήθος ενεργειών κάνοντας χρήση των αποδεδειγμένων ικανοτήτων της.

Η συμβολή της ΓΔ ECHO στη ΜΚΚ υλοποιείται μέσω του προγράμματος DIPECHO, με πρωτοβουλίες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση της ξηρασίας, με την ενσωμάτωση μέτρων ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών στις δράσεις αρωγής και με προσπάθειες υποστήριξης.

Δύο είναι οι κυριότερες ιδέες στο επίκεντρο της προσέγγισης της ΓΔ ECHO σχετικά με την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών: αφενός, να ευαισθητοποιηθούν οι τοπικές κοινότητες ως προς τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν και, αφετέρου, να αυξηθεί η ευελιξία τους. Παράλληλα, έχουν αρχίσει δραστηριότητες που προορίζονται να ενισχύσουν την ικανότητα των τοπικών δημόσιων φορέων που είναι αρμόδιοι για την προστασία των αντίστοιχων πληθυσμών τους. Οι δραστηριότητες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών υλοποιούνται μέσω ευρέος φάσματος εταίρων που εργάζονται σε στενή συνεργασία με τις τοπικές οργανώσεις, γεγονός που καθιστά ευκολότερη την πρόσβαση στις πλέον ευαίσθητες και περιθωριοποιημένες τοπικές κοινότητες.

Με το νέο της πρόγραμμα δράσης που εγκαινιάστηκε στην Νοτιοανατολική Αφρική, η ΓΔ ECHO είναι πλέον παρούσα σε επτά περιοχές του κόσμου ιδιαίτερα επιρρεπείς σε φυσικές καταστροφές.

3.5. Σύνδεση Αρωγής, Αποκατάστασης και Ανάπτυξης (ΣΑΑΑ)

Η βοήθεια της ΓΔ ECHO αποσκοπεί επίσης στη διευκόλυνση, από κοινού με άλλα μέσα, της επιστροφής των πληθυσμών στην κατάσταση αυτάρκειας όπου και όποτε αυτό είναι δυνατό, και στη σταδιακή αποκοπή από τις χρηματοδοτήσεις της ΓΔ ECHO υπό καλές συνθήκες. Με αυτή την προοπτική, η ΓΔ ECHO ασχολείται ενεργά με την υλοποίηση μιας στρατηγικής σύνδεσης αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης ("ΣΑΑΑ"), και την ανάπτυξη μιας στενότερης συνεργασίας με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής ή άλλους χορηγούς.

3.6. Οι κυριότεροι εταίροι στις επιχειρήσεις παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας

Η ανθρωπιστική βοήθεια που παρέχει η ΓΔ ECHO υλοποιείται μέσω εταίρων. Η ΓΔ ECHO συνεργάζεται με 200 περίπου μη κυβερνητικές οργανώσεις, οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών και διεθνείς οργανισμούς, όπως η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού και η Διεθνής Ομοσπονδία των Εταιρειών του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου.

Η συνεργασία με ευρύ φάσμα εταίρων είναι σημαντική για τη ΓΔ ECHO. Της δίνει τη δυνατότητα να καλύπτει αποτελεσματικά τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η ΓΔ ECHO έχει αναπτύξει στενές σχέσεις συνεργασίας με τους εταίρους της, τόσο σε επίπεδο πολιτικών προσανατολισμών όσο και σε επίπεδο διαχείρισης των ανθρωπιστικών δράσεων.

Το 2008, οι ανθρωπιστικές δράσεις της ΓΔ ECHO υλοποιήθηκαν κυρίως μέσω ΜΚΟ (44%), οργανώσεων των Ηνωμένων Εθνών (46%) και διεθνών οργανισμών (10%).

Κατά τη διάρκεια του έτους, η ΓΔ ECHO αναθεώρησε, επανεκτίμησε και βελτίωσε τις εταιρικές συμφωνίες που διέπουν τις σχέσεις με τους εταίρους της, καθιστώντας ενιαίες τις διαδικασίες χωρίς να διακυβεύεται ο έλεγχος της παρακολούθησης και η εποπτεία της παρεχόμενης ενίσχυσης. Με τον τρόπο αυτό διατηρήθηκε η αποτελεσματικότητα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ετήσια κατανομή ανά κατηγορία εταίρων παρατίθενται στο παράρτημα, τμήμα VΙΙI.5.

4. Σχέσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η ΓΔ ECHO διατήρησε τις στενές σχέσεις της με άλλα ευρωπαϊκά όργανα, με τα κράτη μέλη και διεθνείς οργανισμούς και συνέχισε να προωθεί την τήρηση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των διεθνών ανθρωπιστικών αρχών (ανθρωπισμός, αμεροληψία, απαγόρευση των διακρίσεων και ουδετερότητα).

Διασφάλισε επίσης ότι η υποχρέωση σεβασμού του ανθρωπιστικού χώρου σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης λαμβάνεται υπόψη στον ευρωπαϊκό και διεθνή διάλογο. Η ΓΔ ECHO ανέπτυξε επίσης σταθερές σχέσεις συνεργασίας με τον εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα ανθρωπιστικής βοήθειας.

Συνεχίστηκαν οι στενές επαφές με τη γαλλική προεδρία και την προσεχή τσεχική προεδρία. Στο πλαίσιο αυτό, οι εργασίες έλαβαν ιδιαίτερα σημαντική μορφή με τη δημιουργία νέας ομάδας εργασίας στο Συμβούλιο για την ανθρωπιστική και την επισιτιστική βοήθεια.

Στο πλαίσιο των σχέσεών της με χορηγούς εκτός ΕΕ, η ΓΔ ECHO διατήρησε τις επαφές με τις ΗΠΑ, μεταξύ άλλων με τη διοργάνωση διαλόγου εταιρικών σχέσεων και άλλων διασκέψεων, και συνέχισε τη σχέση της με άλλους βασικούς χορηγούς.

Τέλος, η ΓΔ ECHO εξακολούθησε να εξασφαλίζει την εκπροσώπηση και την παρουσία της ανθρωπιστικής προοπτικής στα βήματα του ΟΗΕ και να εγγυάται ότι οι συντονισμένες κοινοτικές θέσεις, τα ψηφίσματα και οι δηλώσεις στα όργανα του ΟΗΕ αντικατοπτρίζουν την πολιτική της ΕΚ.

Περισσότερες διευκρινίσεις για τους εταίρους αυτούς παρέχονται στο παράρτημα, τμήμα V.

5. Άλλες δραστηριότητες

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, η ΓΔ ECHO αναπτύσσει και ορισμένες άλλες συνοδευτικές δράσεις που πλαισιώνουν τη χορήγηση και την ποιότητα της ανθρωπιστικής βοήθειας:

1. Ανάπτυξη της πολιτικής προστασίας και ασφάλειας της ΓΔ ECHO για το προσωπικό που συμμετέχει στην αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας,

2. Στήριξη της ενίσχυσης των θεσμικών ικανοτήτων των εταίρων σε μερικούς ειδικούς τομείς ώστε να βελτιωθεί η ικανότητά τους να αποκρίνονται ταχέως και αποτελεσματικά σε έκτακτες καταστάσεις μέσω προγραμμάτων δημιουργίας υποδομών ,

3. Ενίσχυση των ικανοτήτων ταχείας επιτόπιας αντίδρασης με την οργάνωση πολυτομεακών ομάδων δράσης,

4. Στρατηγική επικοινωνίας και ενημέρωσης , και

5. Όσον αφορά τις πρωτοβουλίες στον τομέα της εκπαίδευσης, η ΓΔ ECHO στηρίζει το Δίκτυο Ανθρωπιστικής Βοήθειας (NOHA), το οποίο προσφέρει διεπιστημονικό δίπλωμα μεταπτυχιακών σπουδών.

Περισσότερες λεπτομέρειες για τις δραστηριότητες αυτές παρέχονται στο παράρτημα, τμήμα VI.

