Id-Direttiva 2005/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-28 ta’ Settembru 2005 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mal-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni li jaħdmu b’compression ignition għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi minn magni b’positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu f’vetturi Test b’relevanza għaż-ŻEE

Official Journal L 275 , 20/10/2005 P. 0001 - 0032

Id-Direttiva 2005/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill

tat-28 ta’ Settembru 2005

dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mal-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni li jaħdmu b’compression ignition għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi minn magni b’positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu f’vetturi

(Test b’relevanza għaż-ŻEE)

IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidraw it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 95 tiegħu,

Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew [1],

Filwaqt li jaġixxu skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 251 tat-Trattat [2],

Billi:

(1) Id-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE tat-3 ta’ Diċembru 1987 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu mal-miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi u partikolati minn magni li jaħdmu b’compression ignition għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi minn magni li jaħdmu b’positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu f’vetturi [3] hija waħda mid-Direttivi separati taħt il-proċedura ta’ l-approvazzjoni tat-tip stabbilita permezz tad-Direttiva tal-Kunsill 70/156/KEE tas-6 ta’ Frar 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom [4]. Id-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE ġiet emendata b’mod sostanzjali diversi drabi sabiex jiddaħħlu b’mod suċċessiv limiti aktar stretti ta’ emissjoni għall-inkwinanti. Billi għandhom isiru aktar emendi, din għandha tiġi formulata mill-ġdid fl-interessi taċ-ċarezza.

(2) Id-Direttiva tal-Kunsill 91/542/KEE ta’ l-1 ta’ Ottubru 1991 li temenda d-Direttiva 88/77/KEE [5], id-Direttiva 1999/96/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 1999 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi u ta’ partikuli minn magni li jaħdmu b’compression ignition għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi minn magni b’positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu f’vetturi u li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE [6], u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2001/27/KE ta’ l-10 ta’ April 2001 li tadatta għall-progress tekniku d-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE [7] 5 introduċew dispożizzjonijiet li, filwaqt li huma awtonomi, huma marbuta mill-qrib ma’ l-iskema mwaqqfa taħt id-Direttiva 88/77/KEE. Dawk id-dispożizzjonijiet awtonomi għandhom jiġu kompletament integrati fir-riformulazzjoni tad-Direttiva 88/77/KEE fl-interessi taċ-ċarezza u taċ-ċertezza legali.

(3) Huwa neċessarju li l-Istati Membri kollha jadottaw l-istess rekwiżiti, sabiex, b’mod partikolari, jippermettu l-implementazzjoni, għal kull tip ta’ vettura, tas-sistema ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE li hija s-suġġett tad-Direttiva 70/156/KEE.

(4) Il-programm tal-Kummissjoni dwar il-kwalità ta’ l-arja, l-emissjonijiet tat-trasport bit-triq, il-karburanti u t-teknoloġiji tat-tnaqqis ta’ emissjonijiet, minn hawn 'il quddiem "l-ewwel programm Auto-Oil", wera li kien hemm il-bżonn li jkomplu jitnaqqsu l-emissjonijiet minn vetturi tat-tip heavy-duty bl-iskop li jintlaħqu standards futuri tal-kwalità ta’ l-arja.

(5) Ir-riduzzjonijiet fil-limiti ta’ l-emissjonijiet applikabbli mis-sena 2000, li jikkorrispondu għal tnaqqis ta’ 30 % fl-emissjonijiet ta’ monossidu karboniku, idrokarbonji totali, ossidi tan-nitroġenu u materja partikulata kienu identifikati mill-ewwel programm Auto-Oil bħala miżuri prinċipali għall-kisba ta’ kwalità ta’ l-arja fi żmien medju. It-tnaqqis ta’ 30 % fl-opaċità tad-duħħan ta’ l-exhaust għandhom jikkontribwixxu wkoll għat-tnaqqis ta’ materja partikolata. Riduzzjonijiet addizzjonali fil-limiti ta’ l-emissjonijiet applikabbli mis-sena 2005, li jikkorrispondu għal aktar tnaqqis ta’ 30 % fil-monossidu karboniku, idrokarbonji totali u ossidi tan-nitroġenu u ta’ 80 % ta’ materja partikulata għandhom jikkontribwixxu ħafna għat-titjib tal-kwalità ta’ l-arja tul perjodu ta’ żmien bejn medju u twil. Il-limitu addizzjonali għall-ossidi tan-nitroġenu li japplika fis-sena 2008 għandu jirriżulta fi tnaqqis ulterjuri ta’ 43 % fil-limitu ta’ emissjonijiet għal dan l-inkwinant.

(6) It-testijiet, għall-approvazzjonijiet tat-tip, għall-inkwinanti gassużi u partikulati u għall-opaċità tad-duħħan japplikaw sabiex jippermettu valutazzjoni aktar rappreżentattiva ta’ l-emissjonijiet tal-magni taħt kondizzjonijiet tat-test li jixbħu aktar lil dawk li taħthom jaħdmu vetturi fl-użu. Mill-2000 'l hawn, magni b’compression ignition konvenzjonali u dawk il-magni b’compression ignition mgħammra b’ċerti tipi ta’ tagħmir ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ġew ittestjati fuq ċiklu ta’ test taħt kondizzjonijiet kostanti u permezz ta’ load response test ġdid ta’ l-opaċità tad-duħħan. Magni b’compression ignition mgħammra b’sistemi avvanzati ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ġew, minbarra dan, ittestjati fuq ċiklu ta’ test transitorju ġdid. Mill-2005, il-magni b’compression ignition kollha għandhom jiġu ttestjati fuq dawk iċ-ċikli ta’ test kollha. Il-magni li jaħdmu bil-gass jiġu ttestjati biss fuq iċ-ċiklu ta’ test transitorju ġdid.

(7) Taħt il-kondizzjonijiet ta’ tagħbija (load) kollha, magħżula fuq bażi każwali, f’limiti operattivi definiti, il-valuri ta’ limitu ma jistgħux jinqabżu b’iżjed minn perċentwali xierqa.

(8) Meta jiġu stabbiliti standards u proċeduri ta’ ttestjar ġodda, huwa neċessarju li jittieħed kont ta’ l-impatt taż-żieda fit-traffiku fil-futur fil-Komunità fuq il-kwalità ta’ l-arja. Ix-xogħol li sar mill-Kummissjoni f’dan il-qasam wera li l-industrija tal-vetturi bil-mutur fil-Komunità għamlet passi kbar fil-perfezzjonament tat-teknoloġija li ppermettew tnaqqis konsiderevoli fl-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati. Madankollu, għad hemm bżonn ta’ iżjed sforzi sabiex jittejbu aktar il-limiti ta’ emissjonijiet u r-rekwiżiti tekniċi oħra fl-interessi tal-protezzjoni ambjentali u tas-saħħa pubblika. B’mod partikolari, fi kwalunkwe miżuri futuri, għandu jittieħed kont tar-riżultati tar-riċerka li qiegħda ssir dwar il-karatteristiċi ta’ partikulati mill-aktar fini.

(9) Hemm bżonn li jsir aktar titjib fil-kwalità tal-karburanti tal-vetturi bil-mutur sabiex tittejjeb il-prestazzjoni effiċjenti u dewwiema tas-sistemi ta’ kontroll ta’ emissjonijiet fl-użu.

(10) Għandhom jiġu introdotti mill-2005 dispożizzjonijiet ġodda għal sistema dijanjostika fil-vettura (on-board diagnostics, OBD) bil-għan li tiġi aġevolata l-iskoperta immedjata tad-deterjorament jew falliment tat-tagħmir tal-kontroll ta’ emissjonijiet tal-magna. Dan għandu jżid il-kapaċità dijanjostika u riparattiva, u b’hekk tittejjeb b’mod sostanzjali il-prestazzjoni ta’ l-emissjonijiet sostenibbli ta’ vetturi tat-tip heavy duty fl-użu. Billi, madwar id-dinja, is-sistema ta’ l-OBD għall-magni diesel tat-tip heavy-duty għadha fil-bidu ta’ l-iżvilupp tagħha, għandha tiġi introdotta fil-Komunità f’żewġ stadji li jippermettu l-iżvilupp tas-sistema sabiex is-sistema ma tagħtix indikazzjonijiet foloz. Sabiex l-Istati Membri jiġu assistiti biex jiżguraw li s-sidien u l-operaturi ta’ vetturi tat-tip heavy-duty iwettqu l-obbligu tagħhom li jsewwu ħsarat indikati mis-sistema ta’ l-OBD, għandhom jirreġistra w id-distanza koperta jew iż-żmien li jkun għadda wara li ħsara tkun ġiet indikata lis-sewwieq.

(11) Il-magni b’compression ignition huma intrinsikament dewwiema u wrew li, b’manutenzjoni tajba u effettiva, huma jistgħu jżommu livell għoli ta’ prestazzjoni ta’ emissjonijiet fuq id-distanzi partikolarment twal li jagħmlu vetturi tat-tip heavy-duty fil-kors ta’ operazzjonijiet kummerċjali. Madankollu, l-istandards futuri ta’ l-emissjonijiet għandhom iġibu l-introduzzjoni ta’ sistemi ta’ kontroll ta’ emissjonijiet fi stadju operattiv wara (downstream) dak tal-magna, bħal sistemi ta’ tneħħija ta’ NOx, filtri tal-partikulati tad-diesel u sistemi li jkunu l-kombinazzjoni tat-tnejn u, forsi, sistemi oħra li għadhom iridu jiġu definiti. Hemm għalhekk il-bżonn li jiġi stabbilit rekwiżit tat-tul ta’ servizz utli li fuqu jkunu bbażati l-proċeduri sabiex tkun żgurata l-konformità tas-sistema ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ magna matul dak il-perjodu ta’ referenza. Meta jiġi stabbilit tali rekwiżit għandu jittieħed kont tad-distanzi konsiderevoli li jagħmlu l-vetturi tat-tip heavy-duty, tal-bżonn li tiġi inkluża l-manutenzjoni adegwata u opportuna u tal-possibbiltà ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi tal-kategorija N1 skond din id-Direttiva jew id-Direttiva tal-Kunsill 70/220/KEE ta’ l-20 ta’ Marzu 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-inkwinament ta’ l-arja b’emissjonijiet minn vetturi bil-mutur [8].

(12) L-Istati Membri għandhom jitħallew, permezz ta’ inċentivi fiskali, jaġevolaw it-tqegħid fis-suq ta’ vetturi li jissodisfaw ir-rekwiżiti adottati fil-livell Komunitarju, sakemm tali inċentivi jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat u jissodisfaw ċerti kondizzjonijiet maħsuba sabiex jimpedixxu d-distorsjoni tal-kondizzjonijiet tas-suq intern. Din id-Dirretiva ma tolqotx id-dritt ta’ l-Istati Membri li jinkludu, fil-bażi għall-kalkolu tat-taxxi tat-traffiku fit-toroq fuq vetturi bil-mutur, l-emissjonijiet ta’ inkwinanti u sustanzi oħra.

(13) Minħabba li xi wħud minn dawk l-inċentivi fiskali jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skond l-Artikolu 87(1) tat-Trattat, huma għandhom jiġu notifikati lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 88(3) tat-Trattat għall-valutazzjoni skond il-kriterji rilevanti ta’ kompatibbiltà. In-notifika ta’ tali miżuri skond din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-obbligi tan-notifika skond l-Artikolu 88(3) tat-Trattat.

(14) Bil-għan li tiġi simplifikata u aċċelerata l-proċedura, il-Kummissjoni għandha tingħata l-kompitu li tadotta l-miżuri li jimplementaw id-dispożizzjonijiet fundamentali stabbiliti f’din id-Direttiva kif ukoll il-miżuri ta’ l-adattament ta’ l-Annessi ma’ din id-Direttiva għall-progress xjentifiku u tekniku.

(15) Il-miżuri neċessarji għall-implementazzjoni ta’ din id-Direttiva u l-adattament tagħha għall-progress xjentifiku u tekniku għandhom jiġu adottati skond id-Deċiżjoni tal-Kunsill 1999/468/KE tat-28 ta’ Ġunju 1999 li tistabbilixxi l-proċeduri għall-eżerċizzju tas-setgħat ta’ implementazzjoni mogħtija lill-Kummissjoni [9].

(16) Il-Kummissjoni għandha tibqa’ tirrivedi l-bżonn ta’ l-introduzzjoni ta’ limiti ta’ emissjonijiet għal inkwinanti li sa issa għadhom mhumiex regolati u li jsiru meħtieġa bħala konsegwenza ta’ l-użu aktar estiż ta’ karburanti alternattivi ġodda, u ta’ sistemi ġodda ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ exhaust.

(17) Il-Kummissjoni għandha, mill-iktar fis possibbli, tippreżenta proposti li tikkunsidra adatti għal stadju ulterjuri għal valuri ta’ limitu għall-emissjonijiet ta’ NOx u ta’ partikulati.

(18) Billi l-għan ta’ din id-Direttiva, jiġifieri r-realizzazzjoni tas-suq intern permezz ta’ l-introduzzjoni ta’ rekwiżiti komuni tekniċi dwar emissjonijiet gassużi u partikulati għal kull tip ta’ vettura, ma jistax jintlaħaq b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri u għaldaqstant jistgħu, minħabba l-iskala ta’ l-azzjoni, jintlaħaq aħjar fil-livell Komunitarju, il-Komunità tista’ tadotta miżuri skond il-prinċipju ta’ sussidjarjetà, kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat. Skond il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabbilit f’dak l-Artikolu, din id-Direttiva ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan.

(19) L-obbligu tat-traspożizzjoni ta’ din id-Direttiva fil-liġijiet nazzjonali għandu jkun limitat għal dawk id-dispożizzjonijiet li jirrappreżentaw bidla sostanzjali meta mqabbla mad-Direttivi ta’ qabel. L-obbligu tat-traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet li ma nbidlux jeżisti taħt id-Direttivi ta’ qabel.

(20) Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-obbligi ta’ l-Istati Membri dwar il-limiti ta’ żmien għat-traspożizzjoni fil-liġijiet nazzjonali u l-applikazzjoni tad-Direttivi elenkati fl-Anness IX, Parti B,

ADOTTAW DIN ID-DIRETTIVA:

L-Artikolu 1

Definizzjonijiet

Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

(a) "vettura" tfisser kwalunkwe vettura kif definita fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 70/156/KEE u miġbuda minn magna b’compression ignition jew li taħdem bil-gass, bl-eċċezzjoni ta’ vetturi tal-kategorija M1 b’massa massima teknikament permissibbli ta’ anqas minn jew ugwali għal 3,5 tunnellati metriċi;

(b) "magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass" tfisser is-sors tal-propulsjoni motorja ta’ vettura li għaliha tista’ tingħata l-approvazzjoni tat-tip bħala unità teknika separata, kif definita fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 70/156/KEE;

(ċ) "vettura ambjentalment addizzjonalment kompatibbli (VAAK)" tfisser vettura miġbuda minn magna li tikkonforma mal-valuri ta’ limitu permissivi ta’ emissjonijiet disposti fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I.

L-Artikolu 2

Obbligi ta’ l-Istati Membri

1. Għat-tipi ta’ magni li jaħdmu b’compression ignition jew li jaħdmu bil-gass u għat-tipi ta’ vetturi miġbuda b’magna li taħdem b’compression ignition jew li taħdem bil-gass, fejn ma jkunux sodisfatti r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan mill-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja A tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I, l-Istati Membri:

(a) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip tal-KE skond l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 70/156/KEE; u

(b) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip nazzjonali.

2. Minbarra fil-każ ta’ vetturi u magni intiżi għall-esportazzjoni lejn pajjiżi terzi jew magni ta’ sostituzzjoni għal vetturi fl-użu, l-Istati Membri għandhom, fejn ma jkunux sodisfatti r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan mill-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja A tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ Anness I:

(a) jikkunsidraw iċ-ċertifikati ta’ konformità li jakkumpanjaw vetturi ġodda jew magni ġodda skond id-Direttiva 70/156/KEE bħala mhux iktar validi għall-finijiet ta’ l-Artikolu 7(1) ta’ dik id-Direttiva, u

(b) jipprojbixxu r-reġistrazzjoni, il-bejgħ, id-dħul fis-servizz jew l-użu ta’ vetturi ġodda miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew li taħdem bil-gass, u l-bejgħ jew l-użu ta’ magni ġodda li jaħdmu b’compression ignition jew li jaħdmu bil-gass.

3. Mingħajr preġudizzju għall-paragrafi 1 u 2, b’effett mill-1 ta’ Ottubru 2003 u ħlief fil-każ ta’ vetturi u magni intiżi għall-esportazzjoni lejn pajjiżi terzi jew magni ta’ sostituzzjoni għal vetturi fl-użu, l-Istati Membri għandhom, għat-tipi ta’ magni li jaħdmu bil-gass u għat-tipi ta’ vetturi miġbuda b’magna li taħdem bil-gass li ma jikkonformawx mar-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VII:

(b) jipprojbixxu r-reġistrazzjoni, il-bejgħ, id-dħul fis-servizz jew l-użu ta’ vetturi ġodda u l-bejgħ jew l-użu ta’ magni ġodda.

4. Jekk ir-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 ikunu sodisfatti, b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan mill-magna jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 jew B2 jew mal-valuri ta’ limitu permissivi disposti fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I, l-ebda Stat Membru ma jista’, għal raġunijiet relatati ma’ l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan minn magna:

(a) jirrifjuta li jagħti l-approvazzjoni tat-tip tal-KE skond l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 70/156/KEE jew li jagħti l-approvazzjoni tat-tip nazzjonali għal tip ta’ vettura miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass;

(b) jipprojbixxi r-reġistrazzjoni, il-bejgħ, id-dħul fis-servizz jew l-użu ta’ vetturi ġodda miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass;

(ċ) jirrifjuta li jagħti l-approvazzjoni tat-tip għal xi tip ta’ magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass;

(d) jipprojbixxi l-bejgħ jew l-użu ta’ magni ġodda li jaħdmu b’compression ignition jew bil-gass.

