MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.           KUNTEST TAL-PROPOSTA

· Il-Kuntest Ġenerali

Iċ-ċittadinanza tal-Unjoni, stipulata fl-Artikolu 20 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFEU), hija mogħtija awtomatikament liċ-ċittadini kollha tal-Istati Membri u ttihom għadd ta' drittijiet addizzjonali li jinkludu d-dritt li wieħed jiċċirkola bil-libertà u d-dritt li jgħix fit-territorji ta' Stati Membri oħrajn minbarra dak li wieħed ikun ċittadin tiegħu.

Id-dritt li wieħed jiċċirkola u jgħix bil-libertà fit-territorji tal-Istati Membri, stabbilit fl-Artikolu 21 tat-TFEU u fl-Artikolu 45 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, huwa wieħed mid-drittijiet individwali mill-aktar meqjusin mogħtija mil-liġi Ewropea. Il-libertà tal-moviment hija kważi sinonima maċ-ċittadinanza tal-Unjoni[1], li tikkostitwixxi l-iżjed espressjoni tanġibbli tal-benefiċċji marbuta maċ-ċittadinanza tal-Unjoni.

B'mod aktar ġenerali, l-eżerċizzju tad-dritt tal-moviment liberu jikkontribwixxi lejn it-tanġibbiltà ta' xi tfisser iċ-ċittadinanza fl-Unjoni fil-ħajja ta' kuljum taċ-ċittadini: dawk iċ-ċittadini li jestendu parti minn ħajjithom lil hinn mill-fruntieri nazzjonali billi jivvjaġġaw lejn Stati Membri oħra jew imorru jgħixu hemm, bilfors iridu jistħarrġu dwar il-medda wiesgħa ta' drittijiet mogħtija skont il-liġi tal-UE f'sitwazzjonijiet transkonfinali, u jibbenefikaw minnhom: id-drittijiet tagħhom bħala konsumaturi fi Stati Membri oħra, id-drittijiet tagħhom li jkollhom aċċess għall-edukazzjoni, li l-kwalifiki professjonali tagħhom jiġu rrikonoxxuti, li jkollhom aċċess għall-kura medika u li jakkwistaw jew iżommu d-drittijiet tas-sigurtà soċjali.

Id-drittijiet mogħtijin liċ-ċittadini tal-Unjoni li jivvutaw u joħorġu bħala kandidati fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u fl-elezzjonijiet muniċipali fl-Istat Membru tar-reżidenza tagħhom huma ta' importanza ewlenija f'dan il-kuntest, għaliex jippermettu liċ-ċittadini tal-Unjoni biex jieħdu sehem fil-ħajja demokratika tal-Unjoni fl-istess waqt li jgħinuhom jintegraw fis-soċjetà tal-Istat Membru tar-residenza tagħhom.

Barra minn hekk, f'kuntest iżjed wiesa', iċ-ċittadinanza fl-Unjoni hija marbuta mill-qrib mal-prinċipji demokratiċi tal-Unjoni Ewropea[2] li stabbiliet il-qafas għall-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-ħajja demokratika tal-Unjoni.

· Ir-raġunijiet għall-proposta u l-għanijiet tagħha

Fl-2009, kien stmat li madwar 11,9 miljun ċittadin tal-Unjoni kienu qed jgħixu fi Stat Membru barra minn dak nattiv tagħhom, u jista' jkun li bosta iżjed ċittadini jfettlilhom jeżerċitaw dan id-dritt f'xi punt tul ħajjithom: stħarriġ tal-Ewrobarometru li sar fl-2009[3] wera li aktar minn terz (35 %) taċ-ċittadini Ewropej jikkunsidraw li jaħdmu fi Stat Membru ieħor. Iżda kif intwera mill-istess stħarriġ, hemm mal-wieħed minn kull ħames Ewropej li jħossu li hemm wisq ostakoli biex wieħed jaħdem fi Stat Membru ieħor. Fi studju ieħor fl-2009[4] nstab li n-nuqqas ta' informazzjoni (flimkien ma' diffikultajiet lingwistiċi) huwa l-aqwa ostakolu għall-qsim tal-fruntiera ta' kuljum bejn ix-xogħol u d-dar, li apparti mill-migrazzjoni transnazzjonali, huwa l-forma ewlenija ta' mobbiltà tal-ħaddiema fl-UE.

Dawn is-sejbiet ġew ikkonfermati bi stħarriġ li sar fl-2010 li għamel investigazzjoni dwar l-esperjenzi taċ-ċittadini Ewropej li eżerċitaw fir-realtà d-dritt tagħhom ta' moviment liberu[5]. B'referenza għall-modi possibbli li jistgħu jiffaċilitaw il-mobbiltà bejn Stat u ieħor fl-UE, dawk li wieġbu enfasizzaw il-ħtieġa li ċ-ċittadini tal-Unjoni jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom tagħrif prattiku li hu speċifiku għal kull pajjiż, dwar id-drittijiet tagħhom meta jkunu qegħdin joqogħdu fi Stat Membru mhux nattiv tagħhom. Dan l-istħarriġ wera wkoll li t-tagħrif li jeħtieġu ċ-ċittadini biex jeżerċitaw id-dritt ta' moviment liberu mhuwiex limitat strettament għall-kundizzjonijiet dwar l-użu ta' dan id-dritt: fost il-kwistjonijiet amministrattivi li kienu stħarrġu n-nies qabel ma ġarrew fi Stat Membru ieħor, it-tnejn li ssemmew l-iżjed kienu s-sigurtà soċjali u l-welfare u r-rikonoxximent tad-diplomi akkademiċi.

Jidher ċar li ċ-ċittadini li jixtiequ jistudjaw, jaħdmu, jirtiraw, jgħixu fi Stat Membru ieħor jeħtieġ li jkunu infurmati b'mod xieraq dwar id-drittijiet differenti li huma disponibbli għalihom f'sitwazzjonijiet transkonfinali, u li effettivament ikunu jistgħu jibbenefikaw minnhom fil-prattika. Mingħajr dan it-tagħrif iċ-ċittadini ma jkunux jistgħu jieħdu deċiżjonijiet ibbażati fuq l-għarfien dwar l-użu tad-drittijiet tagħhom ta' moviment liberu.

B'mod aktar ġenerali, l-għarfien taċ-ċittadini dwar id-drittijiet tagħhom ta' moviment liberu, u aktar ġenerali dwar id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni huwa kruċjali biex l-individwi, in-negozji u s-soċjetà kollha jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-medda sħiħa ta' opportunitajiet disponibbli fis-suq waħdieni.

Il-lakuni sinifikanti fl-għarfien taċ-ċittadini dwar id-drittijiet tagħhom intwerew minn stħarriġ tal-Ewrobarometru fl-2010[6], dan wera li minkejja li l-Ewropej ġeneralment jirrikonoxxu l-istatus tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni (79 % jgħidu li t-terminu "ċittadin tal-Unjoni Ewropea" huwa familjari għalihom), ma għandhomx għarfien konkret dwar it-tifsira eżatta tad-drittijiet li huma marbutin ma' dan l-istatus. B'mod aktar speċifiku, huma 43 % biss li jafu xi jfisser it-terminu "ċittadin tal-Unjoni Ewropea" u kważi nofs iċ-ċittadini Ewropej (48 %) jgħidu li "mhumiex mgħarrfa sew" dwar id-drittijiet tagħhom.

