[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 24.9.2010

KOM(2010) 501 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Pierwsze sprawozdanie dotyczące skutków reformy POSEI z 2006 r.

SPIS TREŚCI

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Pierwsze sprawozdanie dotyczące skutków reformy POSEI z 2006 r. 1

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Pierwsze sprawozdanie dotyczące skutków reformy POSEI z 2006 r. 3

1. Wprowadzenie 3

2. Historia i główne elementy programu 3

3. Podstawa prawna sprawozdania 6

4. Skutki reformy z 2006 r. 6

4.1. Podejście oparte na programowaniu i partnerstwie 6

4.2. Przepisy szczególne dotyczące dostaw 7

4.2.1. Gwarancja dostaw podstawowych produktów 7

4.2.2. Rekompensata z tytułu dodatkowych kosztów 7

4.2.3. Przekazywanie korzyści odbiorcy końcowemu 7

4.2.4. Ponowna wysyłka produktów przetworzonych i zakłócenia w handlu 7

4.2.5. Utrzymanie i rozwój działalności rolniczej 8

4.3. Wsparcie produkcji lokalnej 8

4.3.1. Utrzymanie i rozwój lokalnej produkcji rolnej 8

4.3.2. Produkcja wysokiej jakości 9

5. Wykonanie finansowe 9

6. Audyt w zakresie realizacji programu POSEI po 2006 r. 10

7. Znaczące zmiany w zakresie handlu po reformie z 2006 r. 10

7.1. Umowy o partnerstwie gospodarczym 10

7.2. WTO i dwustronne umowy handlowe 11

8. Propozycje udoskonaleń 12

8.1. Proponowane zmiany w prawodawstwie UE 12

8.2. Zalecenia dla państw członkowskich 13

9. Wnioski 13

SEK(2010) 1093

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Pierwsze sprawozdanie dotyczące skutków reformy POSEI z 2006 r.

WPROWADZENIE

W art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dostrzeżono strukturalną sytuację społeczną i gospodarczą regionów najbardziej oddalonych, którą pogarsza ich oddalenie, wyspiarski charakter, niewielkie rozmiary, trudna topografia i klimat, gospodarcza zależność od kilku produktów, przy czym trwałość i łączne występowanie tych czynników poważnie hamują ich rozwój.

W art. 349 TFUE wymieniono następujących dziewięć regionów należących do trzech państw członkowskich:

- dla Francji: Gwadelupa, Gujana Francuska, Martynika, Reunion, Saint-Barthélemy i Saint-Martin;

- portugalskie archipelagi Azory i Madera; oraz

- hiszpańskie Wyspy Kanaryjskie.

Mając na uwadze szczególne cechy oraz ograniczenia tych regionów, należy przyjąć szczegółowe środki. Środki te powinny zmierzać w szczególności do określenia warunków stosowania Traktatów do tych regionów, w tym wspólnych polityk.

Jeżeli chodzi o wspólną politykę rolną (WPR), regiony najbardziej oddalone korzystają ze specjalnego systemu wsparcia produkcji lokalnej i podaży produktów podstawowych - programu POSEI (program szczególnych opcji na rzecz regionów oddalonych i wyspiarskich).

HISTORIA I GłÓWNE ELEMENTY PROGRAMU

Pierwszym źródłem dotyczącym stworzenia szczegółowych programów dla regionów najbardziej oddalonych jest rezolucja Parlamentu Europejskiego z 1987 r. dotycząca francuskich departamentów zamorskich[1]. Wskazuje ona, że „poważna sytuacja panująca na tych terytoriach uzasadnia i wymusza dążenie do gospodarczego i społecznego rozwoju różnych sektorów”.

Szczególne środki dotyczące rolnictwa w regionach najbardziej oddalonych wprowadzono w 1991 r. w odniesieniu do francuskich departamentów zamorskich (POSEIDOM)[2] oraz w 1992 r. w odniesieniu do Wysp Kanaryjskich (POSEICAN)[3], Azorów i Madery (POSEIMA)[4].