5. B’effett mill-1 ta’ Ottubru 2005, għat-tipi ta’ magni li jaħdmu b’compression ignition jew bil-gass u għat-tipi ta’ vettura miġbuda minn magna li taħdem b’ compression ignition jew bil-gass li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan mill-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I, l-Istati Membri:

(a) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip tal-KE skond l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 70/156/KEE; u

(b) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip nazzjonali.

6. B’effett mill-1 ta’ Ottubru 2006 u ħlief fil-każijiet ta’ vetturi u magni ntiżi għall-esportazzjoni lejn pajjiżi terzi jew ta’ magni ta’ sostituzzjoni għal vetturi fl-użu, l-Istati Membri għandhom, fejn ma jkunux sodisfatti r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan tal-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 tat-Tabelli fit-taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I:

(a) jikkunsidraw iċ-ċertifikati ta’ konformità li jakkumpanjaw vetturi jew magni ġodda skond id-Direttiva 70/156/KEE bħala mhux iktar validi għall-finijiet ta’ l-Artikolu 7(1) ta’ dik id-Direttiva; u

(b) jipprojbixxu r-reġistrazzjoni, il-bejgħ, id-dħul fis-servizz jew l-użu ta’ vetturi ġodda miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass u l-bejgħ jew l-użu ta’magni ġodda li jaħdmu b’compresson ignition jew bil-gass.

7. B’effett mill-1 ta’ Ottubru 2008 għat-tipi ta’ magni li jaħdmu b’compression ignition jew bil-gass u għat-tipi ta’ vettura miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass, li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan mill-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B2 tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I, l-Istati Membri:

(a) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip tal-KE skond l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 70/156/KEE; u

(b) għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip nazzjonali.

8. B’effett mill-1 ta’ Ottubru 2009 u ħlief fil-każijiet ta’ vetturi u magni ntiżi għall-esportazzjoni lejn pajjiżi terzi jew ta’ magni ta’ sostituzzjoni għal vetturi fl-użu, l-Istati Membri għandhom, fejn ma jkunux sodisfatti r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 u b’mod partikolari fejn l-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u partikulati u l-opaċità tad-duħħan tal-magna ma jikkonformawx mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B2 ta’ l-Indiċi fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I:

(a) jikkunsidraw iċ-ċertifikati ta’ konformità li jakkumpanjaw vetturi u magni ġodda skond id-Direttiva 70/156/KEE bħala mhux iktar validi għall-finijiet ta’ l-Artikolu 7(1) ta’ dik id-Direttiva; u

(b) jipprojbixxu r-reġistrazzjoni, il-bejgħ, id-dħul fis-servizz jew l-użu ta’ vetturi ġodda miġbuda minn magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass, u l-bejgħ jew l-użu ta’ magni ġodda li jaħdmu b’compression ignition jew bil-gass.

9. Skond il-paragrafu 4, magna li tissodisfa r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u, b’mod partikolari, tikkonforma mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja Ċ fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I għandha titqies bħala konformi mar-rekwiżiti disposti fil-paragrafi 1, 2 u 3.

Skond il-paragrafu 4, magna li tissodisfa r-rekwiżiti disposti fl-Annessi I sa VIII u fl-Artikoli 3 u 4 u, b’mod partikolari, tikkonforma mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I għandha titqies bħala konformi mar-rekwiżiti disposti fil-paragrafi 1 sa 3 u 5 sa 8.

10. Għall-magni li jaħdmu b’compression ignition jew bil-gass li għandhom jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu stabbiliti fit-Taqsima 6.2.1. ta’ l-Anness I taħt is-sistema ta’ l-approvazzjoni tat-tip, għandu japplika dan li ġej:

Taħt il-kondizzjonijiet ta’ tagħbija (load) kollha, magħżula fuq bażi każwali, li jagħmlu parti minn żona definita ta’ kontroll u bl-eċċezzjoni ta’ kondizzjonijiet speċifikati ta’ operazzjoni tal-magni li mhumiex soġġetti għal tali dispożizzjoni, l-emissjonijiet li tagħhom jittieħed kampjun matul perjodu qasir daqs 30 sekonda ma għandhomx jeċċedu b’iżjed minn 100 % l-valuri ta’ limitu fil-Linji B2 u Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1. ta’ l-Anness I. Iż-żona ta’ kontroll li għaliha għandu japplika l-perċentwali li m’għandhiex tinqabeż, il-kondizzjonijiet ta’ l-operazzjoni tal-magna li huma esklużi u kondizzjonijiet xierqa l-oħra għandhom jiġu definiti skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 7(1).

L-Artikolu 3

Perjodu ta’ servizz ta’ sistemi tal-kontroll ta’ emissjonijiet

1. Mill-1 ta’ Ottubru 2005 għall-approvazzjonijiet tat-tip ġodda u mill-1 ta’ Ottubru 2006 għall-approvazzjonijiet tat-tip kollha, il-fabbrikant għandu juri li magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass tat-tip approvat b’referenza għall-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 jew fil-Linja B2 jew fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1. ta’ l-Anness I jikkonformaw ma’ dawk il-valuri ta’ limitu tul perjodu ta’ servizz utli ta’:

(a) 100000 km jew ħames snin, skond liema jkun qabel, fil-każ ta’ magni li għandhom jiġu installati f’vetturi tal-Kategoriji N1 u M2;

(b) 200000 km jew sitt snin, skond liema jkun qabel, fil-każ ta’ magni li għandhom jiġu installati f’vetturi tal-Kategoriji N2, N3 b’massa massima, teknikament permissibbli, li ma teċċedix 16-il tunnellata metrika u tal-Kategorija M3 Klassi I, Klassi II u Klassi A, u Klassi B b’massa massima, teknikament permissibbli, li ma teċċedix 7,5 tunnellati metriċi;

(ċ) 500000 km jew seba’ snin, skond liema jkun qabel, fil-każ ta’ magni li għandhom jiġu installati f’vetturi tal-Kategorija N3 b’massa massima, teknikament permissibbli, li teċċedi 16-il tunnellata metrika u tal-Kategorija M3, Klassi III u Klassi B b’massa massima teknikament permissibbli li teċċedi 7,5 tunnellati metriċi.

Mill-1 ta’ Ottubru 2005, għal tipi ġodda, u mill-1 ta’ Ottubru 2006, għat-tipi kollha, l-approvazzjonijiet tat-tip mogħtija lil vetturi għandhom jeħtieġu wkoll konferma tal-funzjonament korrett ta’ l-istrumenti tal-kontroll ta’ emissjonijiet tul il-perjodu ta’ servizz normali tal-vettura taħt kondizzjonijiet normali ta’ użu (konformità ta’ vetturi fl-użu li huma mantenuti u wżati korrettament).

2. Il-miżuri għall-implementazzjoni tal-paragrafu 1 għandhom jiġu adottati sat-28 ta’ Diċembru 2005.

L-Artikolu 4

Sistemi dijanjostiċi fil-vettura

1. Mill-1 ta’ Ottubru 2005 għall-approvazzjonijiet tat-tip ġodda ta’ vetturi u mill-1 ta’ Ottubru 2006 għall-approvazzjonijiet tat-tip kollha, magna li taħdem b’ compression ignition tat-tip approvat b’referenza għall-valuri ta’ limitu ta’ emissjonijiet disposti fil-Linja B1 jew fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1. ta’ l-Anness I jew vettura miġbuda minn tali magna għandhom jiġu mgħammra b’sistema dijanjostika fil-vettura (OBD) li tindika l-preżenza ta’ ħsara lis-sewwieq jekk jinqabżu l-limiti OBD disposti fil-Linja B1 jew fil-Linja Ċ tat-Tabella fil-paragrafu 3.

(a) katalizzatur, meta jkun installat bħala unità separata, kemm jekk ikun parti minn sistema tat-tneħħija ta’ NOx jew bħala filtru tal-partikulati tad-diesel;

(b) sistema tat-tneħħija ta’ NOx, fejn din tkun installata;

(ċ) filtru tal-partikulati tad-diesel, fejn dan ikun installat;

(d) sistema kombinata tat-tneħħija ta’ NOx u ta’ filtrazzjoni tal-partikulati tad-diesel.

2. Mill-1 ta’ Ottubru 2008 għall-approvazzjonijiet tat-tip ġodda u mill-1 ta’ Ottubru 2009 għall-approvazzjonijiet tat-tip kollha, magna li taħdem b’compression ignition jew bil-gass tat-tip approvat b’referenza għall-valuri ta’ limitu ta’ emissjonijiet disposti fil-Linja B2 jew fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1. ta’ l-Anness I, jew vettura miġbuda minn tali magna għandha tkun mgħammra b’sistema OBD li tindika l-preżenza ta’ ħsara lis-sewwieq jekk jinqabżu l-limiti OBD disposti fil-Linja B2 jew fil-Linja C tat-Tabella fil-paragrafu 3.

Is-sistema OBD għandha tinkludi wkoll interface bejn l-apparat ta’ kontroll elettroniku tal-magna (engine electronic control unit, EECU) u kwalunkwe sistema elettrika jew elettronika oħra tal-magna jew tal-vettura li tipprovdi input jew tirċievi output mill-EECU u li taffettwa l-funzjonament korrett tas-sistema ta’ kontroll ta’ emissjonijiet, bħall-interface bejn l-EECU u l-apparat ta’ kontroll elettroniku tat-trasmissjoni.

3. Il-limiti ta’ l-OBD għandhom ikunu kif ġej:

Linja | Magni li jaħdmu b’compression ignition |

Massa ta’ ossidi tan-nitroġenu (NOx) g/kWh | Massa tal-partikulati (PT) g/kWh |

B1 (2005) | 7,0 | 0,1 |

B2 (2008) | 7,0 | 0,1 |

Ċ (VAAK) | 7,0 | 0,1 |

4. Għandu jiġi provdut aċċess sħiħ u uniformi għall-informazzjoni dwar l-OBD għall-finijiet ta’ eżamijiet, dijanjosi, servizzi ta’ manutenzjoni u tiswija skond id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 70/220/KEE u d-dispożizzjonijiet dwar komponenti ta’ sostituzzjoni sabiex tiġi żgurata l-kompatibbiltà mas-sistemi ta’ l-OBD.

5. Il-miżuri għall-implementazzjoni tal-paragrafi 1 sa 3 għandhom jiġu adottati sa mhux aktar tard mit-28 ta’ Diċembru 2005.

L-Artikolu 5

Sistemi ta’ kontroll ta’ emissjonijiet li jużaw reaġenti konsumabbli

Il-Kummissjoni, meta tiddefinixxi l-miżuri meħtieġa għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 4, kif previst mill-Artikolu 7(1), għandha, jekk ikun il-każ, tinkludi miżuri tekniċi sabiex ikun minimizzat ir-riskju li sistemi ta’ kontroll ta’ emissjonijiet, li jużaw reaġenti konsumabbli, ma jkunux adegwatament mantenuti matul is-servizz tagħhom. Barra minn hekk, u jekk ikun il-każ, għandhom jinkludu miżuri sabiex jiġi żgurat li jiġu minimizzati emissjonijiet ta’ ammonja minħabba l-użu ta’ reaġenti konsumabbli.

L-Artikolu 6

Inċentivi fiskali

1. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu inċentivi fiskali biss fir-rigward ta’ vetturi li jikkonformaw ma’ din id-Direttiva. Tali inċentivi għandhom jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat, kif ukoll mal-paragrafu 2 jew mal-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu.

2. L-inċentivi għandhom japplikaw għall-vetturi ġodda kollha offruti għall-bejgħ fis-suq ta’ Stat Membru li jikkonformaw minn qabel mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 jew B2 tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I.

L-inċentivi għandhom jiġu terminati b’effett mill-applikazzjoni obbligatorja tal-valuri ta’ limitu fil-Linja B1, kif disposti fl-Artikolu 2(6), jew mill-applikazzjoni obbligatorja tal-valuri ta’ limitu fil-Linja B2, kif stabbilit fl-Artikolu 2(8).

3. L-inċentivi għandhom japplikaw għall-vetturi ġodda kollha offruti għall-bejgħ fis-suq ta’ Stat Membru li jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu permissivi disposti fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I.

4. Minbarra l-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1, għal kull tip ta’ vettura, l-inċentivi ma għandhomx jaqbżu l-ispiża żejda tas-soluzzjonijiet tekniċi introdotti sabiex tiġi żgurata l-konformità mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B1 jew fil-Linja B2 jew mal-valuri ta’ limitu permissivi disposti fil-Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I, u ta’ l-installazzjoni tagħhom fil-vettura.

5. L-Istati Membri għandhom jinformaw lill-Kummissjoni fi żmien suffiċjenti dwar pjanijiet sabiex jiġu introdotti jew mibdula l-inċentivi fiskali msemmija f’dan l-Artikolu, sabiex din tkun tista’ tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha.

L-Artikolu 7

Miżuri ta’ implementazzjoni u emendi

1. Il-miżuri neċessarji għall-implementazzjoni ta’ l-Artikoli 2(10), 3 u 4 ta’ din id-Direttiva għandhom jiġu adottati mill-Kummissjoni, assistita mill-Kumitat imwaqqaf mill-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 70/156/KEE, skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 13(3) ta’ dik id-Direttiva.

2. L-emendi lil din id-Direttiva li huma neċessarji sabiex din tiġi adattata għall-progress xjentifiku u tekniku għandhom jiġu adottati mill-Kummissjoni, assistita mill-Kumitat imwaqqaf mill-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 70/156/KEE, skond il-proċedura msemmija fl-Artikolu 13(3) ta’ dik id-Direttiva.

L-Artikolu 8

Reviżjoni u rapporti

1. Il-Kumissjoni għandha tirrivedi l-bżonn li jiġu introdotti limiti ġodda ta’ emissjonijiet applikabbli għal vetturi u magni tat-tip heavy-duty fir-rigward ta’ inkwinanti li għadhom mhumiex regolati. Ir-reviżjoni għandha tkun ibbażata fuq l-introduzzjoni aktar wiesgħa fis-suq ta’ karburanti alternattivi ġodda u fuq l-introduzzjoni ta’ sistemi ġodda ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ l-exhaust li jaħdmu bl-addittivi sabiex jintlaħqu standards futuri stabbiliti f’din id-Direttiva. Fejn ikun il-każ, il-Kummissjoni għandha tippreżenta proposta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.

2. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill proposti leġiżlattivi dwar limiti ulterjuri fuq l-NOx u emissjonijiet partikulati għal vetturi tat-tip heavy duty.

Jekk ikun meħtieġ, il-Kummissjoni għandha tinvestiga jekk huwiex meħtieġ l-iffissar ta’ limitu addizzjonali għal livelli u qisien ta’ partikulati separati, u, jekk hekk ikun il-każ, hija għandha tinkludih fil-proposti.

3. Il-Kummissjoni għandha tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-progress fin-negozjati għal ftehim dwar duty cycle armonizzat dinji (world-wide harmonised duty cycle, WHDC).

4. Il-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar ir-rekwiżiti għall-operazzjoni ta’ sistema ta’ kejl fil-vettura (on-board measurement system, OBM). Abbażi ta’ dak ir-rapport, il-Kummissjoni għandha, fejn ikun opportun, tippreżenta proposta għal miżuri sabiex jiġu inklużi l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi u l-annessi korrispondenti sabiex jipprovdu għall-approvazzjoni tat-tip ta’ sistemi OBM li jiżguraw almenu livelli ekwivalenti ta’ monitoraġġ għas-sistemi OBD u li huma kompatibbli magħhom.

L-Artikolu 9

Traspożizzjoni

1. L-Istati Membri għandhom jadottaw u jippubblikaw, qabel id-9 ta' Novembru 2006, il-liġijiet, o ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa sabiex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva. Jekk l-adozzjoni tal-miżuri implementattivi msemmija fl-Artikolu 7 titardja iktar mit-28 ta’ Diċembru 2005, l-Istati Membri għandhom jikkonformaw ma’ dan l-obbligu sad-data ta’ traspożizzjoni prevista fid-Direttiva li tikkontjeni dawn il-miżuri implementattivi. Huma għandhom minnufih jikkomunikaw lill-Kummissjoni t-test ta’ dawk id-dispożizzjonijiet u t-tabella ta’ korrelazzjoni bejn dawk id-dispożizzjonijiet u din id-Direttiva.

Huma għandhom japplikaw dawk id-dispożizzjonijiet mid-9 ta' Novembru 2006, jew jekk l-adozzjoni tal-miżuri implementattivi msemmija fl-Artikolu 7 tkun ittardjata iktar mit-28 ta’ Diċembru 2005, mid-data ta’ traspożizzjoni speċifikata fid-Direttiva li tikkontjeni dawn il-miżuri implementattivi.

Meta l-Istati Membri jadottaw dawk id-dispożizzjonijiet, dawn għandhom jikkontjenu referenza għal din id-Direttiva jew ikunu akkumpanjati minn tali referenza meta jiġu ppubblikati uffiċjalment. Għandhom jinkludu wkoll dikjarazzjoni li r-referenzi f’liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi eżistenti għad-Direttivi mħassra minn din id-Direttiva għandhom jitqiesu bħala referenzi għal din id-Direttiva. L-Istati Membri għandhom jiddeterminaw kif tali referenza għandha tiġi magħmula u kif tali dikjarazzjoni għandha tiġi formulata.

2. L-Istati Membri għandhom jibagħtu lill-Kummissjoni t-test tad-dispożizzjonijiet prinċipali tal-liġi nazzjonali li huma jadottaw fil-qasam kopert minn din id-Direttiva.

L-Artikolu 10

Taħsir

Id-Direttivi elenkati fl-Anness IX, Parti A jiġu mħassra b’effett mid- 9 ta' Novembru 2006, mingħajr preġudizzju għall-obbligi ta’ l-Istati Membri konnessi mal-limiti ta’ żmien għat-traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali u ma’ l-applikazzjoni tad-Direttivi elenkati fl-Anness IX, Parti B.

Ir-referenzi għad-Direttivi mħassra għandhom jiġu interpretati bħala referenzi għal din id-Direttiva u għandhom jinqraw skond il-lista ta’ korrelazzjoni fl-Anness X.

