ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - (Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας-ECHO) - Ετήσια έκθεση 2003 {SEC(2004)1099}

1. Θέματα γενικής πολιτικής

Ακολουθώντας τη μέθοδο της αντιμετώπισης των ανθρωπιστικών κρίσεων με βάση τις ανάγκες η ECHO προσάρμοσε τους τρόπους χρηματοδότησης της προς τη γενική εξέλιξη των ανθρωπιστικών αναγκών. Οι κύριοι δικαιούχοι βοήθειας από την ECHO ήταν οι πληθυσμοί της Αφρικής (225 εκατ. EUR) και εν συνεχεία οι λαοί της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής (224,2 εκατ. EUR). Σημαντική ενίσχυση δόθηκε επίσης και στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη εξαιτίας της επιδείνωσης των ανθρωπιστικών συνθηκών. Όσον αφορά τα νέα ανεξάρτητα κράτη η ανθρωπιστική κατάσταση του πληθυσμού της Τσετσενίας δεν βελτιώθηκε. Για το λόγο αυτό τα επίπεδα χρηματοδότησης παρέμειναν υψηλά (26 εκατ. EUR). Τα χαμηλά επίπεδα χρηματοδότησης για τις ενέργειες στην Ευρώπη (7,7 εκατ. EUR) αντανακλούν, όπως είχε ήδη προβλεφθεί, τη σταδιακή μείωσή της στη Βαλκανική.

Ο προγραμματισμός έγινε με βάση τη γενική αξιολόγηση των αναγκών η οποία αφορούσε 130 αναπτυσσόμενες χώρες [1]. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και οι άλλοι δωρητές και εταίροι συμφώνησαν κατά μεγάλο μέρος με αυτήν την αξιολόγηση. Συνέπεια της αξιολόγησης αυτής όσον αφορά τη διάθεση των πιστώσεων του προϋπολογισμού κατά το 2003 ήταν να διατεθεί το 64 % (347,6 εκατ. EUR) του προϋπολογισμού της ECHO [2] για τις περιοχές με τις μεγαλύτερες ανάγκες έναντι 49% κατά το 2002.

[1] Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε http://europa.eu.int/comm/echo/information/strategy/index_en.htm

[2] Με βάση αυτή τη μέθοδο το 8% του συνολικού προϋπολογισμού της ECHO για το 2003 διατίθεται για άλλες δραστηριότητες/προτεραιότητες οι οποίες ενισχύουν/συμπληρώνουν βασικές ανθρωπιστικές ενέργειες (διαδικασία αμυντικού σχεδιασμού θεματική χρηματοδότηση, τεχνική βοήθεια, έλεγχοι, αξιολόγηση, ενημέρωση).

Η ετήσια στρατηγική για τη βοήθεια της ECHO κατά το 2003 χαρακτηρίστηκε από το γεγονός ότι συνέχισε να επικεντρώνει την προσοχή της στις ξεχασμένες κρίσεις όπου υπάρχει μικρό ενδιαφέρον εκ μέρους της κοινής γνώμης και των άλλων δωρητών. Οι ξεχασμένες κρίσεις αφορούσαν τη Δυτική Σαχάρα, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Μυανμάρ / Βιρμανία, την Αγκόλα, το Μπουρούντι, τη Βόρεια Κορέα, τις Φιλιππίνες, το Νότιο Καύκασο (Τσετσενία), την Ταϊλάνδη, την Ουγκάντα και την Υεμένη. Η συνολική ενίσχυση που χορηγήθηκε γι´αυτές τις κρίσεις ανήλθε στα 119 εκατ. EUR, δηλαδή στο 20 % του προϋπολογισμού περίπου (+ 4% σε σχέση με το 2002).

