Sprawozdanie Komisji dla Rady na temat doświadczeń zdobytych w ramach wykonania dyrektywy 98/58/WE dotyczącej ochrony zwierząt hodowlanych /* COM/2006/0838 końcowy */

[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 19.12.2006

KOM(2006) 838 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

na temat doświadczeń zdobytych w ramach wykonania dyrektywy 98/58/WE dotyczącej ochrony zwierząt hodowlanych

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

na temat doświadczeń zdobytych w ramach wykonania dyrektywy 98/58/WE dotyczącej ochrony zwierząt hodowlanych (Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. INFORMACJE PODSTAWOWE

Prawidłowe egzekwowanie prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie dobrostanu zwierząt stanowi z punktu widzenia obywateli UE priorytet. Dorobkiem minionych 25 lat jest pokaźny korpus prawodawstwa UE w dziedzinie ochrony zwierząt hodowlanych; za ich wykonanie odpowiadają natomiast w głównej mierze państwa członkowskie.

Komisja podkreślała potrzebę zagwarantowania skutecznego egzekwowania istniejących przepisów prawodawstwa UE w tej dziedzinie. Otóż niniejsze sprawozdanie należy do kluczowych działań na rok 2006 przewidzianych Wspólnotowym planem działań na rzecz ochrony i dobrostanu zwierząt[1] , podkreślającym potrzebę sprawnego wdrożenia.

Dyrektywa 98/58/WE dotycząca ochrony zwierząt hodowlanych [2] wyznacza ogólne wymagania w dziedzinie dobrostanu zwierząt, wypływające z zatwierdzenia przez Wspólnotę[3] Europejskiej Konwencji w sprawie ochrony zwierząt hodowlanych (będącej Konwencją Rady Europy). W Konwencji zawarto dalsze zalecenia odnoszące się do wielu kategorii zwierząt, których wykonanie jest obowiązkiem państw członkowskich. Ponadto prawodawstwo unijne w dziedzinie ochrony zwierząt hodowlanych zostało ściślej sprecyzowane w szczegółowych dyrektywach dotyczących kur niosek (dyrektywa 1999/74/WE[4]), cieląt (dyrektywa 91/629/EWG[5]) oraz świń (dyrektywa 91/630/EWG[6]).

Zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy 98/58/WE Komisja przedłoży Radzie sprawozdanie na temat doświadczenia nabytego przez państwa członkowskie w trakcie wdrażania przedmiotowej dyrektywy, w razie potrzeby wraz z ewentualnymi wnioskami uzupełniającymi. Zdaniem Komisji przedłożenie wniosków Radzie powinno być poprzedzone ustaleniem bardziej dokładnego odzwierciedlenia stanu faktycznego, w szczególności poprzez usprawnienie systemu sprawozdawczości państw członkowskich.

W sprawozdaniu tym poddany zostanie weryfikacji stopień wykonania wyżej wymienionego prawodawstwa wspólnotowego w poszczególnych państwach członkowskich, a Rada zostanie powiadomiona o decyzji Komisji zastępującej decyzję Komisji 2000/50/WE[7] w sprawie minimalnych wymagań dotyczących kontroli gospodarstw rolnych, w których zwierzęta są trzymane w celach hodowlanych.

Doświadczenia zdobyte przez Komisję w trakcie wdrażania decyzji Komisji 2000/50/WE wskazywały na konieczność podjęcia następujących kroków:

- poprawa przejrzystości wyników kontroli prowadzonych przez państwa członkowskie w tej dziedzinie, oraz

- dostosowanie tego narzędzia do nowego podejścia w dziedzinie monitorowania łańcucha żywnościowego, jakie wprowadza rozporządzenie (WE) nr 882/2004[8] w sprawie kontroli urzędowych w dziedzinie łańcucha żywnościowego.

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 zobowiązuje państwa członkowskie do wdrożenia planów kontroli i do składania sprawozdań rocznych zawierających wyniki kontroli przeprowadzonych w szeregu obszarów związanych z bezpieczeństwem żywności, w tym również z dobrostanem zwierząt. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2006 r.