L-Artikolu 11

Dħul fis-seħħ

Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea.

L-Artikolu 12

Indirizzati

Din id-Direttiva hija ndirizzata lill-Istati Membri.

Maħgmula fi Strasburgu, nhar it-28 ta’ Settembru 2005.

Għall-Parlament Ewropew

Il-President

J. Borrell Fontelles

Għall-Kunsill

Il-President

D. Alexander

[1] ĠU C 108, tat-30.4.2004, p. 32.

[2] Opinjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta’ Marzu 2004 (ĠU C 102 E, tat-28.4.2004, p. 272), u d-Deċiżjoni tal-Kunsill tat-19 ta’ Settembru 2005.

[3] ĠU L 36, tad-9.2.1988, p. 33. Direttiva kif l-aħħar emendata mill-Att ta’ l-Adeżjoni ta’ l-2003.

[4] ĠU L 42, tat-23.2.1970, p. 1. Direttiva kif l-aħħar emendata mid-Direttiva tal-Kummissjoni 2005/49/KE (ĠU L 194, tas-26.7.2005, p. 12).

[5] ĠU L 295, tal-25.10.1991, p. 1.

[6] ĠU L 44, tas-16.2.2000, p. 1.

[7] ĠU L 107, tat-18.4.2001, p. 10.

[8] ĠU L 76, tas-6.4.1970, p. 1. Direttiva kif l-aħħar emendata mid-Direttiva tal-Kummissjoni 2003/76/KE (ĠU L 206, tal-15.8.2003, p. 29).

[9] ĠU L 184, tas-17.7.1999, p. 23.

--------------------------------------------------

ANNESS 1

KAMP TA’ APPLIKAZZJONI, DEFINIZZJONIJIET U ABBREVJAZZJONIJIET, APPLIKAZZJONI GĦALL-APPROVAZZJONI TAT-TIP TAL-KE, SPEĊIFIKAZZJONIJIET U TESTIJIET U KONFORMITÀ TA’ PRODUZZJONI

1. KAMP TA’ APPLIKAZZJONI

Din id-Direttiva tapplika għall-inkwinanti gassużi u partikulati mill-vetturi bil-mutur kollha li jkunu mgħammra b’magni li jaħdmu b’compression ignition u għall-inkwinanti gassużi mill-vetturi bil-mutur kollha mgħammra b’magni positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bl-LPG, u għall-magni compression ignition u positive ignition kif speċifikati fl-Artikolu 1 bl-eċċezzjoni ta’ dawk il-vetturi tal-kategoriji N1, N2 u M2 li għalihom tkun ingħatat l-approvazzjoni tat-tip skond id-Direttiva tal-Kunsill 70/220/KEE ta’ l-20 ta’ Marzu 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-inkwinament ta’ l-arja b’emissjonijiet minn vetturi b’mutur [1].

2. DEFINIZZJONIJIET U ABBREVJAZZJONIJIET

Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:

2.1. "ċiklu ta’ test/tat-test" tfisser sekwenza ta’ punti ta’ prova, kull wieħed b’veloċità u b’torque definiti li l-magna jkollha ssegwi fi stat stabbli (it-test ta’ l-ESC) jew taħt kondizzjonijiet transitorji ta’ operazzjoni (ETC, it-test ta’ l-ETC, ELR);

2.2. "approvazzjoni ta’ magna (familja ta’ magni)" tfisser l-approvazzjoni ta’ tip ta’ magna (familja ta’ magni) fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati;

2.3. "magna diesel"tfisser magna li taħdem fuq il-prinċipju tal-compression ignition;

2.4. "magna tal-gass" tfisser magna li taħdem bil-gass naturali (NG) jew bil-gass likwidu tal-petroljum (LPG);

2.5. "tip ta’ magna" tfisser il-kategorija ta’ magni li mhumiex differenti minn xulxin f’aspetti essenzjali bħall-karatteristiċi tal-magna kif definiti fl-Anness II ta’ din id-Direttiva;

2.6. "familja ta’ magna/i" tfisser ir-raggruppament ta’ magni mill-fabbrikant li, permezz tad-disinn tagħhom kif definit fl-Anness II, Appendiċi 2 ta’ din id-Direttiva, għandhom karatteristiċi ta’ emissjoni ta’ l-exhaust simili; il-membri kollha tal-familja għandhom jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu applikabbli ta’ emissjonijiet;

2.7. "magna rappreżentattiva" tfisser magna magħżula minn familja ta’ magni b’tali mod li l-karatteristiċi ta’ l-emissjonijiet tagħha jkunu rappreżentattivi għal dik il-familja ta’ magni;

2.8. "inkwinanti gassużi" tfisser monossidu karboniku, idrokarbonji (b’suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH1,85 għad-diesel, CH2,525 għall-LPG u CH2,93 għall-NG (NMHC), u b’suppożizzjoni ta’ molekula CH3O0,5 għall-magni diesel li jaħdmu bl-etanol), metanu (b’suppożizzjoni ta’ proporzjon ta’ CH4 għall-NG) u ossidi tan-nitroġenu, l-aħħar wieħed imsemmi espress f’ekwivalenti ta’ dijossidu tan-nitroġenu (NO2);

2.9. "inkwinanti partikulati" tfisser kwalunkwe materjal miġbur fuq mezz ta’ filtrazzjoni speċifikat wara li l-exhaust jiġi dilwit b’arja filtrata nadifa sabiex it-temperatura ma taqbiżx 325 K (52 °C);

2.10. "duħħan" tfisser partikuli sospiżi fi fluss ta’ l-exhaust ta’ magna diesel li jassorbu, jew jirriflettu, jew jirrifranġu d-dawl;

2.11. "qawwa netta" tfisser il-qawwa f’kW tal-KE miksuba taħt kondizzjonijiet ta’ test fit-tarf tal-crankshaft, jew l-ekwivalenti tagħha, imkejla skond il-metodu tal-KE ta’ kejl tal-qawwa kif stabbilit fid-Direttiva tal-Kunsill 80/1269/KEE tas-16 ta’ Diċembru 1980 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrelataw għall-qawwa tal-magna ta’ vetturi bil-mutur [2];

2.12. "qawwa massima dikjarata (Pmass)" tfisser il-qawwa massima f’kW tal-KE (qawwa netta) kif dikjarata mill-fabbrikant fl-applikazzjoni tiegħu għall-approvazzjoni tat-tip;

2.13. "tagħbija (perċentwali)" tfisser il-frazzjoni ta’ torque massimu disponibbli f’xi veloċità tal-magna;

2.14. "it-test ta’ l-ESC" ifisser ċiklu ta’ test li jikkonsisti fi 13-il modalità ta’ stat stabbli li għandhom jiġu applikati skond it-taqsima 6.2 ta’ dan l-Anness;

2.15. "test ta’ l-ELR" tfisser ċiklu ta’ test li jikkonsisti f’sekwenza ta’ skali ta’ tagħbija f’veloċitajiet kostanti tal-magna li għandhom jiġu applikati skond it-taqsima 6.2 ta’ dan l-Anness;

2.16. "test ta’ l-ETC" tfisser ċiklu ta’ test li jikkonsisti fi 1800 modalità transitorji attwati sekonda b’sekonda li għandhom jiġu applikati skond it-taqsima 6.2 ta’ dan l-Anness;

2.17. "skala operattiva ta’ veloċità tal-magna" tfisser l-iskala tal-veloċità tal-magna, li l-aktar tintuża matul l-operazzjoni tal-magna, li tinsab bejn il-veloċitajiet baxxi u għolja, kif stabbilit fl-Anness III tad-Direttiva;

2.18. "veloċità baxxa (nloo)" tfisser l-anqas veloċità li fiha jseħħ 50 % tal-qawwa massima dikjarata;

2.19. "veloċità għolja (nhi)" tfisser l-ogħla veloċità li fiha jseħħ 70 % tal-qawwa massima dikjarata;

2.20. "veloċitajiet tal-magna A, B u C" tfisser il-veloċitajiet tat-test fl-iskala operattiva tal-veloċità tal-magna li għandhom jintużaw għat-test ta’ l-ESC u t-test ta’ l-ELR, kif stabbilit fl-Anness III, Appendiċi 1 ma’ din id-Direttiva;

2.21. "żona tal-kontroll" tfisser iż-żona bejn il-veloċitajiet A u C tal-magna u bejn tagħbija ta’ 25 sa 100 fil-mija;

2.22. "veloċità ta’ referenza (nref)" tfisser il-valur 100 fil-mija ta’ veloċità li għandu jintuża sabiex jiġu denormalizzati l-valuri relattivi ta’ veloċità tat-test ta’ l-ETC, kif stabbilit fl-Anness III, Appendiċi 2 ta’ din id-Direttiva;

2.23. "opacimeter" tfisser l-istrument maħsub sabiex ikejjel l-opaċità tal-partikuli tad-duħħan permezz tal-prinċipju ta’ l-estinzjoni tad-dawl;

2.24. "skala tal-gass NG" tfisser waħda mill-iskali H jew L kif definiti fil-European Standard EN 437, pubblikazzjoni datata Novembru 1993;

2.25. "awto-adattabbiltà" tfisser kwalunkwe apparat tal-magna li jippermetti li l-proporzjon arja-karburant jibqa’ kostanti;

2.26. "rikalibrazzjoni" tfisser l-issettjar tal-magna NG sabiex tagħti l-istess prestazzjoni (qawwa, karburant, konsum) fi skala differenti ta’ gass naturali;

2.27. "indiċi Wobbe (Wl ta’ isfel; jew Wu ta’ fuq)" tfisser il-proporzjon tal-valur kalorifiku korrispondenti ta’ xi gass għal kull unità ta’ volum u r-radiċi kwadrata tad-densità relattiva tiegħu taħt l-istess kondizzjonijiet ta’ referenza:

W = HGass × ρArjaρGass

2.28. "fattur λ-shift (Sλ)" tfisser espressjoni li tiddeskrivi l-flessibbiltà meħtieġa tas-sistema ta’ l-immaniġġar tal-magna vis-à-vis bidla tal-proporzjon λ ta’ l-arja eċċessiva jekk il-magna taħdem b’kompożizzjoni ta’ gass differenti mill-metanu pur (ara l-Anness VII għall-kalkolu ta’ Sλ);

2.29. "strument ta’ riduzzjoni" tfisser l-istrument li jkejjel, jipperċepixxi jew jirreaġixxi għal kwantitajiet varjabbli fl-operazzjoni (eż. veloċità tal-vettura, veloċità tal-magna, ingranaġġ użat, temperatura, pressjoni fl-intake jew kwalunkwe parametru ieħor) għall-iskop ta’ l-attivazzjoni, il-modulazzjoni, l-ittardjar jew id-deattivazzjoni ta’ l-operazzjoni ta’ kwalunkwe komponent jew funzjoni tas-sistema ta’ kontroll ta’ emissjonijiet hekk li l-effikaċja tas-sistema ta’ kontroll ta’ l-emissjonijiet titnaqqas taħt il-kondizzjonijiet li jeżistu matul l-użu normali ta’ vetturi ħlief jekk l-użu ta’ tali strument ikun sostanzjalment inkluż fil-proċeduri applikati tat-test għaċ-ċertifikazzjoni ta’ l-emissjonijiet.

Figura 1

Definizzjonijiet speċifiċi taċ-ċikli ta’ test

+++++ TIFF +++++

2.30. "strument ta’ kontroll awżiljarju" tfisser sistema, funzjoni jew strateġija ta’ kontroll installata f’magna jew f’vettura, li tintuża sabiex tipproteġi l-magna u/jew l-apparat anċillari minn kondizzjonijiet operattivi li jistgħu jirriżultaw fi ħsara jew waqfien, jew li jintuża sabiex jiffaċilita l-istartjar tal-magna. Strument ta’ kontroll awżiljarju jista’ jkun ukoll strateġija jew miżura li ntweriet b’mod sodisfaċenti li mhijiex strument ta’ riduzzjoni;

2.31. "strateġija irrazzjonali ta’ kontroll ta’ emissjoni" tfisser kwalunkwe strateġija jew miżura li, meta l-vettura titħaddem taħt kondizzjonijiet normali ta’ użu, tnaqqas l-effettività tas-sistema ta’ kontroll ta’ emissjonijiet għal livell anqas minn dak mistenni fil-proċeduri applikabbli ta’ l-ittestjar ta’ l-emissjoni.

2.32. Simboli u abbrevjazzjonijiet

2.32.1. Simboli għall-parametri tat-test

Simbolu | Unità | Espressjoni |

AP | m2 | Żona cross section tas-sonda kampjunarja isokinetika |

AT | m2 | Żona cross section tal-pajp ta’ l-exhaust |

CEE | — | Effiċjenza ta’ l-etanu |

CEM | — | Effiċjenza tal-metanu |

C1 | — | Idrokarbonju ekwivalenti għall-karbonju |

conc | ppm/vol. % | Subskritt li jindika konċentrazzjoni |

D0 | m3/s | Interserzjoni tal-funzjoni tal-kalibrazzjoni PDP |

DF | — | Fattur ta’ dilwizzjoni |

D | — | Kostanti tal-funzjoni Bessel |

E | — | Kostanti tal-funzjoni Bessel |

EZ | g/kWh | Emissjoni ta’ l-NOxx interpolata tal-punt ta’ kontroll |

fa | — | Fattur atmosferiku tal-laboratorju |

fc | s-1 | Frekwenza cut off tal-filtru Bessel |

FFH | — | Fattur speċifiku tal-karburant għall-kalkolu ta’ konċentrazzjoni mxarrba għall-konċentrazzjoni xotta |

FS | — | Fattur stojkjometriku |

GAIRW | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa ta’ l-arja ta’ intake fuq bażi mxarrba |

GAIRD | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa ta’ l-arja ta’ intake fuq bażi xotta |

GDILW | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni fuq bażi mxarrba |

GEDFW | kg/h | Rata ekwivalenti tal-fluss tal-massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi mxarrba |

GEXHW | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa ta’gass ta’ l-exhaust fuq bażi mxarrba |

GFUEL | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa tal-karburant |

GTOTW | kg/h | Rata tal-fluss tal-massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi mxarrba |

H | MJ/m3 | Valur kalorifiku |

HREF | g/kg | Valur ta’ referenza ta’ l-umdità assoluta (10,71 g/kg) |

Ha | g/kg | Umdità assoluta ta’ l-arja ta’ l-intake |

Hd | g/kg | Umdità assoluta ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni |

HTCRAT | mol/mol | Proporzjon ta’ Idroġenu għall-Karbonju |

i | — | Subskritt li jindika modalità individwali |

K | — | Kostanti Bessel |

k | m-1 | Koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl |

KH,D | — | Fattur korrettiv ta’ l-umdità għall-NOx għall-magni diesel |

KH,G | — | Fattur korrettiv ta’ l-umdita għall-NOx għall-magni tal-gass |

KV | | Funzjoni ta’ kalibrazzjoni CFV |

KW,a | — | Fattur korrettiv xott-imxarrab għall-arja ta’ l-intake |

KW,d | — | Fattur korrettiv xott-imxarrab għall-arja ta’ dilwizzjoni |

KW,e | — | Fattur korrettiv xott-imxarrab għall-gass ta’ l-exhust dilwit |

KW,r | — | Fattur korrettiv xott-imxarrab għall-gass ta’ l-exhaust mhux trattat |

L | % | Perċentwali ta’ torque relatata mat-torque massimu għall-magna tat-test |

La | m | Tul effettiv tal-passaġġ ottiku |

m | | Pendenza tal-funzjoni tal-kalibrazzjoni PDP |

mass | g/h jew g | Subskritt li jindika l-fluss tal-massa ta’ l-emissjonijiet (rata) |

MDIL | kg | Massa tal-kampjun ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni mgħoddija minn filtri tal-kampjunament ta’ partikulati |

Md | mg | Massa miġbura ta’ kampjun ta’ partikulati ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni |

Mf | mg | Massa miġbura ta’ kampjun ta’ partikulati |

Mf,p | mg | Massa ta’ kampjun ta’ partikulati miġbura fuq filtru primarju |

Mf,b | mg | Massa ta’ kampjun ta’ partikulati miġbura fuq filtru ta’ back up |

MSAM | | Massa ta’ kampjun ta’ l-exhaust dilwit mgħoddi minn filtri tal-kampjunament ta’ partikulati |

MSEC | kg | Massa ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni sekondarja |

MTOTW | kg | Massa totali CVS tul iċ-ċiklu fuq bażi mxarrba |

MTOTW,i | kg | Massa CVS istantanja fuq bażi mxarrba |

N | % | Opaċità |

NP | — | Rivoluzzjonijiet totali ta’ PDP tul iċ-ċiklu |

NP,i | — | Rivoluzzjonijiet ta’ PDP tul intervall tal-ħin |

n | min-1 | Veloċità tal-magna |

np | s-1 | Veloċità tal-PDP |

nhi | min-1 | Veloċità għolja tal-magna |

nlo | min-1 | Veloċità baxxa tal-magna |

nref | min-1 | Veloċità ta’ referenza tal-magna għat-test ETC |

pa | kPa | Pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni ta’ l-arja ta’ l-intake tal-magna |

pA | kPa | Pressjoni assoluta |

pB | kPa | Pressjoni atmosferika totali |

pd | kPa | Pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni |

ps | kPa | Pressjoni atmosferika xotta |

p1 | kPa | Tnaqqis ta’ pressjoni fil-bokka tal-pompa |

P(a) | kW | Qawwa assorbita minn awżiljarji li għandhom jiġu mgħammra għat-test |

P(b) | kW | Qawwa assorbita minn awżiljarji li għandhom jitneħħew għat-test |

P(n) | kW | Qawwa netta mhux korretta |

P(m) | kW | Qawwa kalkolata taħt kondizzjonijiet ta’ test |

Ω | — | Kostanti Bessel |

Qs | m3/s | Rata tal-fluss tal-volum CVS |

q | — | Proporzjon ta’ dilwizzjoni |

r | — | Proporzjon taż-żoni cross section tas-sonda isokinetika u l-pajp ta’ l-exhaust |

