ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

I - Ιστορικό

1. Τα τελευταία χρόνια και ιδίως στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισσαβόνας και του Gφteborg, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέπτυξε μια κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική στρατηγική η οποία διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις άξονες-στόχους:

- την επίτευξη όσο το δυνατόν μεγαλύτερης οικονομικής ανάπτυξης, κυρίως μέσω της βελτίωσης του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας,

- την πρόοδο προς την κατεύθυνση της πλήρους απασχόλησης,

- την προώθηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου ούτως ώστε να διαφυλαχθεί η κοινωνική συνοχή, και

- τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής αυτής και να καταστεί δυνατός ο έλεγχος των αποτελεσμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει αποτελεσματικούς συντονιστικούς μηχανισμούς. Προς τον σκοπό αυτόν η Κοινότητα εκπόνησε και επεξέτεινε το πλαίσιο, τις διαδικασίες και τα μέσα συντονισμού των οικονομικών και συναφών πολιτικών. Ειδικά κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90, προστέθηκαν ή αναπτύχθηκαν περαιτέρω διάφορες μέθοδοι και διαδικασίες. Εκτός από τους Γενικούς Προσανατολισμούς Οικονομικής Πολιτικής (ΓΠΟΠ), η Συνθήκη προβλέπει τώρα τον συντονισμό των πολιτικών μέσω του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση. Ο συντονισμός των πολιτικών αναπτύχθηκε και σε διάφορους άλλους τομείς χάρη, μεταξύ άλλων, και στη διαδικασία οικονομικής μεταρρύθμισης του Cardiff. Επιπλέον, οι κοινωνικοί εταίροι έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν μέσω του διαλόγου για την μακροοικονομική πολιτική στο πλαίσιο της διαδικασίας της Κολωνίας. Εκτός αυτού, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας ζήτησε την εφαρμογή της λεγόμενης ανοικτής μεθόδου συντονισμού η οποία είναι σχεδιασμένη να βοηθήσει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν σταδιακά τις δικές τους πολιτικές και να συμβάλει στη διάδοση βέλτιστων πρακτικών και την επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης προς τους κύριους στόχους της ΕΕ. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται σε διάφορους τομείς περιλαμβανομένης της κοινωνικής ενσωμάτωσης και των συντάξεων. Τέλος, τέθηκαν σε εφαρμογή διάφορες μέθοδοι συγκριτικής ανάλυσης και καταρτίσθηκαν πίνακες επιδόσεων.

2. Καθώς, όμως, τα νέα στοιχεία συχνά προστέθηκαν σε βάση ad hoc χωρίς να ληφθεί υπόψη η γενικότερη κατάσταση, το τρέχον πλαίσιο έχει καταστεί περίπλοκο και δύσκολο στην κατανόηση και εξήγησή του. Αυτό δεν ευνοεί την κατάστρωση και την αποτελεσματική παρουσίαση των πολιτικών προσανατολισμών της ΕΕ, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από συνοχή τόσο διαχρονικά όσο και διαδικαστικά. Επιπλέον, έχει ως συνέπεια να δίδεται μεγαλύτερο βάρος στην κατάρτιση των προσανατολισμών παρά στην εφαρμογή τους.

3. Το 2000 και το 2001, στη Λισσαβόνα και το Gφteborg, η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του χρονοδιαγράμματος για τις πολιτικές της επόμενης δεκαετίας, έκανε μια αποφασιστική στροφή προς μια προσέγγιση με περισσότερο στρατηγικό χαρακτήρα και μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Έκτοτε, αυξάνεται συνεχώς το αίσθημα ότι είναι ανάγκη να εξορθολογιστούν και να συγχρονιστούν οι σχετικές διαδικασίες συντονισμού πολιτικών και να αποκτήσουν μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Σε διάφορες περιπτώσεις και πλέον πρόσφατα με την ευκαιρία της εαρινής συνόδου της Βαρκελώνης (Μάρτιος του 2002), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε να επέλθουν βελτιώσεις. Στη Βαρκελώνη, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων προέτρεψαν το Συμβούλιο και την Επιτροπή να απλοποιήσουν τις σχετικές διαδικασίες συντονισμού πολιτικών και υπογράμμισαν ότι το κέντρο βάρους πρέπει να αποτελούν οι δράσεις εφαρμογής και όχι η ετήσια κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών. [1]

[1] Βλ. Μέρος I, παράγραφος 49 των συμπερασμάτων της προεδρίας .

4. Ανταποκρινόμενη στο αίτημα αυτό η Επιτροπή περιγράφει παρακάτω τις κυριότερες απόψεις της ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί στο τρέχον πλαίσιο της συνθήκης, ο εξορθολογισμός του κύκλου συντονισμού πολιτικής ο οποίος:

* Θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συντονισμού πολιτικής, ιδίως με την εξασφάλιση μιας καλύτερης παρακολούθησης της εφαρμογής,

* Θα βελτιώσει τη συνοχή και την συμπληρωματικότητα μεταξύ των διαφόρων διαδικασιών και μέσων,

* Θα καλλιεργήσει ένα ευρύτερο πνεύμα δέσμευσης και "συμμετοχής", με την εντονότερη εμπλοκή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εθνικών κοινοβουλίων και την καλύτερη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών,

* Θα καταστήσει διαφανέστερο και πιο κατανοητό τον κύκλο συντονισμού πολιτικής και κατ' επέκταση θα αυξήσει την ορατότητα και τον αντίκτυπό του.