Η ECHO υποστήριξε κατά κύριο λόγο την έγκριση των "Αρχών και ορθών πρακτικών της ανθρωπιστικής βοήθειας" εκ μέρους των κορυφαίων διεθνών χορηγών ανθρωπιστικής βοήθειας και ανθρωπιστικών οργανώσεων (Στοκχόλμη, Ιούνιος 2003). Αυτές οι αρχές επιβεβαιώνουν το βασικό σκεπτικό της ECHO ότι η ανθρωπιστική βοήθεια θα πρέπει να χορηγείται ανάλογα με τις ανάγκες. Επιβεβαιώνουν επίσης τον πρωταρχικό ρόλο των πολιτικών οργανώσεων για την υλοποίηση των ανθρωπιστικών ενεργειών και καλούν τους δωρητές να ενισχύσουν τις κατευθυντήριες γραμμές το 1994 σχετικά με τη χρησιμοποίηση στρατιωτικών πόρων και πόρων πολιτικής άμυνας για την αντιμετώπιση καταστροφών καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές του 2003 για τη χρησιμοποίηση στρατιωτικών πόρων και πόρων πολιτικής άμυνας για την υποστήριξη των δράσεων ανθρωπιστικής βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών σε πολύπλοκες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (κατευθυντήριες γραμμές MCDA).

Το σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης προβλέπει μια ειδική διάταξη για την ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία ενσωματώθηκε στη συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη Συνταγματική Συνθήκη τον Ιούνιο του 2004 επιβεβαιώνοντας ότι οι ενέργειες ανθρωπιστικής βοήθειας θα πρέπει να συμμορφούνται προς το διεθνές δίκαιο και προς τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας και της αποφυγής των διακρίσεων.

Η ECHO δεν αρκέστηκε μόνο στον ευρύ διάλογο με τις μη κυβερνητικές ανθρωπιστικές οργανώσεις για βασικά ανθρωπιστικά θέματα αλλά απέδειξε και την προσήλωσή της στη στενή συνεργασία των δωρητών συμμετέχοντας στην διαδικασία ενοποιημένων εκκλήσεων των Ηνωμένων Εθνών και υποστηρίζοντας τις εκκλήσεις του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου. Το 2003 η ECHO προήδρευσε της ετήσιας σύσκεψης των κυριοτέρων δωρητών της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού και οργάνωσε την εκδήλωση παρουσίασης των ενοποιημένων εκκλήσεων των Ηνωμένων Εθνών στις Βρυξέλλες.

2. Επισκόπηση των ανθρωπιστικών ενεργειών της ECHO

Η συνολική ανθρωπιστική κατάσταση παρέμεινε σοβαρή κατά το 2003. Οι πολίτες υπήρξαν κατά κύριο λόγο οι στόχοι και τα θύματα των συγκρούσεων. Ο αριθμός των εκτοπισθέντων εντός της χώρας παρέμεινε στα 25 εκατομμύρια συνολικά. Παρόλο που ο αριθμός των προσφύγων μειώθηκε μετά την επιστροφή 2 εκατομμυρίων πολιτών στο Αφγανιστάν, δεν μειώθηκαν οι ανθρωπιστικές ανάγκες για το λόγο ότι οι επαναπατρισθέντες χρειάζονται επίσης βοήθεια. Όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές η Έκθεση Παγκόσμιων Καταστροφών του 2003 αναφέρει ότι ο συνολικός αριθμός αυτών των καταστροφών έχει αυξηθεί σημαντικά από το 1990. Μειώθηκε μεν ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν εξαιτίας φυσικών καταστροφών αλλά αυξήθηκε ο αριθμός των ανθρώπων που επλήγησαν και χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.