Ponadto, począwszy od 2003 r. w ramach zreformowanej Wspólnej Polityki Rolnej wprowadzana jest koncepcja współzależności. Zgodnie z tą koncepcją rolnicy otrzymają dopłaty bezpośrednie jedynie pod warunkiem zachowania określonych przepisów dobrostanu zwierząt[9]. Wspomniany warunek stosuje się w odniesieniu do przepisów dobrostanu zwierząt od dnia 1 stycznia 2007 r. Stanowi to dla Komisji dodatkowy argument na rzecz opracowania z wyprzedzeniem narzędzi oceny stopnia wykonania unijnych regulacji w zakresie dobrostanu zwierząt w odniesieniu do zwierząt hodowlanych.

2. GŁÓWNE USTALENIA

2.1 Źródła informacji

Obecnie w każdym z państw członkowskich kontrole dobrostanu zwierząt przeprowadzane są w terenie, a ich ustalenia przedkładane właściwym organom centralnym, które z kolei przekazują te dane Komisji. Dane te składają się na sprawozdania państw członkowskich wymagane zgodnie z decyzją 2000/50/WE (zob. załącznik, tabele 4-9). Sprawozdanie niniejsze opiera się ponadto na sprawozdaniach pokontrolnych ekspertów Komisji. Eksperci odpowiadają za sprawdzenie prawidłowego wdrażania prawodawstwa Wspólnoty w tej dziedzinie (zob. załącznik, tabele 2 i 3).

2.2 Transpozycja prawodawstwa UE , wytyczne oraz szkolenie urzędników

Stan transpozycji prawodawstwa UE w prawie krajowym większości państw członkowskich wizytowanych przez specjalistów Komisji jest obecnie zadowalający. Realia transponowania prawodawstwa UE są jednakże dość zróżnicowane. Podczas gdy w niektórych państwach członkowskich wprowadzone zostały normy dobrostanu wykraczające poza standardy Wspólnoty, w innych państwach członkowskich wdrożenie zostało opóźnione.

Ponadto w pewnych przypadkach i w niektórych państwach członkowskich specjaliści Komisji stwierdzili, że najważniejszą przyczyną niezadowalającej jakości kontroli był niedostateczny stan wyszkolenia lub wytycznych zapewnionych urzędowym inspektorom.

2.3 Planowanie i skuteczność kontroli nadal wymagają poprawy

W latach 2000-2003 specjaliści Komisji stwierdzili, że tylko nieliczne spośród właściwych organów ustaliły szczegółowe krajowe programy, dzięki którym możliwe byłoby zagwarantowanie zadowalającego poziomu monitorowania i egzekwowania przepisów. Tym niemniej w latach 2004-2005 w wielu państwach członkowskich zaobserwowano postępy w zakresie uzupełnienia tej luki.

Często kontrole gospodarstw dotyczyły innych obszarów (np. programów w dziedzinie ochrony zdrowia zwierząt, pobierania próbek pozostałości itp.). Wiele korzyści może wypływać z zintegrowanego podejścia do kontroli gospodarstw, pod warunkiem że wszelkie kwestie poddawane kontroli zostaną równie skutecznie zaplanowane i zrealizowane. A jednak – podczas gdy inne programy traktowano znacznie bardziej priorytetowo – sprawy dobrostanu zwierząt zostały na wielu szczeblach pozostawione w gestii inicjatywy lokalnej.

Ten stan rzeczy zaowocował w niektórych przypadkach dość powierzchownym trybem kontroli dobrostanu zwierząt. Niedopatrzenia zostały w części nadrobione przez niektóre z właściwych organów poprzez opracowanie szczegółowych list kontrolnych w dziedzinie dobrostanu zwierząt.

Zaobserwowano ostatnio oznaki poprawy w typowaniu kontrolowanych gospodarstw w niektórych z państw członkowskich. Wydaje się to wynikać ze stopniowego wdrażania rozporządzenia (WE) nr 882/2004, jak również z pogłębienia świadomości władz co do inherentnego związku pomiędzy spełnieniem wymagań w dziedzinie dobrostanu zwierząt a możliwością otrzymania dopłat bezpośrednich (Rozporządzenie o współzależności).

W dalszym ciągu konieczne jest jednak dokonanie dalszych postępów w tym zakresie tam, gdzie kontroli pod kątem dobrostanu zwierząt nie prowadzi się z uwzględnieniem jakiejkolwiek rozsądnej skali dokładności.