Ra | % | Umdità relattiva ta’ l-arja ta’ intake |

Rd | % | Umdità relattiva ta’ l-arja ta’ dilwizzjoni |

Rf | — | Fattur ta’ reazzjoni FID |

ρ | kg/m3 | Densità |

S | kW | Regolazzjoni tad-dinamometru |

Si | m-1 | Valur tad-duħħan istantanju |

Sλ | | Fattur λ-shift |

T | K | Temperatura assoluta |

Ta | K | Temperatura assoluta ta’ l-arja ta’ l-intake |

t | s | Ħin ta’ kejl |

te | s | Ħin ta’ reazzjoni elettrika |

tF | s | Ħin ta’ reazzjoni tal-filtru għall-funzjoni Bessel |

tp | s | Ħin ta’ reazzjoni fiżika |

Δt | s | Intervall ta’ ħin bejn data suċċessivi tad-duħħan (= 1/rata ta’ kampjunament) |

Δti | s | Intervall ta’ ħin għal fluss istantanju ta’ CFV |

τ | % | Trasmissjoni tad-duħħan |

V0 | m3/rev | Rata tal-fluss tal-volum PDP taħt il-kondizzjonijiet attwali |

W | — | Indiċi Wobbe |

Wact | kWh | Prestazzjoni tul iċ-ċiklu attwali ta’ l-ETC |

Wref | kWh | Prestazzjoni tul iċ-ċiklu ta’ referenza ta’ l-ETC |

WF | — | Fattur ta’ pesatura |

WFE | — | Fattur effettiv ta’ pesatura |

X0 | m3/rev | Funzjoni ta’ kalibrazzjoni tar-rata tal-fluss tal-volum PDP |

Yi | m-1 | Valur tad-duħħan tal-medju Bessel għal sekonda (1s) |

2.32.2. Simboli għall-komponenti kimiċi

CH4 | Metanu |

C2H6 | Etanu |

C2H5OH | Etanol |

C3H8 | Propan |

CO | Monossidu karboniku |

DOP | Di-octylphtalate |

CO2 | Dijossidu karboniku |

HC | Idrokarboni |

NMHC | Idrokarboni mhux tal-metanu |

NOx | Ossidi tan-nitroġenu |

NO | Ossid nitriku |

NO2 | Dijossidu tan-nitroġenu |

PT | Partikulati. |

2.32.3. Abbrevjazzjonijiet

CFV | Venturi ta’ fluss kritiku |

CLD | Detector Kimi-luminixxenti |

ELR | Test Ewropew ta’ prestazzjoni taħt kondizzjonijiet ta’ tagħbija |

ESC | Ċiklu Ewropew ta’ l-istat kostanti |

ETC | Ċiklu transitorju Ewropew |

FID | Flame ionisation detector |

GC | Kromatografu tal-Gass |

HCLD | Heated flame ionisation detector |

HFID | Flame ionisation detector |

LPG | Gass ta’ petroljum likwefatt |

NDIR | Analizzatur infra-aħmar mhux dispersiv |

NG | Gass naturali |

NMC | Non Methane Cutter |

3. APPLIKAZZJONI GĦALL-APPROVAZZJONI TAT-TIP TAL-KE

3.1. Applikazzjoni għall-Approvazzjoni tat-tip tal-KE għal Tip ta’ Magna jew Familja ta’ Magni bħala Unità Teknikament Separata

3.1.1. L-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ tip ta’ magna jew familja ta’ magni fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati għal magni diesel u fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi għal magni tal-gass għandha tiġi preżentata mill-fabbrikant tal-magna jew minn rappreżentant akkreditat.

3.1.2. Għandha jkollha magħha tliet kopji tad-dokumenti msemmija hawn taħt u d-dettalji partikolari li ġejjin:

3.1.2.1. Deskrizzjoni tat-tip ta’ magna jew tal-familja ta’ magni, jekk applikabbli, li jkun fiha d-dettalji msemmija fl-Anness II ta’ din id-Direttiva li jikkonformaw mar-rekwiżiti ta’ l-Artikoli 3 u 4 tad-Direttiva 70/156/KEE tas-6 ta’ Frar 1970 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom [3].

3.1.3. Magna li tikkonforma mal-karatteristiċi tat-"tip tal-magna" jew "magna rappreżentattiva" deskritti fl-Anness II għandha tiġi ppreżentata lis-servizz tekniku responsabbli sabiex imexxi t-testijiet t’approvazzjoni definiti fit-Taqsima 6.

3.2. Applikazzjoni għall-Approvazzjoni tat-Tip tal-KE għat-Tip ta’ Vettura fir-Rigward tal-Magna Tagħha

3.2.1. L-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ vettura fir-rigward ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati mill-magna diesel jew familja ta’ magni tagħha u fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna tal-gass jew familja ta’ magni tagħha għandha tiġi ppreżentata mill-fabbrikant tal-vettura jew minn rappreżentant akkreditat.

3.2.2. Għandha jkollha magħha tliet kopji tad-dokumenti msemmija hawn taħt u d-dettalji li ġejjin:

3.2.2.1. Deskrizzjoni tat-tip tal-vettura, jew tal-partijiet tal-vettura li għandhom x’jaqsmu mal-magna u tat-tip ta’ magna jew tal-familja ta’ magni, jekk applikabbli, li jkun fiha d-dettalji msemmija fl-Anness II, flimkien mad-dokumentazzjoni meħtieġa fl-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 3 tad-Direttiva 70/156/KEE.

3.3. Applikazzjoni għall-Approvazzjoni tat-Tip tal-KE għal Tip ta’ Vettura b’Magna Approvata

3.3.1. L-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ vettura fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati mill-magna diesel jew familja ta’ magni approvati tagħha u fir-rigward tal-livell ta’ l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi mill-magna tal-gass jew familja ta’ magni approvati tagħha għandha tiġi ppreżentata mill-fabbrikant tal-vettura jew minn rappreżentant akkreditat.

3.3.2. Għandha jkollha magħha tliet kopji tad-dokumenti msemmija hawn taħt u d-dettalji li ġejjin:

3.3.2.1. Deskrizzjoni tat-tip ta’ vettura u tal-partijiet tal-vettura li għandhom x’jaqsmu mal-magna li jkun fihom id-dettalji msemmija fl-Anness II, skond kif ikunu japplikaw, u kopja taċ-Ċertifikat ta’ Approvazzjoni tat-Tip tal-KE (Anness VI) għall-magna jew il-familja ta’ magni, jekk applikabbli, bħala unità teknika separata li tkun installata fit-tip ta’ vettura, flimkien mad-dokumentazzjoni meħtieġa fl-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 3 tad-Dierttiva 70/156/KEE.

4. APPROVAZZJONI TAT-TIP TAL-KE

4.1. Għoti ta’ approvazzjoni tat-tip tal-KE għall-karburant universali

Approvazzjoni tat-tip tal-KE tal-karburant universali tingħata bla ħsara għar-rekwiżiti li ġejjin:

4.1.1. Fil-każ tal-karburant tad-diesel il-magna rappreżentattiva tilħaq ir-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva dwar il-karburant ta’ referenza speċifikat fl-Anness IV.

4.1.2. Fil-każ ta’ gass naturali il-magna rappreżentattiva għandha turi l-kapaċità li tadatta għal kwalunkwe kompożizzjoni ta’ karburant li jista’ jinstab fis-suq. Fil-każ tal-gass naturali ġeneralment ikun hemm żewġ tipi ta’ karburant, karburant kalorifiku għoli (gass- H) u karburant kalorifiku baxx (gass-L), iżda b’firxa sinfikattiva fiż-żewġ skali; dawn ivarjaw b’mod sinifikattiv fil-kontenut ta’ l-enerġija tagħhom espress bl-Indiċi Wobbe u fil-fattur λ shift (S λ) tagħhom. Il-formoli għall-kalkolu ta’ l-indiċi Wobbe u Sλ jingħataw fit-Taqsimiet 2.27 u 2.28. Gassijiet naturali b’fattur λ shift bejn 0,89 u 1,08 (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,08) huma meqjusa li jaqgħu fl-iskala H, filwaqt li gassijiet naturali b’fattur λ shift bejn il-1,08 u 1,19 (1,08 ≤ Sλ ≤ 1,19) jitqiesu li jaqgħu fl-iskala L. Il-kompożizzjoni tal-karburanti ta’ referenzal tirrifletti l-varjazzjonijiet estremi ta’ Sλ.

Il-magna rappreżentattiva għandha tilħaq ir-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva dwar il-karburanti ta’ referenza GR (karburant 1) u G25 (karburant 2), kif speċifikat fl-Anness IV, mingħajr ebda riaġġustament lill-alimentazzjoni ta’ karburant bejn iż-żewġ testijiet. Madankollu, perjodu ta’ adattament fuq ċiklu wieħed ETC mingħajr kejl wara l-bidla tal-karburant. Qabel l-ittestjar, il-magna rappreżentattiva għandu jsirilha running-in skond il-proċedura disposta fil-paragrafu 3 ta’ l-Appendiċi 2 ta’ l-Anness III.

4.1.2.1. Fuq it-talba tal-fabbrikant il-magna tista’ tiġi ttestjata fuq it-tielet karburant (karburant 3) jekk il-fattur λ-shift (Sλ ) ikun bejn 0,89 (i.e. il-limiti l-aktar baxxi ta’ GR) u 1,19 (i.e. il-limiti l-aktar għolja ta’ G25), per eżempju meta karburant 3 ikun karburant tas-suq. Ir-riżultati ta’ dan it-test jistgħu jintużaw bħala bażi għall-valutazzjoni tal-konformità tal-produzzjoni.

4.1.3. Fil-każ ta’ magna li taħdem bil-gass naturali li tadatta ruħha għall-iskala ta’ gassijiet H min-naħa waħda u l-iskala ta’ gassijiet L min-naħa l-oħra, u li taqleb bejn l-iskala H u l-iskala L permezz ta’ swiċċ, il-magna rappreżentattiva għandha tiġi ttestjata fuq il-karburant ta’ referenza rilevanti kif speċifikat fl-Anness IV għal kull skala, f’kull pożizzjoni ta’ l-iswiċċ. Il-karburanti huma GR (karburant1) u G23 (karburant 3) għall-iskala H ta’ gassijiet u G25 (karburant 2) u G23 (karburant 3) għall-iskala L ta’ gassijiet. Il-magna rappreżentattiva għandha tilħaq ir-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva fiż-żewġ pożizzjonijiet ta’ l-iswiċċ mingħajr ebda riaġġustament għall-alimentazzjoni tal-karburant bejn iż-żewġ testijiet f’kull pożizzjoni ta’ l-iswiċċ. Madankollu, jista’ jsir perjodu ta’ adattament fuq ċiklu wieħed ETC mingħajr kejl wara l-bidla tal-karburant. Qabel l-ittestjar il-magna rappreżentattiva għandu jsirilha running-in skond il-proċedura disposta fil-paragrafu 3 ta’ l-Appendiċi 2 ta’ l-Anness III.

4.1.3.1. Fuq it-talba tal-fabbrikant il-magna tista’ tiġi ttestjata fuq it-tielet karburant minflok G23 (karburant 3) jekk il-fattur λ-shift (Sλ) ikun bejn 0,89 (i.e. il-limiti l-aktar baxxi ta’ GR) u 1,19 (i.e. il-limiti l-aktar għolja ta’ G25), per eżempju meta l-karburant 3 ikun karburant tas-suq. Ir-riżultati ta’ dan it-test jistgħu jintużaw bħala bażi għall-valutazzjoni tal-konformità tal-produzzjoni.

4.1.4. Fil-każ ta’ magni tal-gass naturali, il-proporzjon tar-riżultati ta’ l-emissjoni "r" għandhom jiġu determinati għal kull inkwinant kif ġej:

r = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 2riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 1

jew,

ra = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 2riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 3

rb = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 1riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 3

4.1.5. Fil-każ tal-gass LPG il-magna rappreżentattivagħandha turi l-kapaċità li tadatta għal kwalunkwe kompożizzjoni ta’ l-karburant li jista’ jinstab. Fil-każ ta’ LPG hemm varjazzjonijiet fil-kompożizzjoni C3/C4. Dawn il-varjazzjonijiet huma riflessi fil-karburanti ta’ referenza. Il-magna rappreżentattiva għandha tilħaq ir-rekwiżiti ta’ emissjoni fuq il-karburanti ta’ referenza A u B kif speċifikati fl-Anness IV mingħajr ebda riaġġustament lill-alimentazzjoni tal-karburant bejn iż-żewġ testijiet. Madankollu, jista jsir perjodu ta’ adattament fuq ċiklu wieħed ETC mingħajr kejl wara l-bidla tal-karburant. Qabel l-ittestjar il-magna rappreżentattiva għandu jsirilha running-in skond il-proċedura deskritta f’paragrafu 3 ta’ l-Appendiċi 2 ta’ l-Anness III.

4.1.5.1. Il-proporzjon tar-riżultati ta’ emissjoni "r" għandhom jiġu determinati għal kull inkwinant kif ġej:

r = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza Briżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza A

4.2. Għoti ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE ristretta għal skala ta’ karburanti

Tingħata l-approvazzjoni tat-tip tal-KE limitata għal skala ta’ karburanti suġġetta għar-rekwiżiti li ġejjin.

4.2.1. L-approvazzjoni ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust ta’ magna li taħdem fuq il-gass naturali u magħmul għat-tħaddim fuq l-iskala ta’ gassijiet H jew l-iskala ta’ gassijiet L.

Il-magna rappreżentativa għandha tiġi ttestjata fuq il-karburant ta’ referenza rilevanti, kif speċifikat fl-Anness IV, għall-iskala rilevanti. Il-karburanti huma GR (karburant1) u G23 (karburant 3) għall-iskala H ta’ gassijiet u G25 (karburant 2) u G23 (karburant 3) għall-iskala L ta’ gassijiet. Il-magna rappreżentattiva għandha tilħaq ir-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva mingħajr ebda aġġustamenti lill-alimentazzjoni tal-karburant bejn iż-żewġ testijiet. Madankollu, jista’ jsir perjodu ta’ adattament fuq ċiklu wieħed ETC mingħajr kejl wara l-bidla tal-karburant. Qabel l-ittestjar ta’ l-magna rappreżentativa għandu jsirilha running-in skond il-proċedura deskritta f’paragrafu 3 ta’ l-Appendiċi 2 ta’ l-Anness III.

4.2.1.1. Fuq it-talba tal-fabbrikant il-magna tista’ tiġi ttestjata fuq it-tielet karburant minflok G23 (karburant 3) jekk il-fattur λ-shift (Sλ) ikun bejn 0,89 (i.e. il-limiti l-aktar baxxi ta’ GR) u 1,19 (i.e. il-limiti l-aktar għolja ta’ G25), per eżempju meta l-karburant 3 ikun karburant tas-suq. Ir-riżultati ta’ dan it-test jistgħu jintużaw bħala bażi għall-valutazzjoni tal-konformità tal-produzzjoni.

4.2.1.2. Il-proporzjon tar-riżultati ta’ l-emissjoni "r" għandhom jiġu determinati għal kull inkwinant kif ġej:

r = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 2riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 1

jew,

ra = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 2riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 3

rb = riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 1riżultat ta’ l-emissjoni fuq il-karburant ta’ referenza 3

4.2.1.3. Mal-kunsinna lill-konsumatur, il-magna għandha jkollha tikketta (ara l-paragrafu 5.1.5) li turi l-iskala ta’ gassijiet li għalihom il-magna hija approvata.

4.2.2. L-approvazzjoni ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust ta’ magna li taħdem bil-gass naturali jew bl-LPG u magħmula sabiex taħdem b’kompożizzjoni ta’ karburant speċifiku wieħed

4.2.2.1. Il-magna rappreżentattiva għandha tilħaq ir-rekwiżiti ta’ l-emissjoni dwar il-karburanti ta’ referenza GR u G25 fil-każ tal-gass naturali, jew dwar il-karburanti ta’ referenza A u B fil-każ ta’ LPG, kif speċifikat fl-Anness IV. Bejn it-testijiet jista’ jsir l-issettjar preċiż tas-sistema ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant. L-issettjar għandu jikkonsisti f’rikalibrazzjoni tad-database ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant, mingħajr ebda modifika għall-istrateġija ta’ kontroll bażika jew għall-istruttura bażika tad-database. Jekk ikun hemm bżonn, jistgħu jinbidlu l-partijiet li huma relatati direttament ma’ l-ammont tal-fluss tal-karburant (bħal żennuni ta’ l-injezzjoni).

4.2.2.2. Fuq it-talba tal-fabbrikant il-magna tista’ tiġi ttestjata fuq karburanti ta’ referenza GR u G23, jew fuq il-karburanti ta’ referenza G25 and G23, f’liema każ l-approvazzjoni tat-tip hija valida biss għall-iskala H jew l-iskala L ta’ gassijiet rispettivament.

4.2.2.3. Mal-kunsinna lill-klijent il-magna għandha jkollha tikketta (ara l-paragrafu 5.1.5) li tgħid għal liema kompożizzjoni tal-karburant il-magna kienet kalibrata.

4.3. Approvazzjoni ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust ta’ membru ta’ familja

4.3.1. Salv għall-każ imsemmi fil-paragrafu 4.3.2, l-approvazzjoni ta’ magna rappreżentattiva għandha tiġi estiża għall-membri kollha tal-familja mingħajr aktar ittestjar, għal kwalunkwe kompożizzjoni ta’ karburant fl-iskala li għaliha ġiet approvata l-magna rappreżentattiva (fil-każ tal-magni deskritti fil-paragrafu 4.2.2) jew l-istess sensiela ta’ karburanti (fil-każ tal-magni deskritti fil-paragrafu 4.1 jew fil-paragrafu 4.2) li għaliha ġiet approvata l-magna rappreżentattiva.

