[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 8.3.2007

COM(2007) 100 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ισότητα των φύλων και χειραφέτηση των γυναικών στη συνεργασία για την ανάπτυξη [SEC(2007) 332]

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ισότητα των φύλων και χειραφέτηση των γυναικών στη συνεργασία για την ανάπτυξη

Εισαγωγή

Είναι ευρέως γνωστό ότι η ισότητα των φύλων δεν έχει μόνο αποφασιστική σημασία από μόνη της αλλά αποτελεί και θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, η ισότητα των φύλων είναι ουσιαστική για την ανάπτυξη και τη μείωση της φτώχειας και αποτελεί βασικό στοιχείο για την υλοποίηση των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας. Ωστόσο, οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι ακόμη βαθειά ριζωμένες στα πολιτιστικά, κοινωνικά και πολιτικά συστήματα πολλών χωρών.

Η ΕΚ και τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι βασικοί συντελεστές στην προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των δύο φύλων στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Σε διεθνές επίπεδο έχουν υπογράψει τις διεθνείς συμφωνίες και τις διακηρύξεις που υποστηρίζουν την ισότητα των φύλων (1) (για όλες τις σημειώσεις βλ. Παράρτημα Ι ). Κατά συνέπεια, η σημερινή αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ περιλαμβάνει την ισχυρή δέσμευση επιτάχυνσης της προόδου σ’αυτόν τον σημαντικό τομέα.

Έτσι, η Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη (2) τονίζει τη σημασία της ισότητας των φύλων στο πλαίσιο των νέων διαδικασιών παροχής βοήθειας. Ενώ η ισότητα των φύλων είναι κοινός στόχος και κοινή αξία σε όλη την ΕΕ, η Κοινή Αντίληψη αναγνωρίζει την ισότητα των φύλων ως ξεχωριστό στόχο. Επιπλέον, το έγγραφο πολιτικής προσδιορίζει την ισότητα των φύλων ως μία από τις πέντε κοινές αρχές (3) της συνεργασίας της ΕΕ για την ανάπτυξη.

Επίσης, η ΕΕ έχει αναλάβει τη δέσμευση να εξασφαλίσει την ισότητα μεταξύ των γυναικών και των ανδρών, των κοριτσιών και των αγοριών στις συμφωνίες της συνεργασίας για την ανάπτυξη με όλες τις γεωγραφικές περιοχές (4) . Εξάλλου, ο «Χάρτης πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών» (5) προσδιορίζει την «προώθηση των δικαιωμάτων και της χειραφέτησης των γυναικών εκτός της ΕΕ ως έναν από τους έξι τομείς προτεραιότητας» (6) .

Προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος προς μεγαλύτερη ισότητα των δύο φύλων, τα περισσότερα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησαν, ως εκ τούτου, μια στρατηγική με διττό στόχο. Αυτή η στρατηγική περιλαμβάνει, αφενός, την ενσωμάτωση θεμάτων ισότητας των φύλων σε όλες τις πολιτικές, στρατηγικές και δράσεις και, αφετέρου, τη χρηματοδότηση μέτρων που στηρίζουν άμεσα τη χειραφέτηση των γυναικών (7) .

Για να προσαρμοστεί αυτή η προσέγγιση στις νέες διαδικασίες παροχής βοήθειας και στις απαιτήσεις της Διακήρυξης του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, η Επιτροπή, μαζί με το UNIFEM (Ταμείο Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες) (8) , οργάνωσαν μια σημαντική Διάσκεψη το Νοέμβριο του 2005 με θέμα «Ιδία ευθύνη για την ανάπτυξη: προαγωγή της ισότητας των φύλων στις νέες διαδικασίες και εταιρικές σχέσεις παροχής βοήθειας.» Η Διάσκεψη εξέτασε την πρόοδο που σημειώθηκε στην εξάλειψη της ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων στον αναπτυσσόμενο κόσμο, και αξιολόγησε εκ νέου το ρόλο που παίζει η ΕΕ στην προώθηση της ισότητας των φύλων στο πλαίσιο του μεταβαλλόμενου τοπίου της αναπτυξιακής βοήθειας της ΕΕ.

Η παρούσα ανακοίνωση στηρίζεται στο αποτέλεσμα αυτής της Διάσκεψης, στο πλαίσιο πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινής Αντίληψης και στην πρακτική εμπειρία που αποκτήθηκε μέχρι σήμερα. Η ανακοίνωση ανταποκρίνεται επίσης στις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο Χάρτη πορείας για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών, διατυπώνοντας μια στρατηγική της ΕΕ προκειμένου να υλοποιηθεί πρόοδος προς την επίτευξη:

- ίσων δικαιωμάτων (πολιτικών, αστικών, οικονομικών, απασχόλησης, κοινωνικών και πολιτιστικών) για τις γυναίκες και τους άνδρες, τα κορίτσια και τα αγόρια·

- ίσης πρόσβασης και ελέγχου στους πόρους για τις γυναίκες και τους άνδρες·

- ίσων ευκαιριών για την επίτευξη πολιτικής και οικονομικής επιρροής για τις γυναίκες και τους άνδρες.

Ενώ το προηγούμενο «πρόγραμμα δράσης για την ενσωμάτωση των θεμάτων που αφορούν την ισότητα των φύλων στην κοινοτική συνεργασία για την ανάπτυξη» που ίσχυε κατά την περίοδο μεταξύ του 2001 και του 2006, παρείχε τη βάση για τη δημιουργία θεσμών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το παρόν έγγραφο εντάσσει την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών μέσα σ’ένα πλαίσιο ΕΕ και αποσκοπεί στο να μεταδώσει ένα ισχυρό μήνυμα όσον αφορά τη σημασία της ισότητας των φύλων σε όλες τις μελλοντικές προσπάθειες της ΕΕ για τη συνεργασία για την ανάπτυξη.