2.4 Rejestracja i sprawozdawczość – zróżnicowane wyniki

Dostępne dziś Komisji dane dowodzą, że w niektórych państwach członkowskich szczegółowe ustalenia kontrolne i wynikające z nich kroki nie były systematycznie dokumentowane, a niejednokrotnie nie funkcjonował żaden właściwy system sprawozdawczości.

Z drugiej strony, niektóre z państw członkowskich opracowały elektroniczne systemy sprawozdawczości, pozwalające na szybką i precyzyjną konsolidację danych.

Doświadczenie uczy, że wykorzystanie prawidłowych list kontrolnych, przy uwzględnieniu wszystkich wymagań ustanowionych dyrektywą 98/58/WE, ma kluczowe znaczenie dla objęcia wszystkich aspektów hodowli związanych z dobrostanem zwierząt. Pomimo widocznych postępów poczynionych ostatnio przez niektóre z państw członkowskich, wciąż w zbyt wielu przypadkach zaniedbuje się stosowania list kontrolnych, lub też ogranicza się je do szczegółowych wymagań ustawodawczych w odniesieniu do danego gatunku. Ta okoliczność ogranicza wagę gromadzonych informacji.

Ponadto w celu otrzymania odpowiedniego obrazu sytuacji na poziomie krajowym lub unijnym, dane dotyczące kontroli powinny być gromadzone zgodnie z jednolitymi kategoriami, jakie ustalono decyzją 2000/50/WE. Specjaliści Komisji donoszą, że wzory list kontrolnych nie zawsze zapewniają uwzględnienie wszystkich kryteriów w trakcie kontroli.

2.5 Poważne trudności z otrzymaniem i analizą danych napływających z państw członkowskich (zob. załącznik, tabele 4-9)

Jedynie trzy z państw członkowskich złożyły na czas (tj. przed 30 czerwca 2002 r.) zadowalające sprawozdania z lat 2000-2001; w odniesieniu do lat 2002-2003 zaś – tylko jedno. Komisja musiała przypominać państwom członkowskim o ich zobowiązaniach w dziedzinie sprawozdawczości w odniesieniu do obu tych okresów – czy to z uwagi na brak sprawozdania, czy też na jego nieodpowiednią formę lub też z powodu podstawowych niekonsekwencji zawartych w nim danych (zob. załącznik, tabela 1).

Dane przedłożone przez państwa członkowskie sprawiają trudności w interpretacji, a to z dwóch powodów:

(a) rozbieżności danych pochodzących od poszczególnych państw członkowskich;

(b) prawdopodobieństwo znacznych różnic w metodach gromadzenia danych przyjętych przez różne państwa członkowskie.

Komisja skłania się ku wnioskowi, że dzielące państwa członkowskie różnice w danych mogą wynikać raczej ze sposobu obliczania liczby kontroli, aniżeli z rzeczywistych warunków hodowli.

2.6 Ustalenia techniczne według sprawozdań państw członkowskich

Naruszenia odnotowane w sprawozdaniach przez państwa członkowskie były w większości przypadków powiązane z jedną z czterech kategorii nieprawidłowości zdefiniowanych przez Komisję decyzją 2000/50/WE. Są to nieprawidłowości w zakresie: pomieszczeń, swobody ruchów, prowadzenia rejestrów oraz kontroli.

W odniesieniu do kategorii „ pomieszczeń ”, stosowna definicja obejmuje nieodpowiednio zaprojektowane pomieszczenia i urządzenia, jak również nieodpowiednie wyposażenie w rodzaju systemów wentylacji i oświetlenia. Hodowle świń częściej niż hodowle innych gatunków występują w tej kategorii naruszeń.

Kategoria „ swobody ruchów ” dotyczy m.in. nadmiernego stłoczenia zwierząt. Tę kategorię naruszeń obserwuje się równomiernie w odniesieniu do wszystkich gatunków (cieląt, świń i kur niosek).

Kategorie „ kontroli ” oraz „ prowadzenia rejestrów ” odnoszą się, odpowiednio, do nieprawidłowego badania zwierząt oraz niewystarczającej dokumentacji zabiegów weterynaryjnych oraz śmiertelności notowanej przez personel gospodarstwa.

Urzędnicy Komisji regularnie odbywają wizytacje na miejscu w celu zmobilizowania wysiłków państw członkowskich w kierunku pełnego przestrzegania przepisów. Ponadto, od chwili wejścia w życie rozporządzenia (WE) nr 882/2004[10], państwa członkowskie winny dostosowywać własne krajowe plany kontroli w celu uwzględnienia wyników kontroli urzędowych, zarówno krajowych, jak i dokonywanych przez urzędników Wspólnoty.