Η χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας της ECHO έγινε μέσω 100 αποφάσεων χρηματοδότησης ύψους 600,3 εκατ. EUR, εκ των οποίων τα 586,2 εκατ. EUR διετέθησαν από τον προϋπολογισμό της Επιτροπής και τα 14,1 εκατ. EUR από τους πόρους του ΕΤΑ. Δεδομένου ότι το διαθέσιμο ποσό ανήλθε στα 600,7 εκατ. EUR αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιήθηκαν κατά 99% οι πιστώσεις αναλήψεως υποχρεώσεων. Ο πίνακας που ακολουθεί συνοψίζει τη γεωγραφική κατανομή των ενισχύσεων κατά το 2003:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3. Οριζόντια θέματα

3.1. Συμβατικές σχέσεις με τους εταίρους

Οι σχέσεις της ECHO με τους εταίρους της διέπονται από νέα θεσμικά πλαίσια τα οποία συμφωνούν με το δημοσιονομικό κανονισμό ο οποίος ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2003 και χαρακτηρίζονται από τους σαφείς στόχους και τους δείκτες για τη μέτρηση των αποτελεσμάτων των χρηματοδοτούμενων ενεργειών. Η χρηματοδοτική και διοικητική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών διέπει τις συμβατικές σχέσεις ανάμεσα στην ECHO και στα Ηνωμένα Έθνη και οι συμφωνίες πλαίσια εταιρικής σχέσης με μη κυβερνητικές οργανώσεις και διεθνείς οργανισμούς (Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού, Διεθνής Ομοσπονδία των Εταιρειών του Ερυθρού Σταυρού) ολοκληρώθηκαν και τέθηκαν σε ισχύ.

Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου του 2003 τη συμφωνία πλαίσιο εταιρικής σχέσης είχαν ξεκινήσει τη διαδικασία για να την υπογράψουν 177 εταίροι.

3.2. Σχέσεις με τους μεγαλύτερους ανθρωπιστικούς εταίρους και με δωρητές εκτός ΕΕ

Η ECHO συζήτησε τις στρατηγικές προτεραιότητες με τους μεγαλύτερους εταίρους στο πλαίσιο επτά Διαλόγων Στρατηγικού Προγραμματισμού που είχαν γίνει μέχρι το Δεκέμβριο του 2003.

Επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση από κοινού έχουν τη μερίδα του λέοντος όσον αφορά την συνολική ανθρωπιστική βοήθεια, είναι απαραίτητο να υπάρχουν επαφές και καλή συνεργασία ανάμεσα στην ECHO και στις αντίστοιχες αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Έχουν καθιερωθεί τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών (τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, βιντεοδιασκέψεις) ανάμεσα στο διευθυντή της ECHO και στους ομολόγους του των Ηνωμένων Πολιτειών.

3.3. Σχέσεις με τα άλλα κοινοτικά όργανα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχολίασε θετικά την πρόοδο της ECHO όσον αφορά τη χορήγηση αποτελεσματικής βοήθειας, την απλοποίηση των διαδικασιών και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση κατά την περίοδο 2000 - 2001 με την έκθεσή του που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2003 (A5-0433/2002). Πιστός στην υπόσχεσή του να συμμετέχει τακτικά στις κοινοβουλευτικές συσκέψεις ο διευθυντής της ECHO έλαβε μέρος σε 6 συσκέψεις της Επιτροπής Ανάπτυξης και σε μία σύσκεψη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων.

Όσον αφορά τα κράτη μέλη η Επιτροπή Ανθρωπιστικής Βοήθειας διατύπωσε θετικές γνώμες για 42 σχέδια χρηματοδοτικών αποφάσεων και συζήτησε περίπου 55 θέματα στρατηγικής ή/και πολιτικής. Ανελήφθησαν επίσης και διάφορες πρωτοβουλίες για την ενσωμάτωση των υπό προσχώρηση χωρών στις εργασίες της Επιτροπής Ανθρωπιστικής Βοήθειας. Εκτός από τις επίσημες συνεδριάσεις της η Επιτροπή Ανθρωπιστικής Βοήθειας συνεδρίασε δύο φορές στις πρωτεύουσες των χωρών που είχαν την προεδρία της ΕΕ για να συζητήσει ανεπισήμως θέματα γενικού πολιτικού ενδιαφέροντος.