4.3.2. Magna tat-test sekondarja

Fil-każ ta’ applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip ta’ magna, jew ta’ vettura fir-rigward tal-magna tagħha, b’dik il-magna bħala parti minn familja ta’ magni, jekk is-servizz tekniku jiddeċiedi li, fir-rigward tal-magna rappreżentattiva magħżula l-applikazzjoni ppreżentata ma tirrapreżentax bis-sħiħ il-familja ta’ magni definita fl-Anness I, Apppendiċi 1, tista’ tintgħażel magna tat-test ta’ referenza alternattiva u jekk meħtieġa anke addizzjonali mis-servizz tekniku u tiġi ttestjata.

4.4. Ċertifikat ta’ l-Approvazzjoni tat-Tip

Ċertifikat li jikkonforma mal-mudell speċifikat fl-Anness VI għandu jinħareġ għall-approvazzjoni msemmija fit-Taqsimiet 3.1, 3.2 u 3.3.

5. IMMARKAR TAL-MAGNA

5.1. Il-magna approvata bħala unità teknika għandha jkollha:

5.1.1. it-trademark jew l-isem tan-negozju tal-fabbrikant tal-magna;

5.1.2. id-deskrizzjoni kummerċjali tal-fabbrikant;

5.1.3. in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE u quddiemu l-ittra jew ittri distinttivi jew numru jew numri distinttivi tal-pajjiż li jagħti l-approvazzjoni tat-tip tal-KE [4].

5.1.4. fil-każ ta’ magna NG għandha titqiegħed waħda mill-marki li ġejjin wara n-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE:

- H fil-każ li l-magna tkun approvata u kalibrata għall-gassijiet ta’ l-iskala H;

- L fil-każ li l-magna tkun approvata u kalibrata għall-gassijiet ta’ l-iskala L;

- HL fil-każ li l-magna tkun approvata u kalibrata sew għall-iskala H u sew għall-iskala L ta’ gassijiet;

- Ht fil-każ li l-magna tkun approvata u kalibrata għal kompożizzjoni ta’ gass speċifiku fl-iskala H ta’ gassijiet u li tista’ tinbidel għal gass speċifiku ieħor fl-iskala H ta’ gassijiet bl-issettjar ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant tal-magna;

- Lt fil-każ ta’magna li tkun approvata u kalibrata għal kompożizzjoni ta’ gass speċifiku fl-iskala-L ta’ gassijiet u li tista’ tinbidel f’gass speċifiku ieħor fl-iskala-L ta’ gassijiet wara l-issettjar ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant tal-magna;

- HLt fil-każ ta’magna li tkun approvata u kalibrata għal kompożizzjoni ta’ gass speċifiku fl-iskala-H jew fl-iskala L ta’ gassijiet u li tista’ tinbidel għal gass speċifiku ieħor jew fl-iskala-H jew fl-iskala L ta’ gassijiet bl-issettjar ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant tal-magna;

5.1.5. Tikketti

Fil-każ ta’ magni li jaħdmu bl-NG u bil-LPG b’approvazzjoni tat-tip ristretta bi skala ta’ karburant, japplikaw it-tikketti li ġejjin:

5.1.5.1. Kontenut

Għandha tingħata l-informazzjoni li ġejja:

Fil-każ tal-paragrafu 4.2.1.3, it-tikketta għandha tgħid hekk:

"GĦALL-UŻU BIL-GASS NATURALI TA’ L-ISKALA H BISS". Jekk applikabbli, l-ittra "H" għandha tinbidel bl-ittra "L".

Fil-każ ta’ paragrafu 4.2.2.3, it-tikketta għandha jkollha

"GĦALL-UŻU BIL-GASS NATURALI BL-ISPEĊIFIKAZZJONI …" jew "GĦALL-UŻU BIL-GASS LIKWIDU TAL-PETROLJUM BL-ISPEĊIFIKAZZJONI …", skond kif applikabbli. Għandha tingħata l-informazzjoni kollha fit-Tabella/Tabelli pertinenti fl-Anness IV, bil-kostitwenti u l-limiti individwali speċifikati mill-fabbrikant tal-magna.

L-ittri u l-figuri għandhom ikunu twal almenu 4 mm.

Nota:

Jekk minħabba n-nuqqas ta’ spazju ma jkunx jista’ jsir dan l-ittikkettjar, jista’ jintuża kodiċi simplifikat. F’dan il-każ, in-noti ta’ spjegazzjoni li jkun fihom l-informazzjoni kollha ta’ hawn fuq għandhom ikunu faċilment aċċessibbli għal kwalunkwe persuna li timla t-tank tal-karburant jew li tagħmel manutenzjoni jew tiswija fuq il-magna jew l-aċċessorji tagħha, kif ukoll għall-awtoritajiet konċernati. Il-post u l-kontenut ta’ dawn in-noti spjegattivi għandhom jiġu determinati bi ftehim bejn il-fabbrikant u l-awtoritàli tagħti l-approvazzjoni.

5.1.5.2. Proprjetajiet

It-tikketti għandhom iservu għall-ħajja utli tal-magna. It-tikketti għandhom ikunu jistgħu jinqraw faċilment u l-ittri u l-figuri tagħhom għandhom ikunu indelibbli. Minnbarra dan, it-tikketti għandhom jiġu mwaħħla b’tali mod illi t-twaħħil tagħhom iservi għall-ħajja utli tal-magna, u t-tikketti ma jistgħux jinqalgħu mingħajr ma jitqattgħu jew jitħassrilhom il-wiċċ tagħhom.

5.1.5.3. Tqegħid

It-tikketti għandhom jiġu mqabbda ma’ parti tal-magna meħtieġa għat-tħaddim normali tal-magna u li mhux normalment ikollha bżonn tinbidel matul il-ħajja tal-magna. Minbarra dan, dawn it-tikketti għandhom ikunu mqiegħda b’post b’tali mod li jkunu jidhru malajr lill-persuna medja wara li l-magna tkun tlestiet bl-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna.

5.2. Fil-każ ta’ applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip tal-KE għat-tip ta’ vettura fir-rigward tal-magna tagħha, l-immarkar speċifikat fit-Taqsima 5.1.5 għandu jitpoġġa wkoll viċin l-apertura għall-mili tal-karburant.

5.3. Fil-każ ta’ l-applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip tal-KE għal tip ta’ vettura b’magna approvata, l-immarkar speċifikat fit-Taqsima 5.1.5 għandu jitpoġġa wkoll viċin l-apertura għall-mili tal-karburant.

6. SPEĊIFIKAZZJONIJIET U TESTIJIET

6.1. Ġenerali

6.1.1. Tagħmir għall-kontroll ta’ emissjonijiet

6.1.1.1. Il-komponenti li jistgħu jaffettwaw l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni diesel u l-emissjoni ta’ inkwinanti gassużi u partikulati minn magni tal-gass għandhom jiġu proġettati, mibnija, muntati u installati sabiex il-magna tkun tista’, fl-użu normali, tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva.

6.1.2. Il-funzjonijiet tat-tagħmir ta’ kontroll ta’ emissjonijiet

6.1.2.1. L-użu ta’ strument ta’ riduzzjoni u/jew strateġija ta’ kontroll ta’ emissjonijiet irrazjonali mhux permess.

6.1.2.2. Jista’ jiġi nstallat strument ta’ kontroll awżiljarju mal-magna, jew ma’ vettura, kemm-il darba dak l-istrument:

- jaħdem biss barra l-kondizzjonijiet speċifikati fil-paragrafu 6.1.2.4, jew

- jiġi attwat biss b’mod temporanju skond il-kondizzjonijiet speċifikati fil-paragrafu 6.1.2.4 għal dawk l-iskopijiet bħall-protezzjoni mill-ħsara tal-magna, ta’ protezzjoni ta’ strumenti ta’ qbid ta’ l-arja, l-immaniġġar tad-duħħan, cold start jew tisħin, jew

- jiġi attwat biss permezz ta’ sinjali fuq il-vettura għal skopijiet bħal sigurtà operattiva u strateġiji limp-home.

6.1.2.3. Jista’ jkun hemm strument, funzjoni, sistema jew miżura ta’ kontroll tal-magna li taħdem matul il-kondizzjonijiet speċifikati fit-Taqsima 6.1.2.4 u li tirriżulta fl-użu ta’ strateġija ta’ kontroll tal-magna mibdula jew differenti minn dik li normalment tintuża matul iċ-ċikli tat-test ta’ l-emissjoni li japplikaw jekk, f’konformità mar-rekwiżiti tat-Taqsimiet 6.1.3 u/jew 6.1.4, jintwera bis-sħiħ li l-miżura ma tnaqqasx l-effettività tas-sistema ta’ kontroll ta’ emissjonijiet. Fil-każijiet l-oħra kollha, dawn l-istrumenti għandhom jitqiesu li huma strumenti ta’ riduzzjoni.

6.1.2.4. Għall-iskopijiet tal-punt 6.1.2.2, il-kondizzjonijiet definiti ta’ użu fi stat kostanti u taħt kondizzjonijiet transitorji huma:

- altitudni li ma taqbiżx l-1000 metru (jew pressjoni atmosferika ekwivalenti ta’ 90 kPa),

- temperatura ta’ l-atmosfera bejn 283 sa 303 K (10 sa 30 °C),

- temperatura tal-likwidu li jkessaħ il-magna bejn 343 sa 368 K (70 sa 95 °C).

6.1.3. Rekwiżiti speċjali għas-sistemi elettroniċi ta’ kontroll ta’ emissjonijiet.

6.1.3.1. Rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni

Il-fabbrikant għandu jipprovdi pakkett ta’ dokumentazzjoni li jagħti aċċess għad-disinn bażiku tas-sistema u l-mezzi li biha din tikkontrolla l-varjabbli ta’ output tagħha, kemm jekk dak il-kontroll ikun dirett kif ukoll jekk ikun indirett.

Din id-dokumentazzjoni għandha tkun disponibbli f’żewġ partijiet:

(a) il-pakkett tad-dokumentazzjoni formali, li għandu jingħata lis-servizz tekniku fil-ħin tal-preżentazzjoni ta’ l-applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip, għandu jkun fih deskrizzjoni sħiħa tas-sistema. Din id-dokumentazzjoni tista’ tkun fil-qosor, sakemm turi prova li ġew identifikati l-outputs kollha permessi minn matriċi li tinkiseb mill-iskala ta’ kontroll ta’ inputs ta’ l-unitajiet individwali. Din l-informazzjoni għandha takkompanja d-dokumentazzjoni meħtieġa fl-Anness I, tat-Taqsima 3;

(b) materjal ieħor li juri l-parametri li jiġu modifikati minn kwalunkwe strument ta’ kontroll awżiljarju u l-kondizzjonijiet tal-limitu li taħthom jaħdem l-istrument. Il-materjal addizzjonali għandu jinkludi deskrizzjoni tas-sistema loġika tal-kontroll tas-sistema tal-karburant, strateġiji ta’ kronoloġija u l-punti ta’ swiċċjar matul il-modalitajiet kollha ta’ l-operazzjoni.

Il-materjal addizzjonali għandu jkun fih ukoll ġustifikazzjoni għall-użu ta’ kwalunkwe strument ta’ kontroll awżiljarju u jkun fih materjal addizzjonali u data tat-test sabiex juru l-effett fuq l-emissjonijiet ta’ exhaust ta’ kwalunkwe strument ta’ kontroll awżiljarju installat fil-magna jew fuq il-vettura.

Dan il-materjal addizzjonali għandu jibqa’ strettament kunfidenzjali u jinżamm mill-fabbrikant, iżda jkun disponibbli għall-ispezzjoni fiż-żmien ta’ l-approvazzjoni tat-tip jew fi kwalunkwe żmien matul il-validità ta’ l-approvazzjoni tat-tip.

6.1.4. Sabiex jiġi verifikat jekk kwalunkwe strateġija jew miżura għandhiex titqies bħala strument ta’riduzzjoni jew strateġija irrazjonali ta’ kontroll ta’ l-emissjoni skond id-definizzjonijiet mogħtija fit-Taqsimiet 2.29 u 2.31, l-awtorità li tagħti l-approvazzjoni tat-tip u/jew is-servizz tekniku jistgħu jitolbu ukoll test ta’ screening ta’ l-NOx li juża l-ETC li jkun jista’ jsir flimkien mat-test ta’ l-approvazzjoni tat-tip jew mal-proċeduri għall-kontroll tal-konformità tal-produzzjoni.

6.1.4.1. Bħala alternattiva għar-rekwiżiti ta’ l-Appendiċi 4 ta’ l-Anness III jistgħu jittieħdu kampjuni ta’ l-emissjonijiet tan-NOx matul it-test ta’ screening ETC permezz tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat u għandhom jiġu segwiti l-preskrizzjonijiet tekniċi ta’ l-ISO DIS 16183, bid-data tal-15 ta’ Ottubru 2000.

6.1.4.2. Fil-verifika jekk kwalunkwe strateġija jew miżura għandhiex titqies bħala strument ta’ riduzzjoni jew strateġija irrazjonali ta’ kontroll ta’ emissjoni skond id-definizzjonijiet mogħtija fit-Taqsimiet 2.28 and 2.30, għandu jkun aċċetat marġiniaddizzjonali ta’ 10 %, relatat mal-valur ta’ limitu korrett ta’ l-NOx.

6.1.5. Dispożizzjonijiet transizzjonali għall-estensjoni ta’ l-approvazzjoni tat-tip

6.1.5.1. Din it-Taqsima għandha tapplika biss għal magni ġodda bil-compression ignition u vetturi ġodda li jaħdmu b’magna bil-compression ignition li ħadu l-approvazzjoni tat-tip skond ir-rekwiżiti tal-Linja A tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1.

6.1.5.2. Bħala alternattiva għat-Taqsimiet 6.1.3 u 6.1.4, il-fabbrikant jista’ jippreżenta lis-servizz tekniku r-riżultati tat-test ta’ screening tan-NOx li juża l-ETC fuq il-magna li tikkonforma mal-karatteristiċi tal-magna rappreżentattiva deskritti fl-Anness II, b’kont meħud tad-dispożizzjonijiet tat-Taqsimiet 6.1.4.1 u 6.1.4.2. Il-fabbrikant għandu jipprovdi ukoll stqarrija bil-miktub li l-magna ma tuża ebda strument ta’ riduzzjoni jew strateġija irrazjonali ta’ kontroll ta’ emissjonijiet kif definiti fit-Taqsima 2 ta’ dan l-Anness.

6.1.5.3. Il-fabbrikant għandu jipprovdi wkoll stqarrija bil-miktub li r-riżultati tat-test ta’ screening tan-NOx u d-dikjarazzjoni għall-magna rappreżentattiva, kif imsemmija fit-Taqsima 6.1.4, japplikaw ukoll għat-tipi kollha ta’ magni fi ħdan il-familja ta’ magni deskritti fl-Anness II.

6.2. Speċifikazzjonijiet Dwar l-Emissjoni ta’ Inkwinanti Gassużi u Partikulati u Duħħan

Għall-approvazzjoni tat-tip għal-Linja A fit-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1, l-emissjonijiet għandhom jiġu stabbiliti fuq it-testijiet ESC u ELR b’magni diesel konvenzjonali inklużi dawk mgħammra b’apparat elettroniku ta’ injezzjoni tal-karburant, bir-riċirkolazzjoni tal-gass ta’ l-exhaust (EGR), u/jew katalizzaturi ta’ l-ossidazzjoni. Magni diesel mgħammra b’sistemi avvanzati ta’ aftertreatment ta’ l-exhaust, inklużi l- katalizzaturi tan-NOx u/jew traps tal-partikulati, għandhom addizzjonalment jiġu ittestjati fuq it-test ETC.

Għall-ittestjar għall-finijiet ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal-Linja B1 jew B2 jew Linja Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 l-emissjonijiet għandhom jiġu stabbiliti fuq it-testijiet ESC, ELR u ETC.

Għall-magni tal-gass, l-emissjonijiet gassużi għandhom jiġu stabbiliti fuq it-test ETC.

Il-proċeduri tat-test ta’ l-ESC u ELR huma deskritti fl-Anness III, Appendiċi 1, il-proċedura tat-test ETC fl-Anness III, Appendiċi 2 u 3.

L-emissjonijiet ta’ inkwinanti gassużi u inkwinanti partikulati, jekk applikabbli, u d-duħħan, jekk applikabbli, mill-magna preżentata għall-ittestjar għandhom jitkejlu bil-metodi deskritti fl-Anness III, Appendiċi 4. L-Anness V jiddeskrivi s-sistemi analitiċi rakkomandati għall-inkwinanti gassużi, is-sistemi tal-kampjunament tal-partikulati rakkomandati u s-sistema rakkomandata tal-kejl tad-duħħan.

Jistgħu jiġu approvati sistemi jew analizzaturi oħra mis-Servizz Tekniku jekk jinstab li dawn jagħtu riżultati ekwivalenti fuq iċ-ċiklu ta’ test rispettiv. Id-determinazzjoni ta’ l-ekwivalenza tas-sistema għandha tkun ibbażata fuq studju ta’ korrelazzjoni ta’ seba’ pari (jew aktar) ta’ kampjuni bejn is-sistema kkunsidrata u waħda mis-sistemi ta’ referenza ta’ din id-Direttiva. Għall-emissjonijiet ta’ partikulati biss is-sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss sħiħ hija magħrufa bħala s-sistema ta’ referenza. "Riżultati" tirreferi għal-valur ta’ l-emissjonijiet taċ-ċiklu speċifiku. L-ittestjar tal-korrelazzjoni għandu jsir fl-istess laboratorju, fl-istess kompartiment ta’ l-ittestjar, u fuq l-istess magna, u jkun aħjar li jsir fl-istess ħin. Il-kriterju ta’ l-ekwivalenza huwa definit bħala qbil ta’ ± 5 % tal-medji tal-pari tal-kampjun. Għall-introduzzjoni ta’ sistema ġdida fid-Direttiva id-determinazzjoni ta’ l-ekwivalenza għandha tkun ibbażata fuq il-kalkolu ta’ ripetibbiltà u riproduċibbiltà, kif deskritt fl-SO 5725.

6.2.1. Valuri ta’ limitu

Il-massa speċifika tal-monossidu karboniku, ta’ l-idrokarboni totali , ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u tal-partikulati, kif stabbiliti fuq it-test ta’ l-ESC, u ta’ l-opaċità tad-duħħan, kif stabbilit fuq it-test ta’ l-ELR, ma għandhiex taqbeż l-ammonti indikati fit-tabella 1.