3. DECYZJA KOMISJI 2006/778/WE[11]

W świetle powyższego wydaje się, że pomimo prowadzonych przez państwa członkowskie kontroli w zakresie dobrostanu zwierząt, dotychczasowym sprawozdaniom brakowało spójności i przejrzystości. W efekcie dane dostępne Komisji są mało użyteczne dla poprawy stanu rzeczy, w szczególności dla poparcia inicjatyw przewidzianych wspólnotowym planem działań na rzecz ochrony i dobrostanu zwierząt.

Wobec powyższego Komisja przyjęła decyzję mającą na celu usprawnienie systemu sprawozdawczości państw członkowskich. Decyzja ta, którą stosuje się od dnia 1 stycznia 2008 r., odnosi się do szeregu kwestii, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu.

Przyczyni się ona do uspójnienia metodologii sprawozdawczości państw członkowskich w zakresie wyników prowadzonych przez nie kontroli. Ma ona poza tym umożliwić poprawę zarządzania zasobami państw członkowskich oraz zwiększenia publicznej świadomości ich działań.

Ułatwi ona ponadto pracę Komisji w trakcie oceny przestrzegania prawodawstwa UE oraz przyczyni się do procesu podejmowania decyzji, w szczególności poprzez umożliwienie oceny wpływu przyszłych koncepcji polityki. Odnosi się to do kategorii zwierząt ujętych w zaleceniach Europejskiej Konwencji w sprawie ochrony zwierząt hodowlanych.

4. WNIOSKI I ZALECENIA

Komisja żywi jednakże przekonanie, iż obecnie udzielony jej przez Radę mandat[12] w zakresie wykonania dyrektywy 98/58/WE nie obejmuje wszystkich podniesionych w niniejszym dokumencie zagadnień, a co za tym idzie konieczne jest podjęcie kolejnych inicjatyw.

Po pierwsze, niektóre z właściwych organów uskarżały się na nadmierną biurokrację. Komisja przychyla się do zdania, że konieczne jest uproszczenie procedur zmierzające do przewagi rzeczywistych działań nad pracą dokumentacyjną. Z kolei obywatele domagają się zwiększenia przejrzystości oraz nasilenia działań informacyjnych na temat działań ich administracji publicznej.

Po drugie, kwestie dobrostanu zwierząt stają się w coraz istotniejszym stopniu częścią innych dziedzin polityki Wspólnoty, szczególnie wspólnej polityki rolnej (np. rolnictwo ekologiczne, rozwój obszarów wiejskich, współzależność) oraz polityki badań naukowych. Wynika z tego, że opracowanie odpowiednio precyzyjnego systemu sprawozdawczości na szczeblu wspólnotowym będzie użyteczne nie tylko dla celów dobrostanu zwierząt, ale również przyczyni się do oceny pozostałych koncepcji polityki UE oraz do lepszego spełniania przyszłych potrzeb w dziedzinie badań naukowych. Po trzecie, konieczne jest pogłębienie uświadomienia i umiejętności technicznych urzędników właściwych organów odpowiedzialnych za kontrolowanie wymogów dobrostanu zwierząt w gospodarstwach.

Celem rozpatrzenia tych zagadnień Wspólnota rozważa możliwość podjęcia następujących kroków:

( publicznego udostępnienia w Internecie treści sprawozdań państw członkowskich w dziedzinie dobrostanu zwierząt zgodnie z wymogami ustanowionymi rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001[13] w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji;

( wykonania analizy wykonalności opracowania programu wspomagającego państwa członkowskie w gromadzeniu informacji na temat kontroli gospodarstw pod kątem dobrostanu zwierząt;

( wypracowanie bardziej wyczerpującej polityki szkoleń urzędników z państw członkowskich odpowiadających za kontrole gospodarstw pod kątem dobrostanu zwierząt.