Συλλογιστικη για την Ισοτητα των Φυλων και τη Χειραφετηση των Γυναικων

Οι γυναίκες βρίσκονται στο κέντρο της βιώσιμης κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, της μείωσης της φτώχειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Παρά το γεγονός αυτό, οι ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων είναι μέρος της καθημερινής εμπειρίας μεγάλου μέρους των γυναικών του πλανήτη. Παρά τον περίπλοκο χαρακτήρα αυτών των ανισοτήτων, η εμπειρία έδειξε ότι οι ακόλουθοι τομείς είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την κατανόηση της σχέσης που υπάρχει μεταξύ του καθεστώτος των γυναικών και της βιώσιμης μείωσης της φτώχειας.

Ο ρόλος των γυναικών στην απασχόληση και στις οικονομικές δραστηριότητες υποτιμάται συχνά επειδή οι περισσότερες γυναίκες εργάζονται στους άτυπους τομείς, συνήθως με χαμηλή παραγωγικότητα και χαμηλά έσοδα, κακές συνθήκες εργασίας, με ελάχιστη ή καθόλου κοινωνική προστασία. Π.χ. στην Αφρική οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 52% του συνολικού πληθυσμού, συμβάλλουν κατά 75% στη γεωργική εργασία και παράγουν και διαθέτουν στην αγορά το 60 με 80% των τροφίμων. Το γυναικείο εργατικό δυναμικό στην Aφρική νοτίως της Σαχάρας το 2005 ήταν περίπου 73 εκατομμύρια, που αντιστοιχεί στο 34% των απασχολουμένων στον επίσημο τομέα, αλλά κέρδιζαν μόνο το 10% των εσόδων ενώ κατείχαν το 1% του ενεργητικού (9) .

Παρόλο που η ελευθέρωση του εμπορίου είχε θετικές συνέπειες στις περισσότερες οικονομίες μακροπρόθεσμα, μπορεί επίσης να καταλήξει σε βραχυπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις για τις ευάλωτες ομάδες εκ των οποίων οι φτωχές γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο (10) . Διάφοροι τομείς της οικονομίας μπορούν να έχουν κρίσιμη επίδραση στην ισότητα των φύλων: π.χ. οι ελλιπείς υποδομές υπονομεύουν τη σχολική φοίτηση των κοριτσιών λόγω των ανασφαλών μεταφορικών μέσων ή επειδή η έλλειψη πηγών ύδατος σε μικρή απόσταση «αναγκάζει» τους γονείς να χρησιμοποιούν τα κορίτσια για οικιακές εργασίες.

Η χειραφέτηση των γυναικών αποτελεί βασική πτυχή της διακυβέρνησης. Σε πολλές χώρες οι γυναίκες είναι ακόμη περιθωριοποιημένες από πλευράς λήψης αποφάσεων. Η θέσπιση νομοθεσίας για την εξασφάλιση ίσων δικαιωμάτων (11) για όλες τις γυναίκες και τους άνδρες είναι ζωτικής σημασίας όπως και η εξασφάλιση της εφαρμογής της για την προστασία των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων των γυναικών και για τη μείωση της φτώχειας και την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης. Σε καταστάσεις συγκρούσεων οι γυναίκες μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο και πρέπει να συμμετέχουν πλήρως στις προσπάθειες οικοδόμησης της ειρήνης, σύμφωνα με το ψήφισμα 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (12).

Εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση (13). Το 57% των παιδιών σχολικής ηλικίας τα οποία δεν φοιτούν σε σχολεία είναι κορίτσια (14), ενώ σχεδόν τα δύο τρίτα των αναλφάβητων του πλανήτη είναι γυναίκες (15). Η ικανότητα των γυναικών και των κοριτσιών να χειραφετηθούν οικονομικά και κοινωνικά φοιτώντας στο σχολείο ή απασχολούμενες σε παραγωγικές και κοινωνικές δραστηριότητες εκτός της κατοικίας τους, περιορίζεται από την άσκηση των καθημερινών τους καθηκόντων που τους επιβάλλονται από την κατανομή της οικιακής εργασίας.

Στον τομέα της υγείας εκφράζονται ανησυχίες όσον αφορά την περιορισμένη πρόσβαση των γυναικών στις βασικές υγειονομικές υπηρεσίες. Επιπλέον, ο κυριότερος τομέας στον οποίο υπάρχουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την ισότητα των φύλων είναι η υγεία και τα δικαιώματα στον σεξουαλικό τομέα και στον τομέα της αναπαραγωγής (SRHR). Εκτός από το γεγονός ότι η αύξηση των επενδύσεων για την υγεία στον σεξουαλικό τομέα και στον τομέα της αναπαραγωγής θα ενισχύσει ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, η βελτίωση της υγειονομικής κατάστασης των γυναικών θα έχει επίσης θετικά αποτελέσματα στο σύνολο της οικονομίας. Ένα μεγάλο μέρος της μικρής προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την υγεία των γυναικών κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, απειλείται σήμερα από την πανδημία του HIV/AIDS. Επιπλέον, η αύξηση του συντελεστή λοίμωξης από τον ιό HIV μεταξύ των γυναικών και των κοριτσιών αποτελεί πηγή βαθιών ανησυχιών (16).

Η βία που συνδέεται με το φύλο παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών και παράλληλα αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την επίτευξη της ισότητας, της ανάπτυξης και της ειρήνης. Πολύ συχνά η σεξουαλική βία συνδέεται με τη διάδοση του HIV/AIDS. Η εμπορία γυναικών είναι ένα έγκλημα το οποίο απορρέει από την εκτεταμένη φτώχεια, την ανισορροπία, την κακή διακυβέρνηση, τις ένοπλες συγκρούσεις και την έλλειψη προστασίας κατά των διακρίσεων.