Tabella 1

Valuri ta’ limitu – Testijiet ESC u ELR

A (2000) | 2,1 | 0,66 | 5,0 | 0,10 | 0,13 [5] | 0,8 |

B 1 (2005) | 1,5 | 0,46 | 3,5 | 0,02 | 0,5 |

B 2 (2008) | 1,5 | 0,46 | 2,0 | 0,02 | 0,5 |

Ċ (VAAK) | 1,5 | 0,25 | 2,0 | 0,02 | 0,15 |

Għall-magni diesel li huma addizzjonalment ittestjati fuq it-test ETC, u b’mod speċifiku għall-magni tal-gass, il-massa speċifika tal-monossidu karboniku, ta’ l-idrokarboni mhux tal-metanu, tal-metanu (fejn applikabbli), ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u tal-partikulati (fejn applikabbli) ma għandhomx jaqbżu l-ammonti indikati fit-Tabella 2.

Tabella 2

Valuri ta’ limitu – Testijiet ETC

A (2000) | 5,45 | 0,78 | 1,6 | 5,0 | 0,16 | 0,21 [8] |

B 1 (2005) | 4,0 | 0,55 | 1,1 | 3,5 | 0,03 |

B 2 (2008) | 4,0 | 0,55 | 1,1 | 2,0 | 0,03 |

Ċ (VAAK) | 3,0 | 0,40 | 0,65 | 2,0 | 0,02 |

6.2.2. Il-kejl ta’ l-idrokarbonju għall-magni li jaħdmu bid-diesel u bil-gass

6.2.2.1. Il-fabbrikant jista’ jagħżel li jkejjel il-massa ta’ l-idrokarbonji totali (THC) fuq it-test ETC minflok il-kejl tal-massa ta’ l-idrokarbonji mhux tal-metanu. F’dan il-każ, il-limitu tal-massa ta’ l-idrokarboni totali tkun l-istess bħal fit-Tabella 2 għall-massa ta’ idrokarboni mhux tal-matanu.

6.2.3. Rekwiżiti speċifiċi għall-magni diesel

6.2.3.1. Il-massa speċifika ta’ l-ossidi tan-nitroġenu mkejla f’punti każwali fiż-żona tal-kontroll tat-test ta’ l-ESC ma għandhiex taqbeż b’aktar minn 10 fil-mija l-valuri interpolati mill-modalitajiet viċini ta’ l-ittestjar (bħala referenza, ara l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsimiet 4.6.2 u 4.6.3).

6.2.3.2. Il-valur tad-duħħan fuq il-veloċità każwali tat-test ta’ l-ELR ma għandux jaqbeż l-ogħla valur tad-duħħan taż-żewġ veloċitajiet viċini tat-test b’aktar minn 20 fil-mija, jew b’aktar minn 5 fil-mija tal-valur tal-limitu, skond liema jkun l-akbar.

7. INSTALLAZZJONI FIL-VETTURA

7.1. L-installazzjoni tal-magna għandha tikkonforma mal-karatteristiċi li ġejjin fir-rigward ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magna:

7.1.1. l-intake depression ma għandhux jaqbeż dak speċifikat għall-magna tat-tip approvat fl-Anness VI;

7.1.2. il-kontropressjoni ta’ l-exhaust ma għandhiex taqbeż dik speċifikata għall-magna tat-tip approvat fl-Anness VI;

7.1.3. il-volum tas-sistema ta’ l-exhaust ma għandux ikun differenti b’iżjed minn 40 % ta’ dak speċifikat għall-magna tat-tip approvat fl-Anness VI;

7.1.4. il-qawwa assorbita mill-awżiljarji meħtieġa sabiex titħaddem il-magna ma għandhiex taqbeż dik speċifikata għall-magna tat-tip approvat fl-Anness VI.

8. FAMILJA TA’ MAGNI

8.1. Parametri li jiddefinixxu l-familja ta’ magni

Il-familja ta’ magni, kif stabbilita mill-fabbrikant tal-magna, tista’ tkun definita skond karatteristiċi bażiċi li għandhom ikunu komuni għall-magni fil-familja. F’ċerti każijiet jista’ jkun hemm interazzjoni ta’ parametri. Għandu jittieħed kont ta’ dawn l-effetti ukoll sabiex jiġi żgurat li magni b’karatteristiċi simili ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust biss jiġu nklużi fil-familja ta’ magni.

Sabiex dawn il-magni jistgħu jitqiesu li jagħmlu parti mill-istess familja ta’ magni, il-lista li ġejja ta’ parametri bażiċi għandha tkun komuni:

8.1.1. Ċiklu ta’ kombustjoni:

- 2 ċikli

- 4 ċikli

8.1.2. Mezz tat-tkessiħ:

- arja

- ilma

- żejt

8.1.3. Għall-magni tal-gass u magni b’aftertreatment

- numru taċ-ċilindri

(magni diesel oħra b’anqas ċilindri mill-magna rappreżentattiva jistgħu jitqiesu li huma ta’ l-istess familja ta’ magni sakemm is-sistema ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant tkejjel il-karburant għal kull ċilindru individwali).

8.1.4. Ċilindrata (displacement taċ-ċilindri) individwali:

- il-magni għandhom ikunu fil-limitu ta’ firxa totali ta’ 15 %

8.1.5. Metodu ta’ l-aspirazzjoni ta’ l-arja

- aspirazzjoni b’mod naturali

- pressure charged

- pressure charged b’cooler ta’ l-arja taċ-charge

8.1.6. Tip/disinn tal-kompartiment ta’ kombustjoni:

- pre-kompartiment

- kompartiment swirl

- kompartiment miftuħ

8.1.7. Valv u porting — konfigurazzjoni, daqs u numru:

- cylinder head

- cylinder wall

- crankcase

8.1.8. Sistema ta’ l-injezzjoni tal-karburant (magni diesel):

- injettatur tal-linja tal-pompa

- pompa in-line

- pompa tad-distributur

- element wieħed

- injettatur ta’ l-unità

8.1.9. Sistema ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant (magni tal-gass):

- unità tat-taħlit

- induzzjoni/injezzjoni tal-gass (punt wieħed, diversi punti)

- injezzjoni tal-likwidu (punt wieħed, diversi punti)

8.1.10. Sistema ta’ ignition (magni tal-gass):

8.1.11. Fatturi mixxellanji

- riċirkolazzjoni tal-gass ta’ l-exhaust

- injezzjoni/emulsjoni ta’ l-ilma

- injezzjoni ta’ l-arja sekondarja

- sistema tat-tkessiħ taċ-charge

8.1.12. Aftertreatment ta’ l-exhaust

- katalizzatur 3-way

- katalizzatur ta’ l-ossidazzjoni

- katalizzatur ta’ riduzzjoni

- reattur termali

- trap tal-partikulati.

8.2. L-għażla tal-magna rappreżentattiva

8.2.1. Magni diesel

Il-magna rappreżentattiva għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju primarju ta’ l-akbar portata ta’ karburant għal kull stroke fil-veloċità massima tat-torque dikjarata. F’każ ta’ żewġ magni jew aktar li jaqsmu dan il-kriterju primarju, il-magna rappreżentattiva għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju sekondarju ta’ l-akbar portata ta’ karburant għal kull stroke fil-veloċità nominali. Taħt ċerti ċirkostanzi, l-awtorità li tapprova tista’ tikkonkludi li l-agħar każ ta’ rata ta’ emissjoni tal-familja jista’ jiġi karatterizzat l-aħjar billi tiġi ittestjata magna oħra. Għaldaqstant, l-awtorità li tapprova tista’ tagħżel magna addizzjonali għat-test ibbażata fuq l-aspetti li jindikaw li din jista’ jkollha l-ogħla livell ta’ emissjoni tal-magni f’dik il-familja.

Jekk il-magni f’dik il-familja jinkorporaw fatturi varjabbli oħra li jistgħu jitqiesu li jaffettwaw l-emissjonijiet ta’ l-exhaust, dawn il-fatturi għandhom jiġu identifikati wkoll u għandu jittieħed kont tagħhom fl-għażla tal-magna rappreżentattiva.

8.2.2. Magni tal-gass

Il-magna rappreżentattiva għandha tintgħażel bl-użu tal-kriterju primarju ta’ l-akbar ċilindrata. F’każ ta’ żewġ magni jew aktar li jaqsmu dan il-kriterju primarju, għandha tintgħażel il-magna rappreżentattiva bl-użu tal-kriterji sekondarji fl-ordni li ġejja:

- l-ogħla portata ta’ karburant għal kull stroke fil-veloċità tal-qawwa nominali dikjarata;

- l-ispark timing l-aktar avvanzat;

- l-anqas rata ta’ l-EGR;

- mingħajr pompa ta’ l-arja jew il-pompa attwali tal-fluss ta’ l-arja l-aktar baxxa.

Taħt ċerti ċirkostanzi, l-awtorità li tapprova tista’ tikkonkludi li l-agħar każ ta’ rata ta’ emissjoni tal-familja jista’ jiġi karatterizzat aħjar billi tiġi ittestjata magna oħra. Għaldaqstant, l-awtorità li tapprova tista’ tagħżel magna addizzjonali għat-test ibbażata fuq l-aspetti li jindikaw li din jista’ jkollha l-ogħla livell ta’ emissjoni tal-magni f’dik il-familja.

9. KONFORMITÀ TA’ PRODUZZJONI

9.1. Għandhom jittieħdu l-miżuri li jiżguraw il-konformità tal-produzzjoni skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 10 tad-Direttiva 70/156/KEE. Il-konformità tal-produzzjoni hija kkontrollata fuq il-bażi tad-deskrizzjoni fiċ-ċertifikati ta’ l-approvazzjoni tat-tip disposti fl-Anness VI ta’ din id-Direttiva.

It-Taqsimiet 2.4.2 u 2.4.3 ta’ l-Anness X tad-Direttiva 70/156/KEE japplikaw fejn l-awtoritajiet kompetenti mhumiex sodisfatti bil-proċedura tal-verifika tal-kontijiet tal-fabbrikant.

9.1.1. Jekk għandhom jitkejlu l-emissjonijiet ta’ inkwinanti u l-magna ta’ l-approvazzjoni tat-tip kellha estensjoni waħda jew iżjed, it-testijiet għandhom isiru fuq il-magna jew magni deskritti fil-pakkett ta’ informazzjoni konness ma’ l-estensjoni rilevanti.

9.1.1.1. Il-konformità tal-magna suġġetta għal test ta’ inkwinament:

Wara l-preżentazzjoni tal-magna lill-awtoritajiet, il-fabbrikant ma għandux iwettaq kwalunkwe modifika lill-magni magħżula.

9.1.1.1.1. Tliet magni jiġu magħżula b’mod każwali mis-serje. Il-magni li huma suġġetti għall-ittestjar biss fuq it-testijiet ESC u ELR jew biss fuq it-test ETC għall-approvazzjoni tat-tip tal-Linja A tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ikunu suġġetti għal dawk it-testijiet applikabbli għall-kontroll tal-konformità tal-produzzjoni. Bil-qbil ta’ l-awtorità, it-tip ta’ magni l-oħra kollha approvati fil-Linja A, B1 jew B2, jew Ċ tat-Tabelli fit-Taqsima 6.2.1 ikunu suġġetti għall-ittestjar fuq iċ-ċikli ESC u ELR jew fuq iċ-ċiklu ETC għall-kontroll tal-konformità tal-produzzjoni. Il-valuri ta’ limitu huma mogħtija fit-Taqsima 6.2.1 ta’ dan l-Anness.

9.1.1.1.2. It-testijiet isiru skond l-Appendiċi 1 ta’ dan l-Anness, fejn l-awtorita’ kompetenti hija sodisfatta bid-devjazzjoni standard tal-produzzjoni mogħtija mill-fabbrikant, skond l-Anness X tad-Direttiva 70/156/KEE, li tapplika għall-vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom.

It-testijiet isiru skond l-Appendiċi 2 ta’ dan l-Anness, fejn l-awtorità kompetenti mhijiex sodisfatta bid-devjazzjoni standard tal-produzzjoni mogħtija mill-fabbrikant, skond l-Anness X tad-Direttiva 70/156/KEE, li tapplika għall-vetturi bil-mutur u l-karrijiet tagħhom.

Fuq it-talba tal-fabbrikant, it-testijiet jistgħu jsiru skond l-Appendiċi 3 ta’ dan l-Anness.

9.1.1.1.3. Fuq il-bażi tat-test tal-magna permezz tat-teħid tal-kampjuni, il-produzzjoni tas-serje titqies bħala konformi fejn tittieħed deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għall-inkwinanti kollha u bħala mhux konformi fejn tittieħed deċiżjoni ta’ riġett għal inkwinant wieħed, skond il-kriterji tat-test applikati fl-Appendiċi rilevanti.

Fejn tittieħed deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għal inkwinant wieħed, din id-deċiżjoni ma tistax titbiddel bi kwalunkwe testijiet addizzjonali sabiex tittieħed deċiżjoni għal inkwinanti oħra.

Fejn ma tittieħedx deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għall-inkwinanti kollha u fejn ma tittieħedx deċiżjoni ta’ riġett għal waħda mill-inkwinanti, isir test fuq magna oħra (ara d-Dijagramma 2).

Fejn ma tittieħed l-ebda deċiżjoni, il-fabbrikant jista’ fi kwalunkwe ħin jiddeċiedi li jwaqqaf l-ittestjar. F’dak il-każ, tiġi reġistrata deċiżjoni ta’ riġett.

9.1.1.2. It-testijiet għandhom isiru fuq magni li għadhom kemm ġew fabbrikati. Il-magni li jaħdmu bil-gass għandu jsirilhom running in billi tintuża l-proċedura imsemmija fil-paragrafu 3 ta’ l-Appendiċi 2 ta’ l-Anness III.

9.1.1.2.1. Madankollu, fuq talba tal-fabbrikant, it-testijiet jistgħu jsiru fuq magni diesel jew tal-gass li jkun sarilhom runinng in għal aktar mill-perjodu msemmi fit-Taqsima 9.1.1.2, sa massimu ta’ 100 siegħa. F’dan il-każ, il-proċedura ta’ running in għandha ssir mill-fabbrikant li għandu jobbliga ruħu li ma jagħmilx xi modifiki lil dawk il-magni.

9.1.1.2.2. Meta l-fabbrikant jitlob li jsegwi proċedura tar-running-in skond it-Taqsima 9.1.1.2.1, din tista’ ssir fuq:

- il-magni kollha li jiġu ttestjati,jew,

- l-ewwel magna ttestjata, bid-determinazzjoni ta’ koeffiċjent ta’ l-evoluzzjoni kif ġej:

- l-emissjonijiet ta’ l-inkwinanti għandhom jitkejlu fis-sigħat żero u "x" fuq l-ewwel magna ttestjata,

- il-koeffiċjent ta’ l-evoluzzjoni ta’ l-emissjonijiet bejn is-sigħat żero u "x" ikun kalkolat għal kull inkwinant:

Emissjonijiet siegħa "x" /Emissjonijiet siegħa zero

Jista’ jkun anqas minn wieħed.

Il-magni tat-test sussegwenti mhumiex sejrin ikunu suġġetti għall-proċedura tar-running-in, iżda l-emissjonijiet tas-siegħa żero tagħhom jiġu modifikati bil-koeffiċjent ta’ l-evoluzzjoni.

F’dan il-każ, il-valuri li għandhom jittieħdu jkunu:

- il-valuri fis-siegħa "x" għall-ewwel magna,

- il-valuri fis-siegħa żero multiplikati bil-koeffiċjent ta’ l-evoluzzjoni għall-magni l-oħra.

9.1.1.2.3. Għall-magni li jaħdmu bid-diesel u l-LPG, dawn it-testijiet kollha jistgħu isiru bil-karburant kummerċjali. Madankollu, fuq it-talba tal-fabbrikant, jistgħu jintużaw il-karburanti ta’ referenza deskritti fl-Anness IV. Dan jimplika testijiet, kif deskritt fit-Taqsima 4 ta’ dan l-Anness, b’almenu tnejn mill-karburanti ta’ referenza għal kull magna tal-gass.

9.1.1.2.4. Għall-magni li jaħdmu bl-NG, dawn it-testijiet kollha jistgħu isiru bil-karburant kummerċjali kif ġej:

- għall-magni mmarkati H bil-karburant kummerċjali fl-iskala H (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,00),

- għall-magni mmarkati L bil-karburant kummerċjali fl-iskala L (1,00 ≤ Sλ ≤ 1,19),

- għall-magni mmarkati HL bil-karburant kummerċjali fl-iskala estrema tal-fattur λ-shift (0,89 ≤ Sλ ≤ 1,19).

Madankollu, fuq it-talba tal-fabbrikant, jistgħu jintużaw il-karburanti ta’ referenza deskritti fl-Anness IV. Dan jimplika testijiet, kif deskritt fit-Taqsima 4 ta’ dan l-Anness.

9.1.1.2.5. Fil-każ ta’ kwistjoni kawżata min-nuqqas ta’ konformità mal-magni li jaħdmu bil-gass meta jintuża karburant kummerċjali, it-testijiet għandhom isiru bil-karburant ta’ referenza li fuqu l-magna rappreżentattiva ġiet ittestjata, jew bil-karburant 3 addizzjonali possibbli kif imsemmi fil-paragrafi 4.1.3.1 u 4.2.1.1 li fuqu setgħet ġiet ittestjata l-magna rappreżentattiva. Imbagħad, ir-riżultat għandu jiġi konvertit b’kalkolu li japplika l-fattur(i) relevanti "r", "ra" jew "rb" kif deskritt fil-paragrafi 4.1.4, 4.1.5.1 u 4.2.1.2. Jekk "r", "ra" jew "rb" ikunu anqas minn 1 ma ssir l-ebda korrezjoni. Ir-riżultati mkejla u r-riżultati kalkolati għandhom juru li l-magna tilħaq il-valuri ta’ limitu bil-karburanti rilevanti kollha (karburanti 1, 2 u, jekk applikabbli, karburant 3 fil-każ tal-magni tal-gass naturali u karburanti A u B fil-każ tal-magni LPG).