6. Συμπέρασμα

Η ΓΔ ECHO εξακολούθησε να αποκρίνεται ταχέως σε απρόβλεπτα γεγονότα για να παράσχει βοήθεια σε χιλιάδες άτομα που υποφέρουν, μερικές φορές μετά από ήδη μακροπρόθεσμες κρίσεις. Αυτές οι μακροχρόνιες και όλο και περισσότερο καταστροφικές συγκρούσεις έχουν δραματικές συνέπειες όχι μόνο στους σημερινούς πληθυσμούς που εξαρτώνται μόνιμα από ανθρωπιστική βοήθεια αλλά και στις μετέπειτα γενεές.

Αν οι κλιματικές αλλαγές είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για την αύξηση των ανθρωπιστικών αναγκών, το άμεσο πρόβλημα είναι η παγκόσμια επισιτιστική κρίση. Δεδομένης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, προβλέπεται ότι πολλές από τις αναπτυσσόμενες χώρες θα φθάσουν σε κρίσιμο επίπεδο φτώχιας. Κάθε μείωση των διεθνών επενδύσεων και διεθνούς βοήθειας οφειλόμενη στην κρίση θα έχει ιδιαίτερη επίπτωση στις πλέον ευπαθείς περιοχές.

Από τη σύστασή της, η ΓΔ ECHO προσαρμόζει συνεχώς τη στρατηγική της ώστε η βοήθειά της να φθάνει στους πλέον ενδεείς πληθυσμούς. Είναι σαφές ότι οι σημερινές γεωπολιτικές συγκυρίες θέτουν νέες προκλήσεις. Μία από αυτές είναι η προστασία του επαπειλούμενου ανθρωπιστικού χώρου και η προτροπή στην τήρηση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από όλα τα μέρη που εμπλέκονται σε ένοπλες συρράξεις. Μία άλλη είναι η ανάγκη να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των όλο και περισσότερων φορέων ώστε να φθάσει κατά τρόπο αποτελεσματικό η ενδεδειγμένη βοήθεια σε αυτούς που τη χρειάζονται.

Τέλος, από πολιτική άποψη, η προσπάθεια συντονισμού μου εγκαινιάστηκε με την υπογραφή της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανθρωπιστική βοήθεια – και η έκδοση του σχεδίου δράσης για την εφαρμογή της – θα δώσει τη δυνατότητα στη ΓΔ ECHO να προβάλει την φιλοδοξία της και να συμβάλλει ενεργά στον ορισμό της ανθρωπιστικής πολιτικής καθώς και σε στρατηγικά ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα να παρέχεται κατάλληλη και αποτελεσματική ανθρωπιστική βοήθεια εκεί που αυτή είναι περισσότερο αναγκαία.

[1] COM(2008) 130, Ενίσχυση της ικανότητας της Ένωσης στην αντιμετώπιση καταστροφών.

[2] http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/htmlall/section_ihl_in_brief?OpenDocument

[3] Βλ. κανονισμό αριθ. 1257/96 του Συμβουλίου.

[4] Άρθρο 21 παράγραφος 2 στοιχείο ζ της συνθήκης για την ΕΕ.

[5] http://www.goodhumanitariandonorship.org/

[6] Διατίθεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/echo/funding/key_figures/echo_en.htm

[7] The Economist's, J. Holmes, «The Year in 2009», More help now, please (σ. 110)

[8] ΕΕ C 25 της 30/1/2008

[9] SEC(2008)1991 – Μάιος 2008.

[10] Από το ποσό αυτό, η ΓΔ ECHO βοήθησε 13,5 εκατ. εκτοπισθέντες στο εσωτερικό της χώρας τους επί συνόλου 26 εκατομμυρίων καταγεγραμμένων – www.internal-displacement.org (IDMC, Internal Displacement Monitoring Centre, Global overview of Trends and Developments in 2007).

[11] Η ΓΔ ECHO χορηγεί τη βοήθειά της βάσει εκτίμησης των ανθρωπιστικών αναγκών κάνοντας χρήση δύο δεικτών: τον δείκτη κρίσεων και τον δείκτη ευπάθειας, όπως εξηγούνται στο παράρτημα, μέρος ΙΙ.

[12] Η κατανομή ανά κονδύλιο του προϋπολογισμού του συνόλου που χορηγήθηκε το 2008 αναγράφεται στο τμήμα VIII.

[13] Έκτακτο ταμείο για την αντιμετώπιση των καταστροφών.