Fir-Rapport tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza fl-UE, "Dismantling the obstacles to EU citizens' rights"[7], il-Kummissjoni identifikat l-ostakoli ewlenin li għadhom jiffaċċaw iċ-ċittadini fil-ħajja ta' kuljum meta jippruvaw jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni, u ddelinjat 25 azzjoni tanġibbli li jistgħu jsiru biex jitneħħew dawn l-ostakoli. Fil-kuntest ta' dan l-eżerċizzju, il-Kummissjoni kkonkludiet li ċ-ċittadini tal-Unjoni ma jistgħux jibbenefikaw mid-drittijiet tagħhom għaliex jonqoshom l-għarfien dwarhom, u ħabbret il-ħsieb tagħha li tintensifika t-tixrid fost iċ-ċittadini tal-Unjoni tat-tagħrif dwar id-drittijiet tagħhom, u b'mod partikolari dwar id-drittijiet tal-moviment liberu. L-għażla li l-2013 tkun is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini, li twassal għall-organizzazzjoni ta' attivitajiet iċċentrati fuq iċ-ċittadinanza fl-UE u għal politiki li għandhom x'jaqsmu maċ-ċittadinanza matul din is-sena, għalhekk, fir-Rapport tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza fl-UE, hija elenkata bħala waħda mill-azzjonijiet li għandha tiġi implimentata biex jitranġa dan in-nuqqas ta' għarfien.

L-għan ġenerali tas-Sena Ewropea taċ-Ċittadini huwa li jiżgura li ċ-ċittadini tal-Unjoni kollha jsiru jafu bid-drittijiet li jistgħu jgawdu minnhom f'kuntest transkonfinali b'riħet l-istatus tagħhom ta' ċittadini tal-Unjoni, u b'hekk huma jkunu jistgħu jieħdu deċiżjonijiet imsejsa fuq l-għarfien dwar jekk għandhomx jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta' moviment liberu u għall-faċilitazzzjoni tal-eżerċitar effettiv ta' dan id-dritt. Is-Sena Ewropea, b'mod iktar speċifiku se timmira li:

– iżżid l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar id-dritt tagħhom li jsiefru u jmorru jgħixu liberament fl-Unjoni Ewropea, u b'mod iżjed ġenerali dwar id-drittijiet iggarantiti għaċ-ċittadini tal-Unjoni f'sitwazzjonijiet transkonfinali, inkluż id-dritt li jieħdu sehem fil-ħajja demokratika tal-Unjoni;

– iżżid l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar kif jistgħu, b'mod reali, jibbenefikaw mid-drittijiet u l-politiki tal-UE waqt li jkunu qegħdin jgħixu fi Stat Membru mhux nattiv tagħhom, u tħeġġeġ il-parteċipazzjoni attiva tagħhom fil-forums ċiviċi dwar politiki u kwistjonijiet tal-Unjoni;

– tħeġġeġ dibattitu dwar l-impatt u l-potenzjal tad-dritt ta' moviment liberu bħala aspett inaljenabbli taċ-ċittadinanza fl-UE, b'mod partikolari mill-perspettiva tat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u l-fehim reċiproku fost iċ-ċittadini tal-Unjoni, u tal-għaqda bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni.

· Il-konsistenza ma' politiki u għanijiet oħra tal-Unjoni

Is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini proposta tutilizza r-rabta b'saħħitha u l-assoċjazzjoni pożittiva li hemm f'imħuħ iċ-ċittadini bejn id-dritt ta' moviment liberu u ċ-ċittadinanza tal-Unjoni, bil-għan li tagħti sinifikat reali liċ-Ċittadinanza tal-Unjoni. B'hekk tattiva l-għan politiku tal-Kummissjoni li tqiegħed liċ-ċittadini fil-qalba tal-aġenda politika tal-UE u li tgħin biex iċ-ċittadinanza fl-Unjoni ssir realtà tanġibbli fil-ħajja ta' kuljum tagħhom.

Is-Sena Ewropea proposta tagħti dak li wiegħed il-President tal-Kummissjoni Ewropea José Manuel Barroso fil-linji gwida politiċi għall-Kummissjoni l-ġdida li kien ħabbar fit-3 ta' Settembru 2009, li tissaħħaħ iċ-ċittadinanza tal-UE billi terġa' tingħata l-ħajja lir-rabta ta' bejn iċ-ċittadini u l-UE u billi jkun żgurat li d-drittijiet tagħhom jitwettqu fir-realtà.

Is-Sena Ewropea twettaq ukoll ir-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta' Diċembru 2010 dwar il-qagħda tad-drittijiet fundamentali fl-Unjoni Ewropea (2009) – implimentazzjoni effikaċi wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona. F'din ir-riżoluzzjoni l-Parlament Ewropew jistieden lill-Kummissjoni biex tinnomina l-2013 bħala s-Sena Ewropea taċ-Ċittadinanza biex tagħti imbuttatura lid-dibattitu dwar iċ-ċittadinanza Ewropea u tgħarraf liċ-ċittadini tal-Unjoni bid-drittijiet tagħhom, b’mod partikolari d-drittijiet il-ġodda li jirriżultaw mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona.

B'riżultat ta' dan, il-pjan għas-Sena Ewropea taċ-Ċittadini 2013 ġie ppreżentat lill-Grupp Interistituzzjonali dwar l-Informazzjoni fit-18 ta' Jannar 2011.

Bl-istess mod, is-Sena Ewropea proposta tkompli mal-Programm ta' Stokkolma[8], li jqiegħed liċ-ċittadin fil-qalba tal-politiki Ewropej fil-qasam tal-libertà, is-sigurtà u l-ġustizzja, u jiffoka l-azzjonijiet tiegħu fuq "il-bini ta' Ewropa għaċ-ċittadini", fost oħrajn billi jiżgura li jista' jiġi eżerċitat fis-sħiħ id-dritt taċ-ċittadin ta' moviment liberu.

L-għan tas-Sena Ewropea proposta huwa konsistenti wkoll mal-għanijiet tal-istrateġija Ewropa 2020, mill-aspett li l-iffaċilitar tal-moviment liberu u tal-mobbiltà tal-ħaddiema ġew affermati fl-inizjattivi ewlenin "Żgħażagħ Attivi" u "l-Aġenda għall-ħiliet ġodda u l-impjiegi"[9], kif ukoll "Is-Sena Ewropea għall-Mobbiltà tal-Ħaddiema" tal-2006 u sussegwentement "Il-Pjan ta' Azzjoni Ewropew għall-Mobbiltà tal-Impjiegi"[10] bħala mod li jiġu indirizzati l-konsegwenzi tat-tibdil demografiku fis-suq tax-xogħol u li jiżdiedu l-impjegabbiltà tan-nies u l-kompetittività tal-ekonomiji Ewropej.

B'mod aktar ġenerali, il-moviment liberu jew jippermetti, bħala prerekwiżit meħtieġ, jew iħeġġeġ l-eżerċizju transkonfinali ta' medda wiesgħa ta' drittijiet tal-UE, bħalma huma d-drittijiet tas-sigurtà soċjali, id-dritt li jfittxu x-xogħol u jaħdmu, id-drittijiet bħala passiġġieri jew turisti, jew id-drittijiet tagħhom li, bħala konsumaturi jkollhom aċċess għall-oġġetti u s-servizzi fi Stati Membri oħra. L-iffaċilitar tal-moviment liberu għaldaqstant jista' fost oħrajn jikkontribwixxi għall-għanijiet tal-inizjattiva riċenti tal-Kummissjoni għat-tnedija mill-ġdid tas-suq uniku[11], billi dan jista' jħeġġeġ liċ-ċittadini biex jisfruttaw b'mod sħiħ l-opportunitajiet li joffri s-suq uniku. Barra minn hekk, is-Sena Ewropea b'mod dirett se tagħti spinta lill-għarfien dwar dawn l-opportunitajiet u d-drittijiet, billi din se timmira li tipprovdi l-informazzjoni liċ-ċittadini dwar id-drittijiet rilevanti kollha tagħhom f'sitwazzjonijiet transkonfinali.

Apparti minn hekk, is-Sena Ewropea proposta se tkompli tibni fuq ir-Rapport tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza u se tikkontribwixxi b'mod sinifikattiv għat-twettiq tal-mira ta' dan ir-rapport, jiġifieri t-tneħħija tal-ostakoli persistenti għall-isfruttar effettiv tad-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni.