3.4. Στρατηγικός σχεδιασμός, μέσα διαχείρισης της στρατηγικής και συστήματα πληροφόρησης

Η ECHO υλοποίησε τον κύκλο στρατηγικού σχεδιασμού και προγραμματισμού της Επιτροπής και ενσωμάτωσε τις αρχές της διαχείρισης με βάση τη δραστηριότητα στη διαδικασία προγραμματισμού της. Οι αρχές στρατηγικού σχεδιασμού της ECHO είναι ενσωματωμένες στην ετήσια στρατηγική για τη βοήθεια. Το έγγραφο αυτό προκύπτει μετά από μία εντατική διαδικασία διαβουλεύσεων στην οποία συμμετέχουν και άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι εταίροι. Οι καθορισμένες στρατηγικές προτεραιότητες μετατρέπονται σε επιχειρησιακούς στόχους/δείκτες στο ετήσιο πρόγραμμα διαχείρισης της ECHO. Το 2003 εκπονήθηκαν επίσης νέες κατευθυντήριες γραμμές για τη σύνταξη εκθέσεων προς χρήση των τοπικών γραφείων της ECHO σύμφωνα με τις αρχές διαχείρισης με βάση την απόδοση.

Η ECHO προέβη σε μία ενδιάμεση αναθεώρηση (Ιούνιος 2003) της ετήσιας στρατηγικής της για τη βοήθεια και του ετήσιου της προγράμματος διαχείρισης, ώστε να έχει συστηματικές πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο για την επίτευξη των στόχων της. Τα αποτελέσματα αυτής της αναθεώρησης δόθηκαν στο προσωπικό της ECHO κατά τη διάρκεια ενός ετήσιου σεμιναρίου του προσωπικού. Δόθηκαν επίσης και στα κράτη μέλη.

Για τρίτο συνεχές έτος οι συνολικές ανάγκες και η αξιολόγηση των ξεχασμένων κρίσεων χρησιμοποιήθηκαν για τη διαδικασία του σχεδιασμού. Εντούτοις δεν μπόρεσαν να αναπτυχθούν, όπως είχε προβλεφθεί, μέθοδοι για την αξιολόγηση της επίπτωσης των δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με τα παιδιά. Ο κύριος λόγος αυτής της καθυστέρησης είναι η έλλειψη ανθρώπινων πόρων και τα εννοιολογικά προβλήματα σε σχέση με την αξιολόγηση των επιπτώσεων. Η ECHO πάντως ανέπτυξε μία προσωρινή μέθοδο για τη σύνταξη εκθέσεων σχετικά με τα παιδιά.

Η εξέλιξη του "Τοπικού Συστήματος Πληροφοριών της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας" (HOLIS) είχε ως αποτέλεσμα την προσαρμογή του συστήματος τεχνολογιών πληροφόρησης όσον αφορά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τη νέα σύμβαση εταιρικής σχέσης. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορούν τώρα να υποβάλουν τις αιτήσεις τους μέσω του Διαδικτύου. Το αναβαθμισμένο σύστημα τεχνολογιών πληροφόρησης για τη διαχείριση των πληροφοριών σχετικά με τις χρηματοοικονομικές εισφορές των κρατών μελών ("14 σημεία") ενσωματώνει αυτομάτως πληροφορίες σχετικά με τις αποφάσεις της ECHO και τις διαβιβάζει στο γραφείο συντονισμού ανθρωπιστικών υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών. Πρόοδος σημειώθηκε επίσης όσον αφορά την ανάπτυξη της εφαρμογής "Fichop [3]".

[3] Η FichOp (Fiche Opιrationnelle) είναι το επιχειρησιακό όργανο της ECHO για την παρακολούθηση των προγραμμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας.

