[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 28 października 2009 r.

COM(2009) 586 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Przekształcenie dywidendy cyfrowej w korzyści społeczne i wzrost gospodarczy

{SEC(2009) 1436} {SEC(2009) 1437}

KOMUNIKAT KOMISJIDO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGOI KOMITETU REGIONÓW

Przekształcenie dywidendy cyfrowej w korzyści społeczne i wzrost gospodarczy(Tekst mający znaczenie dla EOG)

SPIS TREŚCI

1. Nadszedł czas, aby na szczeblu UE podjąć działania dotyczące dywidendy cyfrowej 3

2. Na drodze do wspólnego celu 5

3. Potrzeba podjęcia pilnych działań w celu uzyskania natychmiastowych korzyści 7

4. Środki wymagające decyzji strategicznej 8

5. Perspektywa na przyszłośc: dalsza poprawa wykorzystania dywidendy cyfrowej 10

6. Wniosek 12

1. NADSZEDł CZAS, ABY NA SZCZEBLU UE PODJąć DZIAłANIA DOTYCZąCE DYWIDENDY CYFROWEJ

Przejście z analogowego systemu nadawania telewizji naziemnej na system cyfrowy zwolni wartościowe częstotliwości radiowe dzięki większej wydajności cyfrowej formy przekazu. Uzyskana w ten sposób „dywidenda cyfrowa” stwarza duże możliwości w zakresie szerokiej gamy usług, ponieważ sygnały radiowe w tym zakresie mają bardzo daleki zasięg, zaś urządzenia cyfrowe mogą być z łatwością użytkowane w pomieszczeniach zamkniętych. Dywidenda cyfrowa daje Europie niepowtarzalną możliwość, aby zaspokoić ciągle rosnące zapotrzebowanie na widmo radiowe, a w szczególności, by zapewnić bezprzewodowe usługi szerokopasmowe na obszarach wiejskich, zmniejszając różnice w dostępie do usług cyfrowych, umożliwić powszechniejsze zastosowanie nowych usług bezprzewodowych, takich jak szerokopasmowa telefonia komórkowa następnej generacji, oraz by zapewnić wsparcie dla rozwoju naziemnej działalności nadawczej. Może zatem w znaczący sposób przyczynić się do realizacji celów strategii lizbońskiej w zakresie konkurencyjności i wzrostu gospodarczego oraz do zaspokojenia niektórych ważnych potrzeb społecznych, kulturalnych i gospodarczych mieszkańców Europy.

Widmo określane jako dywidenda cyfrowa[1] stanie się wkrótce dostępne w całej Europie, ponieważ wszystkie państwa członkowskie powinny wyłączyć analogowy sygnał telewizyjny najpóźniej do 2012 r[2]. Jest to możliwość, którą należy wykorzystać w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu koordynacji w Unii Europejskiej, tak aby dostęp do widma przyniósł jak największe korzyści społeczne i gospodarcze, oraz w celu przygotowania czytelnej unijnej mapy drogowej dla państw członkowskich, w których ze względu na różne uwarunkowania krajowe prace posuwają się naprzód w nierównym tempie.

W niniejszym komunikacie Komisja przedstawia zatem kilka propozycji dotyczących wspólnego podejścia do dywidendy cyfrowej w Europie, aby umożliwić osiągnięcie szybkich postępów w pracach nad pilnymi kwestiami, a jednocześnie zapewnić możliwość przygotowania się do wspólnego podjęcia kluczowych kwestii strategicznych o charakterze długoterminowym. Niniejszy komunikat jest rozwinięciem komunikatu Komisji w sprawie dywidendy cyfrowej[3] z 2007 r., w którym przedstawiono potrzebę opracowania wspólnego podejścia, a także konkluzji Rady[4] i rezolucji Parlamentu Europejskiego[5] przyjętych w odpowiedzi na tę wstępną inicjatywę polityczną.

Już kryzys ekonomiczny wyraźnie uwidocznił pilną potrzebę podjęcia dalszych prac nad tymi propozycjami, zwłaszcza prac mających na celu udostępnienie wystarczającej części widma radiowego na potrzeby łączności bezprzewodowej. Technologie i usługi w tej dziedzinie stanowią obecnie najbardziej dynamiczne ogniwo w łańcuchu innowacji technologicznych i są niezbędne, aby zwiększyć wydajność i przynieść dalsze oszczędności kosztów w całej gospodarce. Są więc kluczowym czynnikiem, który będzie stymulował ożywienie gospodarcze.