Fuq l-evidenza tal-problemi ewlenin li jiffaċċjaw iċ-ċittadini meta jippruvaw jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni, partikolarment f'sitwazzjonijiet transkonfinali, dan ir-rapport identifika mhux biss l-ostakoli persistenti fejn għandu x'jaqsam il-moviment liberu biss, iżda wkoll għadd ta' kwistjonijiet oħra li jinteressaw direttament lil dawk iċ-ċittadini li jagħmlu l-ħsieb li jeżerċitaw id-dritt ta' moviment liberu, li dwarhom jeħtieġ li l-UE żżid l-isforzi sal-limiti tal-kompetenzi tagħha biex ixxerred it-tagħrif u tneħħi t-tfixkil li fadal. Kwistjonijiet ta' dan it-tip jinkludu d-drittijiet tal-proprjetà ta' koppji internazzjonali; ir-rikonoxximent transkonfinali ta' dokumenti dwar l-istat ċivili; il-protezzjoni ta' persuni li jkunu taħt suspett jew akkużati fil-proċedimenti kriminali; problemi dwar it-tassazzjoni f'sitwazzjonijiet transkonfinali; kwistjonijiet rigward il-kura tas-saħħa u t-teknoloġija tal-eHealth; id-drittijiet tal-passiġġieri u tat-turisti; id-drittijiet tal-konsumaturi; ir-rikonoxximent ta' diplomi akkademiċi u kwalifiki professjonali; kwistjonijiet dwar is-sigurtà soċjali; l-eżerċizzju tad-drittijiet elettorali, u l-għarfien ta' xi jfisser li wieħed ikun ċittadin tal-Unjoni.

Għaldaqstant, is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini tista' tuża b'mod estensiv is-sejbiet tar-Rapport tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza biex tiffoka aħjar il-miri u l-azzjonijiet tagħha fuq dawk il-kwistjonijiet li huma l-iżjed rilevanti biex tiffaċilita l-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni.

Fl-istess ħin, is-Sena Ewropea tista' tappoġġa l-proċess imniedi mill-Kummissjoni, kif imħabbar fir-Rapport tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza, għall-identifikazzjoni ta' aktar ostakoli u tas-soluzzjonijiet biex dawn jiġu eliminati, fil-limiti tal-kompetenzi tal-Unjoni Ewropea, u tista' tipprovdi qafas għall-pubblikazzjoni, fl-2013, ta' pjan ta' azzjoni biex titkompla t-tneħħija tal-ostakoli persistenti li ma jippermettux liċ-ċittadini jibbenefikaw b'mod sħiħ id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini. Billi tikkontribwixxi għal dan l-eżerċizzju li hu mmirat biex jiżgura li ċ-ċittadini tal-Unjoni jkunu jistgħu effettivament jutilizzaw id-drittijiet tagħhom skont il-liġijiet tal-UE, is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini tista' tgħin fit-twettiq tal-għan tal-Artikolu 20(2) TFUE, li jgħid li ċ-ċittadini tal-Unjoni "għandhom jibbenefikaw" mid-drittijiet tagħhom skont it-Trattati, u dan jinkludi d-dritt ta' moviment liberu.

Sena Ewropea taċ-Ċittadini fl-2013 tipprovdi wkoll opportunità f'waqtha li tingħata viżibbiltà liċ-ċittadinanza tal-Unjoni u l-benefiċċji tanġibbli tagħha għall-individwi, minħabba li dik is-sena se jiġi ċċelebrat l-20 anniversarju tal-istabbiliment taċ-ċittadinanza tal-Ewropa permezz tat-Trattat ta' Maastricht. Barra minn hekk, billi turi l-impatt konkret tal-politiki tal-Unjoni fuq ħajjet iċ-ċittadini, is-Sena Ewropea tkun tenfasizza l-importanza tal-kontribut taċ-ċittadini biex jagħmlu effett reali fuq id-drittijiet tagħhom u, b'mod ġenerali biex jiffurmaw il-proġett Ewropew. Flimkien ma' sensibilizzazzjoni dwar id-drittijiet elettorali taċ-ċittadini fl-Istati Membri ta' residenza tagħhom, dak se jkun kruċjali wkoll għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew tal-2014. L-impatt ta' dawn l-azzjonijiet ta' sensibilizzazzjoni jiġi mkattar mill-koordinazzjoni mill-qrib u s-sinerġiji ma' azzjonijiet rilevanti implimentati minn istituzzjonijiet oħra tal-UE, b'mod notevoli, il-Parlament Ewropew, u mill-Istati Membri fiż-żmien ta' qabel dawn l-elezzjonijiet.

2.           RIŻULTATI TAL-KONSULTAZZJONI MAL-PARTIJIET INTERESSATI U VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATT

· Konsultazzjoni mal-partijiet interessati

Fil-kuntest tal-konsultazzjoni pubblika mwettqa mill-Kummissjoni dwar "Id-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE – it-triq 'il quddiem", li ttemmet fil-15 ta' Ġunju 2010, u tal-konferenza dwar din it-tema li saret fl-1 u fit-2 ta' Lulju 2010, l-organizzazzjonijiet soċjali ċivili qablu ħafna mal-idea li l-politiki tal-UE għandhom ikunu ffokati fuq xi tfisser iċ-ċittadinanza fl-Unjoni u fuq id-drittijiet marbutin magħha, kif ukoll fuq mezzi li jwasslu biex iċ-ċittadinanza tal-Unjoni jkollha sinifikat reali fil-ħajja tan-nies. Partijiet interessati ewlenin tas-soċjetà ċivili wrew ukoll l-appoġġ qawwi tagħhom għal-azzjonijiet ta' sensitizzazzjoni mmirati biex inaqqsu d-distakk bejn ir-regoli legali li jiggarantixxu l-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni u r-realtà tal-ostakoli li jiffaċċaw iċ-ċittadini.

Il-Kummissjoni ppreżentat ukoll il-pjan għal Sena Ewropea taċ-ċittadini fil-15 ta' Diċembru 2010 fil-qafas tad-djalogu regolari tagħha mas-soċjetà ċivili. F'dan il-kuntest kienu ntlaqgħu tajjeb b'mod partikolari l-azzjonijiet li jiffokaw fuq ċerti aspetti tal-eżerċizzju tad-drittijiet marbutin maċ-ċittadinanza tal-Unjoni, bħal l-inkoraġġiment liċ-ċittadini biex ikunu attivi fis-soċjetà u jieħdu sehem attiv tagħhom biex id-demokrazija parteċipattiva ssir realtà.

· Ġbir u użu ta’ kompetenza

Id-dejta rilevanti nġabret permezz ta' għadd ta' stħarriġiet u studji reċenti tal-Ewrobarometru li ssemmew hawn fuq fit-taqsima " Ir-raġunijiet għall-proposta u l-għanijiet tagħha".

· Valutazzjoni tal-impatt

Twettqet valutazzjoni ex-ante[12].

3.           ELEMENTI LEGALI TAL-PROPOSTA

· Taqsira tal-azzjoni proposta

Is-Sena Ewropea għandha l-għan li tqajjem l-għarfien fost il-mezzi tax-xandir u l-pubbliku dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni biex b'hekk l-eżerċizzju tad-dritt ta' moviment liberu u tar-residenza jsir iżjed faċli.

Biex dan jinkiseb, hija se tqajjem l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar id-dritt tagħhom ta' moviment liberu, u b'mod iżjed ġenerali dwar id-drittijiet li huma garantiti għalihom f'sitwazzjonijiet transkonfinali, inkluż id-dritt li jieħdu sehem fil-ħajja demokratika tal-Unjoni.

Barra minn hekk, se tqajjem l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar kif jistgħu jibbenefikaw mid-drittijiet u l-politiki tal-UE meta jimirħu 'l barra mill-fruntieri nazzjonali tagħhom, anki billi tħeġġeġ il-parteċipazzjoni tagħhom fil-forums ċiviċi dwar kwistjonijiet u politiki tal-Unjoni.