Μια πιο λεπτομερής ανάλυση της ανισότητας μεταξύ των δύο φύλων παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙ.

Προοδοσ και Προκλησεισ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε σημαντικά μέτρα για να ενισχύσει την ισότητα των φύλων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Ένωσης. Η ισότητα των φύλων αναγνωρίζεται πλέον ως ένα σημαντικό τμήμα του διαλόγου με όλο και περισσότερες χώρες εταίρους και ενσωματώνεται στα θέματα που αποτελούν αντικείμενο των διαβουλεύσεων της ΕΕ με την κοινωνία των πολιτών. Αυτή η διαδικασία έχει αυξήσει τη συνειδητοποίηση από τους αναπτυξιακούς εταίρους μας της σημασίας της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών και τους έχει ευαισθητοποιήσει ειδικότερα στη σχέση που υπάρχει μεταξύ της ισότητας των φύλων και της μείωσης της φτώχειας (17) . Αυτή η διαδικασία συμπλήρωσε τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί σε επίπεδο χώρας στο ότι επιτάχυνε την επίτευξη της ισότητας των φύλων με διάφορα σχέδια και προγράμματα που στηρίζουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ (18). Καθόλη τη διάρκεια προγραμματισμού του 10ου ΕΤΑ, η ΕΚ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ευαισθητοποίηση των στρατηγικών ανά χώρα σε θέματα φύλου. Σημειώθηκε σαφής πρόοδος επίσης στον τομέα της ανάπτυξης ικανοτήτων τόσο στα κράτη μέλη όσο και στην Επιτροπή (19) .

Εν πάση περιπτώσει, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, υπάρχουν ακόμη σημαντικά προβλήματα. Πρώτον, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί οι αναπτυξιακοί στόχοι της χιλιετίας (ΑΣΧ). Ειδικότερα, δεν επιτεύχθηκε ο πρώτος ΑΣΧ που αφορούσε την εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέχρι το 2005. Η εγγραφή των κοριτσιών στα ιδρύματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με εκείνη των αγοριών είναι κατά μέσον όρο 89% στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι γυναίκες συμμετέχουν λιγότερο σε αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας από ό,τι οι άνδρες, και μια στις τρεις γυναίκες βιώνουν κάποια μορφή βίας λόγω φύλου στη διάρκεια ζωής τους. Επιπλέον, οι ΑΣΧ επικεντρώνονται στην υγεία και την εκπαίδευση από πλευράς ισότητας φύλων και δεν ενσωματώνουν τις άλλες πολύπλευρες διαστάσεις της ισότητας των φύλων (20).

Δεύτερον, σε κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που επιβραδύνουν την πρόοδο προς την επίτευξη της ισότητας των φύλων. Έτσι, οι παραδοσιακές κοινωνικές δομές προσφέρουν ενδεχομένως μόνο περιορισμένα κίνητρα για την αλλαγή της σημερινής κατανομής ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών, ειδικότερα σε εκείνους που έχουν συμφέροντα να διατηρήσουν το status quo. Αυτό μπορεί να εξηγήσει κατά κάποιον τρόπο το λόγο για τον οποίο δεν αποδίδεται πάντα υψηλή προτεραιότητα σε ορισμένες ειδικές δράσεις που σχετίζονται με το φύλο και γιατί, σε πολλές στρατηγικές ανά χώρα, τα θέματα φύλου είναι δευτερεύοντα (21).

Επίσης, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, φαίνεται ότι τα θέματα φύλου δεν έχουν ενσωματωθεί πλήρως στις στρατηγικές ανά χώρα ή στην πρακτική της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ. Στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μια «Θεματική αξιολόγηση της ενσωμάτωσης των θεμάτων φύλου στη συνεργασία για την ανάπτυξη με τις τρίτες χώρες» (2003) αναγνώρισε το εποικοδομητικό έργο της Επιτροπής αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν δόθηκε η κατάλληλη προσοχή σε ορισμένους ειδικούς στόχους πολιτικής στον τομέα της ισότητας των φύλων και ένταξης των θεμάτων φύλου στη συνεργασία της ΕΕ για την ανάπτυξη. Επιπλέον, η έκθεση κατέληγε ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι που χορηγούνται ειδικά για τη στήριξη της ένταξης θεμάτων φύλου στη συνεργασία για την ανάπτυξη ήταν ελάχιστοι σε σύγκριση με τους πόρους που έχουν χορηγηθεί σε άλλα οριζόντια θέματα. Φαίνεται ότι πολλές από τις συστάσεις που περιείχε η εν λόγω αξιολόγηση εξακολουθούν να ισχύουν – τόσο για την Επιτροπή όσο και για ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. (Βλ. τις 9 βασικές συστάσεις της έκθεσης στο παράρτημα IV) (22) .

Ένα από τα κυριότερα όπλα που διαθέτει η ΕΕ για την προώθηση της ισότητας των φύλων στις εξωτερικές σχέσεις της είναι η εμπειρία ορθών πρακτικών από το εσωτερικό της Ένωσης. Η ισότητα των φύλων αναγνωρίζεται από την ΕΕ ως ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και ως απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση των στόχων της ΕΕ για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Κατά συνέπεια, η ΕΕ έχει επενδύσει πολλά στην ισότητα των φύλων μέσω της νομοθεσίας (23) , της ενσωμάτωσης θεμάτων φύλου, ειδικών μέτρων για την προώθηση των γυναικών, προγραμμάτων δράσης, του κοινωνικού διαλόγου και του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών.