Komisja uznaje znaczenie, jakie szybka infrastruktura szerokopasmowa ma w kontekście wielu procesów związanych z przechodzeniem na gospodarkę opartą na wiedzy i wykorzystującą technologie niskoemisyjne oraz technologie cyfrowe[6]. Już w europejskim planie naprawy gospodarczej[7], który został zatwierdzony przez Radę, określono cel polegający na osiągnięciu 100% zasięgu usług szerokopasmowych między 2010 a 2013 r[8]. Kluczowe znaczenie mają w tym kontekście urządzenia bezprzewodowe, ponieważ mogą one zapewnić bezprzewodowe usługi szerokopasmowe na obszarach wiejskich, gdzie wykorzystanie infrastruktury sieci przewodowych byłoby niepraktyczne, oraz przyczynić się do rozpowszechnienia mobilnych usług szerokopasmowych wśród wszystkich grup społecznych. W praktyce niezbędne zasoby widma można uzyskać jedynie dzięki szybkiemu udostępnieniu dywidendy cyfrowej, ponieważ jest to najlepsza część i największa ilość widma, które zostanie udostępnione w Europie w najbliższej przyszłości.

Udostępnienie dywidendy cyfrowej na potrzeby różnego rodzaju usług stworzy duże możliwości zwłaszcza dla operatorów bezprzewodowych sieci szerokopasmowych, którzy uzyskają w ten sposób dostęp do wartościowych częstotliwości widma radiowego. Taki rozwój sytuacji przyczyni się do zwiększenia konkurencji w dziedzinie usług szerokopasmowych[9].

Zwiększenie zasobów widma stworzy również nowe możliwości innowacji. Największe możliwości innowacji pojawią się w branży telewizyjnej, ponieważ dzięki dywidendzie cyfrowej nadawcy uzyskają duże ilości widma, które będą mogli wykorzystać do rozwoju usług. Pojawią się również duże możliwości w sektorach usługowych, które przyniosą znaczne korzyści społeczne w takich dziedzinach jak służba zdrowia, e-kształcenie, e-administracja i e-dostępność oraz w dziedzinach, w których małe i średnie przedsiębiorstwa mogą wykorzystać łatwiejszy dostęp do gospodarki.

Zgodnie z przeprowadzonym niedawno badaniem Komisji[10], jeżeli do 2015 r. uda się przeprowadzić na szczeblu europejskim odpowiednią koordynację zarządzania widmem zwolnionym w ramach dywidendy cyfrowej, potencjalne skutki gospodarcze dywidendy wzrosną o dodatkowe 20 do 50 mln EUR w ciągu 15 lat, w zależności od rzeczywistego poziomu zapotrzebowania w przyszłości na takie usługi jak zaawansowane naziemne usługi nadawcze i bezprzewodowe usługi szerokopasmowe.

Decydenci są w pełni świadomi korzyści, jakie możliwości te niosą ze sobą w okresie ożywienia gospodarczego. Prowadzona w Europie debata dotycząca sposobów stworzenia synergii między państwami członkowskimi oraz zapewnienia skutecznej koordynacji zarządzania widmem nabrała w ciągu ostatnich kilku miesięcy tempa, tak więc nadszedł czas, by bez zbędnych opóźnień podjąć wspólne działania.

2. NA DRODZE DO WSPÓLNEGO CELU

2.1 Działania przygotowawcze na szczeblu polityki UE

Pierwsze działania

W komunikacie w sprawie Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej ITU (RRC-06)[11] z 2005 r. Komisja uznała zwolnienie widma w ramach dywidendy cyfrowej w Europie za priorytet polityczny. Następnie Komisja zaapelowała, by na Światowej Konferencji Radiokomunikacyjnej (WRC-07)[12] podjęto starania na rzecz nadania usługom telefonii komórkowej takiego samego statusu, jaki mają usługi nadawcze. Cel ten został częściowo osiągnięty[13]. W listopadzie 2007 r. Komisja opublikowała komunikat, w którym przedstawiono potrzebę odpowiedniej koordynacji zarządzania widmem na szczeblu UE oraz możliwe rozwiązania tej kwestii[14].

Przygotowanie techniczne pod auspicjami CEPT

Zgodnie z założeniami polityki UE Komisja zwróciła się do ekspertów z państw członkowskich działających w ramach CEPT o przygotowanie ekspertyzy technicznej, udzielając im w tym celu formalnego mandatu[15]. W odpowiedzi na mandat Komisji CEPT przedstawiła najważniejsze elementy techniczne niezbędne do współistnienia w części widma określanej jako dywidenda cyfrowa dwukierunkowych sieci o niskiej/średniej mocy (np. do celów bezprzewodowych sieci szerokopasmowych) i tradycyjnych sieci nadawczych o wysokiej mocy. Działania te umożliwiły dalsze prace przygotowawcze nad harmonizacją techniczną podzakresu 790-860 MHz.