3.5. Οριζόντιες στρατηγικές προτεραιότητες: σύνδεση αρωγής, αποκατάστασης και ανάπτυξης, παιδιά και ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών

Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα της σύνδεσης της αρωγής, της αποκατάστασης και της ανάπτυξης. Η απόσυρση της ECHO από Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη Σερβία, την Αρμενία, την Κένυα και το Μεξικό ολοκληρώθηκε με τον τρόπου που είχε προβλεφθεί. Μερική απόσυρση και παράδοση μεμονωμένων τομέων έγιναν στο Αφγανιστάν, στην Καμπότζη, στην Κολομβία, στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στην Ινδία, στο Μαλάουι, στη Σιέρα Λεόνε, στο Σουδάν και την Τανζανία. Οι αποτυχίες όπως αυτή της Ερυθραίας αντισταθμίστηκαν από βελτιώσεις σε άλλους τομείς (π.χ. στο Μαλάουι).

Εκτός αυτού έγιναν και πολλές άλλες βελτιώσεις, όπως είναι η κοινή αποστολή αξιολόγησης με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, ή τα μέτρα ευαισθητοποίησης, όπως είναι ένα σεμινάριο που οργάνωσε η ECHO με τη συμμετοχή 70 υπαλλήλων της Επιτροπής και εκπροσώπων των Ηνωμένων Εθνών, του Ερυθρού Σταυρού και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Η ECHO θα επωφεληθεί από τη συμμετοχή της σε μία διυπηρεσιακή ομάδα ΣΑΑΑ/ΔΑΣ που συστάθηκε το 2003 και έκανε πρακτικές συστάσεις για ΣΑΑΑ (Σύνδεση Αρωγής, Αποκατάστασης και Ανάπτυξης) σε οκτώ χώρες και σε δύο περιφέρειες.

Όσον αφορά τις δραστηριότητες της ECHO σε σχέση με τα παιδιά και την ετοιμότητα για την πρόληψη από τις καταστροφές (ΔΑΣ) αναπτύχθηκε μια προσωρινή μέθοδος για τη σύνταξη εκθέσεων σχετικά με τα αποτελέσματα σύμφωνα με τα οποία από τις 100 αποφάσεις χρηματοδότησης της ECHO κατά το 2003

- 55 αφορούσαν ενίσχυση δραστηριοτήτων σχετικά με τα παιδιά και 102 συμβάσεις αφορούσαν δραστηριότητες σχετικά με τα παιδιά (π.χ. θεραπευτική διατροφή, εμβολιασμός, επανένταξη των παιδιών των στρατιωτών) με το συνολικό ποσό των 85,7 εκατ. EUR. επίσης ενισχύθηκαν και ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με τα παιδιά (παιδιά σε ένοπλες συγκρούσεις) και

- 24 αφορούσαν δραστηριότητες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών και 63 συμβάσεις αφορούσαν δραστηριότητες ΔΑΣ (π.χ. συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης και δημιουργία διοικητικών ικανοτήτων σε τοπικές κοινότητες) με το συνολικό ποσόν των 24,1 εκατ. EUR. Επιπλέον αξιολογήθηκε και η πολιτική της ECHO για την πρόληψη των καταστροφών που είχε ως συνέπεια να βελτιωθεί ο τρόπος καθορισμού των προτεραιοτήτων και η συγκριτική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων ΔΑΣ (Διαδικασία Αμυντικού Σχεδιασμού).

3.6. Θεματική χρηματοδότηση

Λόγω της αυξανόμενης ανάγκης για την προώθηση της ποιοτικής ανθρωπιστικής βοήθειας σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον η ECHO καθιέρωσε μία πειραματική μέθοδο θεματικής χρηματοδότησης. Ελήφθησαν τέσσερις αποφάσεις θεματικής χρηματοδότησης για την ενίσχυση ειδικών εντολών ορισμένων εταίρων (Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, Διεθνής Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού, UNICEF και Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων). Οι θεματικές συνεισφορές έχουν ως στόχο να ενισχύσουν την ικανότητα αντίδρασης της ανθρωπιστικής κοινότητας και τη διασφάλιση της ασφάλειας του προσωπικού.