Μια πραγματική ευρωπαϊκή προσέγγιση θα έπρεπε να στηρίζεται σ’αυτήν την μακροχρόνια εμπειρία, καθώς και στο μοναδικό χαρακτήρα της Ευρώπης ως μιας πολυπολιτισμικής και ποικιλόμορφης ομάδας χωρών οι οποίες – παρά τις σημαντικές διαφορές τους σε πολιτισμό και παραδόσεις – είναι ενωμένες στην κοινή προσήλωσή τους στα θέματα ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Ένας θεμελιώδης ευρωπαϊκός στόχος της ΕΕ είναι να στηρίζει τις τρίτες χώρες να προσχωρούν και να εφαρμόζουν τις διεθνείς υποχρεώσεις όπως το Πλαίσιο Δράσης του Πεκίνου.

Μια Στρατηγικη τησ ΕΕ για την Επιταχυνση της Ισοτητας των Φυλων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται τώρα στο σημείο καμπής όσον αφορά την ισότητα των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Το πλαίσιο και οι πολιτικές έχουν θεσπιστεί – το κυριότερο ζήτημα είναι τώρα να εξασφαλιστεί η πραγματική εφαρμογή στρατηγικών και πρακτικών βάσει των νέων μηχανισμών παροχής βοήθειας που έχουν απτά αποτελέσματα για την κατάσταση των γυναικών. Είναι προφανές ότι τα μέτρα για την προώθηση της ισότητας των φύλων, εκτός του ότι αυξάνουν την κοινωνική συνοχή και βελτιώνουν την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών, έχουν και σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη, στην απασχόληση και στη μείωση της φτώχειας.

Στόχοι

Η νέα στρατηγική της ΕΕ πρέπει να ανταποκρίνεται σε δύο στόχους: πρώτον, να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της ενσωμάτωσης θεμάτων που συνδέονται με την ισότητα μεταξύ των δύο φύλων. Δεύτερον, να επαναπροσδιοριστούν οι ειδικές δράσεις για τη χειραφέτηση των γυναικών στις χώρες εταίρους μας. Για να υλοποιηθούν αυτοί οι στόχοι, οι στρατηγικές συνεργασίας για την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών θα πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα διάρθρωση της βοήθειας με αρχή τη δημοσιονομική στήριξη.

Αποτελεσματική ενσωμάτωση

Για να γίνει πιο αποτελεσματική η ενσωμάτωση της ισότητας των φύλων και η χειραφέτηση των γυναικών, πρέπει να γίνουν αλλαγές στους ακόλουθους τρεις τομείς:

1. Πολιτική δράση:

2. Η ισότητα των φύλων και η χειραφέτηση των γυναικών πρέπει συζητηθούν στο υψηλότερο επίπεδο κατά τον πολιτικό διάλογο με τις χώρες εταίρους (24) .

3. Συνεργασία για την ανάπτυξη:

4. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ο καίριος ρόλος των γυναικών στην οικονομική μεγέθυνση και στην ανάπτυξη κατά την προετοιμασία και την εφαρμογή στρατηγικών συνεργασίας· π.χ. οι γεωργικές στρατηγικές και οι στρατηγικές επισιτιστικής ασφάλειας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους ποικίλους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, δεδομένου ότι σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες είναι υπεύθυνες για το 80% της παραγωγής βασικών ειδών διατροφής (25) .

5. Πρέπει να καθιερωθούν πραγματικές εταιρικές σχέσεις, διάλογος και διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη (περιλαμβανομένων των κυβερνήσεων, των ερευνητικών κέντρων, των πανεπιστημίων, της κοινωνίας των πολιτών, των διεθνών οργανισμών) κατά την προετοιμασία των στρατηγικών ανά χώρα και των προγραμμάτων παροχής βοήθειας.

6. Πρέπει να θεσπιστούν αμοιβαίοι μηχανισμοί λογοδοσίας που θα ενσωματώνουν τα θέματα ισότητας των φύλων και χειραφέτησης των γυναικών· ο ρόλος, όσον αφορά τη λογοδοσία, των διαφόρων φορέων: κυβερνήσεων, περιφερειακών οικονομικών κοινοτήτων, αναπτυξιακών οργανισμών, διεθνών οργανισμών, κοινωνίας των πολιτών, κοινοβουλίου και μέσων ενημέρωσης, πρέπει να διευκρινιστεί.

7. Πρέπει να αναπτυχθούν και να χρησιμοποιούνται δείκτες επιδόσεων που θα αντανακλούν τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.

8. Η δημοσιονομική στήριξη πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον προβληματισμό σχετικά με θέματα ισότητας των φύλων συνδέοντας την παροχή οικονομικών κινήτρων με τους δείκτες που λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές μεταξύ των δύο φύλων και με την παράλληλη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου υψηλού επιπέδου.

9. Δόμηση θεσμικών ικανοτήτων:

10. Κατά τις φάσεις αξιολόγησης και εφαρμογής πρέπει να αναπτυχθούν ενημερωμένα πρακτικά εργαλεία (26) .

11. Πρέπει να προβλεφθεί βελτιωμένη πρόσβαση στις πληροφορίες και στις ορθές πρακτικές, και μια κατάρτιση όσον αφορά τα προβλήματα ισότητας μεταξύ των δύο φύλων για τις χώρες εταίρους.

Ειδικές δράσεις για τη χειραφέτηση των γυναικών

Με βάση την ανάλυση που γίνεται στο τμήμα 2 ανωτέρω, προσδιορίστηκαν 41 ειδικές δράσεις όσον αφορά την ισότητα των φύλων στους ακόλουθους ευρείς τομείς:

- Διακυβέρνηση (δικαιώματα του ανθρώπου, απόκτηση πολιτικής εξουσίας, ανάπτυξη δεικτών, ρόλος γυναικών σε καταστάσεις συγκρούσεων και μετά από συγκρούσεις).