Badanie Komisji dotyczące aspektów socjoekonomicznych

Aby zrozumieć skutki socjoekonomiczne potencjalnych sposobów wykorzystania dywidendy cyfrowej w ramach różnych strategii działań, Komisja przeprowadziła zakrojone na szeroką skalę badanie, którego celem była analiza i ocena różnych aspektów socjoekonomicznych przy użyciu stosownych modeli ekonomicznych[16]. Wyniki tego badania miały kluczowe znaczenie przy pracach nad propozycjami przedstawionymi w niniejszym komunikacie.

Intensywne konsultacje

Komisja przeprowadziła z zainteresowanymi podmiotami szereg konsultacji, które odbyły się w różnych formach, takich jak rozmowy prowadzone przez konsultantów, oficjalne wystąpienia, dwa specjalne spotkania warsztatowe dla państw członkowskich, konsultacje z Zespołem ds. Polityki Widma Radiowego i wreszcie konsultacje publiczne dotyczące niniejszych propozycji[17].

2.2. Mapa drogowa UE jako praktyczny sposób dalszych działań

Od strony praktycznej proponuje się, aby niezbędną koordynację osiągnąć za pomocą „mapy drogowej UE”, która posłuży do wdrożenia uzgodnionych działań. Duża część tych działań – wybiegających poza to, co państwa członkowskie mogłyby osiągnąć samodzielnie – powinna się koncentrować na dalszym zwiększaniu ilości i jakości dywidendy cyfrowej. Ponadto plany działań powinny być na tyle elastyczne, aby możliwe było uwzględnienie specyficznych uwarunkowań krajowych, biorąc pod uwagę zwłaszcza różne uregulowania prawne dotyczące działalności nadawczej. Równocześnie jednym z celów mapy drogowej powinno być zapewnienie długofalowej zbieżności między podejściami krajowymi, aby wspierać innowacje i korzyści dla konsumentów, wzmocnić jednolity rynek oraz zwiększyć konkurencyjność UE.

2.3. Zatwierdzenie przez Parlament Europejski i Radę

Część istotnych decyzji dotyczących priorytetów UE w zakresie dywidendy cyfrowej ma zasadniczo charakter polityczny. Z tego względu tak ważny będzie udział Parlamentu Europejskiego i Rady zarówno na etapie przygotowań, jak i na etapie podejmowania głównych decyzji odnoszących się do strategicznych części mapy drogowej. Dywidenda cyfrowa stwarza możliwość wprowadzenia bardziej elastycznego podejścia do zarządzania widmem, tak więc propozycje przedstawione w niniejszym komunikacie będą stanowić istotny wkład w opracowanie strategicznego podejścia do polityki dotyczącej widma.

Aby uzyskać zatwierdzenie głównych elementów strategicznych przyszłej mapy drogowej UE dotyczącej dywidendy cyfrowej przez Parlament Europejski i Radę, Komisja planuje nawiązać do przyszłego programu polityki w dziedzinie widma radiowego, przedstawionego w projekcie reformy ram regulacyjnych usług łączności elektronicznej[18], której zatwierdzenie oczekiwane jest w nadchodzących miesiącach.

2.4. Propozycje Komisji dotyczące dalszych działań

Przedstawione poniżej propozycje Komisji dzielą się na działania, które cieszą się już sporym poparciem i które należy podjąć w celu osiągnięcia najpilniejszych celów, jakimi są wzrost gospodarczy i zmniejszenie różnic w dostępie do technologii cyfrowych, a także w celu zapewnienia jasności państwom członkowskim, które jako pierwsze przejdą na nadawanie cyfrowe, oraz działania, które wymagają poprzedzonej konsultacjami zgody Parlamentu Europejskiego i Rady.

3. POTRZEBA PODJęCIA PILNYCH DZIAłAń W CELU UZYSKANIA NATYCHMIASTOWYCH KORZYśCI

Jeżeli dywidenda cyfrowa ma skutecznie i terminowo przyczynić się do realizacji unijnych planów naprawy gospodarczej i jeżeli ma zapewnić maksymalne zwiększenie korzyści dla konsumentów, należy w trybie pilnym podjąć dwa kluczowe działania. Ich głównym celem jest uniemożliwienie powstania różnic w uwarunkowaniach krajowych, które zakłóciłyby ustanowienie jednolitego rynku przyszłych usług i sprzętu oraz osiągnięcie związanej z nimi ekonomii skali, bez przesądzania o strategicznych decyzjach politycznych, które powinny podjąć Parlament Europejski i Rada. Działania te są tematem zalecenia Komisji „Ułatwienia w wykorzystaniu dywidendy cyfrowej w Unii Europejskiej”[19].