Is-Sena Ewropea se tniedi wkoll dibattitu dwar l-impatt u l-potenzjal tad-dritt ta' moviment liberu bħala aspett inaljenabbli taċ-ċittadinanza fl-UE, b'mod partikolari mill-perspettiva tat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u l-fehim reċiproku fost iċ-ċittadini tal-Unjoni, u tal-għaqda bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni.

· Bażi legali

L-Artikolu 20(2) TFEU jistipula li ċ-ċittadini tal-Unjoni għandhom jibbenefikaw mid-drittijiet u jkunu soġġetti għad-dmirijiet preskritti fit-Trattati, u li jkollhom, fost oħrajn, id-dritt li jsiefru u jmorru jgħixu liberament fit-territorji tal-Istati Membri.

Id-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni ta' moviment liberu u tar-residenza huwa stabbilit ukoll fl-Artikolu 21(1) tat-Trattat, li jgħid hekk:

"Kull ċittadin tal-Unjoni għandu d-dritt li jmur minn post għal ieħor u li joqgħod liberament fit-territorji tal-Istati Membri, salvi l-limitazzjonijiet u l-kundizzjonijiet stabbiliti fit-Trattati u d-dispożizzjonijiet meħuda sabiex dan jitwettaq."

L-iskop ewlieni tal-proposta għal Deċiżjoni dwar is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini huwa biex ikun iffaċilitat l-eżerċizzju miċ-ċittadini tal-Unjoni tad-dritt li jmorru minn post għal ieħor u li joqogħdu liberament fit-territorji tal-Istati Membri billi jiżdied l-għarfien tagħhom dwar id-drittijiet li għandhom igawdu bħala ċittadini tal-Unjoni. Għaldaqstant, il-mira tagħha taqa' fil-kamp tal-applikazzjoni tal-Artikolu 21(1) tat-Trattat. Sadattant, il-proposta tista' tkun strumentali biex iġġib fir-realtà l-mira tal-Artikolu 20(2) TFEU, li jistipula li ċ-ċittadini tal-Unjoni "għandhom igawdu" d-drittijiet skont it-Trattati, inkluż id-dritt ta' moviment liberu.

Din il-proposta għalhekk għandha l-bażi legali fl-Artikolu 21(2) TFEU, li jistipula li, jekk ikun hemm il-ħtieġa ta' azzjoni mill-Unjoni sabiex dan il-għan jintlaħaq u t-Trattati ma pprovdewx il-poteri meħtieġa, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja, jistgħu jadottaw dispożizzjonijiet bl-għan li jiffaċilita l-eżerċizzju tad-drittijiet imsemmija fil-paragrafu 1.

· Il-prinċipju tas-sussidjarjetà

Il-kwistjoni ewlenija li tfittex li tindirizza s-Sena Ewropea proposta hija n-nuqqas ta' konoxxenza u ta' għarfien konkret taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar id-dritt ta' moviment liberu u ta' residenza, flimkien ma' drittijiet oħra li għandhom jedd għalihom bħala ċittadini tal-Unjoni, partikolarment f'sitwazzjonijiet transkonfinali. In-nuqqas ta' viżibbiltà taċ-ċittadinanza tal-Unjoni u l-benefiċċji tanġibbli tagħha għall-individwi, li hija l-qofol ta' din il-kwistjoni, hija ta' natura transnazzjonali. Minkejja li l-Istati Membri għad għandhom l-ewwel responsabbiltà għas-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni, l-indirizzar ta' din il-problema b'azzjonijiet xierqa jeħtieġ sħubiji multilaterali, tpartit transnazzjonali ta' tagħrif u esperjenza u sensibilizzazzjoni u tifrix ta' prattika tajba madwar l-Unjoni kollha. Għalhekk, l-għanijiet tas-Sena Ewropea proposta jistgħu jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni.

· Il-prinċipju tal-proporzjonalità

Kif hemm imsemmi fil-valutazzjoni ex-ante li takkumpanja lil din il-proposta[13], l-azzjonijiet li jridu jiġu implimentati fis-Sena Ewropea proposta ma jmorrux oltri dak li jinħtieġ biex tilħaq il-miri tagħha. Għaldaqstant il-proposta tirrispetta l-prinċipju tal-proporzjonalità kif stabbilit fl-Artikolu 5 TUE.

· Impatt fuq id-drittijiet fundamentali

Id-dritt taċ-ċittadini għall-moviment liberu u tar-residenza huwa stabbilit fl-Artikolu 45 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Billi s-Sena Ewropea proposta timmira li tiffaċilita l-eżerċizzju ta' dan id-dritt, hi se jkollha impatt pożittiv sinifikanti fit-titjib tal-implimentazzjoni effettiva ta' din il-Karta.

4.           IMPLIKAZZJONI TAL-BAĠIT

L-ebda finanzjament addizzjonali mhu mitlub għas-Sena Ewropea. Il-flessibbiltà għall-iffissar annwali tal-prijoritajiet ibbażat fuq il-linji baġitarji u l-programmi tad-Direttorat Ġenerali għall-Komunikazzjoni tipprovdi marġni finanzjarju suffijenti għat-tmexxija tas-Sena fuq skala ta' miljun euro.

2011/0217 (COD)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL

dwar is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini (2013)

IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidraw it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 21(2) tiegħu

Wara li kkunsidraw il-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

Wara t-trażmissjoni tal-abbozz tal-att leġiżlattiv lill-Parlamenti nazzjonali,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[14],

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni[15],

B'aġir skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja,

Billi:

(1) L-Artikolu 20(1) tat-Trattat jistabbilixxi li ċ-ċittadinanza fl-Unjoni hija addizzjonali għaċ-Ċittadinanza tal-Istati Membri rispettivi, u jistipula li kull persuna li għandha ċ-ċittadinanza fi Stat Membru għandha tkun ċittadina tal-Unjoni. It-tieni paragrafu tal-Artikolu 20 jispeċifika li ċ-ċittadini tal-Unjoni għandhom jibbenefikaw mid-drittijiet u jkunu soġġetti għad-dmirijiet preskritti fit-Trattati, u li jkollhom, fost oħrajn, id-dritt li jsiefru u jmorru jgħixu liberament fit-territorji tal-Istati Membri. Id-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni ta' moviment liberu u ta' residenza huwa stabbilit ukoll fl-Artikolu 21 tat-Trattat.

(2) Id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona saħħaħ l-istatus taċ-ċittadinanza fl-Unjoni u żied mad-drittijiet marbutin magħha, inkluż bl-introduzzjoni ta' dritt ġdid, l-Inizjattiva taċ-Ċittadini, li tippermetti lil miljun ċittadin, minn għadd sinifikanti ta' Stati Membri, li jitolbu lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposta fi kwalunkwe qasam ta' responsabbiltà tal-UE.

(3) Id-drittijiet li huma inerenti fiċ-ċittadinanza huma inkorporati fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Skont il-Preambolu tal-Karta, l-Unjoni "tqiegħed lill-individwu fil-qalba tal-attivitajiet tagħha billi tistabbilixxi ċittadinanza tal-Unjoni u billi toħloq spazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja". Il-Kapitolu V tal-Karta tistabbilixxi "id-drittijiet taċ-Ċittadini", inkluż, fl-Artikolu 45, id-dritt ta' kull ċittadin tal-Unjoni li jiċċirkola u jgħix bla xkiel fit-territorji tal-Istati Membri.

(4) Bl-istess mod, il-Programm ta' Stokkolma[16] jqiegħed liċ-ċittadin fil-qalba tal-politiki Ewropej fil-qasam tal-libertà, tas-sigurtà u tal-ġustizzja. Huwa jiffoka l-azzjonijiet tiegħu fuq "il-binja ta' Ewropa għaċ-ċittadini", billi jiżgura, fost affarijiet oħrajn, l-eżerċizzju sħiħ tad-dritt taċ-ċittadini ta' moviment liberu.