- Απασχόληση και οικονομικές δραστηριότητες (οικονομική και κοινωνική χειραφέτηση των γυναικών, απασχόληση, δημοσιονομική ανάλυση από πλευράς ισότητας φύλων, διαχείριση δημοσίων οικονομικών).

- Εκπαίδευση (κατάργηση σχολικών διδάκτρων, κίνητρα για τη φοίτηση των κοριτσιών στα σχολεία, βελτίωση σχολικού περιβάλλοντος, στοιχειώδης παιδεία ενηλίκων).

- Υγεία (καθεστώτα κοινωνικής προστασίας, υγεία της αναπαραγωγής και της σεξουαλικής ζωής και δικαιώματα).

- Βία που συνδέεται με το φύλο (νομοθεσία, προστασία θυμάτων, συνειδητοποίηση από τα μέσα ενημέρωσης, εκπαίδευση και κατάρτιση).

Καταρτίστηκε ενδεικτικός κατάλογος αυτών των πιθανών δράσεων στήριξης ο οποίος παρουσιάζεται στο παράρτημα ΙΙΙ. Αυτές οι δραστηριότητες αποτελούν παραδείγματα για να γίνει δυνατός ο προσδιορισμός του κατάλληλου συνδυασμού προγραμμάτων για κάθε συγκεκριμένη χώρα ή περιοχή. Ο ορθός συνδυασμός δραστηριοτήτων θα αποφασίζεται ανάλογα με την περίπτωση μετά από σε βάθος ανάλυση κάθε μεμονωμένης κατάστασης.

Η αρχή της ιδίας ευθύνης και οι νέοι μηχανισμοί της βοήθειας

Κεντρικό σημείο της Δήλωσης του Παρισιού είναι η αρχή της «ιδίας ευθύνης» των πρωτοβουλιών συνεργασίας για την ανάπτυξη από τη δικαιούχο χώρα. Για τις δράσεις που προωθούν την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών, αποδείχθηκε ότι η «ιδία ευθύνη» δεν πρέπει να αφορά μόνο τις κυβερνήσεις εταίρους αλλά επίσης και τις ίδιες τις δικαιούχους γυναίκες. Στην πρακτική αυτό σημαίνει αυτοδιάθεση με τη συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (CSO) και οργανώσεων που βασίζονται στις τοπικές κοινωνίες (CBO) (27). Η στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που προωθούν την ισότητα των φύλων, είναι ιδιαιτέρως σημαντική στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο αριθμός των γυναικών που συμμετέχουν ενεργά στην τοπική ή κεντρική κυβέρνηση ή στο κοινοβούλιο είναι περιορισμένος. Η ΕΕ επομένως θα υποστηρίξει τη δημιουργία οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών όταν δεν υπάρχουν και θα εξασφαλίσει σημαντικές επενδύσεις για την ανάπτυξη της ικανότητας αυτών των οργανώσεων εφόσον υπάρχουν αλλά απαιτούν περαιτέρω ενίσχυση, για παράδειγμα στους εξής τομείς: ικανότητες άσκησης πίεσης, προώθηση, ανάλυση θεμάτων φύλου και οικονομικός αλφαβητισμός.

Η ΕΕ θα επιδιώξει να εξασφαλίσει την αποτελεσματική διοχέτευση της αναπτυξιακής βοήθειας προς υποστήριξη πολιτικών υπέρ της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων που εφαρμόζουν οι ίδιες οι χώρες, βάσει ενός σε βάθος πολιτικού διαλόγου με τις κυβερνήσεις εταίρους και τους κυριότερους μη κρατικούς ενδιαφερόμενους. Οι περιορισμοί και οι ανάγκες κάθε συγκεκριμένης χώρας θα αναλύονται για να επιτευχθεί πραγματική τοπική «ιδία ευθύνη» τόσο σε επίπεδο δημοσίων αρχών όσο και κοινωνίας των πολιτών καθώς και στο εσωτερικό της κοινότητας των χορηγών βοήθειας.

Η νέα φιλοσοφία που αντιπροσωπεύει η Δήλωση του Παρισιού αντανακλάται στους νέους μηχανισμούς παροχής της βοήθειας, δηλ. δημοσιονομική στήριξη και προσεγγίσεις τομέα, σε αντίθεση με τη στήριξη ατομικών, αυτόνομων σχεδίων. Η χρήση της δημοσιονομικής στήριξης εξαρτάται από την ύπαρξη ορισμένων προϋποθέσεων, ειδικότερα της εφαρμογής εθνικής ή τομεακής αναπτυξιακής στρατηγικής, της εφαρμογής ενός προγράμματος μακροοικονομικών μεταρρυθμίσεων που να υποστηρίζεται από τους σημαντικότερους διεθνείς χορηγούς βοήθειας (συνήθως το ΔΝΤ) και της αποδεδειγμένης δέσμευσης για μεταρρυθμίσεις.

Η δημοσιονομική στήριξη μπορεί να συμβάλει στην ισότητα των φύλων συνδέοντας την καταβολή μεταβλητών δόσεων στις βελτιώσεις που διαπιστώνονται στους αναλυτικούς δείκτες που αφορούν θέματα φύλου, ενισχύοντας τα συστήματα διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και ενθαρρύνοντας έναν ευρύτερο διάλογο σχετικά με τις προτεραιότητες πολιτικής των χωρών εταίρων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα στηρίξουν την ανάπτυξη δεικτών καθώς και τη συλλογή των κατάλληλων στοιχείων τα οποία θα εντοπίζουν τις αλλαγές που επήλθαν σε θέματα ισότητας των φύλων και θα μπορούν να συνδέονται με την καταβολή των μεταβλητών δόσεων.