W tym celu ustanowiono główne instrumenty programu POSEI:

1. przepisy szczególne dotyczące dostaw , mające na celu ograniczanie kosztów dostaw produktów wykorzystywanych do codziennej konsumpcji lub do wytwarzania niektórych podstawowych środków spożywczych, poprzez zwolnienie z ceł nakładanych na produkty będące przedmiotem bezpośredniego przywozu z państw trzecich lub poprzez pomoc w odniesieniu do produktów pochodzących z pozostałych obszarów Wspólnoty w granicach potrzeb lokalnych;

2. środki wspierania produkcji lokalnej , mające na celu utrzymanie i rozwój niektórych produktów przez wspieranie ich produkcji, przetwarzania lub wprowadzania do obrotu lub przez organizację danych sektorów;

3. środki towarzyszące:

4. specjalne przepisy dostosowujące WPR do specyficznych warunków regionów najbardziej oddalonych;

5. odstępstwa mające zastosowanie do środków strukturalnych;

6. symbol graficzny zapewniający większą wiedzę o produktach pochodzących z regionów najbardziej oddalonych;

7. środki weterynaryjne i środki ochrony roślin.

W 2001 r. przeprowadzono reformę POSEI[5]. W ramach reformy wprowadzono poprawki do przepisów szczególnych dotyczących dostaw przez ustanowienie „prognozowanych bilansów dostaw”, tj. wykazów produktów objętych przepisami szczególnymi dotyczącymi dostaw oraz zmianę sposobu obliczania pomocy w ramach przepisów szczególnych dotyczących dostaw w oparciu o „dodatkowe koszty” związane z oddaleniem, wyspiarskim charakterem i niewielkimi rozmiarami zamiast refundacji wywozowych. Wprowadzono ponadto nowe środki wspierania produkcji lokalnej i zmodyfikowano istniejące oraz dostosowano program do nowego rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich[6].

W 2006 r. ponownie przeprowadzono reformę POSEI, głównie ze względu na następujące elementy:

8. publikację komunikatu Komisji COM(2004)343[7], na temat przyjęcia strategii w sprawie regionów najbardziej oddalonych, której celem jest lepsze wykorzystanie funduszy UE na rzecz regionów najbardziej oddalonych oraz tworzenie instrumentów ad hoc ;

9. reformę WPR z 2003 r. (rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003[8] w sprawie systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników), która wytyczyła nowy kierunek WPR i stworzyła możliwość reformy wspólnych organizacji rynków (WOR), do których odnosił się program POSEI;

10. stwierdzenie braku elastyczności w zarządzaniu programami [COM (2004)687], które nie pozwalały na szybkie dostosowanie bilansów dostaw i środków wspierania produkcji lokalnej do potrzeb danego terytorium i utrudniały stosowanie podejścia partycypacyjnego.

Poprzednie trzy rozporządzenia zostały zatem zastąpione jednolitym tekstem: rozporządzeniem Rady (WE) nr 247/2006[9] w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej.

Reforma z 2006 r. nie zmieniła głównych celów i instrumentów programu. Główną nowością jest przyjęcie podejścia opartego na programowaniu oraz przeniesienie na państwa członkowskie odpowiedzialności za projektowanie i modyfikowanie programów dostosowanych do lokalnych potrzeb oraz za zarządzanie nimi i monitorowanie ich. Celem tej innowacji było wprowadzenie wyższego poziomu elastyczności w zarządzaniu przepisami szczególnymi dotyczącymi dostaw i środkami wspierania produkcji lokalnej oraz uproszczenie procedur ich zmieniania.

Po przyjęciu rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006 było ono kilkakrotnie zmieniane celem uwzględnienia reform sektorów cukru i bananów z 2006 r., oceny funkcjonowania reformy WPR (przenosząc do POSEI budżet odpowiadający środkom wsparcia bezpośredniego poprzednio zarządzanym w ramach rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), jak również innych transferów pomocy bezpośredniej w 2007 i 2008 r[10].

Zmiany te oznaczały ciągły wzrost środków przydzielanych w ramach POSEI, co pokazuje poniższa tabela (art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006):

PT | 77,9 | 86,98 | 87,08 | 87,18 | 106,21 |

ES | 127,3 | 268,4 | 268,4 | 268,4 | 268,42 |

ŁĄCZNIE |331,8 |617,98 |624,88 |628,58 |653,04 | | Obecnie programy POSEI stanowią odpowiednik pierwszego filaru WPR w odniesieniu do regionów najbardziej oddalonych.

PODSTAWA PRAWNA SPRAWOZDANIA

Artykuł 28 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006 stanowi, że „w terminie do dnia 31 grudnia 2009 r., a następnie co pięć lat Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdanie ogólne obrazujące wpływ działań przeprowadzonych na mocy niniejszego rozporządzenia, uzupełnione w razie konieczności o odpowiednie propozycje”.