3.1. Zapewnienie całkowitego wyłączenia analogowego sygnału telewizyjnego do 2012 r.

Decyzja strategiczna o zaprzestaniu nadawania w systemie analogowym została już podjęta, ale mimo uprzednich zobowiązań politycznych określających rok 2012 jako cel dla UE, rzeczywisty termin całkowitego wyłączenia sygnału analogowego w Europie nadal pozostaje niepewny. Ze względu na fakt, iż dywidenda cyfrowa będzie w pełni dostępna dopiero po wyłączeniu sygnału analogowego, proces ten należy koniecznie przeprowadzić zgodnie z ustalonym harmonogramem we wszystkich państwach członkowskich.

Państwa członkowskie, które nie przeszły jeszcze na nadawanie cyfrowe, są proszone o potwierdzenie, że zobowiązują się do rzeczywistego wyłączenia analogowego sygnału telewizyjnego przed upływem unijnego terminu, czyli przed dniem 1 stycznia 2012 r., oraz że zobowiązują się do podjęcia w tym celu wszelkich koniecznych działań przygotowawczych.

3.2. Zapewnienie spójnego modelu otwarcia podzakresu 790-862 MHz dla usług łączności elektronicznej poprzez przyjęcie zharmonizowanych warunków technicznych wykorzystania tego podzakresu

Część państw członkowskich[20] już jest lub wkrótce będzie w stanie podjąć decyzję o otwarciu zakresu 790-862 MHz dla usług łączności elektronicznej. Oczekuje się, że państwa członkowskie szybko podejmą stosowne kroki, tak więc jeżeli Wspólnota nie zapewni w trybie pilnym modelu koordynacji działań, rynkowi wewnętrznemu będzie groziło rozdrobnienie, a ekonomia skali, którą można by osiągnąć, zostanie zaprzepaszczona.

Zgodnie z decyzją o spektrum radiowym[21] Komisja zamierza przedłożyć Komitetowi ds. Widma Radiowego projekt decyzji WE w sprawie harmonizacji technicznej podzakresu 790-862 MHz, aby przed końcem 2009 r. Komitet wydał w sprawie projektu opinię o charakterze regulacyjnym. Na mocy tej decyzji państwa członkowskie nie byłyby zobowiązane do udostępnienia tego podzakresu dla zastosowań innych niż działalność nadawcza, ale jeżeli dane państwo członkowskie podjęłoby taką decyzję, musiałoby zastosować wspólne parametry techniczne.

Powyższe ustalenie jest zgodne ze stanowiskiem Zespołu ds. Polityki Widma Radiowego, przedstawionym w jego opinii w sprawie dywidendy cyfrowej[22], w którym zaleca on, by Komisja szybko podjęła działania mające na celu wsparcie udostępnienia górnej części dywidendy cyfrowej (790-862 MHz) na neutralnych zasadach na potrzeby usług łączności elektronicznej. Zgodnie z zaleceniem Zespołu, Komisja powinna przedstawić ostateczną propozycję dotyczącą tego podzakresu najpóźniej do dnia 31 października 2009 r., aby zainteresowane podmioty miały wystarczającą ilość czasu na zaplanowanie inwestycji i zakończenie niezbędnych przygotowań technicznych poprzedzających rzeczywiste wyłączenie sygnału analogowego w 2012 r[23].

Kwestią kluczową jest to, by państwa członkowskie wspierały starania na rzecz prawnego uregulowania sytuacji dotyczącej zharmonizowanych warunków wykorzystania we Wspólnocie podzakresu 790-862 MHz oraz by nie podejmowały żadnych działań, które mogłyby utrudnić wprowadzenie środka służącego harmonizacji na szczeblu UE.

Przygotowania techniczne, które są konieczne w celu udostępnienia tego podzakresu, powinny obejmować odpowiednie środki mające na celu zapobieganie zakłóceniom w funkcjonowaniu obecnych usług i sprzętu.

4. ŚRODKI WYMAGAJąCE DECYZJI STRATEGICZNEJ

Niektóre środki, które należy podjąć w celu uzyskania pełnych korzyści z dywidendy cyfrowej, nie obejmują decyzji o charakterze technicznym, lecz politycznym, i z tego względu przy określaniu strategicznych kierunków polityki konieczne jest pełne zaangażowanie Parlamentu Europejskiego i Rady. Działania te można zrealizować w ramach przyszłego programu polityki w dziedzinie widma radiowego, który również powinien stanowić integralną część przyszłej europejskiej agendy cyfrowej[24].