(5) Fir-"Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta' Diċembru 2010 dwar il-qagħda tad-drittijiet fundamentali fl-Unjoni Ewropea (2009) – implimentazzjoni effikaċi wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona"[17] il-Parlament Ewropew stieden lill-Kummissjoni biex tiddedika s-Sena Ewropea 2013 għaċ-ċittadinanza biex tqajjem id-dibattitu dwar iċ-ċittadinanza fl-Unjoni u biex tgħarraf liċ-ċittadini tal-Unjoni dwar id-drittijiet tagħhom, b'mod partikolari dwar id-drittijiet ġodda li rriżultaw bid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Lisbona.

(6) Mill-introduzzjoni tiegħu fit-Trattat ta' Ruma fl-1957 bħala wieħed mill-erba' libertajiet fundamentali, id-dritt ta' moviment liberu u ta' residenza wera l-valur tiegħu bħala wieħed mill-pilastri għall-ħolqien ta' suq waħdieni għall-benefiċċju kemm tal-ekonomiji tal-Istati Membri, kif ukoll tal-individwi ċittadini.

(7) B'mod partikolari, il-moviment liberu u l-mobbiltà tal-ħaddiema jgħinu biex jindirizzaw il-konsegwenzi tat-tibdil demografiku fuq is-suq tax-xogħol filwaqt li jżidu l-impjegabbiltà tan-nies u l-kompetittività tal-industriji Ewropej. Fl-istess ħin, il-moviment liberu jew jippermetti, bħala kundizzjoni essenzjali, jew iħeġġeġ l-eżerċizzju miċ-ċittadini, ta' medda wiesgħa ta' drittijiet li hemm disponibbli għalihom fil-liġi tal-Unjoni, bħalma huma d-drittijiet tagħhom li jkollhom aċċess għall-prodotti u s-servizzi bħala konsumaturi, jew id-drittijiet li għandhom bħala passiġġieri u turisti. Il-faċilitazzjoni tal-moviment liberu għalhekk għandha l-potenzjal li ttejjeb l-opportunitajiet taċ-ċittadini li jibbenefikaw b'mod sħiħ mis-suq waħdieni filwaqt li hija mutur ewlieni għat-tkabbir.

(8) Id-dritt li wieħed imur minn post għal ieħor u li joqgħod liberament fit-territorji tal-Istati Membri huwa apprezzat ħafna miċ-ċittadini tal-Unjoni bħala dritt ewlieni tal-individwu li jiġi direttament miċ-ċittadinanza fl-Unjoni. F'dan is-sens, huwa juri u jippromwovi fehim aħjar tal-valur tal-integrazzjoni Ewropea, kif ukoll il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini fil-formazzjoni tal-Unjoni Ewropea. Meta ċ-ċittadini jestendu parti minn ħajjithom lil hinn mill-fruntieri nazzjonali billi jivvjaġġaw lejn Stati Membri oħra jew imorru jgħixu hemm, huma jsiru konxji tal-medda wiesgħa ta' drittijiet mogħtija skont il-liġi tal-Unjoni f'sitwazzjonijiet transkonfinali, u jisfruttawhom. L-eżerċizju tad-dritt ta' moviment liberu u ta' residenza għalhekk jikkontribwixxi biex jagħmel iċ-ċittadinanza fl-Ewropa realtà tanġibbli fil-ħajja ta' kuljum taċ-ċittadini.

(9) Minkejja li d-dritt ta' moviment liberu u ta' residenza huwa stabbilit sew fil-leġiżlazzjoni ewlenija tal-Unjoni, u li ġie żviluppat b'mod sostanzjali fil-leġiżlazzjoni sekondarja, għad hemm lakuna bejn ir-regoli legali applikabbli u r-realtà li jiffaċċaw iċ-ċittadini meta jippruvaw jeżerċitaw dan id-dritt fil-prattika. Barra mill-inċertezza dwar il-vantaġġi tal-mobbiltà, iċ-ċittadini tal-Unjoni jsibu wisq ostakoli materjali biex imorru joqogħdu u jaħdmu fi Stat ieħor tal-Unjoni.

(10) Fir-Rapport 2010 dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE, "Dismantling the obstacles to EU citizens' rights"[18], il-Kummissjoni indirizzat l-ostakoli ewlenin li għadhom jiffaċċaw iċ-ċittadini fil-ħajja ta' kuljum meta jippruvaw jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni, u elenkat 25 azzjoni tanġibbli li jistgħu jsiru biex jitneħħew dawn l-ostakoli. Wieħed mill-ostakoli li ġie identifikat f'dan il-kuntest kien in-nuqqas ta' għarfien. Fir-Rapport 2010 dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE, il-Kummissjoni kkonkludiet li ċ-ċittadini tal-Unjoni ma jistgħux jibbenefikaw mid-drittijiet tagħhom għaliex jonqoshom l-għarfien dwarhom, u ħabbret il-ħsieb tagħha li tintensifika t-tixrid fost iċ-ċittadini tal-Unjoni tat-tagħrif dwar id-drittijiet tagħhom, u b'mod partikolari dwar id-drittijiet tal-moviment liberu.

(11) Minħabba li d-dritt ta' moviment liberu jtejjeb b'mod sinifikanti l-ħajja tal-individwi, huwa essenzjali li t-tagħrif dwar l-eżistenza ta' dan id-dritt u dwar il-kundizzjonijiet biex wieħed jeżerċitah ikun disponibbli fuq firxa kemm jista' jkun wiesgħa. Billi ċ-ċittadini kollha tal-Unjoni jistgħu jibbenefikaw minn dan id-dritt, l-isforzi ta' sensibilizzazzjoni għandhom isiru mal-Unjoni kollha.

(12) Iżda, biex tgħin liċ-ċittadini jieħdu deċiżjonijiet dwar l-eżerċizzju tagħhom tad-dritt ta' moviment liberu li jkunu bbażati fuq it-tagħrif, mhuwiex biżżejjed li tinġibdilhom l-attenzjoni biss fuq dan id-dritt ta' moviment liberu; jeħtieġ li ċ-ċittadini tal-Unjoni jkunu mgħarrfa b'mod xieraq dwar id-drittijiet l-oħra li hemm disponibbli għalihom skont il-liġijiet tal-Unjoni f'kuntest transkulturali. Dan it-tagħrif ikun jgħinhom ukoll biex jibbenefikaw b'mod sħiħ minn dawn id-drittijiet jekk huma jiddeċiedu li jeżerċitaw id-dritt ta' moviment liberu.

(13) Mod partikolari, iċ-ċittadini li jkunu qed jaħsbuha għandhomx jeżerċitaw id-dritt ta' moviment liberu għandhom jiġu mgħarrfa dwar id-drittijiet li jakkwistaw jew iżommu d-drittijiet tas-sigurtà soċjali permezz tar-regoli tal-Unjoni dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi ta' sigurtà soċjali; dawn ir-regoli jiżguraw li huma ma jitilfux id-drittijiet tagħhom tas-sigurtà soċjali jekk jagħżlu li jmorru minn post għal ieħor fl-Ewropa. Għandhom jiġu mgħarrfa wkoll dwar id-dritt li l-kwalifiki professjonali tagħhom jiġu rikonoxxuti u dwar il-kompetenzi soċjali u ċivili li jiffurmaw parti mill-qafas Ewropew ta' "Kompetenzi Ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja"[19] u li jistgħu jgħinuhom biex jieħdu sehem sħiħ fil-ħajja ċivika u jtuhom is-setgħa li jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom skont il-liġijiet tal-Unjoni.