3.7. Εκπαίδευση και μελέτες

Η ECHO χρηματοδότησε μία μελέτη σχετικά με τις κρίσεις που προκαλούνται από τους ανθρώπους και τις επιπτώσεις τους στον εκτοπισμό των πληθυσμών. Τα αποτελέσματά της θα χρησιμοποιηθούν για να διευκολύνουν την έγκαιρη ειδοποίηση και για την εκπόνηση στρατηγικών εξόδου. Χρηματοδοτήθηκε επίσης και η δεύτερη φάση του προγράμματος SPHERE.

Η ECHO συνέχισε να ενισχύει το Δίκτυο Ανθρωπιστικής Βοήθειας το οποίο χορηγεί διπλώματα για μονοετείς πολυκλαδικές μεταπτυχιακές σπουδές σε ανθρωπιστικά θέματα.

Η αλλαγή του νομικού πλαισίου της ECHO συνοδεύτηκε από ένα πρόγραμμα εμπεριστατωμένης επιμόρφωσης, ώστε να γίνει ομαλά η αλλαγή. Τα προγράμματα επιμόρφωσης αφορούσαν το προσωπικό της κεντρικής υπηρεσίας, το επιτόπιο προσωπικό και τους εταίρους.

3.8. Επικοινωνία και ενημέρωση

Η ECHO εξεπόνησε την επικοινωνιακή της στρατηγική για την περίοδο 2004-2005. Πρώτος στόχος είναι να γίνουν γνωστές οι αξίες, οι αρχές και τα επιτεύγματα της ανθρωπιστικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο της τους φορείς μετάδοσης των πληροφοριών (παράγοντες που επηρεάζουν την κοινή γνώμη, νέοι άνθρωποι, μέσα ενημέρωσης) και δίνει έμφαση στα οπτικοακουστικά προϊόντα και στις φωτογραφικές εικόνες. Οι πληροφορίες που εισήχθησαν στο Διαδίκτυο περιελάμβαναν 45 ανακοινωθέντα τύπου, 14 αφηγήσεις από αυτόπτες μάρτυρες και 5 βιντεοταινίες. Αναπτύχθηκαν επίσης και 12 ειδικές ιστοσελίδες ("επιτόπου") για την κάλυψη κυρίως των περιοχών με αυξημένες ανάγκες, όπως είναι η Αγκόλα, το Ιράκ, το Σουδάν, η Ουγκάντα και άλλες.

Οργανώθηκαν επίσης και διάφορες εκδηλώσεις οι οποίες καλύφθηκαν από τον τύπο σε πολλές πρωτεύουσες του κόσμου για την υποστήριξη αυτής της προσπάθειας. Όλες οι δραστηριότητες αφορούσαν έμμεσα ή άμεσα τα στρατηγικά μηνύματα της ECHO που έχουν σχέση με την πολιτική της και με την αποστολή της.

3.9. Χρηματικοί και ανθρώπινοι πόροι, έλεγχος και αξιολόγηση

Η συνεχής προσπάθεια στον τομέα της διαχείρισης των κινδύνων και η αξιολόγηση των εσωτερικών ελέγχων είχε ως αποτέλεσμα να γίνει μία καλύτερη εκτίμηση των εγγενών κινδύνων της χρηματοδότησης και της διαχείρισης της ανθρωπιστικής βοήθειας. Έγινε μία αξιολόγηση της κατάστασης της προετοιμασίας προκειμένου να αξιολογηθεί το επίπεδο υλοποίησης των βασικών απαιτήσεων των εσωτερικών ελέγχων της Επιτροπής. Το γενικό συμπέρασμα, που επιβεβαιώθηκε με μία νέα αξιολόγηση που έγινε στις αρχές του 2004, ήταν ότι η ECHO συμμορφούται προς αυτές τις απαιτήσεις.