4.1. Przyjęcie wspólnego stanowiska UE w celu zapewnienia skuteczniejszej koordynacji transgranicznej z państwami spoza UE

Sposób, w jaki państwa trzecie graniczące z UE będą wykorzystywać w przyszłości zakres UHF, ma kluczowe znaczenie, ponieważ wpłynie na to, jak dywidendę cyfrową będzie można wykorzystać w państwach członkowskich dotkniętych zakłóceniami transgranicznymi. Wpłynie on również pośrednio na inne państwa członkowskie. Działania w sąsiadujących państwach trzecich będą mieć również wpływ na ekonomię skali i potencjalny zasięg przyszłych innowacyjnych usług w skali całego regionu.

W tym kontekście planowana na początek 2012 r. Światowa Konferencja Radiokomunikacyjna będzie miała decydujące znaczenie w odniesieniu do przyszłych strategicznych kierunków polityki w państwach trzecich. Państwa członkowskie UE muszą zatem zademonstrować swoje zaangażowanie na rzecz dywidendy cyfrowej na szczeblu międzynarodowym, przedstawiając wspólne stanowisko UE dotyczące najważniejszych celów.

Przyjęcie wspólnego stanowiska UE w sprawie kluczowych aspektów dywidendy cyfrowej, zatwierdzonego przez Parlament Europejski i Radę, znacznie zwiększyłoby skuteczność UE w pozyskiwaniu wsparcia podczas negocjacji w ramach Światowej Konferencji Radiokomunikacyjnej.

Ponadto Komisja mogłaby zapewnić państwom członkowskim pomoc podczas prowadzonych przez nie negocjacji dwu- i wielostronnych z państwami spoza UE[25].

4.2. Otwarcie podzakresu 790-862 MHz na potrzeby usług łączności elektronicznej w całej UE

W ramach przeprowadzonego przez Komisję badania przeanalizowano, jak kształtować się mogą skutki gospodarcze oraz koszty/korzyści przy różnych założeniach dotyczących podaży i popytu na widmo[26] w okresie obejmującym 15 lat, począwszy od 2012 r. Badanie wykazało, że otwarcie do 2015 r. jednej części dywidendy cyfrowej – podzakresu 790-862 MHz – na potrzeby bezprzewodowych usług szerokopasmowych, we wszystkich państwach członkowskich i na wspólnych warunkach, przyniosłoby w porównaniu z indywidualnymi inicjatywami krajowymi wartość dodaną[27] wynoszącą co najmniej 17 mld EUR, lub nawet do 44 mld EUR, w zależności od tempa rozwoju bezprzewodowych usług szerokopasmowych w tym podzakresie[28].

Dlatego też na podstawie badania uznano, że otwarcie podzakresu 790-862 MHz, które jest już rozważane w kilku państwach członkowskich, będzie najpraktyczniejszym sposobem uzyskania natychmiastowych korzyści z dywidendy cyfrowej. Również z tego powodu Komisja proponuje przyjęcie w trybie pilnym środka technicznego mającego zastosowanie do tego podzakresu. Decyzja w sprawie harmonizacji technicznej nie zobowiąże jednak państw członkowskich do zaprzestania korzystania z nadajników o wysokiej mocy ani do otwarcia tego podzakresu na potrzeby usług łączności elektronicznej ze względu na konieczność uwzględnienia różnych uwarunkowań dotyczących działalności nadawczej w poszczególnych państwach członkowskich.

Aby uzyskać pełne korzyści z harmonizacji na szczeblu UE, Komisja może zwrócić się do Parlamentu Europejskiego i Rady o wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny zakończyć wykorzystywanie podzakresu 790-862 MHz do celów usług nadawczych o wysokiej mocy oraz w pełni wprowadzić w życie decyzję UE w sprawie harmonizacji technicznej przed upływem konkretnego, uzgodnionego na szczeblu UE terminu.

Kolejną korzyścią ustanowienia ostatecznego terminu udostępnienia przedmiotowego podzakresu na potrzeby nowych usług jest uniknięcie sytuacji, w której państwa członkowskie, nadal wykorzystując podzakres do celów nadawczych, utrudniają skuteczne wdrożenie nowych usług w innych państwach członkowskich z powodu zakłóceń transgranicznych, i tym samym uniemożliwiają osiągnięcie pełnego zasięgu przez bezprzewodowe urządzenia szerokopasmowe.