(14) F'dan il-kuntest, iċ-ċittadini għandhom ikunu infurmati aħjar dwar id-drittijiet tagħhom bħala passiġġieri meta jkunu qed jivvjaġġaw bi kwalunkwe mezz ta' trasport fl-Unjoni Ewropea, u dwar id-drittijiet transkonfinali tagħhom bħala konsumaturi. Jekk iċ-ċittadini jkollhom fiduċja li d-drittijiet tagħhom bħala konsumaturi huma mħarsin b'mod effettiv, huma jikkontribwixxu aktar biex is-suq Ewropew għall-prodotti u s-servizzi jiżviluppa għall-potenzjal kollu tiegħu, u b'hekk ikunu jistgħu jgawdu aħjar il-benefiċċji minnu. Bl-istess mod iċ-ċittadini għandhom ikunu infurmati aħjar dwar ir-regoli tas-sikurezza ġenerali tal-prodotti u tas-sorveljanza tas-suq, biex ikunu jafu kif saħħithom u d-drittijiet tagħhom huma mħarsa mal-UE kollha, partikolarment fil-każ ta' theddid jew riskji li huma, bħala individwi, ma jkunux jistgħu jlaħħqu magħhom. Huwa importanti wkoll li jittejjeb l-għarfien taċ-ċittadini dwar il-kura tas-saħħa transkonfinali, biex ikunu jistgħu jibbenefikaw b'mod sħiħ minn kura tas-saħħa sikura u ta' kwalità tajba f'kull pajjiż tal-Ewropa.

(15) L-għarfien tad-drittijiet elettorali li huma garantiti għaċ-ċittadini tal-Unjoni huwa ta' importanza ewlenija f'dan ir-rigward. Iċ-ċittadini tal-Unjoni għandhom ikunu jafu bid-dritt tagħhom li jivvutaw u joħorġu bħala kandidati fl-elezzjonijiet muniċipali u tal-Parlament Ewropew fl-Istat Membru fejn joqogħdu. Fl-istess ħin, il-parteċipazzjoni fil-politika tista' tikkontribwixxi għall-integrazzjoni taċ-ċittadini tal-Unjoni fis-soċjetà tal-Istat Membru li jkunu għażlu li jgħixu fih.

(16) Iżjed ma jkunu jafu ċ-ċittadini dwar il-benefiċċji, għalihom bħala individwi u għas-soċjetà, ta' dawn id-drittijiet, iżjed jistgħu jħossu li jappartjenu għall-Unjoni u jħossu lealtà lejha.

(17) Sena Ewropea taċ-Ċittadini fl-2013 tkun toffri opportunità f'waqtha biex jiżdied l-għarfien tal-pubbliku dwar id-drittijiet li hemm marbuta maċ-ċittadinanza tal-Unjoni, u b'hekk tikkontribwixxi biex jintlaħaq l-għan ta' ffaċilitar tal-eżerċizzju tad-dritt ta' moviment liberu.

(18) Is-sena 2013 se tkun għeluq l-20 sena mit-twaqqif taċ-ċittadinanza tal-Unjoni bit-Trattat ta' Maastricht, li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Novembru 1993. Is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini se tkun immarkata bis-segwitu tar-Rapport dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE u bi pjan ta' azzjoni biex titkompla t-tneħħija tal-ostakoli li għad fadal ixekklu liċ-ċittadini milli jibbenefikaw mid-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni. Din is-Sena Ewropea se tagħti viżibbiltà liċ-ċittadinanza tal-Unjoni u lill-benefiċċji tanġibbli tagħha għall-individwi, anki billi turi l-impatt materjali tal-politiki tal-Unjoni fil-ħajja taċ-ċittadini, partikolarment fit-tneħħija tal-ostakoli mit-tgawdija tad-drittijiet.

(19) Is-sensibilizzazzjoni dwar id-drittijiet taċ-ċittadini, inklużi d-drittijiet elettorali fl-Istat Membru fejn joqogħdu, hija importanti wkoll minħabba l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew tal-2014. L-impatt ta' dawn l-azzjonijiet ta' sensibilizzazzjoni għandu jiġi mkattar mill-koordinazzjoni mill-qrib u bl-użu tas-sinerġiji ma' azzjonijiet rilevanti implimentati minn istituzzjonijiet oħra tal-Unjoni, b'mod notevoli, il-Parlament Ewropew, u mill-Istati Membri fiż-żmien ta' qabel dawn l-elezzjonijiet.

(20) Biex jittejbu l-effikaċja u l-effiċjenza tal-attivitajiet maħsubin għas-sena tal-implimentazzjoni (2013), jeħtieġ li jitwettqu għadd ta' azzjonijiet preparatorji bir-rispett sħiħ tal-Artikolu 49(6) tar-Regolament Finanzjarju[20].

(21) Din is-Sena Ewropea għandha tisfrutta bis-sħiħ l-għodda ta' parteċipazzjoni eżistenti u d-drittijiet stabbiliti fl-Artikoli 10 u 11 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea biex tħeġġeġ l-involviment taċ-ċittadini fil-proċess ta' implimentazzjoni tal-pjan ta' azzjoni tal-2013 biex jitneħħew l-impedimenti għall-eżerċizzju tad-drittijiet u, b'mod iżjed ġenerali, fl-identifikazzjoni ta' politiki tal-Unjoni li jattwaw id-drittijiet tagħhom b'mod konkret. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili Ewropej se jkollhom rwol ċentrali f'dan ir-rigward.

(22) Ir-responsabbiltà ewlenija għas-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni hija tal-Istati Membri; l-azzjoni fil-livell tal-Unjoni tikkomplementa u żżid mal-azzjonijiet nazzjonali f'dan ir-rigward, kif enfasizzat fl-istqarrija politika, "Communicating Europe in Partnership" li ġiet iffirmata fit-22 ta' Ottubru 2008 mill-Parlament Ewropew, mill-Kunsill u mill-Kummissjoni[21].

(23) Minħabba l-kobor tal-azzjoni proposta, u partikolarment minħabba l-ħtieġa ta' sħubiji multilaterali, ta' skambju transnazzjonali ta' informazzjoni u tas-sensibilizzazzjoni u t-tixrid ta' prattika tajba mal-Unjoni kollha, l-għanijiet tas-Sena Ewropea proposta jkunu jistgħu jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni. L-Unjoni tista' għalhekk tadotta miżuri rilevanti skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stipulat fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabbilit fl-istess Artikolu, din id-deċiżjoni ma tmurx oltri dak li hu meħtieġ biex jintlaħqu dawk l-għanijiet.

(24) Għandhom jittieħdu miżuri xierqa biex ma jitħallewx iseħħu irregolaritajiet u frodi u għandhom jittieħdu l-passi meħtieġa biex jiġu rkuprati fondi mitlufa, imħallsa meta mhux dovuti jew użati ħażin, skont ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95 tat-18 ta’ Diċembru 1995 dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea[22] u (Euratom, KE) Nru 2185/96 tal-11 ta’ Novembru 1996 dwar il-verifiki u l-ispezzjonijiet fuq il-post imwettqa mill-Kummissjoni sabiex tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea kontra l-frodi u irregolarijiet oħra[23] u r-Regolament (KE) Nru 1073/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Mejju 1999 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF)[24].

(25) Jista' jingħata finanzjament mill-Unjoni għal attivitajiet oħrajn minbarra dawk iffinanzjati skont il-baġit tas-Sena Ewropea permezz ta' programmi eżistenti tal-Unjoni jew mill-Fondi Strutturali, b'mod partikolari l-programm "Ewropa għaċ-Ċittadini" u l-programm "Id-Drittijiet Fundamentali u ċ-Ċittadinanza",

ADOTTAW DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

Suġġett

Is-sena 2013 se tkun iddedikata bħala "Is-Sena Ewropea taċ-Ċittadini" (minn hawn 'il quddiem "Is-Sena Ewropea").

Artikolu 2

Għanijiet

L-għan ġenerali tas-Sena Ewropea se jkun biex iżid l-għarfien dwar id-drittijiet marbutin maċ-ċittadinanza fl-Unjoni, biex iċ-ċittadini jiġu mgħejjuna jisfruttaw bis-sħiħ id-dritt li jmorru minn post għal ieħor u joqogħdu liberament fejn iridu fit-territorji tal-Istati Membri. F'dan il-kuntest, is-Sena Ewropea se tiffoka, fost affarijiet oħra, fuq l-opportunitajiet għall-parteċipazzjoni ċivika u fuq l-aċċess għad-drittijiet taċ-ċittadini li joqogħdu fi Stat Membru mhux nattiv tagħhom, mill-istudenti, l-ħaddiema, l-konsumaturi, u l-fornituri ta' prodotti u servizzi fl-Unjoni kollha.