Θέματα φύλου στις εθνικές στρατηγικές

Η προετοιμασία ενός εγγράφου στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας, ενός εθνικού αναπτυξιακού σχεδίου ή ενός εγγράφου στρατηγικής ανά χώρα προσφέρει τη μοναδική ευκαιρία να αναλύεται το καθεστώς των γυναικών σε σχέση με τους άνδρες, να καθορίζονται τα εμπόδια για την ανάπτυξη και την οικονομική μεγέθυνση που συνδέονται με το φύλο και να θεσπίζονται πολιτικές που αφορούν θέματα φύλου για ολόκληρη τη χώρα. Η κατάσταση της ισότητας των φύλων σε μία χώρα πρέπει να αναλύεται σε σχέση με όλους τους τομείς, με παράλληλη κατανόηση των επιπτώσεών της στην ανάπτυξη και στη φτώχεια. Σ’αυτό το πλαίσιο, η τρέχουσα διαδικασία πολιτικού διαλόγου της ΕΕ με τις χώρες εταίρους θα χρησιμοποιηθεί για να εξασφαλίζεται η ενσωμάτωση θεμάτων φύλου στην ανάλυση των παραμέτρων της φτώχειας. Αυτός ο πολιτικός διάλογος θα συμπληρωθεί με την παροχή βοήθειας της ΕΕ για να ενισχυθούν οι ικανότητες των εθνικών αρχών όσον αφορά την αντιμετώπιση θεμάτων φύλου. Θα δοθεί έμφαση στον ορισμό της φτώχειας η οποία θα νοείται όχι μόνον ως έλλειψη εσόδων ή οικονομικών πόρων, αλλά ως περιλαμβάνουσα και την έννοια των ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση, και τον έλεγχο των υλικών και μη υλικών παροχών στην κοινωνία. Αυτό σημαίνει ότι το πολιτικό θεματολόγιο πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένα θέματα όπως:

- Να γίνει αποδεκτή μια ευρύτερη πολυδιάστατη αντίληψη της φτώχειας πέραν εκείνης που μετράται με βάση το εισόδημα αλλά περιλαμβάνει και τη φτώχεια που μετράται με βάση το διαθέσιμο χρόνο, και μέτρα για τις διαφορετικές επιπτώσεις της φτώχειας στις γυναίκες και στους άνδρες, καθώς και η προώθηση της τεχνολογίας που μειώνει τη φτώχεια από πλευράς διαθέσιμου χρόνου.

- Να εξασφαλιστούν η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στον πολιτικό διάλογο, στη διατύπωση και στην παρακολούθηση των ΕΣΜΦ από την προοπτική της ισότητας των φύλων καθώς και η επίτευξη συμφωνίας για τη θέσπιση των κατάλληλων μέτρων ανάπτυξης ικανότητας.

Ανάγκη κατάρτισης δεικτών που να λαμβάνουν υπόψη τις ανισότητες μεταξύ των δύο φύλων

Είναι αναγκαίο να καταρτιστούν δείκτες για να εκτιμώνται τα αποτελέσματα της ενσωμάτωσης θεμάτων και ειδικών δράσεων που αφορούν την ισότητα των φύλων (28). Οι περισσότεροι δείκτες που χρησιμοποιούνται σήμερα τείνουν να αντανακλούν τον προβληματισμό γύρω από τα θέματα φύλου στους κοινωνικούς τομείς. Οι περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες διαθέτουν ελάχιστους αξιόπιστους δείκτες που να εξετάζουν τις αλλαγές στην απασχόληση των γυναικών, τη μη αμειβόμενη οικιακή οικονομία, τα αστικά δικαιώματα, τη συχνότητα/επικράτηση βίας κατά των γυναικών, το δικαίωμα κληρονομιάς/ιδιοκτησίας και χρήσης γης, την αντιπροσώπευση και συμμετοχή των γυναικών στη λήψη των αποφάσεων.

Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα στηρίξει την ανάπτυξη και τη χρήση δεικτών που να αφορούν τα θέματα φύλου, και θα ενισχύσει τις σχετικές βασικές στατιστικές ώστε να σημειωθεί πρόοδος σε όλο το φάσμα των θεμάτων ισότητας και χειραφέτησης τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν (29) . Το παράρτημα VII περιλαμβάνει έναν μη πλήρη κατάλογο πιθανών δεικτών, λαμβανομένων υπόψη των τομέων της εκπαίδευσης, της υγείας, της διακυβέρνησης/χειραφέτησης των γυναικών, της απασχόλησης και των οικονομικών δραστηριοτήτων, της χρήσης του διαθέσιμου χρόνου και της βίας κατά των γυναικών.

Στρατηγικές για την ενσωμάτωση θεμάτων φύλου στην κατάρτιση των προϋπολογισμών

Η αυξημένη χρησιμοποίηση της δημοσιονομικής στήριξης που καλείται να γίνει ένα σημαντικό μέσο παροχής βοήθειας, θέτει το ερώτημα του τρόπου προώθησης της ισότητας των φύλων στο εσωτερικό ή μέσω ενός τέτοιου προγράμματος. Για να επιτευχθεί αυτό, η ενσωμάτωση θεμάτων φύλου στους προϋπολογισμούς των εταίρων χωρών αποκτά ζωτική σημασία. Προς το σκοπό αυτό χρειάζονται τα εξής:

- Να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση σε θέματα ισότητας φύλων και η ενσωμάτωσή τους στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού σε εθνικό και τοπικό επίπεδο·

- Να καθοριστούν νέες προτεραιότητες σε θέματα δαπανών και να αναπροσανατολιστούν τα προγράμματα στο εσωτερικό τομέων ώστε να επιτευχθούν η ισότητα των φύλων και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού.