4.3. Uzyskanie minimalnego poziomu efektywności wykorzystania widma w odniesieniu do przyszłych zastosowań dywidendy cyfrowej

Dywidenda cyfrowa jest rzadkim i cennym zasobem publicznym, który ma służyć celom o charakterze kulturalnym, gospodarczym i społecznym. Z tego względu wszyscy potencjalni użytkownicy powinni mieć motywację do tego, aby zapewnić jego efektywne wykorzystanie, chociaż należy pamiętać, że może się to wiązać z dodatkowymi kosztami inwestycji w wydajne technologie. Proces ten można by znacznie ułatwić uzgadniając minimalny poziom efektywnego wykorzystania widma, który powinien zostać osiągnięty przez każdego użytkownika dywidendy cyfrowej.

Aby zapewnić jak najlepsze wykorzystanie dywidendy cyfrowej i stworzyć spójne ramy dla konkretnych środków technicznych dotyczących efektywnego wykorzystania widma, na szczeblu UE można określić wspólne minimalne wymogi dotyczące efektywnego wykorzystania widma przez wszystkie urządzenia.

W czasach, kiedy konieczne jest wprowadzanie surowych ograniczeń finansowych, osiągnięcie tego celu będzie wymagać zdecydowanego zaangażowania politycznego, aby przekonać wszystkie zainteresowane podmioty o szeregu korzyści wypływających z tej inicjatywy, a także jasnego planu działania.

5. PERSPEKTYWA NA PRZYSZłOśC: DALSZA POPRAWA WYKORZYSTANIA DYWIDENDY CYFROWEJ

Zmienny charakter dywidendy cyfrowej sprawia, że próby jej uregulowania to proces dynamiczny: rozwój nowych technologii i usług, popyt na rynku i potrzeby społeczne sprawią, że działania ustanowione w ramach mapy drogowej trzeba będzie odpowiednio dostosowywać. Oprócz pilnych działań o charakterze strategicznym przedstawionych powyżej, istnieją też inicjatywy wybiegające w bardziej odległą przyszłość, które w dłuższej perspektywie mogą doprowadzić do zwiększenia ilości i użyteczności dywidendy cyfrowej. Dodatkowe możliwości, które można uzyskać, umożliwiłyby UE znalezienie odpowiedzi na przyszłe wyzwania, takie jak np. nagły wzrost zapotrzebowania na widmo dla nowych, zastosowań, których nadejścia nie można było wcześniej przewidzieć. Ze względu na długi cykl planowania dotyczący widma, aby inicjatywy takie przyniosły efekty, należy je uzgadniać znacznie wcześniej (zazwyczaj od 5 do 10 lat wcześniej) i należy je poprzedzić odpowiednią oceną skutków oraz analizą ich potencjalnego wpływu na konkurencję.

Najbardziej obiecujące inicjatywy, które zidentyfikowano w badaniu Komisji, są następujące:

1. Wspieranie współpracy między państwami członkowskimi, tak aby w przyszłości wspólnie korzystały one z planów rozmieszczenia sieci nadawczych (np. migracja do MPEG-4 lub DVB-T2). Celem współpracy na szczeblu UE mogłoby być ustalenie terminu migracji sieci do systemów o wyższym standardzie efektywności wykorzystania widma oraz opracowanie wspólnych wytycznych dotyczących przeprowadzenia takiej migracji.

2. Wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym wszystkie odbiorniki telewizyjne sprzedawane w UE po upływie konkretnego terminu (który będzie ustalony później) powinny być przystosowane do użytku w standardzie kodowania transmisji cyfrowej nowej generacji, takim jak np. standard H264/MPEG-4 AVC. Odbiorniki musiałyby być również kompatybilne wstecznie ze starszymi standardami, aby możliwy był odbiór przekazu nadawanego w poprzednich standardach. Taki ambitny środek, wprowadzony już we Francji i planowany w Hiszpanii, stworzyłby w Europie masę krytyczną sprzętu TV wysokiej klasy i przyspieszyłby rozmieszczenie odpowiedniej infrastruktury sieci.

3. Określenie minimalnego standardu dotyczącego odporności cyfrowych odbiorników telewizyjnych na zakłócenia (odporność na zakłócenia). Producenci sprzętu i operatorzy już od pewnego czasu zwracają uwagę na konieczność zagwarantowania, by urządzenia łączności elektronicznej i odbiorniki telewizyjne nie zakłócały nawzajem swojego funkcjonowania. Mimo iż parametry techniczne określone dla wykorzystania części zakresu UHF do celów łączności bezprzewodowej będą uniemożliwiać powstawanie zakłóceń sygnału telewizyjnego, określenie minimalnego standardu odporności odbiorników na możliwe zakłócenia zagwarantuje konsumentom lepszą jakość odbioru oraz obniży koszt środków zapobiegającym zakłóceniom, które mogą być wymagane w odniesieniu do sprzętu pracującego w sąsiadujących zakresach częstotliwości.