Abbażi ta' dan, l-għanijiet speċifiċi tas-Sena Ewropea se jkunu:

– li żżid l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar id-dritt tagħhom li jsiefru u jmorru jgħixu liberament fl-Unjoni Ewropea, u b'mod iżjed ġenerali dwar id-drittijiet iggarantiti għaċ-ċittadini tal-Unjoni f'sitwazzjonijiet transkonfinali, inkluż id-dritt li jieħdu sehem fil-ħajja demokratika tal-Unjoni;

– li żżid l-għarfien taċ-ċittadini tal-Unjoni dwar kif jistgħu, b'mod reali, jibbenefikaw mid-drittijiet u l-politiki tal-Unjoni waqt li jkunu qegħdin jgħixu fi Stat Membru mhux nattiv tagħhom, u tħeġġeġ il-parteċipazzjoni attiva tagħhom fil-forums ċiviċi dwar politiki u kwistjonijiet tal-Unjoni;

– li tħeġġeġ dibattitu dwar l-impatt u l-potenzjal tad-dritt għall-moviment liberu bħala aspett inaljenabbli taċ-ċittadinanza fl-UE, b'mod partikolari mill-perspettiva tat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali u l-fehim reċiproku fost iċ-ċittadini tal-Unjoni, u tal-għaqda bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni.

Artikolu 3

Inizjattivi involuti

1. Il-miżuri li għandhom jittieħdu biex jinkisbu l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 2 jistgħu jinkludu l-inizjattivi li ġejjin organizzati f’livell tal-Unjoni, nazzjonali, reġjonali jew lokali marbuta mal-għanijiet tas-Sena Ewropea:

– kampanji ta' tagħrif, ta' edukazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni mmirati lejn il-pubbliku ġenerali u lejn udjenzi aktar speċifiċi;

– it-tpartit tal-informazzjoni, tal-esperjenza u tal-prattika tajba ta' amministrazzjonijiet nazzjonali, reġjonali u lokali, u ta' organizzazzjonijiet oħra;

– konferenzi u avvenimenti li jippromwovu d-dibattitu u jissensibilizzaw liċ-ċittadini dwar l-importanza u l-benefiċċji tad-dritt ta' moviment u residenza liberi, u b'mod aktar ġenerali dwar id-drittijiet taċ-ċittadini bħala ċittadini tal-Unjoni;

– l-użu tal-għodod multilingwi eżistenti għall-parteċipazzjoni biex iħeġġu l-kontributi taċ-ċittadini biex jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom b'mod tanġibbli, u b'mod iżjed ġenerali biex jintlaħqu l-għanijiet tas-Sena Ewropea;

– it-tisħiħ tar-rwol u tal-viżibbiltà tal-web portals multilingwi L-Ewropa Diretta u L-Ewropa Tiegħek bħala elementi ewlenin ta' sistema ta' informazzjoni fejn wieħed isib kollox dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni;

– it-tisħiħ tar-rwol u tal-viżibbiltà ta' għodod għas-soluzzjoni ta' problemi, bħalma hu s-SOLVIT, li jippermettu liċ-ċittadini tal-Ewropa li jagħmlu l-aħjar użu tad-drittijiet tagħhom u li jiddefendu dawn id-drittijiet.

2. Id-dettalji tal-inizjattivi msemmija fil-paragrafu 1 huma stipulati fl-Anness.

3. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri jistgħu jidentifikaw attivitajiet oħrajn li jikkontribwixxu għall-għanijiet tas-Sena Ewropea u jippermettu li l-isem tas-Sena Ewropea jintuża fil-promozzjoni ta’ dawk l-attivitajiet ladarba dawn ikunu jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 2.

Artikolu 4

Il-koordinazzjoni fil-livell tal-Unjoni u l-implimentazzjoni

Il-Kummissjoni se tikkoopera mill-qrib mal-Istati Membri u ma' korpi u assoċjazzjonijiet li jirrappreżentaw l-interessi lokali u reġjonali, b'mod partikolari l-Kumitat tar-Reġjuni.

Il-Kummissjoni se tikkoopera mill-qrib ukoll mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew.

Il-Kummissjoni għandha torganizza laqgħat ta’ rappreżentanti ta’ organizzazzjonijiet jew korpi Ewropej attivi fil-qasam tad-difiża tad-drittijiet taċ-ċittadini u partijiet interessati biex jassistu lill-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tas-Sena Ewropea fil-Livell tal-Unjoni.

Il-Kummissjoni għandha timplimenta din id-Deċiżjoni fil-livell tal-Unjoni.

Artikolu 5

Dispożizzjonijiet finanzjarji

1. Il-miżuri li huma min-natura tagħhom mifruxa mal-Unjoni kollha, imsemmija fil-Parti A tal-Anness għandhom iwasslu għal sejħa għall-offerti jew għal għotja ta' sussidji finanzjarji mill-baġit ġenerali tal-Unjoni.

2. Il-miżuri li huma min-natura tagħhom mifruxa mal-Unjoni kollha, imsemmija fil-Parti B tal-Anness jistgħu jiġu ssussidjati mill-baġit ġenerali tal-Unjoni.

Artikolu 6

Kooperazzjoni internazzjonali

Għall-fini tas-Sena Ewropea, il-Kummissjoni tista' tikkoopera ma' organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti.

Artikolu 7

Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni

3. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li, meta jiġu implimentati azzjonijiet finanzjati skont din id-Deċiżjoni, l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jkunu mħarsa bl-applikazzjoni ta' miżuri preventivi kontra l-frodi, il-korruzzjoni u kwalunkwe attività illegali oħra, permezz ta' kontrolli effettivi u permezz tal-irkupru tal-ammonti mħallsa skorrettament u, jekk jiġu individwati l-irregolaritajiet, b'pieni effettivi, proporzjonati u dissważivi. Il-Kummissjoni hija awtorizzata li twettaq spezzjonijiet u verifiki fil-post skont din id-Deċiżjoni, konformi mar-Regolament tal-Kunsill (Euratom, KE) Nru 2185/96 tal-11 ta' Novembru 1996 dwar il-verifiki u l-ispezzjonijiet fuq il-post imwettqa mill-Kummissjoni sabiex tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea kontra l-frodi u irregolarijiet oħra. Jekk ikun meħtieġ, għandhom jitwettqu l-investigazzjonijiet mill-Uffiċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF) u għandhom ikunu regolati mir-Regolament (KE) Nru 1073/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF)([25]).

4. Għall-azzjonijiet tal-Unjoni ffinanzjati taħt dan ir-Regolament, il-kunċett ta’ irregolarità imsemmi fl-Artikolu 1(2) tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 2988/95 għandu jfisser kull ksur ta’ dispożizzjoni ta’ liġi tal-Unjoni jew kull nuqqas ta’ obbligu kuntrattwali li jirriżulta minn att jew ommissjoni minn operatur ekonomiku li għandha jew ikollha, l-effett li tippreġudika l-baġit ġenerali tal-Unjoni Ewropea, minn element ta’ spiża mingħajr ġustifikazzjoni.

5. Il-Kummissjoni għandha tnaqqas, tissospendi jew tirkupra l-ammont ta' għajnuna finanzjarja mogħtija għal azzjoni jekk hi ssib xi irregolaritajiet, partikolarment nuqqas ta' konformità mad-dispożizzjonijiet ta' din id-Deċiżjoni jew mad-deċiżjoni individwali jew il-kuntratt li jagħti l-appoġġ finanzjarju rilevanti, jew jekk jinstab li, mingħajr ma tkun intalbet l-approvazzjoni tal-Kummissjoni, l-azzjoni kienet suġġetta għal tibdil sinifikanti li ma jaqbilx man-natura tagħha jew mal-kundizzjonijiet ta' implimentazzjoni tagħha.