ANNEX

TABLE 1 – LEVEL OF COMPLIANCE [14] OF THE MEMBER STATES' REPORTS

Type of compliance/ non compliance | 2000-2001 reports | 2002-2003 reports |

Full compliance | DE, FI, LU | DE |

In compliance but not on time | BE, FR, IE, UK | AT, BE, FI, IE, UK |

In compliance after reminder | AT, DK, IT, NL, SE | DK, ES, FR, IT, SE, LU, NL |

Not in compliance | ES, EL, PT | EL, PT |

TABLE 2 – LIST OF INSPECTIONS CARRIED OUT BY EXPERTS FROM THE COMMISSION 2000-2003

Member States | Dates | Reference | Scope |

Pigs | Calves | Laying hens |

May 2000 | DG SANCO 1009/2000* | x |

May 1999 / Jan. 2000 | DG SANCO 1012/2000* | x |

DE Germany | November 2001 | DG SANCO 3382/2001 | x | x | x |

March 2000 | DG SANCO 1057/2000* | x |

DK Denmark | May 2000 | DG SANCO 1098/2000 | x | x |

ES Spain | September 2001 | DG SANCO 3344/2001 | x | x | x |

EL Greece | June 2002 | DG SANCO 8522/2002 | x | x | x |

March 2000 | DG SANCO 1133/2000* | x |

FI Finland | June 2001 | DG SANCO 3312/2001 | x | x | x |

June 2000 | DG SANCO 1160/2000* | x |

IT Italy | October 2001 | DG SANCO 3385/2001 | x | x | x |

IE Ireland | October 2001 | DG SANCO 3383/2001 | x | x | x |

LU Luxembourg | November 2001 | DG SANCO 3343/2001 | x | x | x |

January 2000 | DG SANCO 1013/2000* | x |

PT Portugal | May 2000 | DG SANCO 1158/2000* | x |

April 2000 | DG SANCO 1135/2000* | x |

Pigs | Calves | Laying hens |

DE Germany | March 2004 | DG(SANCO)7018/2004 | x |

DK Denmark | January 2004 | DG(SANCO) 7208/2004 | x |

EE Estonia | September 2005 | DG(SANCO)7714/2005 | x |

ES Spain | February 2004 | DG(SANCO)7230/2004 | x |

February/March 2005 | DG(SANCO)7548/2005 | x |

FR France | March 2004 | DG(SANCO)7231/2004 | x |

IT Italy | May 2004 | DG(SANCO)7010/2004 | x |

May 2005 | DG(SANCO)7636/2005 | x |

LV Latvia | May/June 2005 | DG(SANCO)7637/2005 | x |

NL Netherlands | January- February 2005 | DG(SANCO)7512/2005 | x |

PT Portugal | February 2005 | DG(SANCO)7544/2005 | x |

PL Poland | June/July 2005 | DG(SANCO)7638/2005 | x |

UK United Kingdom | January 2004 | DG(SANCO)7019/2004 | x |

TABLE 5 – MEMBER STATES REPORTS ON LAYING HENS (2002-2003)

TABLE 6 – MEMBER STATES REPORTS ON CALVES (2000-2001)

TABLE 7 – MEMBER STATES REPORTS ON CALVES (2002-2003)

TABLE 8 – MEMBER STATES REPORTS ON PIGS (2000-2001)

TABLE 9 – MEMBER STATES REPORTS ON PIGS (2002-2003)

[pic][pic][pic]

[1] COM(2006) 13 i COM(2006) 14.

[2] Dz.U. L 221 z 8.8.1998, str. 23.

[3] Decyzja 78/923/EWG, Dz.U. L 323 z 17.11.1978, str. 12.

[4] Dz.U. L 203 z 3.8.1999, str. 53.

[5] Dz.U. L 340 z 11.12.1991, str. 28. Dyrektywa ostatnio zmieniona decyzją Komisji 97/182/WE (Dz.U. L 76 z 18.3.1997, str. 30).

[6] Dz.U. L 340 z 11.12.1991, str. 33. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2001/93/WE (Dz.U. L 316 z 1.12.2001, str. 36).

[7] Dz.U. L 19 z 25.1.2000, str. 51.

[8] Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. (Dz.U. L 165 z 30.4.2004, str. 1).

[9] Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1).

[10] 1 stycznia 2006 r.

[11] Dz.U. L 314 z 15.11.2006, str. 39.

[12] Procedura komitologii obejmuje przede wszystkim obowiązki sprawozdawcze państw członkowskich (art. 6 ust. 3 dyrektywy 98/58/WE).

[13] Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.

[14] Compliance with Decision 2000/50/EC concerning the minimum requirements for the inspection of holdings on which animals are kept for farming purposes.

52006DC0838