Προκειμένου να συμμορφωθεί προς το νέο δημοσιονομικό κανονισμό, η ECHO αναθεώρησε τα χρηματοδοτικά της κυκλώματα και τις συμβάσεις της με τους εταίρους (σύμβαση πλαίσιο εταιρικής σχέσης). Παρά τους μεγάλους εγγενείς κινδύνους των ενεργειών ανθρωπιστικής βοήθειας, το γεγονός αυτό συνέβαλε στη μείωση των κινδύνων σε ένα αποδεκτό επίπεδο από την άποψη της κανονικότητας, της νομιμότητας και της χρηστής οικονομικής διαχείρισης.

Η ECHO συνέχισε να συντάσσει μηνιαίες εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Αυτό συνεπάγεται ανάλυση της απόκλισης σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό για κάθε χώρα / περιοχή / δράση προκειμένου να γίνεται γρήγορη παρακολούθηση. Αυτή η στενή παρακολούθηση είχε ως συνέπεια να αυξηθούν τα ποσοστά εκτέλεσης του προϋπολογισμού και να μειωθούν οι καθυστερήσεις των πληρωμών και οι εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων. Το ποσοστό εκτέλεσης των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων ανήλθε στο 100% περίπου και το ποσοστό εκτέλεσης των πιστώσεων πληρωμών στο 92%. Πρόκειται για ένα καλό αποτέλεσμα λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ένα μέρος του προϋπολογισμού χρησιμοποιήθηκε για έκτακτες ανάγκες προς το τέλος του έτους καθώς και του μεγάλου μεγέθους του προϋπολογισμού για την αντιμετώπιση της κρίσης στο Ιράκ.

Οι δραστηριότητες που χρηματοδοτεί η ECHO και υλοποιούνται από τρίτους υπόκεινται, όσον αφορά τον έλεγχο, σε δημοσιονομικό έλεγχο. Το έτος 2003 ήταν το πρώτο πλήρες έτος εφαρμογής της στρατηγικής εξωτερικού ελέγχου της ECHO, η οποία είχε ως συνέπεια να αυξηθεί ο αριθμός των εταίρων και των έργων που υπεβλήθησαν σε έλεγχο με καλή γεωγραφική κάλυψη. Οι έλεγχοι της ECHO σχετικά με τα ολοκληρωμένα έργα γίνονται στην έδρα των εταίρων. Οι έλεγχοι των υπό εκτέλεση έργων γίνονται επιτόπου.

Για τους ελέγχους στην έδρα των εταίρων η ECHO χρησιμοποιεί εξωτερικούς ελεγκτές που υποβάλλουν σε εξονυχιστικούς ελέγχους τους εταίρους της ECHO επί ένα διάστημα δύο ετών. Το 2003 ολοκληρώθηκαν 96 τέτοιοι έλεγχοι και άλλοι 44 βρίσκονταν καθ´οδόν. Από τους ελέγχους του 2003 διαπιστώθηκε προσωρινά ότι θα έπρεπε να ανακτηθεί το ποσό των 2,3 εκατ. EUR. 16 επιτόπιοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν κατευθείαν από υπαλλήλους της ECHO σε έργα που βρίσκονταν υπό εκτέλεση. Πραγματοποιήθηκαν και 6 έλεγχοι των γραφείων της ECHO.

Η ECHO συνέβαλε στην εφαρμογή σύγχρονων πολιτικών σχετικά με τους ανθρώπινους πόρους σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής. Οι προτεραιότητες της ήταν δύο: να διευκολυνθεί η διαδικασία της αλλαγής με τη δημιουργία των κατάλληλων δομών για τη μεταρρύθμιση και να βελτιωθεί η ποιότητα μέσω της βελτίωσης των αποτελεσμάτων και των επιδόσεων. Προς το σκοπό αυτό οι επιμορφωτικές δραστηριότητες κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως είναι τα χρηματοδοτικά θέματα, οι διαδικασίες λήψης των αποφάσεων και ένα ενδιάμεσο ανακεφαλαιωτικό σεμινάριο για όλο το προσωπικό σχετικά με τις συζητήσεις στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης. Ο δεύτερος στόχος υλοποιήθηκε με την επιλογή των επιμορφωτικών δραστηριοτήτων, οι οποίες περιελάμβαναν ενημερωτικά σεμινάρια για τους νέους υπαλλήλους, παρουσιάσεις εκ μέρους των εταίρων της ECHO καθώς και μαθήματα εξειδίκευσης σχετικά με τα μέσα που χρησιμοποιεί η ECHO, όπως είναι οι συμφωνίες πλαίσια εταιρικών σχέσεων.