Jako że reformę POSEI wdrożono później niż początkowo przewidywano (między końcem 2006 r. i połową 2007 r.), pierwsze sprawozdanie, o którym mowa powyżej, jest przedkładane w roku 2010, tak aby możliwe było zebranie większej ilości elementów do oceny początkowych skutków tej reformy.

W szczególności niniejsze sprawozdanie uwzględnia finansowe wykonanie programów do roku budżetowego 2009, dane dotyczące odpowiednich rynków do roku 2009 oraz opracowanie sporządzone dla Komisji przez konsultantów Oréade–Brèche dotyczące oceny środków wdrożonych w ramach POSEI od 2001 r. (zwane dalej „opracowaniem w sprawie oceny”), opublikowane w lutym 2010 r. na stronie: http://ec.europa.eu/agriculture/eval/reports/posei/index_fr.htm

SKUTKI REFORMY Z 2006 R.

Podejście oparte na programowaniu i partnerstwie

Państwa członkowskie i podmioty gospodarcze z zadowoleniem przyjęły zwiększenie zakresu zadań i uprawnień władz krajowych i regionalnych w zakresie opracowywania własnego programu i udziału zainteresowanych stron w projektowaniu środków.

W szczególności bardzo pozytywnie ocenia się wzrost elastyczności w kierunku stopniowego dostosowywania programów do faktycznych potrzeb lokalnych poprzez coroczne zmiany. W kontekście słabości wynikającej z zagrożeń rynkowych i klimatycznych charakterystycznych dla tych regionów, umożliwia ona szybkie dostosowanie środków wsparcia do faktycznych potrzeb każdego terytorium.

Opracowanie w sprawie oceny pokazuje, że reforma poprawiła wydajność administracyjną (zwiększenie budżetu spowodowało wystąpienie efektów skali).

Jednak zwiększony poziom partnerstwa nie doprowadził do zmniejszenia obciążenia administracyjnego: podejście oparte na programowaniu powoduje obciążenie zarówno dla władz krajowych/regionalnych, jak i dla służb Komisji.

Przepisy szczególne dotyczące dostaw

Gwarancja dostaw podstawowych produktów

Opracowanie w sprawie oceny pokazuje, że przepisy szczególne dotyczące dostaw dobrze uwzględniają potrzeby w zakresie produktów wybranych przez dane państwo członkowskie/dany region najbardziej oddalony, w przypadku których przepisy te odgrywają istotną rolę w zakresie:

11. gwarantowania regularnych dostaw poprzez ustanawianie zapasów.

12. tworzenia konkurencji z podobnymi importowanymi produktami, która ma wpływ na stabilność cen.

13. utrzymania lokalnych struktur produkcji poprzez:

14. wspieranie rentowności lokalnego chowu zwierząt;

15. zapewnienie rentowności lokalnego sektora rolno-spożywczego.

Rekompensata z tytułu dodatkowych kosztów

Każde państwo członkowskie obrało inne podejście, jeżeli chodzi o ustalanie dodatkowych kosztów. W ramach opracowania w sprawie oceny stwierdzono, że przepisy szczególne dotyczące dostaw pozwalają na ich rekompensatę z tytułu dostaw wszystkich wybranych produktów.

W szczególności w skutek niestabilności kosztów transportu budżet przepisów szczególnych dotyczących dostaw, który został ograniczony do ustalonych pułapów rocznych, nie jest w stanie pokryć takiej samej części kosztów dodatkowych każdego roku.

Przekazywanie korzyści odbiorcy końcowemu

Opracowanie w sprawie oceny wykazało, że jedynie w niektórych przypadkach korzyści były odpowiednio przekazane. W innych przypadkach ustalenie tego jest trudniejsze. Ogólnie rzecz ujmując, trudno jest sprawdzić, czy korzyści wynikające z przepisów szczególnych dotyczących dostaw są odpowiednio przekazywane odbiorcy końcowemu, w szczególności w odniesieniu do produktów, które wprowadzono do łańcucha przetwarzania. Te środki kontroli należą do kompetencji zainteresowanych państw członkowskich, które wdrażają systemy monitorowania.