II - Προτάσεις για τον εξορθολογισμό του κύκλου συντονισμού πολιτικής

5. Για να υπάρξει περισσότερη συνοχή, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα στο συντονισμό πολιτικών και, ταυτόχρονα, να διαφυλαχθεί η αυτονομία των συντονιστικών διαδικασιών που απορρέουν από τη συνθήκη και με την προοπτική της επίτευξης περισσότερης συνοχής, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας όσον αφορά τον συντονισμό πολιτικών, προτείνεται να δοθεί περισσότερο βάρος στο μεσοπρόθεσμο πλαίσιο, μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή και την αξιολόγησή της και να εξορθολογιστούν οι υφιστάμενες διαδικασίες γύρω από ορισμένα σημαντικά χρονικά σημεία του έτους. Αυτό θα συμβάλλει στην αύξηση της σταθερότητας και της προβλεψιμότητας των πολιτικών προσανατολισμών και θα ανυψώσει τον πολιτικό χαρακτήρα των αποτελεσμάτων. Τα κυριότερα στοιχεία ενός καλύτερα και σαφέστερα δομημένου κύκλου συντονισμού πολιτικής μπορούν να περιγραφούν ως εξής:

(i) Προπαρασκευή του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου :

* Η Επιτροπή στην εαρινή έκθεσή της θα αναφέρει τους τομείς στους οποίους πρέπει να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος καθώς και τους βασικούς προσανατολισμούς πολιτικής ως προς τους οποίους απαιτείται γενική καθοδήγηση από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η εαρινή έκθεση θα συνοδεύεται από μια δέσμη εφαρμογής (που θα περιλαμβάνει την έκθεση εφαρμογής των ΓΠΟΠ, το σχέδιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση και την έκθεση επί της εφαρμογής της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά). Οι διάφορες εκθέσεις και πίνακες επιδόσεων της Επιτροπής (που μεταξύ άλλων θα περιλαμβάνουν την έκθεση Cardiff και τους πίνακες επιδόσεων για τις κρατικές ενισχύσεις, την καινοτομία και την πολιτική επιχειρήσεων) θα τροφοδοτούν τη δέσμη εφαρμογής και την εαρινή έκθεση. Οι εν λόγω συνεισφορές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου καθώς και όλους τους άλλους ενδιαφερόμενους φορείς να εξετάσουν την εφαρμογή στους τομείς πολιτικής που υπάγονται στην αρμοδιότητά τους.

(ii) Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: Το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (ΕΕΣ) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον ετήσιο κύκλο συντονισμού πολιτικής. Το ΕΕΣ εξετάζει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών και, στη βάση αυτή, εκδίδει γενικούς προσανατολισμούς για τις κυριότερες πολιτικές προτεραιότητες.

(iii) Προτάσεις της Επιτροπής για την έκδοση νέων προσανατολισμών, κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων: Επί τη βάσει των πολιτικών προσανατολισμών του Εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για περαιτέρω δράση στους διάφορους τομείς πολιτικής σε μια δέσμη προσανατολισμών (που θα περιλαμβάνει τα σχέδια της Επιτροπής για συστάσεις πολιτικής τόσο γενικού χαρακτήρα όσο και συγκεκριμένα για κάθε χώρα στο πλαίσιο των ΓΠΟΠ, κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση (ΚΓΑ) και ετήσιες συστάσεις για την απασχόληση προς τα κράτη μέλη). Η δέσμη αυτή, που για πρώτη φορά θα εκδοθεί τον Απρίλιο το 2003 θα καλύπτει κατ' αρχήν, μια τριετία, δηλαδή την περίοδο μέχρι το 2006. Προσανατολισμοί θα συνεχίσουν να εκδίδονται κάθε χρόνο ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές σημαντικές εξελίξεις αλλά κατά τα λοιπά θα παραμείνουν σταθεροί μέχρι το 2006, εκτός αν οι εξελίξεις απαιτήσουν το αντίθετο. Ακολουθώντας τις συστάσεις των ΓΠΟΠ και τα συμπεράσματα της διαδικασίας του Cardiff, η στρατηγική για την εσωτερική αγορά - που θα συνοδεύει τη δέσμη προσανατολισμών - θα καλύπτει θέματα εσωτερικής αγοράς σε κοινοτικό επίπεδο μέχρι το 2006 και θα προσαρμόζεται κατά τα ενδιάμεσα έτη μόνον εφόσον κριθεί αναγκαίο.

(iv) Έκδοση νέων προσανατολισμών, κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων: Μετά από περαιτέρω επεξεργασία, στις περιπτώσεις που είναι απαραίτητο, από τις αρμόδιες συνθέσεις του Συμβουλίου ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου και μετά την εξέτασή τους από αυτό, οι αρμόδιες συνθέσεις του Συμβουλίου εγκρίνουν τους ΓΠΟΠ, τις ΚΓΑ και τις συστάσεις για την απασχόληση προς τα κράτη μέλη ή/και εγκρίνουν προγράμματα δράσης (π.χ. τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά) που εμπίπτουν στον τομέα της αρμοδιότητάς τους.