Όσον αφορά την αξιολόγηση η ECHO ενέκρινε μία νέα μέθοδο για να ενσωματώσει καλύτερα αυτή τη λειτουργία στον στρατηγικό της σχεδιασμό και στον κύκλο ανάπτυξης των πολιτικών της. Εκτός από αυτή τη μεταρρύθμιση έλαβε μέρος και σε μια κοινή διαδικασία αξιολόγησης περιπτώσεων εκτοπισθέντων ατόμων στο εσωτερικό της χώρας μαζί με ορισμένα κράτη μέλη και με άλλους ανθρωπιστικούς φορείς. Η ECHO έχει αρχίσει να επανεξετάζει τους κανόνες και τις πρακτικές που αφορούν την ασφάλεια του ανθρωπιστικού προσωπικού καθώς και εργασίες προώθησης, προκειμένου να προστατεύσει "τον ανθρωπιστικό χώρο".

Συνεχίστηκαν οι αξιολογήσεις σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή των ενεργειών και με τις επιδόσεις των εταίρων ειδικά στη Σερβία, στο Σουδάν, στην Αγκόλα και στο Αφγανιστάν. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι οι δράσεις που χρηματοδότησε η ECHO ήταν σύμφωνες με την αποστολή της. Η ECHO πραγματοποίησε επίσης και μία αξιολόγηση της συνεργασίας της με την UNICEF.

4. προοπτικεσ

Η παρούσα έκθεση δημοσιεύεται σε μία περίοδο θεσμικών αλλαγών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και μέσα σε ένα πολιτικό κλίμα που χαρακτηρίζεται από συζητήσεις για θέματα τα οποία έχουν σχέση με την παγκόσμια διακυβέρνηση και την ασφάλεια, τα οποία ενδέχεται να έχουν κάποια επίπτωση τόσο στην ECHO όσο και στην ευρύτερη ανθρωπιστική κοινότητα.

Η ECHO θα παραμείνει πιστή στις αξίες και στις βασικές αρχές της ανθρωπιστικής βοήθειας, που είναι η ουδετερότητα, η αμεροληψία και η ανεξαρτησία. Είναι πεπεισμένη ότι η αυστηρή προσήλωση σ´αυτές τις αρχές είναι πιο σημαντική από ποτέ, ενόψει των σημερινών τάσεων, τόσο στο θεσμικό πλαίσιο, όπου ορισμένες πολιτικές μονάδες τείνουν να θεωρούν την ανθρωπιστική βοήθεια ως ένα μέσον άσκησης εξωτερικής πολιτικής ή διαχείρισης των κρίσεων, όσο και στην όλο και πιο επικίνδυνη πραγματικότητα επιτόπου όπου οι ανθρωπιστικές οργανώσεις γίνονται οι ίδιες στόχοι των αντιμαχόμενων μερών. Η τήρηση αυτών των βασικών αρχών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική χορήγηση της βοήθειας, για τη διασφάλιση της πρόσβασης στους πληθυσμούς που έχουν ανάγκη καθώς και για τη ζωή και την ασφάλεια του ανθρωπιστικού προσωπικού.

Για την ECHO ο καλύτερος τρόπος διατήρησης "του ανθρωπιστικού χώρου" είναι η πλήρης τήρηση των αρχών της ορθής ανθρωπιστικής βοήθειας, η συνεχής δέσμευση για τη χορήγηση βοήθειας υψηλής ποιότητας και ένας διαφανής διάλογος με όλους τους βασικούς φορείς.