- Να ελέγχονται τα δημόσια έσοδα και οι δαπάνες για να περιοριστούν πραγματικά οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Συντονισμός και εναρμόνιση με τα κράτη μέλη

Ένα βασικό στοιχείο για την αποτελεσματική προώθηση της ισότητας των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη είναι ο συντονισμός που θα αποσκοπεί στο να μεγιστοποιήσει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των προγραμμάτων των κρατών μελών της ΕΕ και της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να διοργανώνει τακτικές συνεδριάσεις των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών σε θέματα ισότητας φύλου και, μαζί με τα κράτη μέλη, θα επιδιώξει όχι μόνο την αύξηση του συντονισμού σε όλη την ΕΕ αλλά και την εναρμόνιση των δραστηριοτήτων προώθησης της ισότητας μεταξύ των φύλων στη συνεργασία για την ανάπτυξη. Θα δοθεί προτεραιότητα στην ενίσχυση της εμπειρογνωμοσύνης σ’αυτά τα θέματα της ΕΚ και των κρατών μελών με τον προσδιορισμό και την ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών. Η προετοιμασία των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα και των κοινών στρατηγικών βοήθειας θα αποτελέσει τον κεντρικό στόχο του ενισχυμένου συντονισμού και των προσπαθειών εναρμόνισης. Επιπλέον, οι αντιπροσωπείες της ΕΚ και οι πρεσβείες των κρατών μελών της ΕΕ θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν τους υπάρχοντες μηχανισμούς συντονισμού για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων προώθησης της ισότητας των φύλων σ’αυτόν τον τομέα.

Δράση της ΕΕ σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο

Η διμερής συνεργασία με τις χώρες εταίρους για θέματα ισότητας φύλων θα συμπληρωθεί με τις δράσεις της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο. Η παρουσία μιας ενωμένης ευρωπαϊκής φωνής σ’αυτό το επίπεδο ενισχύει το ρόλο της ΕΕ ως ενός σημαντικού παγκόσμιου εταίρου της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ θα επιδιώξουν ενεργά να προωθήσουν την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών στα κατάλληλα διεθνή φόρουμ. Ιδιαίτερη σημασία έχει να προωθηθεί η επέκταση του προβληματισμού που αφορά σήμερα τους τομείς της υγείας και της εκπαίδευσης από πλευράς ισότητας των φύλων και σε άλλους τομείς που δεν προβλέπονται από τον ΑΣΧ 3.

Η περιφερειακή και διαπεριφερειακή συνεργασία ενθαρρύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των μελών περιφερειακών οργανισμών σχετικά με τα μέσα, τα στοιχεία, την αναλυτική τεκμηρίωση και την κατάρτιση σε θέματα που σχετίζονται με τις ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα συνεχίσουν επομένως να ενθαρρύνουν την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ισότητας των φύλων καθώς και να αναλαμβάνουν δεσμεύσεις στο πλαίσιο των διεθνών και περιφερειακών δικτύων αυτού του τομέα.

Ειδικεσ Δρασεισ της ΕΚ για την Προωθηση της Ισοτητασ των Φυλων

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής σημαίνει ότι πρέπει να αναληφθούν δράσεις σε τρία μέτωπα:

Προγραμματισμός χώρας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ενσωμάτωση θεμάτων ισότητας φύλων και χειραφέτησης των γυναικών σε όλες τις μελλοντικές στρατηγικές ανά χώρα και στις περιφερειακές στρατηγικές (30) . Αυτό προϋποθέτει τις ακόλουθες δράσεις:

- την περαιτέρω ανάπτυξη των εσωτερικών μέσων και των κατευθυντήριων οδηγιών προγραμματισμού·

- τη συστηματική αξιολόγηση των στρατηγικών ανά χώρα και των περιφερειακών στρατηγικών από πλευράς ισότητας των δύο φύλων, καθώς και ενδιάμεσες και τελικές επανεξετάσεις αυτών των στρατηγικών·

- την αναπροσαρμογή των στρατηγικών ανά χώρα σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ανωτέρω αξιολογήσεων·

- τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων με τους κατάλληλους διεθνείς οργανισμούς οι οποίοι κατέχουν σημαντική εμπειρία στην ενσωμάτωση θεμάτων φύλου σε σχέδια και προγράμματα. (31)

Θεματικά προγράμματα και άλλα χρηματοδοτικά μέσα

Εκτός από τα εθνικά ή τα περιφερειακά προγράμματα, διατίθενται συμπληρωματικοί πόροι μέσω των πολυετών θεματικών προγραμμάτων που υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών προοπτικών 2007-2013. Το θεματικό πρόγραμμα «Επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό» (32) περιλαμβάνει ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο για τη χρηματοδότηση των δράσεων της ΕΚ στον τομέα της προώθησης της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών. Με αυτό το θεματικό πρόγραμμα διατίθεται η χρηματοδότηση της ΕΚ στους ακόλουθους ευρείς τομείς παρεμβάσεων:

- εκδηλώσεις πολιτικής και ευαισθητοποίησης για την προώθηση της εφαρμογής των διεθνών δεσμεύσεων,

- ανάπτυξη ικανότητας για τις ΜΚΟ και τις οργανώσεις που είναι αφιερωμένες στην προώθηση θεμάτων ισότητας των φύλων και δικαιωμάτων των γυναικών·

- ενίσχυση της ικανότητας κατάρτισης στατιστικών από τις κυβερνήσεις.

Οι διαθέσιμοι πόροι θα χορηγηθούν μέσω προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων από επιλέξιμους οργανισμούς και με συμφωνίες απευθείας ανάθεσης με επιλεγμένους εταίρους.

Η ισότητα των φύλων θα στηριχθεί επίσης με την εφαρμογή των θεματικών προγραμμάτων για το περιβάλλον (33) και την επισιτιστική ασφάλεια (34) , καθώς και στο πλαίσιο του νέου Eυρωπαϊκού Μέσου για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (EIDHR II) (35) και του Μέσου σταθερότητας ( 36).