(v) Συγκέντρωση της ανασκόπησης της εφαρμογής στο τέταρτο τρίμηνο του έτους: ο εξορθολογισμός της εξέτασης της εφαρμογής απαιτεί τα εξής:

* Συστηματική παροχή πληροφοριών από τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των πολιτικών που συμφωνήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ενδέχεται να υπάρχει περιθώριο για τον εξορθολογισμό και την απλούστευση των ισχυουσών εθνικών απαιτήσεων πληροφόρησης. Η υποβολή μικρότερου αριθμού αλλά διεξοδικότερων εκθέσεων [2], που θα περιλαμβάνουν πληροφορίες για νέα θέματα (αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτόν την προσθήκη νέων εκθέσεων και διαδικασιών), μπορεί να συμβάλει στην διασάφηση και την εξασφάλιση της συνοχής των απαντήσεων των κρατών μελών στις κοινοτικές συστάσεις πολιτικής. ιδανικά, οι εκθέσεις αυτές πρέπει να υποβάλλονται από κοινού το αργότερο τον Οκτώβριο. Τα εθνικά σχέδια για την απασχόληση (ΕΣΑ) θα υποβάλλονται χωριστά, την ίδια εποχή.

[2] Μπορεί ακόμη να εξεταστεί το ενδεχόμενο της παροχής των απαιτούμενων για την πολυμερή εποπτεία πληροφοριών με τη μορφή μιας ενιαίας εθνικής έκθεσης για τις οικονομικές πολιτικές.

* Αξιολόγηση της εφαρμογής από την Επιτροπή. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα αξιολογούν την εφαρμογή στους διάφορους τομείς πολιτικής, βάσει των πληροφοριών που συγκεντρώνουν (από εκθέσεις, διμερείς επαφές και τα αποτελέσματα των διαφόρων συγκριτικών αναλύσεων). Η Επιτροπή υποβάλλει τα πορίσματά της με τη μορφή μιας νέας δέσμης εφαρμογής μαζί με την εαρινή έκθεση της Επιτροπής στα μέσα Ιανουαρίου σηματοδοτώντας, έτσι, την έναρξη ενός νέου κύκλου συντονισμού.

6. Τα διάφορα προαναφερόμενα στάδια αναπαριστώνται στο διάγραμμα του παραρτήματος 1. Γενικότερα, καλό θα ήταν να εξορθολογισθούν και άλλες συναφείς διαδικασίες ούτως ώστε να συμβάλλουν εγκαίρως στην προπαρασκευή της δέσμης εφαρμογής και της εαρινής έκθεσης της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα μελετήσει τους επόμενους μήνες πως μπορεί να εξορθολογιστεί η ανοικτή διαδικασία συντονισμού στον τομέα της κοινωνικής προστασίας - η οποία καλύπτει σήμερα την κοινωνική ενσωμάτωση και τις συντάξεις - και πως μπορεί να ενταχθεί στη νέα ορθολογική προσέγγιση.

7. Μέσα στο χρονοδιάγραμμα αυτό πρέπει, επίσης, να επιδιωχθεί η περαιτέρω βελτίωση του περιεχομένου και της αποτελεσματικότητας του συντονισμού πολιτικής τονίζοντας περισσότερο τον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα κατά τον καθορισμό των προσανατολισμών πολιτικής και βελτιώνοντας τη συνοχή της δέσμης προσανατολισμών.

8. Η μεγαλύτερη έμφαση στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα κατά τη διαμόρφωση της βασικής στρατηγικής για την οικονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης θα έχει τις εξής επιπτώσεις :

* θα ενισχύσει τη σταθερότητα των προσανατολισμών και συστάσεων πολιτικής επιτρέποντας, αφενός μεν, στα κράτη μέλη να καταστρώσουν αξιόπιστες στρατηγικές πολιτικής, να αφιερωθούν στην εκπλήρωσή τους και να συμβάλουν έτσι στην αποτελεσματική παρακολούθησή τους, αφετέρου δε, στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αναλάβουν τις αναγκαίες δράσεις που απαιτούν έναν μακροπρόθεσμο ορίζοντα,

* δεν θα επιτρέψει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η στρατηγική πολιτικής είναι ελλιπής και ότι, εξαιτίας αυτού, απαιτείται ο συνεχής αναπροσδιορισμός της,

* θα συνδέσει σαφέστερα την στρατηγική πολιτικής με την επίτευξη των στρατηγικών στόχων για το 2005 και το 2010 του προγράμματος της Λισσαβόνας,

* θα μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τον καθορισμό των στρατηγικών πολιτικής στην εφαρμογή τους, και

* θα καταστήσει ορατότερη την στρατηγική και θα αυξήσει τον αντίκτυπό της.

9. Η μεγαλύτερη έμφαση στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στις διάφορες κατευθυντήριες γραμμές και στρατηγικές.