4. Możliwość powszechniejszego wykorzystania sieci jednoczęstotliwościowych ( ang. Single Frequency Networks , SFN). Sieci tego rodzaju są znacznie wydajniejsze jeżeli o chodzi o wykorzystanie widma, ponieważ są w stanie objąć swym zasięgiem duże obszary geograficzne bez konieczności zmiany częstotliwości nośnych. Ich działanie musi jednak jeszcze zostać ocenione w praktyce. Państwa członkowskie mogłyby zostać poproszone o wymianę doświadczeń dotyczących wykorzystania sieci SFN przy pomocy Komitetu ds. Widma Radiowego, który byłby odpowiedzialny za zbieranie i ocenę informacji.

5. Wspieranie badań dotyczących systemów łączności ruchomej o „zmiennej częstotliwości”. Opracowanie takich systemów wymagałoby znacznych nakładów, które byłyby zbyt wysokie dla pojedynczych producentów, lecz które można by osiągnąć na zasadzie współpracy, zwłaszcza jeżeli Wspólnota przekazałaby fundusze na ten cel.

6. Zapewnienie ciągłości funkcjonowania mikrofonów bezprzewodowych i innych podobnych urządzeń dzięki określeniu częstotliwości, które mają być zharmonizowane w przyszłości . Celem tego działania byłoby określenie najlepszej strategii zapewnienia obecnym użytkownikom i producentom urządzeń korzystających z odpowiednich zakresów częstotliwości wydajnej „ścieżki migracji”. Działanie to mogłoby obejmować dalsze prace techniczne prowadzone przez CEPT[29] w ramach mandatu udzielonego jej przez Komisję Europejską.

7. Przyjęcie wspólnego stanowiska w sprawie potencjalnego wykorzystania „białych plam” jako możliwej dywidendy cyfrowej. Państwa członkowskie zostałyby poproszone o przeanalizowanie, we współpracy z Komisją, możliwości udostępnienia w Europie „białych plam”, znanych również jako częstotliwości przeplecione (niewykorzystane widmo znajdujące się między obszarami pokrycia stacji telewizyjnych), na potrzeby sprzętu wykorzystującego kognitywne technologie radiowe[30] w oparciu o wspólny zestaw parametrów technicznych.

6. WNIOSEK

Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady o wydanie opinii na temat niniejszych propozycji politycznych dotyczących skoordynowanego podejścia do dywidendy cyfrowej. Po uwzględnieniu uwag obu instytucji Komisja zamierza włączyć elementy tych propozycji do ogólniejszego planu działań dotyczącego widma radiowego, który w 2010 r. zostanie przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu jego przyjęcia.

Ponadto Komisja w trybie pilnym przedłoży Komitetowi ds. Widma Radiowego wniosek dotyczący harmonizacji technicznej podzakresu 790-862 MHz do celów usług łączności elektronicznej, aby Komitet wydał w tej sprawie opinię o charakterze regulacyjnym.

Państwa członkowskie zostaną również poproszone o to, by do połowy 2010 r. przedłożyły Komisji sprawozdania na temat postępów w procesie terminowego wyłączania sygnałów analogowych.

[1] Dywidenda powstanie w zakresie UHF (470-862 MHz), w którym nadawana jest większość naziemnych sygnałów telewizyjnych.

[2] Pięć państw członkowskich przeszło już na nadawanie cyfrowe: Niemcy, Finlandia, Luksemburg, Szwecja, Niderlandy. Przejścia na nadawanie cyfrowe dokonano też w znacznej części regionów dwóch innych państw członkowskich - Belgii i Austrii.

[3] COM (2007) 700 „Pełne wykorzystanie potencjału dywidendy cyfrowej w Europie: wspólne podejście do zagospodarowania zakresów częstotliwości zwolnionych w wyniku przejścia na nadawanie cyfrowe”.

[4] Konkluzje Rady z dnia 12 czerwca 2008 r.

[5] Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 września 2008 r. [2008/2099(INI)].

[6] Zob. np. COM (2006) 129 komunikat Komisji w sprawie niwelowania różnic w dostępie do łączy szerokopasmowych.

[7] COM(2008) 800; zob. również konkluzje prezydencji, Rada Europejska z dnia 12 grudnia 2008 r.

[8] Rada ds. Konkurencyjności, „Dokument dotyczący kluczowych zagadnień” z marca 2009 r.