Έλεγχος και παρακολούθηση

Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα αυτής της νέας στρατηγικής της ΕΕ πρέπει να αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης. Κατά συνέπεια, για να αξιολογηθεί η πρόοδος και για να βελτιωθεί και να αναπροσαρμοστεί η στρατηγική στις αλλαγές του διεθνούς πλαισίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα οργανώσει το 2010 μια δεύτερη μεγάλη διεθνή Διάσκεψη για την ισότητα των φύλων με τη συμμετοχή όλων των σημαντικών ενδιαφερομένων (37). Επιπλέον, μια ενδιάμεση και μια τελική αξιολόγηση της εφαρμογής αυτής της στρατηγικής θα διενεργηθεί από εξωτερικό αξιολογητή το 2010 και στο τέλος του κύκλου του 10ου ΕΤΑ. Αυτές οι αξιολογήσεις θα περιλαμβάνουν μια ανάλυση προϋπολογισμού από πλευράς θεμάτων φύλου όλων των σχεδίων και προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΚ καθώς και τη στήριξη του γενικού προϋπολογισμού σε τουλάχιστον δώδεκα επιλεγμένες πρότυπες χώρες.

Οι αντιπροσωπείες της ΕΚ, σε στενή συνεργασία με τις πρεσβείες των κρατών μελών, θα εξακολουθήσουν να περιλαμβάνουν στις ετήσιες εκθέσεις τους μια αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο προωθείται και επιτυγχάνεται η ισότητα των φύλων στην χώρα εταίρο. Επίσης, στο τμήμα της «Ετήσιας Έκθεσης για την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και την εφαρμογή της εξωτερικής βοήθειας» που αφορά την ισότητα των φύλων, θα εξακολουθήσουν να δημοσιεύονται συνολικές πληροφορίες για την πρόοδο που θα σημειώνεται σ’αυτόν τον τομέα. Η ΕΚ και τα κράτη μέλη θα εξετάσουν τη δυνατότητα εφαρμογής ενός συστήματος υποβολής κοινών εκθέσεων της ΕΕ που θα περιλαμβάνει, ενδεχομένως, τον έλεγχο της ενσωμάτωσης θεμάτων φύλου στην αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ.

Συμπέρασμα

Η εξάλειψη της φτώχειας προϋποθέτει ότι θα δίνονται ίσες ευκαιρίες στους άνδρες και στις γυναίκες στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα, καθώς και ότι θα εξασφαλίζεται η ίση πρόσβαση και ο έλεγχος από όλους των πόρων της κοινωνίας. Εντούτοις, για να σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην επίτευξη μεγαλύτερης ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών στις αναπτυξιακές χώρες εταίρους της ΕΕ, η ΕΕ πρέπει να υπερβαίνει συστηματικά τα εμπόδια που αντιμετωπίζονται στην υλοποίηση αυτού του στόχου τόσο από πλευράς των ιδίων των αναπτυσσόμενων χωρών όσο και εκείνων που ενυπάρχουν σε ορισμένους από τους μηχανισμούς αναπτυξιακής συνεργασίας της ίδιας της ΕΕ. Αυτά τα θέματα μπορούν να επιλυθούν μόνο στο πλαίσιο ενός προωθημένου πολιτικού διαλόγου που θα ενσωματώνει ρητώς τα θέματα φύλου και θα επιτρέψει στην ΕΕ να συνεργασθεί ενεργά με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και με άλλες οργανώσεις οι οποίες υποστηρίζουν τις δράσεις υπέρ μεγαλύτερης ισότητας μεταξύ των δύο φύλων στις εν λόγω χώρες.

Μέσα σ’αυτό το πλαίσιο, το κυριότερο μέσο για την επίτευξη μεγαλύτερης ισότητας των φύλων, η ενσωμάτωση θεμάτων φύλου, πρέπει να χρησιμοποιείται με πιο αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο προκειμένου να σημειωθεί πραγματική πρόοδος προς την υλοποίηση αυτού του στόχου. Το δεύτερο μέσο, οι ειδικές, στοχοθετημένες δράσεις για τη χειραφέτηση των γυναικών, πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τρόπο που να συμπληρώνει τις δραστηριότητες ενσωμάτωσης θεμάτων φύλου και να προβλέπει τις βασικές στρατηγικές που θα συμβάλουν στην ευημερία και θα προσφέρουν ευκαιρίες στις ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες. Όσον αφορά τα δύο μέσα, η εφαρμογή τους πρέπει να λαμβάνει υπόψη και να αντανακλά τη μοναδική κοινωνική και πολιτιστική κατάσταση καθεμιάς από τις αναπτυσσόμενες χώρες εταίρους της ΕΕ. Για να στηριχθεί αυτή η προσέγγιση, ο στόχος της ισότητας των φύλων που αφορούσε, μέχρι σήμερα, κυρίως την υγεία και την εκπαίδευση, πρέπει τώρα να διευρυνθεί και να επεκταθεί και σε άλλους τομείς συνεργασίας.

Η πρόοδος προς την ισότητα των φύλων θα επιτευχθεί μόνο εάν ευνοηθούν η ευαισθητοποίηση, η στήριξη των ενώσεων γυναικών και οι ειδικές δράσεις για την αλλαγή των πολιτιστικών, κοινωνικών και πολιτικών μοντέλων και εάν επιτευχθεί η δίκαιη κατανομή της πολιτικής και οικονομικής ισχύος. Είναι σαφές ότι πρόκειται για δύσκολο έργο. Αλλά η ΕΕ έχει δεσμευθεί να στηρίξει τις χώρες εταίρους να υπερβούν όλα τα εμπόδια σ’αυτήν τη ζωτικής σημασίας πορεία.