10. Οι ΓΠΟΠ θα διατηρήσουν μεν τον ετήσιο χαρακτήρα τους αλλά, κατά βάση, θα υπόκεινται σε πλήρη ανασκόπηση μόνον ανά τριετία. Η Επιτροπή, ωστόσο, ασκώντας το δικαίωμα της πρωτοβουλίας μπορεί να αποκλίνει από το χρονοδιάγραμμα αυτό και να υποβάλει σύσταση για σημαντικές τροποποιήσεις ή για εντελώς νέους ΓΠΟΠ και κατά τα ενδιάμεσα έτη αν θεωρήσει ότι το απαιτούν οι περιστάσεις. Οι ΓΠΟΠ θα καλύπτουν μεν το σύνολο των οικονομικών πολιτικών και θα παρέχουν συστάσεις τόσο γενικής φύσεως όσο και για επί μέρους χώρες αλλά, ταυτόχρονα, θα έχουν περισσότερο στρατηγικό χαρακτήρα καθώς θα εστιάζονται περισσότερο σε βασικές πτυχές πολιτικής. Τα ενδιάμεσα έτη, η σύσταση για τους ΓΠΟΠ θα είναι συνοπτικότερη και θα αφορά τις σημαντικότερες προσαρμογές οι οποίες κρίνονται αναγκαίες με βάση τις οικονομικές εξελίξεις και την πρόοδο της εφαρμογής των προσανατολισμών, δημιουργώντας έτσι έναν σύνδεσμο με την έκθεση εφαρμογής των ΓΠΟΠ, την εαρινή έκθεση της Επιτροπής και τα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

11. Ανάλογα οφέλη θα προκύψουν από την ενίσχυση του μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Στο πλαίσιο αυτό, αφενός, διατηρείται η υποβολή ετήσιων προτάσεων για κατευθυντήριες γραμμές όπως απαιτεί η συνθήκη, αφετέρου, όμως, πρέπει να αποφευχθεί κατά το δυνατόν η τροποποίηση των ΚΓΑ τα ενδιάμεσα έτη. Μια ουσιαστικότερη ανασκόπηση των ΚΓΑ θα πραγματοποιείται, κατ' αρχήν, ανά τριετία λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ευθυγράμμισης του χρονοδιαγράμματός τους με τον χρονικό ορίζοντα του 2010.

12. Όσον αφορά την εσωτερική αγορά, η διαδικασία του Cardiff για την οικονομική μεταρρύθμιση των αγορών προϊόντων και κεφαλαίων, θα εστιάζεται κάθε χρόνο στην ανάλυση ενός περιορισμένου αριθμού βασικών θεμάτων σε μεγαλύτερο βάθος. Η τακτική αυτή θα ενισχύσει την έμφαση στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα και θα είναι πιο συμβιβάσιμη με την προσέγγιση που ακολουθείται στην στρατηγική για την εσωτερική αγορά (ΣΕΑ) από τότε που καθιερώθηκε, το 1999. Παρότι η στρατηγική έχει υιοθετήσει ένα πενταετές πλαίσιο αναφοράς, οι δράσεις που προτείνει εξετάζονται και ενημερώνονται σε ετήσια βάση. Στο επόμενο στάδιο, όμως, αναμένεται ότι η στρατηγική για την εσωτερική αγορά θα συνδέεται στενότερα με την στρατηγική της Λισσαβόνας. Κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί με τον καθορισμό ενός προγράμματος δράσης για την επόμενη τριετία, δηλαδή μέχρι το 2006, ούτως ώστε τα μέτρα αυτά να παράγουν πλήρη αποτελέσματα προτού παρέλθει η προθεσμία που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα.

13. Η συνοχή της δέσμης προσανατολισμών μπορεί να βελτιωθεί εάν προσδιοριστεί σαφέστερα τι πρέπει να καλύπτει κάθε επί μέρους μέσο διατηρώντας ταυτόχρονα τον κεντρικό ρόλο των ΓΠΟΠ στον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής. Οι ΓΠΟΠ θα συνεχίσουν να αφορούν θέματα μακροοικονομικής πολιτικής και να δίνουν την απαραίτητη έμφαση στις διαρθρωτικές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις για την προώθηση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας, της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, της διατηρήσιμης ανάπτυξης και της μετάβασης προς μια βασιζόμενη στη γνώση οικονομία. Οι διαδικασίες του Cardiff και του Λουξεμβούργου θα επιτρέψουν την λεπτομερέστερη αντιμετώπιση διαφόρων επί μέρους θεμάτων.

14. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΚΓΑ πρέπει να διατηρήσουν, αφενός, το ευρύ πεδίο που αντικατοπτρίζει το φάσμα των πολιτικών που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων για την απασχόληση και τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και, αφετέρου, τη σημασία τους ως το βασικό μέσο καθορισμού των βασικών αρχών και των λεπτομερειών του συντονισμού της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης σε απόλυτη αρμονία με τους ΓΠΟΠ. Ως εκ τούτου, ο εξορθολογισμός των ΓΠΟΠ και των ΚΓΑ θα απαιτήσει τη λήψη μέτρων που θα ενισχύσουν την συμπληρωματικότητά τους καθιστώντας σαφέστερη τη διάκριση μεταξύ των συστάσεων για την απασχόληση, γενικού χαρακτήρα, που περιλαμβάνονται στους ΓΠΟΠ και προσδιορίζουν το γενικότερο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής και των πιο εξειδικευμένων κατευθυντήριων γραμμών και συστάσεων που αφορούν τις πολιτικές που καλύπτει η ΕΣΑ. Ο προτεινόμενος συγχρονισμός της έναρξης των δύο διαδικασιών με την ταυτόχρονη υποβολή από την Επιτροπή των συνεισφορών της σε αμφότερα τα μέσα αυτά καθώς και ο συγχρονισμός της εξέτασής τους από τα αρμόδια όργανα πρέπει να συμβάλει στην αύξηση της συνοχής.