Ponowna wysyłka produktów przetworzonych i zakłócenia w handlu

Jak stwierdzono w motywie nr 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006, ilości objęte przepisami szczególnymi dotyczącymi dostaw są ograniczone do potrzeb regionów najbardziej oddalonych, tak aby nie wywierały ujemnego wpływu na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego ani nie wywoływały zakłóceń w handlu omawianymi produktami. Należy w związku z tym zakazać wysyłania lub wywozu tych produktów z regionów najbardziej oddalonych. Niemniej należy zezwolić na wysyłkę lub wywóz tych produktów, o ile następuje zwrot korzyści uzyskanych na podstawie przepisów szczególnych dotyczących dostaw lub, w przypadku produktów przetworzonych, w celu umożliwienia regionalnej wymiany handlowej lub tradycyjnej wymiany handlowej, o której mowa w art. 4 wyżej wymienionego rozporządzenia.

Te tradycyjne ilości ustalono na podstawie średnich przepływów handlowych między 1989 r. a 1991 r., tj. przed uruchomieniem programu POSEI. Komisja uważa, że nie ma potrzeby zmieniania tradycyjnych ilości. Taka zmiana byłaby sprzeczna z celem programu polegającym na ograniczeniu dostaw do lokalnych potrzeb i mogłaby powodować zakłócenia wymiany handlowej. Niemniej zachęca się regiony najbardziej oddalone do handlu przetworzonymi produktami objętymi przepisami szczególnymi dotyczącymi dostaw.

Utrzymanie i rozwój działalności rolniczej

Przepisy szczególne dotyczące dostaw odgrywają istotną rolę w ochronie lokalnych struktur produkcji poprzez:

- wspieranie rentowności lokalnego chowu zwierząt;

- zapewnienie rentowności lokalnego sektora rolno-spożywczego.

W konsekwencji przepisy szczególne dotyczące dostaw generują dodatkowe lokalne miejsca pracy w rolnictwie i przemyśle rolno-spożywczym.

Z drugiej strony poziom pomocy ustalony w odniesieniu do dostaw pewnych produktów w niektórych regionach najbardziej oddalonych (na przykład produkty mięsne i przetwory mleczne na Wyspach Kanaryjskich i Maderze) stwarza konkurencję z lokalną produkcją tych produktów, co ogranicza jej rozwój. Zadaniem państwa członkowskiego jest poprawa dystrybucji funduszy, tak aby promować lokalną produkcję.

Wsparcie produkcji lokalnej

Utrzymanie i rozwój lokalnej produkcji rolnej

Program POSEI, dostosowany do specyficznych warunków regionów najbardziej oddalonych, ma zasadnicze znaczenie przynajmniej w zakresie ograniczenia regresu działalności rolniczej. Jak wykazano w opracowaniu w sprawie oceny, program przyczynia się do utrzymania większości gałęzi produkcji, a nawet do rozwoju niektórych z nich. Rentowność i konkurencyjność kilku sektorów wspieranych w ramach programu POSEI zwiększyła się również dzięki uzupełniającym środkom na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.

Od wdrożenia reformy POSEI wzrosły dochody praktycznie wszystkich producentów.

W skali globalnej środki POSEI były bardzo skuteczne dla sektorów eksportu bananów w regionach największej produkcji (Wyspy Kanaryjskie, Gwadelupa i Martynika) oraz cukru (Gwadelupa, Martynika i Reunion), które to sektory czerpią korzyści ze znacznego poziomu wsparcia, ale również mają dobre wyniki pod względem utrzymania poziomu produkcji i dochodów, co podkreślono w opracowaniu w sprawie oceny.

Większy poziom produkcji mięsa i mleka odnotowano w sektorze chowu zwierząt na wyspie Reunion i na Azorach. Jednak nie we wszystkich regionach najbardziej oddalonych sektory mięsa i mleka mają równie dobre wyniki. Na Maderze i Wyspach Kanaryjskich nie wykazują one zadowalającej wydajności.

Trudności odnotowano również w sektorze owoców i warzyw we francuskich departamentach, w których zasięg środków pomocy ogranicza obowiązek uczestnictwa producentów w stowarzyszeniach w celu uzyskania pomocy (w szczególności w Gujanie); innymi produktami tego sektora, przeznaczonymi na wywóz, z którymi wiążą się trudności są ananasy na Azorach i pomidory na Wyspach Kanaryjskich.

Jeżeli chodzi o sektor bananów , odnotowano istotne postępy pod względem wzrostu rentowności, wydajności, jakości oraz warunków produkcji przyjaznych dla środowiska.