6. Jekk ma jkunux ġew osservati l-limiti ta' żmien jew jekk parti biss mill-għajnuna finanzjarja allokata tkun ġustifikata mill-progress li jkun sar bl-implimentazzjoni ta' azzjoni, il-Kummissjoni għandha titlob lill-benefiċjarju biex jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu fi żmien perjodu speċifikat. Jekk il-benefiċjarju jonqos milli jagħti tweġiba sodisfaċenti, il-Kummissjoni tista’ tikkanċella l-assistenza finanzjarja li jifdal u titlob li jitħallsu lura s-somom diġà mħallsin.

7. Kull ammont li ma kellux jitħallas ikollu jintradd lill-Kummissjoni. Għandu jiżdied l-imgħax ma' kwalunkwe somom li ma jitħallsux lura fi żmien xieraq fil-kundizzjonijiet stabbiliti fir-Regolament Finanzjarju[26].

Artikolu 8

Monitoraġġ u valutazzjoni

Sal-31 ta’ Diċembru 2014, il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni dwar l-implimentazzjoni, ir-riżultati u l-valutazzjoni ġenerali tal-inizjattivi previsti f’din id-Deċiżjoni.

Artikolu 9

Dħul fis-seħħ

Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum wara l-pubblikazzjoni tagħha f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

Magħmul fi

Għall-Parlament Ewropew                           Għall-Kunsill

Il-President                                                    Il-President

ANNESS

IL-MIŻURI MSEMMIJA FL-ARTIKOLU 3

Bħala prinċipju ta' gwida, l-implimentazzjoni tas-Sena Ewropea se tinbena madwar kampanja wiesgħa ta' informazzjoni mifruxa mal-Unjoni, u din tista' tiġi kkomplementata mill-azzjonijiet tal-Istati Membri. L-azzjonijiet kemm tal-Unjoni kif ukoll nazzjonali jistgħu jinvolvu l-s-soċjetà ċivili biex l-atturi ewlenin kollha jkollhom sens ta' pussess ta' dawn l-azzjonijiet. L-implimentazzjoni se titwettaq permezz tal-miżuri li ġejjin:

A.        L-INIZJATTIVI DIRETTI TAL-UNJONI

Il-finanzjament ġeneralment se jieħu l-forma ta’ akkwist dirett tal-prodotti u s-servizzi skont il-kuntratti oqfsa attwali. Parti mill-finanzjament tista' tiġi ddedikata għall-forniment ta' servizzi lingwistiċi (traduzzjoni, interpretazzjoni, informazzjoni multilingwi).

Kampanji ta’ informazzjoni u ta’ promozzjoni li jinkludu:

· Il-produzzjoni u d-disseminazzjoni ta' materjal awdjoviżiv u stampat li jirrifletti l-messaġġi deskritti fl-Artikolu 2;

· okkażjonijiet u forums ta' viżibilità għolja għall-iskambju tal-esperjenza u l-prattika t-tajba;

· miżuri biex jiġu ppubbliċizzati r-riżultati u tiżdied il-viżibbiltà tal-programmi, l-iskemi u l-inizjattivi tal-Unjoni li jikkontribwixxu għall-għanijiet tas-Sena Ewropea;

· l-istabbiliment ta' websajt tal-informazzjoni fuq l-Europa (http://europa.eu/index_en.htm) li jkun iddedikat għall-azzjonijiet implimentati fil-kuntest tas-Sena Ewropea.

B.        KOFINANZJAMENT TA’ INIZJATTIVI TAL-UNJONI

Mhemmx ħsieb li jkun hemm kofinanzjament tal-inizjattivi.

C.        INIZJATTIVI LI MA JIBBENEFIKAW MINN EBDA GĦAJNUNA FINANZJARJA TAL-UNJONI

L-Unjoni se tagħti appoġġ mhux finanzjarju, inkluża l-awtorizzazzjoni bil-miktub għall-użu tal-logo, meta dan ikun lest, u materjali oħra assoċjati mas-Sena Ewropea, għal inizjattivi mwettqa minn organizzazzjonijiet pubbliċi jew privati, sakemm dawn jagħtu garanzija lill-Kummissjoni li l-inizjattivi kkonċernati jitwettqu jew se jitwettqu matul is-sena 2013 u hemm probabbiltà li jagħtu kontribut sinifikanti għall-kisba tal-għanijiet tas-Sena Ewropea.

_______________

[1]               Stħarriġ Kwalitattiv tal-Ewrobarometru "European Citizenship – Cross-border mobility", Awwissu 2010.

[2]               It-Titolu II TUE, b'mod partikolari l-Artikoli 9, 10 u 11.

[3]               Flash Eurobarometer survey 263 "The Internal Market: Awareness – Perceptions – Impacts", April 2009

[4]               Scientific Report on the Mobility of Cross-Border Workers within the EU-27/EEA/EFTA Countries, ikkummissjunat mill-Kummissjoni Ewropea, Jannar 2009

[5]               Stħarriġ Kwalitattiv tal-Ewrobarometru "European Citizenship – Cross-border mobility", Awwissu 2010.

[6]               Flash Eurobarometer survey 294 "EU citizenship", Marzu 2010.

[7]               COM(2010) 603 finali, 27.10.2010

[8]               ĠU (2010/C 115/01) – Avviżi tal- Istituzzjonijiet, Korpi, Uffiċċji u Aġenziji tal-UE – Il-Kunsill Ewropew – Il-Programm ta' Stokkolma – Ewropa Miftuħa u Sigura għas-servizz u l-protezzjoni taċ-Ċittadini

[9]               COM (2010) 477 finali 15.9.2010 u COM (2010) 682 finali 23.11.2010

[10]             COM(2007) 773 finali, 6.12.2007

[11]             Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni "Lejn Att dwar is-Suq Uniku - Għal ekonomija soċjali tas-suq kompetittiva ħafna: 50 proposta biex intejbu l-ħidma, in-negozju u l-iskambji ma' xulxin", COM(2010) 608 finali, 27.10.2010

[12]             SEC(2011) xxx

[13]             SEC(2011) xxx

[14]             ĠU C , , p. .

[15]             ĠU C , , p. .

[16]             COM(2009) 262 finali, 10.6.2009

[17]             http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=MT&reference=P7-TA-2010-0483

[18]             COM(2010) 603 finali.

[19]             Ir-Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta' Diċembru 2006 dwar il-kompetenzi ewlenin għat-tagħlim tul il-ħajja (2006/962/KE), ĠU L 394, 30.12.2006, p. 10.

[20]             Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 1605/2002 tal-25 ta' Gunju 2002 rigward ir-Regolament Finanazjarju applikabbli ghall-bagit generali tal-Komunitajiet Ewropej (ir-Regolament Finanzjarju) ĠU L 248, 16.9.2002, p 1. - Ir-Regolament kif emendat mir-Regolament (KE, Euratom) Nru 1995/2006 tat-13 ta' Diċembru 2006 (ĠU L 390, 30.12.2006, p. 1).

[21]             ĠU C 13, 20.1.2009, p. 3.

[22]             ĠU L 312, 23.12.1995, p. 1.

[23]             ĠU L 292, 15.11.1996, p. 2.

[24]             ĠU L 136, 31.5.1999, p. 1.

[25]             ĠU L 136, 31.5.1999, p. 1

[26]             Ir-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 1605/2002 tal-25 ta' Gunju 2002 rigward ir-Regolament Finanazjarju applikabbli ghall-bagit generali tal-Komunitajiet Ewropej (ir-Regolament Finanzjarju) ĠU L 248, 16.9.2002, p 1. - Ir-Regolament kif emendat mir-Regolament (KE, Euratom) Nru 1995/2006 tat-13 ta' Diċembru 2006 (ĠU L 390, 30.12.2006, p. 1).