15. Παρομοίως, ο εξορθολογισμός των ΓΠΟΠ και της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά συνεπάγεται την σαφέστερη διάκριση μεταξύ του γενικού χαρακτήρα των συστάσεων για τις αγορές προϊόντων και κεφαλαίων στους ΓΠΟΠ και των συγκεκριμένων δράσεων κοινοτικού επιπέδου της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά. Η επικαιροποίηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά θα γίνεται παράλληλα με την επικαιροποίηση των ΓΠΟΠ και θα παρουσιάζει συγκεκριμένους στόχους πολιτικής ως προς την εσωτερική αγορά.

16. Οι κυριότερες συνέπειες των αλλαγών αυτών περιγράφονται στο παράρτημα 2.

17. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί το όφελος από τον εξορθολογισμό των τρεχουσών διαδικασιών και να διαφυλαχθεί η συνοχή του τρέχοντος πλαισίου για τον συντονισμό πολιτικής στο μέλλον, οι όποιες νέες διαδικασίες πρέπει αποδεδειγμένα : i) να πραγματεύονται θέματα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο υφιστάμενων διαδικασιών και ii) να προσφέρουν πραγματική προστιθέμενη αξία.

III - Χρονοδιάγραμμα

18. Όσον αφορά τον χρόνο της έναρξης του εξορθολογισμού και της εφαρμογής των προτεινόμενων βελτιώσεων, η Επιτροπή φρονεί ότι:

* για να δοθεί αξιόπιστη και έγκαιρη συνέχεια στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης, ο εξορθολογισμός πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή πριν το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003 ούτως ώστε να συμβάλει στην προπαρασκευή των επόμενων ΓΠΟΠ, ΚΓΑ και της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά. Μετά την έγκρισή τους τον Ιούνιο του 2003 για μια τριετή, κατ' αρχήν, περίοδο, οι προτεινόμενες νέες ρυθμίσεις για την ανασκόπηση της εφαρμογής πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή για πρώτη φορά το φθινόπωρο του 2003. Αυτό θα επιτρέψει, επίσης, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προσαρμοστεί στον νέο κύκλο πριν τις επόμενες εκλογές, που θα λάβουν χώρα το 2004,

* οι λεπτομέρειες του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής της εξορθολογισμένης και συγχρονισμένης προσέγγισης πρέπει να λάβουν υπόψη τις απαιτήσεις ως προς τη δέουσα συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων θεσμικών οργάνων και εταίρων και ιδίως του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κοινωνικών εταίρων.

19. Ωστόσο η Επιτροπή, ακολουθώντας την γενική προσέγγιση που τηρείται στην παρούσα ανακοίνωση, θα εκδώσει το σχέδιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση το φθινόπωρο του 2002, αντί τον Ιανουάριο του 2003. Τον Ιανουάριο η Επιτροπή θα υποβάλει την εαρινή έκθεσή της μαζί με την έκθεση εφαρμογής των ΓΠΟΠ και μια ανακοίνωση που θα περιγράφει την προσέγγιση που θα τηρηθεί για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση.

20. Η διεύρυνση καθιστά επιτακτικότερο τον εξορθολογισμό των υφιστάμενων διαδικασιών (καθώς τα προβλήματα που εμφανίζονται σήμερα θα επιδεινωθούν εάν δεν ληφθούν μέτρα).

Παράρτημα 1: Πίνακας ροών στον εξορθολογισμένο κύκλο συντονισμού πολιτικής

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Παράρτημα 2: Οι κυριότερες επιπτώσεις των προτεινόμενων αλλαγών

1. Παρακάτω ακολουθεί περιγραφή των κυριότερων επιπτώσεων των προτεινόμενων αλλαγών. Γίνεται διάκριση μεταξύ των επιπτώσεων όσον αφορά τις διάφορες διαδικασίες και των επιπτώσεων όσον αφορά τα διάφορα θεσμικά όργανα.

Επιπτώσεις όσον αφορά τις διαδικασίες

2. Όσον αφορά τους ΓΠΟΠ, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Σύσταση της Επιτροπής: Κατ' αρχήν, η Επιτροπή θα υποβάλει συστάσεις για πραγματικούς ΓΠΟΠ μόνον άπαξ ανά τριετία (δηλαδή 't', 't+3', κλπ). Τα ενδιάμεσα έτη ('t+1', 't+2'), η σύσταση για τους ΓΠΟΠ θα είναι συνοπτικότερη και θα εστιάζεται μόνον στις κυριότερες προσαρμογές. [3]

[3] Η Επιτροπή, ωστόσο, διατηρεί το δικαίωμα της πρωτοβουλίας και δύναται να υποβάλει σύσταση για πλήρεις ΓΠΟΠ ακόμη και κατά τα ενδιάμεσα έτη εφόσον το επιβάλλουν οι περιστάσεις.