W odniesieniu do sektora cukru , we francuskich departamentach , wsparcie pozwala na zrównoważenie skutków reformy sektora cukru z 2006 r., tak aby utrzymać akceptowalny poziom cen dla producentów, rentowność sektorów przetwórstwa cukru i, tym samym, sprawiedliwe warunki konkurencji na rynku UE. Jednak na Azorach pomimo wsparcia udzielonego w ramach POSEI cukrownictwo napotyka trudności. W celu przezwyciężenia ich, w maju 2010 r. ustawodawcy przyjęli wniosek legislacyjny.

Produkcja wysokiej jakości

Program POSEI, wraz z programami rozwoju obszarów wiejskich, jest bardzo pożytecznym narzędziem wspierania lokalnej produkcji wysokiej jakości, która może konkurować w produktami importowanymi, które nie są już jedynymi dostępnymi na rynkach lokalnych.

Znak logo, który lokalni producenci eksportujący mogą stosować po uzyskaniu zezwolenia właściwych władz krajowych, służy jakościowemu oznaczeniu w UE produktów wytwarzanych przez regiony najbardziej oddalone.

WYKONANIE FINANSOWE

Dane dotyczące finansowego wykonania programów POSEI od 2006 r. do 2008 r. (lata budżetowe 2007-2009) przedstawiono w załączniku I. Dane te pokazują zwiększone wykorzystanie funduszy POSEI w tym okresie.

Niektóre środki wyczerpały przydzielone zasoby finansowe w ostatnich latach. Jest to szczególnie widoczne w przypadku środków służących dywersyfikacji w sektorze chowu zwierząt i sektorze warzyw we francuskich departamentach zamorskich, w których zaobserwowano niespodziewaną zmianę w ostatnich latach. Niewystarczająca ilość funduszy spowodowała, że władze francuskie zastosowały „stabilizatory” (proporcjonalne redukcje pomocy zależne od deficytu budżetowego). Problem ten przezwyciężono poprzez zatwierdzenie dodatkowego finansowania krajowego od 2010 r.

Wyraźnie widać, że roczny budżet przepisów szczególnych dotyczących dostaw jest prawie w całości wykorzystywany niemal we wszystkich regionach najbardziej oddalonych. Roczne przydziały środków na przepisy szczególne dotyczące dostaw ustalono w 2005/2006 w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego na podstawie historycznego wykonania w latach 2001-2003 i są one stałe. W ramach każdego programu sytuacja może się poprawić poprzez redystrybucję dostępnego budżetu między środkami, w których występują rezerwy. Ponadto art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006 pozwala państwom członkowskim przydzielać dodatkowe fundusze na środki SLP.

Jednakże, jeżeli chodzi o przepisy szczególne dotyczące dostaw, pułapy ustalone w art. 23 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006 powodują pewną sztywność. Dlatego proponuje się, aby pozwolić na bardziej elastyczną redystrybucję funduszy między środki wspierania produkcji lokalnej i przepisy szczególne dotyczące dostaw w ramach przydzielonego budżetu (zob. pkt 8.1).

AUDYT W ZAKRESIE REALIZACJI PROGRAMU POSEI PO 2006 R.

Służby audytowe Komisji przeprowadziły postępowania wyjaśniające w sprawie rozliczeń rachunków na Azorach, Maderze i w Reunion w 2008 r., na Wyspach Kanaryjskich w 2008 r. i 2009 r. oraz na Martynice i Gwadelupie w 2009 r.

Na ogół stwierdzona w czasie tych audytów sytuacja wykazuje znaczną poprawę w stosunku do lat wcześniejszych, mimo że odnotowano pewne braki, które wciąż muszą zostać w całości zbadane w kontekście rozliczenia rachunków, w odniesieniu do pomiaru plantacji bananów w ramach programu POSEI dotyczącego Wysp Kanaryjskich.

ZNACZąCE ZMIANY W ZAKRESIE HANDLU PO REFORMIE Z 2006 R.

Umowy o partnerstwie gospodarczym

Od dnia 1 stycznia 2008 r. umowy o partnerstwie gospodarczym umożliwiają bezcłowy i bezkwotowy dostęp do rynku UE licznym państwom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP). Kilka państw AKP wytwarza towary wywozowe podobne do towarów stanowiących fundament eksportu regionów najbardziej oddalonych, np. banany, cukier, ryż, mięso, owoce i warzywa. W regionach najbardziej oddalonych najważniejszymi towarami są cukier i banany.