9.1.1.2.6. It-testijiet għall-konformità għall-produzzjoni ta’ magna li taħdem bil-gass proġettata għat-tħaddim fuq kompożizzjoni ta’ karburant speċifiku wieħed għandhom isiru fuq il-karburant li għalih il-magna ġiet kalibrata.

Figura 2

Skematika ta’ l-ittestjar tal-konformità tal-produzzjoni

+++++ TIFF +++++

Test ta’ tliet magniKomputazzjoni tar-riżultat statistiku tat-testSkond l-appendiċi rilevanti, ir-riżultat statistiku tat-test jaqbel mal-kriterji li ma jippermettux l-aċċettazzjoni tas-serje għal mill-inqas inkwinant wieħed?LEIVASkond l-appendiċi rilevanti, ir-riżultat statistiku tat-test jaqbel mal-kriterji li jippermettu l-aċċettazzjoni tas-serje għal mill-inqas inkwinant wieħed?LEIs-serje jiġi riġettatIVAIVAIs-serje jiġi aċċettatDeċiżjoni ta’ aċċettazzjoni tintlaħaq għal inkwinant wieħed jew iżjedItteħdet deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għal- inkwinanti kollha?LETest ta’ tliet magni addizzjonali

[1] ĠU L 76, tas-6.4.1970, p. 1. Direttiva kif emendata l-aħħar bid-Direttiva tal-Kummissjoni 2003/76/KE (ĠU L 206, tal-15.8.2003, p. 29).

[2] ĠU L 375, tal-31.12.1980, p. 46. Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva tal-Kummissjoni 1999/99/KE (ĠU L 334, tat-28.12.1999, p. 32).

[3] ĠU L 42, tat-23.2.1970, p. 1. Direttiva kif emendata l-aħħar bid-Direttiva 2004/104/KE tal-Kummissjoni (ĠU L 337, tat-13.11.20004, p. 13).

[4] 1 = Ġermanja, 2 = Franza, 3 = Italja, 4 = Olanda, 5 = Żvezja, 6 = Belġju, 7 = Ungerija, 8 = Repubblika Ċeka, 9 = Spanja, 11 = Renju Unit, 12 = Awstrija, 13 = Lussemburgu, 17 = Finlandja, 18 = Danimarka, 20 = Polonja, 21 = Portugal, 23 = Greċja, 24 = Irlanda, 26 = Slovenja, 27 = Slovakkja, 29 = Estonja, 32 = Latvja, 36 = Litwanja.

[5] Għall-magni li għandhom volum swept ta’ anqas minn 0,75 dm3 kull ċilindru u veloċità nominali ta’ qawwa ta’ aktar minn 3000 min–1.

[6] Għall-magni ta’ l-NG biss.

[7] Mhux applikabbli għall-magni li jaħdmu bil-gass fl-istadju A u fl-istadji B1 u B2.

[8] Għall-magni li għandhom volum swept ta’ anqas minn 0,75 dm3 kull ċilindru u veloċità nominali ta’ qawwa ta’ aktar minn 3000 min–1.

--------------------------------------------------

Appendiċi 1

PROĊEDURA GĦALL-ITTESTJAR TAL-KONFORMITÀ TAL-PRODUZZJONI META D-DEVJAZZJONI STANDARD TKUN SODISFAĊENTI

1. Dan l-Appendiċi jiddeskrivi l-proċedura li għandha tintuża sabiex tiġi verifikata l-konformità ta’ produzzjoni għall-emissjonijiet ta’ inkwinanti meta d-devjazzjoni standard tal-produzzjoni tal-fabbrikant tkun sodisfaċenti.

2. B’daqs ta’ kampjun minimu ta’ tliet magni il-proċedura ta’ kampjunament tiġi stabbilita sabiex il-probabbiltà li lott jgħaddi t-test b’40 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0,95 (riskju tal-produttur = 5 %) filwaqt li l-probabbilità li lott jgħaddi t-test b’65 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0,10 (riskju tal-konsumatur = 10 %).

3. Il-proċedura li ġejja tintuża għal kull inkwinant mogħti fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I (ara l-Figura 2):

Assumi:

L = il-logaritmu naturali tal-valur tal-limitu għal kull inkwinant;

χi = il-logaritmu naturali tal-kejl ta’ magna li tinsab f’ordni partikolari fil-kampjun;

s = stima tad-devjazzjoni standard tal-produzzjoni (wara li jittieħed il-logaritmu naturali tal-kejl);

n = in-numru tal-kampjun kurrenti.

4. Għal kull kampjun is-somma tad-devjazzjonijiet standardizzati sal-limitu tiġi kalkolata billi tintuża l-formola li ġejja:

1sΣi=1nL-χi

5. Imbagħad:

- jekk ir-riżultat statistiku tat-test ikun akbar min-numru ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni għad-daqs tal-kampjun li hemm fit-Tabella 3, tintlaħaq deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għall-inkwinant;

- jekk ir-riżultat ta’ l-istatistika tat-test ikun anqas min-numru ta’ deċiżjonijiet ta’ riġett għad-daqs tal-kampjun mogħti fit-Tabella 3, tintlaħaq deċiżjoni ta’ riġett għall-inkwinant;

- fin-nuqqas ta’ dan, tiġi ttestjata magna addizzjonali skond it-Taqsima 9.1.1.1 ta’ l-Anness I u l-proċedura tal-kalkolu tkun applikata għall-kampjun miżjud b’unità oħra.

Tabella 3

Numri ta’ Deċiżjonijiet ta’ Aċċettazzjoni u ta’ Riġett tal-Pjan Kampjunarju ta’ l-Appendiċi 1

Daqs minimu tal-kampjun: 3

Numru kumulattiv ta’ magni ttestjati (daqs tal-kampjun) | Numru ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni An | Numru ta’ deċiżjonijiet ta’ riġett Bn |

3 | 3,327 | – 4,724 |

4 | 3,261 | – 4,790 |

5 | 3,195 | – 4,856 |

6 | 3,129 | – 4,922 |

7 | 3,063 | – 4,988 |

8 | 2,997 | – 5,054 |

9 | 2,931 | – 5,120 |

10 | 2,865 | – 5,185 |

11 | 2,799 | – 5,251 |

12 | 2,733 | – 5,317 |

13 | 2,667 | – 5,383 |

14 | 2,601 | – 5,449 |

15 | 2,535 | – 5,515 |

16 | 2,469 | – 5,581 |

17 | 2,403 | – 5,647 |

18 | 2,337 | – 5,713 |

19 | 2,271 | – 5,779 |

20 | 2,205 | – 5,845 |

21 | 2,139 | – 5,911 |

22 | 2,073 | – 5,977 |

23 | 2,007 | – 6,043 |

24 | 1,941 | – 6,109 |

25 | 1,875 | – 6,175 |

26 | 1,809 | – 6,241 |

27 | 1,743 | – 6,307 |

28 | 1,677 | – 6,373 |

29 | 1,611 | – 6,439 |

30 | 1,545 | – 6,505 |

31 | 1,479 | – 6,571 |

32 | – 2,112 | – 2,112 |

--------------------------------------------------

Appendiċi 2

PROĊEDURA GĦALL-ITTESTJAR TAL-KONFORMITÀ TAL-PRODUZZJONI META D-DEVJAZZJONI STANDARD MA TKUNX SODISFAĊENTI JEW MA TKUNX DISPONIBBLI

1. Dan l-Appendiċi jiddeskrivi l-proċedura li għandha tintuża sabiex tiġi verifikata l-konformità għall-emissjonijiet ta’ inkwinanti meta d-devjazzjoni standard tal-produzzjoni tal-fabbrikant ma tkunx sodisfaċenti jew ma tkunx disponibbli.

2. B’daqs ta’ kampjun minimu ta’ tliet magni il-proċedura ta’ kampjunament tiġi stabbilita sabiex il-probabbiltà li lott jgħaddi t-test b’40 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0,95 (riskju tal-produttur = 5 %) filwaqt li l-probabilità li lott jgħaddi t-test b’65 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0,10 (riskju tal-konsumatur = 10 %).

3. Il-valuri ta’ l-inkwinanti mogħtija fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I jitqiesu li huma normalment distribwiti u għandhom jiġu trasformati billi jittieħdu l-logaritmi naturali tagħhom. Assumi li "m0" u "m" ifissru d-daqs minimu u massimu tal-kampjun rispettivament (m0 = 3 u m = 32) u ħalli li n-n tfisser in-numru tal-kampjun kurrenti.

4. Jekk il-logaritmi naturali tal-valuri mkejla fis-serje huma χ1, χ2 … χi u L ikun il-logaritmu naturali tal-valur ta’ limitu għall-inkwinant, isegwu d-definizzjonijiet

di = χi - L

dn‾ = 1nΣi=1ndivn2 = 1nΣi=1ndi - dn‾2

5. It-Tabella 4 turi l-valuri tan-numri ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni (An) u ta’ riġett (Bn) kontra n-numru tal-kampjun kurrenti. Ir-riżultat statistiku tat-test ikun il-proporzjon: dn‾ / Vn u għandu jintuża sabiex jiġi determinat jekk is-serje ġiet aċċettata jew ġiet riġettata kif ġej:

Għal m0 ≤ n < m:

- is-serje tiġi aċċettata jekk dn‾ / vn ≤ An

- is-serje tiġi riġettata jekk dn‾ / vn ≥ Bn

- jittieħed kejl ieħor jekk An < dn‾ / vn < Bn.

6. Rimarki

Il-formoli rikursivi li ġejjin huma utli għall-kalkolu ta’ valuri suċċessivi ta’ l-istatistika tat-test:

dn‾ = 1 - 1n dn-1‾ + 1n dn

Vn2 = 1 - 1nVn-12 + dn‾ - dn2n - 1

n = 2, 3, …; d1‾ = d1; V1 = 0

Tabella 4

Numri ta’ Deċiżjonijiet ta’ Aċċettazzjoni u ta’ Riġett tal-Pjan Kampjunarju ta’ l-Appendiċi 2

Daqs minimu tal-kampjun: 3

Numru kumulattiv ta’ magni ttestjati (daqs tal-kampjun) | Numru ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni An | Numru ta’ deċiżjonijiet ta’ riġett Bn |

3 | - 0,80381 | 16,64743 |

4 | - 0,76339 | 7,68627 |

5 | - 0,72982 | 4,67136 |

6 | - 0,69962 | 3,25573 |

7 | - 0,67129 | 2,45431 |

8 | - 0,64406 | 1,94369 |

9 | - 0,61750 | 1,59105 |

10 | - 0,59135 | 1,33295 |

11 | - 0,56542 | 1,13566 |

12 | - 0,53960 | 0,97970 |

13 | - 0,51379 | 0,85307 |

14 | - 0,48791 | 0,74801 |

15 | - 0,46191 | 0,65928 |

16 | - 0,43573 | 0,58321 |

17 | - 0,40933 | 0,51718 |

18 | - 0,38266 | 0,45922 |

19 | - 0,35570 | 0,40788 |

20 | - 0,32840 | 0,36203 |

21 | - 0,30072 | 0,32078 |

22 | - 0,27263 | 0,28343 |

23 | - 0,24410 | 0,24943 |

24 | - 0,21509 | 0,21831 |

25 | - 0,18557 | 0,18970 |

26 | - 0,15550 | 0,16328 |

27 | - 0,12483 | 0,13880 |

28 | - 0,09354 | 0,11603 |

29 | - 0,06159 | 0,09480 |

30 | - 0,02892 | 0,07493 |

31 | - 0,00449 | 0,05629 |

32 | - 0,03876 | 0,03876 |

--------------------------------------------------

Appendiċi 3

PROĊEDURA GĦALL-ITTESTJAR TAL-KONFORMITÀ TAL-PRODUZZJONI FUQ IT-TALBA TAL-FABBRIKANT

1. Dan l-Appendiċi jiddeskrivi l-proċedura li għandha tintuża sabiex tiġi verifikata, fuq talba tal-fabbrikant, il-konformità tal-produzzjoni għall-emissjonijiet ta’ inkwinanti.

2. B’daqs ta’ kampjun minimu ta’ tliet magni il-proċedura tal-kampjunament tiġi stabbilita sabiex il-probabbiltà li lott jgħaddi t-test b’30 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0.90 (riskju tal-produttur = 10 %) filwaqt li l-probabbilità li lott jgħaddi t-test b’65 % tal-magni difettużi tkun ta’ 0,10 (riskju tal-konsumatur = 10 %).

3. Il-proċedura li ġejja tintuża għal kull wieħed mill-inkwinanti mogħtija fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I (ara l-Figura 2):

Assumi li:

L = il-valur ta’ limitu għall-inkwinant;

xi = il-valur tal-kejl naturali għal magna li tinsab f’ordni partikolari fil-kampjun;

n = in-numru tal-kampjun kurrenti.

4. Ikkalkula għall-kampjun l-istatistika tat-test li tikkwantifika n-numru tal-magni li ma jikkonformawx, i.e. xi ≥ L.

5. Imbagħad:

- jekk ir-riżultat ta’ l-istatistika tat-test ikun anqas minn jew ugwali għan-numru ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni għad-daqs tal-kampjun mogħti fit-Tabella 5, tintlaħaq deċiżjoni ta’ aċċettazzjoni għall-inkwinant;

- jekk ir-riżultat ta’ l-istatistika tat-test ikun aktar minn jew ugwali għan-numru ta’ deċiżjonijiet ta’ riġett għad-daqs tal-kampjun mogħti fit-Tabella 5, tintlaħaq deċiżjoni ta’ riġett għall-inkwinant;

- fin-nuqqas ta’ dan, tiġi ttestjata magna oħra skond it-Taqsima 9.1.1.1 ta’ l-Anness I u l-proċedura tal-kalkolu tiġi applikata lill-kampjun miżjud b’unità waħda.

Fit-Tabella 5 in-numri ta’ deċiżjonijiet ta’ aċċettazzjoni u ta’ riġett jiġu kalkolati permezz ta’ l-Istandard Internazzjonali ta’ l-ISO 8422/1991.

Tabella 5

Numri ta’ Deċiżjonijiet ta’ Aċċettazzjoni u ta’ Riġett tal-Pjan Kampjunarju ta’ l-Appendiċi 3

Daqs minimu tal-kampjun: 3

Numru kumulattiv ta’ magni ttestjati (daqs tal-kampjun) | Numru ta’ deċiżjonijiet li għaddew | Numru ta’ deċiżjonijiet li ma għaddewx |

3 | — | 3 |

4 | 0 | 4 |

5 | 0 | 4 |

6 | 1 | 5 |

7 | 1 | 5 |

8 | 2 | 6 |

9 | 2 | 6 |

10 | 3 | 7 |

11 | 3 | 7 |

12 | 4 | 8 |

13 | 4 | 8 |

14 | 5 | 9 |

15 | 5 | 9 |

16 | 6 | 10 |

17 | 6 | 10 |

18 | 7 | 11 |

19 | 8 | 9 |

--------------------------------------------------

ANNESS II

0. ĠENERALI

0.1. Marka (isem ta’ l-impriża):

0.2. Tip u deskrizzjoni kummerċjali (semmi kwalunkwe varjant):

0.3. Il-mezzi u l-post ta’ l-identifikazzjoni tat-tip, jekk immarkat fuq il-vettura:

0.4. Kategorija tal-vettura (jekk applikabbli):

0.5. Kategorija tal-magna: diesel/li taħdem bl-NG/li taħdem bl-LPG /li taħdem bl-ethanol (1):

0.6. L-isem u l-indirizz tal-fabbrikant:

0.7. Il-post tal-plakek u l-iskrizzjonijiet statutorji u l-metodu tat-twaħħil:

0.8. Fir-rigward tal-komponenti u ta’ l-unitatjiet tekniċi separati, il-post u l-metodu tat-twaħħil tal-marka ta’ l-approvazzjoni tal-KE:

0.9. Indirizz(i) ta’ l-impjant(i) tal-muntatura:

1. Il-karatteristiċi essenzjali tal-magna (rappreżentattiva) u informazzjoni dwar il-kondotta tat-test.

2. Il-karatteristiċi essenzjali tal-familja tal-magna.

3. Il-karatteristiċi essenzjali tat-tipi tal-magna fil-familja.

4. Il-karatteristiċi tal-partijiet tal-vettura relatati mal-magna (jekk applikabbli).

5. Ritratti u/jew illustrazzjonijiet tat-tip tal-magna rappreżentattiva u, jekk applikabbli, tal-kompartiment tal-magna.

6. Niżżel kwalunkwe żidiet, jekk hemm.

+++++ TIFF +++++

[1] Ħassar fejn mhux applikabbli.