* Έκθεση εφαρμογής: Η έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή των ΓΠΟΠ θα κατατίθεται 4 έως 6 εβδομάδες νωρίτερα, δηλαδή στα μέσα Ιανουαρίου, ως μέρος της δέσμης εφαρμογής μαζί με την εαρινή έκθεση της Επιτροπής. Τα έτη που έπονται της έκδοσης νέων προσανατολισμών, η ανασκόπηση της εφαρμογής θα είναι σχετικά επιφανειακή και θα εστιάζεται περισσότερο στα μέτρα που προτίθενται να λάβουν σε σχέση με τους προσανατολισμούς παρά στα μέτρα που πραγματικά λήφθηκαν.

3. Όσον αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και τη διαδικασία του Λουξεμβούργου, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Η τρέχουσα δέσμη για την απασχόληση θα διαιρεθεί: το σχέδιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση θα υποβάλλεται ως μέρος της δέσμης εφαρμογής ταυτόχρονα με την εαρινή έκθεση της Επιτροπής.

* Κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις για την απασχόληση: Η πρόταση της Επιτροπής για τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση και οι σχετικές συστάσεις θα υποβάλλονται μετά το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μαζί με τη σύσταση για τους ΓΠΟΠ ως μέρος της δέσμης προσανατολισμών.

* Ανασκόπηση της εφαρμογής: τα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών θα υποβάλλονται στις αρχές Οκτωβρίου, το αργότερο. Το σχέδιο της κοινής έκθεσης της Επιτροπής για την απασχόληση θα υποβάλλεται μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου ως μέρος της δέσμης εφαρμογής μαζί με την εαρινή έκθεση της Επιτροπής.

4. Η διαδικασία οικονομικής μεταρρύθμισης του Cardiff αποτελεί σήμερα αντικείμενο αξιολόγησης και εξέτασης η οποία θα τροποποιήσει τον τρέχοντα κύκλο. Ο συνδυασμός του εξορθολογισμού με τις προβλεπόμενες ρυθμίσεις θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Έκθεση Cardiff της Επιτροπής: βάσει των μέχρι τούδε διαθέσιμων πληροφοριών, οι συνέπειες των νέων ρυθμίσεων για την κατάρτιση εκθέσεων από την Επιτροπή δεν θα είναι σημαντικές δεδομένου ότι το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας έχει ήδη τροποποιηθεί και η έκθεση της Επιτροπής αναμένεται στις αρχές Δεκεμβρίου.

* Εθνικές εκθέσεις Cardiff: στο πλαίσιο ενός εξορθολογισμένου συστήματος πληροφόρησης, οι εθνικές εκθέσεις των κρατών μελών για την διαρθρωτική μεταρρύθμιση, μολονότι θα συνεχίσουν να δίνουν επαρκή έμφαση στην μικροοικονομική πληροφόρηση, μπορούν να ενσωματωθούν σε μία γενικότερη ετήσια έκθεση για τις οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών. Οι εκθέσεις αυτές πρέπει να παραδίδονται το αργότερο τον Οκτώβριο ούτως ώστε να υπάρχουν αρκετά χρονικά περιθώρια για την προπαρασκευή της δέσμης εφαρμογής. Οι εθνικές εκθέσεις πρέπει να είναι λεπτομερέστερες τα έτη που προηγούνται της μεγάλης αναθεώρησης των ΓΠΟΠ (δηλαδή ανά τριετία, τα έτη 't-1', 't+2'). Στο πλαίσιο της εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων στη διαδικασία του Cardiff, μπορεί να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να συμπληρώσουν τις εθνικές εκθέσεις τους απαντώντας σε συγκεκριμένα ερωτηματολόγια για έναν περιορισμένο αριθμό θεμάτων εσωτερικής αγοράς τα οποία θα επιλέγονται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο.

5. Όσον αφορά τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Όσον αφορά την ανασκόπηση της προόδου στην εφαρμογή της εσωτερικής αγοράς: η υποβολή της έκθεσης εφαρμογής της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά πρέπει να προσαρμοστεί ούτως ώστε να συμπίπτει με την υποβολή της εαρινής έκθεσης και της δέσμης εφαρμογής.

* Όσον αφορά την κατάστρωση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά και τις προσαρμογές της : Η στρατηγική για την εσωτερική αγορά θα υιοθετήσει μια καθαρά μεσοπρόθεσμη προοπτική (η οποία αρχικά θα καλύπτει την περίοδο 2003-2006 όπως οι νέοι ΓΠΟΠ) σύμφωνα με την στρατηγική της Λισσαβόνας. Η Επιτροπή θα διατηρήσει το δικαίωμα να επανεξετάζει τις δράσεις που υπηρετούν συγκεκριμένο στόχο τα ενδιάμεσα έτη προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις, όπως στην περίπτωση των ΓΠΟΠ, αλλά στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πολυετές χρονοδιάγραμμα δράσης για την εσωτερική αγορά. Η επικαιροποίησή του θα συμπίπτει με την επικαιροποίηση των ΓΠΟΠ και θα περιλαμβάνει τον καθορισμό συγκεκριμένων ετήσιων στόχων για την πολιτική της εσωτερικής αγοράς.