W przypadku bananów przed reformą wspólnej organizacji rynków bananów w 2006 r. Komisja przeprowadziła ocenę skutków. W ocenie tej uwzględniono prawdopodobne następstwa wdrażania umów o partnerstwie gospodarczym i na tej podstawie dokonano transferu większych środków budżetowych z WOR bananów do programu POSEI. Unijny przywóz bananów z państw AKP wzrósł w 2008 r. o 10 % w porównaniu z rokiem poprzednim oraz o 4 % w 2009 r. Po znacznym spadku produkcji na Martynice i Gwadelupie spowodowanym huraganem Dean w sierpniu 2007 r. (zob. załącznik III) produkcja regionów najbardziej oddalonych zaczęła ponownie wzrastać (o 2,7 % w 2008 r. i o 7,4 % w 2009 r.).

W przypadku cukru umowy o partnerstwie gospodarczym wprowadziły bezcłowy i bezkwotowy przywóz od dnia 1 października 2009 r., z zastrzeżeniem zastosowania do 2015 r. przejściowego środka zabezpieczającego dla państw AKP innych niż kraje najsłabiej rozwinięte. Może to doprowadzić do zwiększonego przywozu z państw AKP, które są lub nie krajami najsłabiej rozwiniętymi. Niemniej jest mało prawdopodobne by w krótkim czasie przywóz ten osiągnął poziom 3,5 miliona ton, który prognozowano w czasie reformy sektora cukru z 2006 r. Same umowy o partnerstwie gospodarczym nie mają obecnie żadnego bezpośredniego wpływu na sektor cukru w regionach najbardziej oddalonych.

WTO i dwustronne umowy handlowe

Unia Europejska zawarła ostatnio wielostronne i dwustronne umowy dotyczące preferencji w zakresie ceł przywozowych w odniesieniu do niektórych towarów. Zmiany te mogą mieć wpływ na zdolności producentów z regionów najbardziej oddalonych do konkurowania na rynku UE. Może to dotyczyć produktów takich jak rum, niektóre owoce i warzywa, cukier trzcinowy i przetworzone produkty zawierające wysokie poziomy całkowicie pozyskanego cukru trzcinowego.

Jeżeli chodzi o banany , w dniu 15 grudnia 2009 r. Unia Europejska parafowała umowę taryfową z krajami Ameryki Łacińskiej, zwaną też klauzulą najbardziej uprzywilejowanych dostawców. Umowa zakłada stopniową redukcję cła przywozowego Unii Europejskiej z 176 do 114 EUR/tonę w ciągu 7-9 lat. Unia Europejska przyznała dalsze redukcje ceł przywozowych na banany do poziomu 75 EUR/tonę do roku 2020 w dwóch umowach dwustronnych, zawartych w pierwszym półroczu 2010 r., z jednej strony z Kolumbią i Peru, a z drugiej z krajami Ameryki Środkowej. Inny ważny eksporter bananów, Ekwador, wyraził zainteresowanie przystąpieniem do umowy między Unią Europejską a Kolumbią i Peru.

W odniesieniu do kontynuacji specjalnych ram pomocy, które funkcjonowały od 1999 r. do 2008 r., zapewniając łączne środki finansowe w kwocie 375 mln EUR na rzecz państw AKP produkujących banany, Komisja zaproponowała, aby wygospodarować kwotę do 200 mln EUR w okresie 2010-2013 na rzecz 10 głównych eksporterów bananów wśród państw AKP (środki towarzyszące w sektorze bananów) celem pomocy im w koniecznym procesie dostosowawczym.

Reforma wspólnej organizacji rynków bananów w 2006 r. w dużym stopniu uwzględniała konsekwencje nowych warunków handlowych dla producentów z regionów najbardziej oddalonych. W ramach oceny skutków przeprowadzonej przed reformą zbadano konsekwencje obniżki taryf celnych podobnej do tej przeprowadzonej ostatnio. Analiza ta wykazała, że w związku z tym, że program POSEI zapewnia producentom pełne wsparcie, nawet jeżeli nie osiągną poziomu pełnej produkcji odpowiadającego pomocy, w ramach pewnych progów zmiany ceł przywozowych stosowanych w UE powinny mieć ograniczony wpływ na produkcję w UE (zob. załącznik IV).