[9] Procedura przydziału częstotliwości radiowych powinna być obiektywna, przejrzysta, niedyskryminacyjna oraz proporcjonalna, aby uniknąć zakłócenia konkurencji, zwłaszcza spowodowanego nierównym przydziałem widma.

[10] Badanie Komisji „Europejskie podejście do dywidendy cyfrowej” z września 2009 r. , przeprowadzone przez Analysys Mason, DotEcon i Hogan&Hartson. Adres internetowy: http://ec.europa.eu/information_society/policy//radio_spectrum/documents/studies/index_en.htm#digitaldividend2009

[11] COM(2005) 461 „Priorytety polityki spektrum radiowego UE w zakresie przejścia na nadawanie cyfrowe w kontekście zbliżającej się Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej ITU w roku 2006 (RRC-06)”.

[12] COM (2007) 371 w sprawie przygotowań do Światowej Konferencji Radiokomunikacyjnej ITU 2007.

[13] Kilka państw członkowskich skorzystało z mechanizmu, który umożliwił im wykorzystanie zakresu 790-862 MHz do celów usług łączności ruchomej, w oczekiwaniu na podział tego zakresu między usługi łączności ruchomej a usługi nadawcze, który w większości przypadków wejdzie w życie w 2015 r.

[14] COM(2007) 700.

[15] Mandat Komisji dla CEPT w zakresie rozważań technicznych dotyczących możliwości harmonizacji dywidendy cyfrowej w Unii Europejskiej.

[16] Więcej szczegółowych informacji można znaleźć pod adresem http://www.analysysmason.com/EC_digital_dividend_study.

[17] Streszczenie jest dostępne na stronie: http://ec.europa.eu/information_society/policy/ecomm/radio_spectrum/topics/reorg/_digdiv_200907/index_en.htm

[18] Artykuł 8a ust. 3 (numeracja tymczasowa) projektu zmienionej dyrektywy ramowej.

[19] Zalecenie Komisji przyjęte w powiązaniu z niniejszym komunikatem.

[20] W ostatnim okresie: Austria, Republika Czeska, Finlandia, Francja, Niemcy, Hiszpania, Szwecja, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo.

[21] Decyzja nr 676/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie ram regulacyjnych dotyczących polityki spektrum radiowego we Wspólnocie Europejskiej.

[22] Opinia Zespołu ds. Polityki Widma Radiowego z dnia 18 września 2009 r. http://rspg.groups.eu.int/rspg_opinions/index_en.htm.

[23] Przygotowania te obejmują koordynację zwolnienia tego podzakresu, wykorzystywanego obecnie przez usługi nadawcze o wysokiej mocy, oraz organizację przydziału w taki sposób, aby zapewnić warunki sprzyjające innowacyjnym zastosowaniom, takim jak np. bezprzewodowe łącza szerokopasmowe.

[24] Zob. w dok. „Założenia polityczne dla następnej Komisji”. Przewodniczący J. M. Barroso, (2009). http://ec.europa.eu/commission_barroso/president/pdf/press_20090903_PL.pdf

[25] Zob. również opinia Zespołu ds. Polityki Widma Radiowego „Kwestie dotyczące widma radiowego na zewnętrznych granicach UE”, RSPG08-232 z dnia 19 czerwca 2008 r. http://rspg.ec.europa.eu/_documents/documents/meeting/rspg16/_finalopinion_outereuborders..

[26] W ramach badania trzy scenariusze dotyczące popytu na widmo i sześć scenariuszy dotyczących podaży na widmo (z uwzględnieniem różnych prognoz dotyczących zapotrzebowania na usługi nadawcze i bezprzewodowe usługi szerokopasmowe w danym okresie czasu) porównano ze scenariuszem referencyjnym odzwierciedlającym sytuację w przypadku braku koordynacji na szczeblu europejskim.

[27] Dodana wartość prywatna netto (wartość bieżąca netto zgromadzona w ciągu 15 lat).

[28] Dane te stanowią część szacunkowej wartości dodanej skoordynowanych działań UE w obrębie całej dywidendy cyfrowej (dla usług nadawczych i bezprzewodowych usług szerokopasmowych), omówionej w rozdziale 1. Szczegółowe informacje znajdują się ocenie skutków, część 5.4.

[29] Europejska Konferencja Administracji Poczty i Telekomunikacji.

[30] Kognitywne technologie radiowe umożliwiają identyfikację i tymczasowe wykorzystanie przez sprzęt radiowy tych częstotliwości, które nie są w danym momencie zajęte przez głównego użytkownika.