6. Όσον αφορά άλλες συναφείς διαδικασίες, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Πίνακες επιδόσεων: Όπου είναι απαραίτητο, πρέπει να προσαρμοστεί ο χρόνος δημοσίευσης των διαφόρων πινάκων (κρατικές ενισχύσεις, καινοτομία, πολιτική επιχειρήσεων, κλπ) ούτως ώστε υποβάλλονται εγκαίρως για την ανασκόπηση της εφαρμογής.

* Σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης: Οι επικαιροποιήσεις των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης πρέπει να υποβάλλονται εγκαίρως το φθινόπωρο προκειμένου να ληφθούν υπόψη κατά την εξέταση της εφαρμογής. Παρομοίως, οι γνώμες του Συμβουλίου για τις επικαιροποιήσεις πρέπει να εγκρίνονται (το αργότερο) μέσα στους πρώτους μήνες του έτους ούτως ώστε να υποβάλλονται εγκαίρως για την κατάρτιση ενός νέου συνόλου ΓΠΟΠ.

* Οι συνέπειες για άλλες διαδικασίες που εξακολουθούν να βρίσκονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, π.χ. όπως στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, πρέπει να εξεταστούν αναλυτικότερα ούτως ώστε να βελτιστοποιηθεί η συμβολή τους στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας.

Επιπτώσεις όσον αφορά τα θεσμικά όργανα

7. Όσον αφορά την Επιτροπή, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής πρακτικές συνέπειες :

* Η τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος διαφόρων (στοιχείων των) διαδικασιών, ιδίως δε η συγκέντρωση της ανασκόπησης της εφαρμογής στο τέταρτο τρίμηνο του έτους με τη δημοσίευση των διαφόρων εκθέσεων εφαρμογής στα μέσα Ιανουαρίου εκ παραλλήλου με την εαρινή έκθεση και την υποβολή όλων των (μεσοπρόθεσμων) προσανατολισμών πολιτικής μετά το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, θα απαιτήσει ανάλογες προσαρμογές στην οργάνωση του έργου της Επιτροπής και των υπηρεσιών της, ιδίως τα έτη ('t', t+3) κατά τα οποία είναι επιβεβλημένη η εκ βάθρων επανεξέταση προσανατολισμών και προγραμμάτων δράσης. Η επίσπευση της ανασκόπησης το τέταρτο τρίμηνο προσφέρει ένα στέρεο υπόβαθρο για την προπαρασκευή της εαρινής έκθεσης της Επιτροπής, η οποία θα περιλαμβάνει συνοπτική παρουσίαση της επιτελεσθείσας προόδου και θα υπογραμμίζει τα κυριότερα εμπόδια για την περαιτέρω πρόοδο.

* Η στροφή προς ένα μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα θα ενισχύσει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα. Η παράλληλη διαχείριση σημαντικών φακέλων, ιδίως κάθε τρία χρόνια, αντιπροσωπεύει σημαντικό φόρτο εργασίας για την Επιτροπή και τις πλέον άμεσα εμπλεκόμενες υπηρεσίες της αλλά είναι πολύ πιθανό ότι θα συμβάλει στη βελτίωση της συνοχής του επιτελούμενου στους επί μέρους τομείς έργου. Οι πόροι που θα ελευθερώνονται τα ενδιάμεσα έτη μπορούν να διατίθενται για την εφαρμογή.

* Εξαιτίας του γεγονότος ότι θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα πρέπει να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στην αναζήτηση πληροφοριών και τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη προ της οριστικοποίησης των εκθέσεων εφαρμογής, ιδίως όσον αφορά τις οικονομικές και διαρθρωτικές πολιτικές.

8. Όσον αφορά το Συμβούλιο, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Η τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος διαφόρων (στοιχείων των) διαδικασιών, θα απαιτήσει ανάλογες προσαρμογές στην οργάνωση των εργασιών του Συμβουλίου και των προπαρασκευαστικών επιτροπών του. Στο πλαίσιο της συνεισφοράς του, το Συμβούλιο θα εγκρίνει το σχέδιο της κοινής έκθεσης για την απασχόληση πριν την εαρινή σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

* Θα απαιτηθεί ο συντονισμός των εργασιών του Συμβουλίου και των προπαρασκευαστικών επιτροπών ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα δοθεί αποτελεσματική και ορθολογική συνέχεια στις εκθέσεις εφαρμογής και τους προσανατολισμούς και κατευθυντήριες γραμμές που υποβάλλει η Επιτροπή. Από την άποψη αυτή είναι σημαντική i) η κατάλληλη κατανομή εργασίας και συνεισφορών στις διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου (και των παρασκευαστικών επιτροπών) και ii) η αποτελεσματική πληροφόρηση του κοινού ως προς τα διάφορα μέτρα που λήφθηκαν κατά τη διάρκεια του κύκλου συντονισμού της πολιτικής, ούτως ώστε να γίνει περισσότερο κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο τα διάφορα στοιχεία εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο του κύκλου συντονισμού της πολιτικής.