Aby wesprzeć reformę sektora bananów, pulę środków finansowych, które mają być przekazane do programu POSEI wyliczono na podstawie najbardziej korzystnej średniej wartości pomocy uzupełniającej wypłaconej producentom bananów za lata 2000-2002, powiększoną o margines bezpieczeństwa (8,4%) celem uwzględnienia w scenariuszu dalszej liberalizacji pewnej zmienności rynku bananów. W praktyce stopa wzrostu w budżecie dla sektora bananów była nawet wyższa - około 47 % - jeżeli odnieść ją do średniej kwoty pomocy wypłaconej między 2002 r. i 2006 r. Niemniej mając na względzie ostatnie zmiany sytuacji rynkowej, Komisja uważnie monitoruje wpływ wielostronnych umów handlowych i w razie potrzeby podejmie działania zmierzające do jego ograniczenia.

W przypadku cukru możliwe redukcje ceł przywozowych lub wprowadzenie nowych kontyngentów taryfowych w kontekście trwających negocjacji wielostronnych w spawie agendy dauhańskiej mogą doprowadzić do nadwyżki podaży na rynku i tym samym mieć wpływ na ceny cukru na rynku wewnętrznym UE. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 Komisja ma zachowywać strukturalną równowagę rynku przy poziomie cen bliskim cenie referencyjnej. Dostępnych jest szereg środków rynkowych służących radzeniu sobie z taką sytuacją, np. wycofanie czy prywatne przechowywanie. Środki te mają wpływ na produkcję cukru kwotowego. Jednak, jako że regiony najbardziej oddalone produkują mniej cukru niż wynika to z przydzielonych im kwot produkcyjnych, wpływ tych środków rynkowych powinien być ograniczony.

PROPOZYCJE UDOSKONALEń

Proponowane zmiany w prawodawstwie UE

Mając na uwadze zmiany, jakie zaszły w programie w ostatnich latach, oraz niedawne wejście w życie traktatu lizbońskiego, proponuje się zmianę rozporządzenia Rady (WE) nr 247/2006 celem uaktualnienia i uproszczenia niektórych przepisów oraz dostosowania tego rozporządzenia do nowych wymogów TFUE.

W szczególności proponuje się zmianę art. 4 ust. 2 celem uwzględnienia możliwości wolnego handlu przetworzonymi produktami objętymi przepisami szczególnymi dotyczącymi dostaw między francuskimi departamentami zamorskimi (zob. ppkt 4.2.4) .

Proponuje się również zmianę art. 23 ust. 3 celem zwiększenia maksymalnych pułapów rocznych przepisów szczególnych dotyczących dostaw dla Francji i Portugalii w ramach istniejących przydziałów środków finansowych, tak aby zmniejszyć presję na część puli finansowej zarezerwowanej na przepisy szczególne dotyczące dostaw oraz aby umożliwić wprowadzenie dodatkowych produktów w prognozowanych bilansach dostaw w potrzebujących tego regionach najbardziej oddalonych bez zwiększania budżetu ogólnego (zob. pkt 5).

Wreszcie w celu ograniczenia obciążenia administracyjnego oraz aby dać państwom członkowskim więcej czasu na ustalenie faktycznych potrzeb i sfinalizowanie strategicznego podejścia na rok następny (zob. ppkt 4.1), Komisja ma zamiar zmienić art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 793/2006 . Zmiana ta ma polegać na przesunięciu terminu przedkładania Komisji corocznych zmian w programie na kolejny rok z 1 sierpnia na 30 września. Zmiany takie podlegają sprawdzeniu przez służby Komisji i są zatwierdzane pismem DG AGRI, chyba że wiążą się one ze znacznymi zmianami, na przykład wprowadzeniem w programie nowego środka (rozdziału). W takim przypadku zmiany przedkłada się do 1 sierpnia i są one zatwierdzane decyzją Komisji.

Zalecenia dla państw członkowskich

Państwa członkowskie są w trakcie ustanawiania odpowiednich systemów kontroli służących weryfikacji właściwego przenoszenia korzyści wynikających z przepisów szczególnych dotyczących dostaw na odbiorcę końcowego (ppkt 4.2.3). Państwa członkowskie wzywa się do ich szybkiego wprowadzenia i zgłoszenia Komisji.

Państwom członkowskim zaleca się dostosowanie poziomu pomocy przepisów szczególnych dotyczących dostaw w przypadku produktów, które są również produkowane lokalnie , w taki sposób aby priorytetowo traktować rozwój produkcji lokalnej (ppkt 4.2.5).