9. Όσον αφορά τα κράτη μέλη, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής συνέπειες:

* Τα κράτη μέλη ενδιαφέρουν κατά κύριο λόγο οι πιθανές τροποποιήσεις στο χρονοδιάγραμμα, τον αριθμό και τον χαρακτήρα των εκθέσεων που πρέπει να υποβάλουν όσον αφορά τις πολιτικές τους. Ένας αποτελεσματικός εξορθολογισμός σε κοινοτικό επίπεδο και ένα συστηματικότερο και περιεκτικότερο σύστημα πληροφόρησης μπορεί να γεννήσει την ανάγκη αυξημένου συντονισμού και στο εσωτερικό των κρατών μελών. Ταυτόχρονα, θα επιτρέψει να αποφευχθεί ο διπλασιασμός των εργασιών που παρατηρείται σήμερα εξαιτίας αλληλοεπικαλύψεων μεταξύ των διαφόρων διαδικασιών.

- Ο εξορθολογισμός θα έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος. οι διάφορες εκθέσεις (και τα στοιχεία τους) πρέπει να είναι έτοιμα περίπου την ίδια χρονική στιγμή, δηλ. το αργότερο τον Οκτώβριο . [4]

[4] Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση) αυτό σημαίνει ότι μπορούν να υποβληθούν εκθέσεις σε μεταγενέστερο στάδιο και ως εκ τούτου να λάβουν καλύτερα υπόψη τα νέα μέτρα που ενδεχομένως έχουν αποφασιστεί από τις κυβερνήσεις στο πλαίσιο των δημοσιονομικών τους προτάσεων.

- Ενδέχεται να υπάρχουν περιθώρια για τη μείωση του αριθμού και της συχνότητας υποβολής των εκθέσεων. Μπορεί ακόμη να εξεταστεί το ενδεχόμενο της παροχής των απαιτούμενων για την πολυμερή εποπτεία πληροφοριών σε μία ενιαία εθνική έκθεση για τις οικονομικές πολιτικές. Τα εθνικά σχέδια για την απασχόληση θα συνεχίσουν να υποβάλλονται χωριστά.

- Τέλος, ο χαρακτήρας των εκθέσεων δύναται να αλλάζει κάθε χρόνο. Ορισμένες φορές θα αρκεί η υποβολή συνοπτικότερων εκθέσεων. Ο ακριβής χαρακτήρας της πληροφόρησης πρέπει να συζητηθεί περαιτέρω. Στην περίπτωση των ΓΠΟΠ, είναι πιθανό, οι πληροφορίες που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη να διαφέρουν ανάλογα με το έτος. μετά την έγκριση νέων ΓΠΟΠ ή ΚΓΑ, οι εκθέσεις των κρατών μελών θα εστιάζονται στα σχετικά προγράμματα δράσης ενώ τα επόμενα έτη μεγαλύτερη έμφαση μπορεί να δίδεται στην εφαρμογή τους στην πράξη. Επίσης, μπορεί να μην υπάρχει ανάγκη κάθε χρόνο για εκτενή πληροφόρηση σε όλους τους επί μέρους τομείς πολιτικής. Η αναθεώρηση της διαδικασίας του Cardiff προβλέπει π.χ. ότι ορισμένοι τομείς πολιτικής θα εξετάζονται μόνον κάθε δύο χρόνια ούτως ώστε να υπάρχουν τα χρονικά περιθώρια που απαιτούνται για να φανούν τα αποτελέσματα των νέων μέτρων και να μειωθεί ο συνολικός φόρτος εργασίας.

* Τα κράτη μέλη μπορούν να επενδύσουν περισσότερο στην αποτελεσματικότερη παρουσίαση των διαφόρων σταδίων του κύκλου συντονισμού στα εθνικά κοινοβούλια και τους πολίτες τους ούτως ώστε να γίνει καλύτερα κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο τα διάφορα στοιχεία εντάσσονται στον ευρύτερο κύκλο συντονισμού της πολιτικής και να αυξηθεί η συμμετοχή τους στις διαδικασίες αυτές. Ο εξορθολογισμός και η απλούστευση των διαδικασιών θα συμβάλουν σε αυτό.

10. Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο εξορθολογισμός θα έχει τις εξής επιπτώσεις:

* Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχει περισσότερο χρόνο στη διάθεσή του για να εξετάσει την αποτελεσματική εφαρμογή των προσανατολισμών και κατευθυντήριων γραμμών στο πλαίσιο της προπαρασκευής της συνεισφοράς του κατά την εαρινή σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

* Η τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος των συζητήσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να διευκολύνει την στενότερη συμμετοχή του κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μετά την υποβολή της δέσμης προσανατολισμών από την Επιτροπή και πριν τις προπαρασκευαστικές εργασίες των διαφόρων συνθέσεων του Συμβουλίου ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου. Κάτι τέτοιο ενδεχομένως να διευκόλυνε την μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην εκπόνηση των ΓΠΟΠ στο πλαίσιο ανεπίσημων διαβουλεύσεων. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στην περίπτωση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά. Οι διαβουλεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις ΚΓΑ θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στη Συνθήκη.