Państwom członkowskim zaleca się dogłębne zbadanie powodów ograniczonego powodzenia środków, które nie doprowadziły do osiągnięcia zakładanych celów (ppkt 4.3.1) i zaproponowanie ulepszonej strategii wsparcia w swoich programach. Elastyczność w zarządzaniu programami, jaką uzyskały państwa członkowskie dzięki reformie, może być bardzo skuteczna w radzeniu sobie z konkretnymi sytuacjami. Aby pomóc sektorom znajdującym się w trudnej sytuacji, państwa członkowskie mogą przesunąć środki z puli finansowej POSEI w ramach programu, a nawet przydzielić dodatkową pomoc, również dzięki bardziej elastycznym przepisom dotyczącym pomocy państwa przewidzianej dla regionów najbardziej oddalonych (pkt 5).

W kontekście takich strategicznych wyborów państwa członkowskie powinny w uprzywilejowany sposób traktować środki sprzyjające utrzymaniu i tworzeniu lokalnych miejsc pracy .

Państwa członkowskie wzywa się również do regularnej sprawozdawczości w oparciu o kluczowe wskaźniki ustanawiane przez służby Komisji w celu umożliwienia ogólnej oceny postępów programu POSEI na przestrzeni lat.

Wreszcie podkreśla się również, że początkowe określenie programów POSEI wymagało partycypacyjnego podejścia wszystkich zainteresowanych stron: to powinno dotyczyć również corocznych zmian tych programów. Dzięki przewidywanej zmianie art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 793/2006 przedkładającej termin ich przedkładania (pkt 8.1) będzie więcej czasu na przeprowadzanie konsultacji z zainteresowanymi podmiotami.

WNIOSKI

W pierwszych latach wdrażania program POSEI okazał się sukcesem pod względem podejścia opartego na programowaniu (bez wątpienia było ono bardziej elastyczne i bliższe lokalnym potrzebom), gwarantowania dostaw podstawowych produktów poprzez ograniczenie dodatkowych kosztów ich dostaw, wspierania dochodów rolników w regionach najbardziej oddalonych oraz rozwijania niektórych sektorów rolnych.

Na podstawie bieżącej analizy i sytuacji Komisja uważa, że pula środków finansowych przydzielonych na program POSEI umożliwiła ona realizację ogólnych celów programu.

Państwa członkowskie odgrywają zasadniczą rolę w realizacji programu POSEI. Państwa członkowskie powinny rozważyć bardziej ukierunkowane przesunięcia dostępnych środków w celu wspierania tych spośród wschodzących sektorów i gałęzi produkcji, w których wystąpiło więcej trudności niż w pozostałych.

Komisja i państwa członkowskie muszą kontynuować starania w kierunku jak najlepszej realizacji programu oraz w szczególności dążyć do osiągnięcia celów samowystarczalności żywnościowej i dywersyfikacji względem tradycyjnych sektorów produkcji eksportowej, tak aby zapewnić rentowność działalności rolniczej również w przypadku kryzysów rynków docelowych.

Istotnymi celami, do których trzeba dążyć, są również zatrudnienie w rolnictwie, które należy utrzymywać i zwiększać w miarę możliwości, oraz jakość produkcji i ochrona środowiska.

[1] Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 11 maja 1987 r.

[2] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3763/91 ( Dz.U. L 356 z 24.12.1991, s. 1 )

[3] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1601/92 ( Dz.U. L 173 z 27.6.1992. s. 13 )

[4] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1600/92 ( Dz.U. L 173 z 27.6.1992. s. 1 )

[5] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1452/2001 (POSEIDOM), 1453/2001 (POSEIMA) i 1454/2001 (POSEICAN) z dnia 28 czerwca 2001 r. ( Dz.U. L 198 z 21.7.2001, s. 11 )

[6] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 ( Dz.U. L 160 z 26.6.1999, s. 80 )

[7] Zrewidowanego i wzmocnionego komunikatem Komisji COM(2008)642.

[8] Dz.U. L 270 z 21.10.2003, s. 1 .

[9] Dz.U. L 42 z 14.2.2006, s. 1.

[10] - Rozporządzenie Rady (WE) nr 318/2006 – Dz.U. L 58 z 28.2.2006, s. 1 (reforma sektora cukru)

- Rozporządzenie Rady (WE) nr 2013/2006 - Dz.U. L 384 z 29.12.2006, s. 13 (reforma sektora bananów)

- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1276/2007 - Dz.U. L 284 z 30.10.2007, s. 11 (pułapy budżetowe na 2007 r.)

- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 674/2008 - Dz.U. L 189 z 17.7.2008, s. 5 (pułapy budżetowe na 2008 r.)

- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 73/2009 - Dz.U. L 30 z 31.1.2009, s. 16 (ocena funkcjonowania reformy WPR)