--------------------------------------------------

Appendiċi 1

1. Deskrizzjoni tal-magna:

1.1. Fabbrikant:

1.2. Kodiċi tal-magna tal-fabbrikant:

1.3. Ċiklu: four stroke/two stroke [2]

1.4. In-numru u l-arranġament taċ-ċilindri:

1.4.1. Bore: mm

1.4.2. Stroke: mm

1.4.3. Firing order:

1.5. Kapaċità tal-magna: cm3

1.6. Proporzjon tal-kompressjoni volumetrika [3]:

1.7. Illustrazzjoni(iet) tal-kompartiment tal-kombustjoni u tal-kuruna tal-pistun:

1.8. Il-cross-sectional area minima ta’ l-inlet port u l-output port: cm2

1.9. Veloċità fl-idling: min-1

1.10. Qawwa netta massima: kW bi min-1

1.11. Veloċità massima permessa tal-magna: min-1

1.12. Torque nett massimu: Nm bi min-1

1.13. Sistema ta’ kombustjoni: compression ignition/positive ignition (2)

1.14. Karburant: Diesel/LPG/NG-H/NG-L/NG-HL/etanol (2)

1.15. Sistema tat-tkessiħ:

1.15.1. Likwidu

1.15.1.1. In-natura tal-likwidu:

1.15.1.2. Pompa/i taċ-ċirkolazzjoni: iva/le (2)

1.15.1.3. Il-karatteristiċi jew l-għamla/għamliet u t-tip(i) (jekk applikabbli):

1.15.1.4. Drive ratio (jekk applikabbli):

1.15.2. Arja

1.15.2.1. Blower: iva/le (2)

1.15.2.2. Il-karatteristiċi jew l-għamla/għamliet u t-tip(i) (jekk applikabbli):

1.15.2.3. Drive ratio(s) (jekk applikabbli):

1.16. Temperatura permessi mill-fabbrikant

1.16.1. Tkessiħ bil-likwidu: Temperatura massima fl-outlet: K

1.16.2. Tkessiħ bl-arja: punt ta’ referenza:

Temperatura massima fil-punt ta’ referenza: K

+++++ TIFF +++++

1.16.3. Temperatura massima ta’ l-arja fl-outlet ta’ l-intake intercooler (jekk applikabbli):

1.16.4. Temperatura massima ta’ l-exhaust fil-punt tal-pajp(ijiet) ta’ l-exhaust viċin il-flanġ(i) ta’ barra ta’ l-exhaust manifold(s) jew turbocharger(s):

1.16.5. Temperatura tal-karburant: min. K, mass. K

għall-magni diesel fl-inlet tal-pompa ta’ l-injezzjoni, għall-magni li jaħdmu bil-gass fl-aħħar stadju tar-regolatur tal-pressjoni

1.16.6. Pressjoni tal-karburant: min. kPa, mass. kPa

fl-aħħar stadju tar-regolatur tal-pressjoni, magni li jaħdmu bil-gass NG biss

1.16.7. Temperatura tal-lubrikant: min. K, mass. K

1.17. Pressure charger: iva/le [4]

1.17.1. Għamla:

1.17.2. Tip:

1.17.3. Deskrizzjoni tas-sistema (e.ż. pressjoni taċ-charge massima, wastegate, jekk applikabbli):

1.17.4. Intercooler: iva/le (1)

1.18. Sistema ta’ l-intake

L-intake depression massima permissibbli fil-veloċità nominali tal-magna u bil-100 % tat-tagħbija kif speċifikat fi u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva tal-Kunsill 80/1269/KEE tas-16 ta’ Diċembru 1980 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li jirrelataw għall-qawwa tal-magna ta’ vetturi bil-mutur [5]:

kPa

1.19. Sistema ta’ l-exhaust

Il-kontropressjoni massima permissibbli ta’ l-exhaust fil-veloċità nominali tal-magna u bil-100 % tat-tagħbija kif speċifikata fi u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva 80/1269/KEE

kPa

Volum tas-sistema ta’ l-exhaust: dm3

2. Miżuri meħuda kontra l-inkwinament ta’ l-arja

2.1. Strument għar-riċiklaġġ tal-gassijiet tal-crankcase (deskrizzjoni u illustrazzjonijiet):

2.2. Strumenti addizzjonali kontra l-inkwinament (jekk hemm, u jekk mhux koperti minn kwalunkwe intestatura oħra)

2.2.1. Konvertitur katalittiku: iva/le (1)

2.2.1.1. Għamla(iet):

2.2.1.2. Tip(i):

2.2.1.3. Numru ta’ konvertituri katalittiċi u elementi:

2.2.1.4. Dimensjonijiet, forma u volum tal-konvertitur/i katalittiku/ċi:

2.2.1.5. Tip ta’ azzjoni katalittika:

2.2.1.6. Charge totali tal-metalli prezzjużi:

+++++ TIFF +++++

2.2.1.7. Konċentrazzjoni relattiva:

2.2.1.8. Sottostrat (struttura u materjal):

2.2.1.9. Densità ċellulari:

2.2.1.10. Tip ta’ casing għall-konvertitur katalittiku:

2.2.1.11. Il-post tal-konvertitur/i katalittiku/ċi (post u distanza ta’ referenza fil-linja ta’ l-exhaust):

2.2.2. Oxygen sensor: iva/le [6]

2.2.2.1. Għamla(iet):

2.2.2.2. Tip:

2.2.2.3. Post:

2.2.3. Injezzjoni ta’ l-arja: iva/le (1)

2.2.3.1. Tip (arja pulsanti, pompa ta’ l-arja, eċċ):

2.2.4. EGR: iva/le (1)

2.2.4.1. Karatteristiċi (rata tal-fluss eċċ.):

2.2.5. Trap tal-partikulati: iva/le (1)

2.2.5.1. Dimensjonijiet, forma u kapaċità tat-trap tal-partikulati:

2.2.5.2. Tip u disinn tat-trap tal-partikulati:

2.2.5.3. Post (distanza ta’ referenza fil-linja ta’ l-exhaust):

2.2.5.4. Metodu jew sistema ta’ riġenerazzjoni, deskrizzjoni u/jew illustrazzjoni:

2.2.6. Sistemi oħra: iva/le (1)

2.2.6.1. Deskrizzjoni u operazzjoni:

3. Feed tal-Karburant:

3.1. Magni diesel

3.1.1. Pompa alimentatriċi

Pressjoni [7]: kPa jew dijagramma karatteristika (1):

3.1.2. Sistema ta’ injezzjoni

3.1.2.1. Pompa

3.1.2.1.1. Għamla(iet):

3.1.2.1.2. Tip(i):

3.1.2.1.3. Portata: mm3 (2) kull stroke fil-veloċità tal-magna ta’ rpm b’injezzjoni sħiħa, jew dijagramma karatteristika (1) (2):

Semmi l-metodu użat: Fuq il-magna/fuq il-pompa (1)

Jekk jiġi provdut boost control, agħti l-karatteristiċi tal-portata tal-karburant u tal-pressjoni tal-boost vis-à-vis l-veloċità tal-magna.

3.1.2.1.4. Avvanz ta’ l-injezzjoni

3.1.2.1.4.1. Il-kurva ta’ l-avvanz ta’ l-injezzjoni (2):

3.1.2.1.4.2. It-timing ta’ l-injezzjoni statika (2):

3.1.2.2. Tubatura ta’ l-injezzjoni

3.1.2.2.1. Tul: mm

3.1.2.2.2. Dijametru intern: mm

3.1.2.3. Injettatur(i)

+++++ TIFF +++++

3.1.2.3.1. Għamla(iet):

3.1.2.3.2. Tip(i):

3.1.2.3.3. "Pressjoni tal-ftuħ": kPa (2)

jew dijagramma karatteristika [8] [9]:

3.1.2.4. Governor

3.1.2.4.1. Għamla(iet):

3.1.2.4.2. Tip(i):

3.1.2.4.3. Il-veloċità li fiha jibda l-cut off taħt tagħbija sħiħa: rpm

3.1.2.4.4. Veloċità massima mingħajr tagħbija: rpm

3.1.2.4.5. Veloċità fl-idling: rpm

3.1.3. Sistema ta’ cold start

3.1.3.1. Għamla(iet):

3.1.3.2. Tip(i):

3.1.3.3. Deskrizzjoni:

3.1.3.4. Għajnuna awżiljarja ta’ l-istartjar:

3.1.3.4.1. Għamla:

3.1.3.4.2. Tip:

3.2. Magni li jaħdmu bil-gass [10]

3.2.1. Karburant: Gass Naturali/LPG (1)

3.2.2. Regolatur(i) tal-pressjoni jew regolatur(i) tal-vaporizzazzjoni/pressjoni (2)

3.2.2.1. Għamla(iet):

3.2.2.2. Tip(i):

3.2.2.3. In-numru ta’ stadji tat-tnaqqis tal-pressjoni:

3.2.2.4. Pressjoni fl-aħħar stadji: min. kPa, mass. kPa

3.2.2.5. Numru ta’ punti ta’ aġġustament prinċipali:

3.2.2.6. Numru ta’ punti ta’ aġġustament fl-idling:

3.2.2.7. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE [11]:

3.2.3. Sistema ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant: unità tat-taħlit/injezzjoni tal-gass/injezzjoni tal-likwidu/injezzjoni diretta (1)

3.2.3.1. Regolazzjoni tal-qawwa tat-taħlita:

3.2.3.2. Deskrizzjoni tas-sistema u/jew dijagram u illustrazzjonijiet:

3.2.3.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.4. Unità tat-taħlit

3.2.4.1. Numru:

3.2.4.2. Għamla(iet):

3.2.4.3. Tip(i):

3.2.4.4. Post:

3.2.4.5. Possibbiltajiet ta’ aġġustament:

+++++ TIFF +++++

3.2.4.6. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5. Injezzjoni fl-inlet manifold

3.2.5.1. Injezzjoni: punt wieħed/b’diversi punti [12]

3.2.5.2. Injezzjoni: kontinwu/b’timing simultanju/b’timing sekwenzjali (1)

3.2.5.3. Apparat ta’ l-injezzjoni

3.2.5.3.1. Għamla(iet):

3.2.5.3.2. Tip(i):

3.2.5.3.3. Possibbiltajiet ta’ aġġustament:

3.2.5.3.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5.4. Pompa alimentatriċi (jekk applikabbli):

3.2.5.4.1. Għamla(iet):

3.2.5.4.2. Tip(i):

3.2.5.4.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5.5. Injettatur(i):

3.2.5.5.1. Għamla(iet):

3.2.5.5.2. Tip(i):

3.2.5.5.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.6. Injezzjoni diretta

3.2.6.1. Pompa ta’ l-injezzjoni/regolatur tal-pressjoni (1):

3.2.6.1.1. Għamla(iet):

3.2.6.1.2. Tip(i):

3.2.6.1.3. Timing ta’ l-injezzjoni:

3.2.6.1.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.6.2. Injettatur(i)

3.2.6.2.1. Għamla(iet):

3.2.6.2.2. Tip(i):

3.2.6.2.3. Pressjoni tal-ftuħ jew dijagramma karatteristika [13]:

3.2.6.2.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.7. Unità tal-kontroll elettronika (ECU)

3.2.7.1. Għamla(iet):

3.2.7.2. Tip(i):

3.2.7.3. Possibbiltajiet ta’ aġġustament:

3.2.8. Apparat speċifiku għall-karburant NG

3.2.8.1. Varjant 1

(fil-każ biss ta’ approvazzjonijiet ta’ magni għal diversi kompożizzjonijiet speċifiċi tal-karburant)

+++++ TIFF +++++

3.2.8.1.1. Kompożizzjoni tal-karburant:

metanu (CH4): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

etanu (C2H6): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

propan (C3H8): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

butan (C4H10): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

C5/C5+: | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

ossiġnu (O2): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

inerti (N2, He eċċ): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

3.2.8.1.2. Injettatur(i)

3.2.8.1.2.1. Għamla(iet):

3.2.8.1.2.2. Tip(i):

3.2.8.1.3. Oħrajn (jekk applikabbli):

3.2.8.2. Varjant 2

(fil-każ biss ta’ approvazzjonijiet għal diversi kompożizzjonijiet speċifiċi tal-karburant)

4. Timing tal-valv

4.1. Lift massimu ta’ valvi u angoli ta’ ftuħ u egħluq fir-rigward ta’ dead centres jew data ekwivalenti:

4.2. Skali ta’ referenza u/jew ta’ regolazzjoni [14]:

5. Sistema ta’ l-ignition (magni ta’ spark ignition biss):

5.1. Tip ta’ sistema ta’ ignition: coil u plugs komuni/coil u plugs individwali/coil on plug/oħra (speċifika) (1)

5.2. Unità ta’ l-ignition control (ECU)

5.2.1. Għamla(iet):

5.2.2. Tip(i):

5.3. Ignition advance curve/advance map (1) [15]:

5.4. Ignition timing (2): gradi qabel TDC f’veloċità ta’ rpm u MAP ta’ kPa

5.5. Spark plugs

5.5.1. Għamla(iet):

5.5.2. Tip(i):

5.5.3. Regolazzjoni tal-gap: mm

5.6. Ignition coil(s)

5.6.1. Għamla(iet):

5.6.2. Tip(i):

+++++ TIFF +++++

6. Apparat azzjonat mill-magna

Il-magna għandha tiġi preżentata għall-ittestjar bl-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna (e.ż. fann, pompa ta’ l-ilma eċċ), skond l-ispeċifikazzjonijiet u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva 80/1269/KEE, Anness I, Sezzjoni 5.1.1.

6.1. L-awżiljarji li għandhom ikunu mgħammra għat-test

Jekk ikun impossibbli jew ma jkunx kunsiljabbli li jiġu installati l-awżiljarji fuq il-bank tat-test, il-qawwa assorbita minnhom għandha tiġi determinata u mnaqqsa mill-qawwa tal-magna mkejla fuq iż-żona operattiva kollha taċ-ċiklu(i) tat-test.

6.2. L-awżiljarji li għandhom jitneħħew għat-test

L-awżiljarji meħtieġa biss għat-tħaddim tal-vettura (eż. kompressur ta’ l-arja, sistema tal-kondizzjonament ta’ l-arja eċċ.) għandhom jitneħħew għat-test. Fejn l-awżiljarji ma jistgħux jitneħħew, il-qawwa assorbita minnhom tista’ tiġi determinata u miżjuda mal-qawwa mkejla tal-magna fuq iż-żona operattivakollha taċ-ċiklu(i) tat-test.

7. Tagħrif ulterjuri dwar il-kondizzjonijiet tat-test

7.1. Il-lubrikant użat

7.1.1. Għamla:

7.1.2. Tip:

(Agħti l-percentwali taż-żejt fit-taħlita jekk jiġu mħallta l-lubrikant u l-karburant):

7.2. Apparat azzjonat mill-magna (jekk applikabbli)

Il-qawwa assorbita mill-awżiljarji għandha tiġi determinata biss:

- jekk l-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna mhumiex mgħammra mal-magna, u/jew

- jekk l-awżiljarji mhux meħtieġa għat-tħaddim tal-magna huma mgħammra mal-magna.

7.2.1. Numerazzjoni u dettalji ta’ identifikazzjoni:

7.2.2. Qawwa assorbita f’diversi veloċitajiet indikati tal-magna:

Apparat | Qawwa assorbita (kW) f’diversi veloċitajiet tal-magna |

P(a) L-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna (li għandhom jitnaqqsu mill-qawwa mkejla tal-magna) ara t-Taqsima 6.1 | | | | | | | |

P(b) L-awżiljarji mhux meħtieġa għat-tħaddim tal-magna (li għandhom jiżdiedu mal-qawwa mkejla tal-magna) ara t-Taqsima 6.2 | | | | | | | |

+++++ TIFF +++++

8. Prestazzjoni tal-magna

8.1. Veloċitajiet tal-magna [18]

Veloċità Baxxa (nlo): rpm

Veloċità Għolja (nhi): rpm

għaċ-Ċikli ESC u ELR

Idle rpm

Veloċità A: rpm

Veloċità B: rpm

Veloċità C: rpm

għaċ-ċiklu ETC

Veloċità ta’ referenza: rpm

8.2. Qawwa tal-magna (imkejla skond id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 80/1269/KEE f’kW)

| Veloċità tal-magna |

P(a) Qawwa assorbita mill-awżiljarji li għandhom ikunu mgħammra għat-test (Taqsima 6.1) – jekk mgħammra – jekk mhux mgħammra | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

P(b) Qawwa assorbita mill-awżiljarji li għandhom jitneħħew għat-test (Taqsima 6.2) – jekk mgħammra – jekk mhux mgħammra | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

P(n) Qawwa netta tal-magna = P(m) – P(a) + P(b) | | | | | |

+++++ TIFF +++++

8.3. Regolazzjonijiet tad-Dinamometru (kW)

Ir-regolazzjonijiet tad-dinamometru għat-testijiet ESC u ELR u għaċ-ċiklu ta’ referenza tat-test ETC għandhom ikunu bbażati fuq il-qawwa netta tal-magna P(n) tat-Taqsima 8.2. Huwa rrakkomandat li l-magna tkun installata fuq it-test bed fil-kondizzjoni netta. F’dan il-każ, P(m) u P(n) huma identiċi. Jekk ikun impossibbli jew ma jkunx kunsiljabbli li titħaddem il-magna taħt kondizzjonijiet netti, ir-regolazzjonijiet tad-dinamometru għandhom jiġu korretti għall-kondizzjonijiet netti billi tintuża l-formola ta’ hawn fuq.

8.3.1. Testijiet ESC u ELR

L-issettjar tad-dinamometru għandhom jiġu kalkolati skond il-formola fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 1.2

Perċentwali ta’ Tagħbija | Veloċità tal-magna |

Idle | Veloċità A | Veloċità B | Veloċità C |

10 | — | | | |

25 | — | | | |

50 | — | | | |

75 | — | | | |

100 | | | | |

8.3.2. Test ETC

Jekk il-magna ma tkunx ittestjata taħt kondizzjonijiet netti, il-formola korrettiva sabiex tiġi konvertita l-qawwa mkejla jew il-prestazzjoni mkejla tul iċ-ċiklu, kif determinata skond l-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 2, għall-qawwa netta jew għall-prestazzjoni netta taċ-ċiklu għandha tiġi preżentata mill-fabbrikant tal-magna għaż-żona operattiva kollha taċ-ċiklu, u għandha tiġi approvata mis-Servizz Tekniku.

+++++ TIFF +++++

[1] Fil-każ ta’ magni u sistemi mhux konvenzjonali, għandhom jiġu provduti mill-fabbrikant partikolarijiet ekwivalenti għal dawk msemmija hawn.

[2] Aqta’ dak li ma japplikax.

[3] Speċifika t-tolleranza.

[4] Aqta’ dak li ma japplikax.

[5] ĠU L 375, tal-31.12.1980, p. 46. Direttiva kif emendata l-aħħar bid-Direttiva tal-Kummissjoni 1999/99/KE (ĠU L 334, tat-28.12.1999, p. 32).

[6] Aqta’ dak li ma japplikax.

[7] Speċifika t-tolleranza.

[8] Aqta’ dak li ma japplikax.

[9] Speċifika t-tolleranza.

[10] Fil-każ ta’ sistemi skematizzati b’mod differenti, agħti tagħrif ekwivalenti (għall-paragrafu 3.2).

[11] Direttiva 1999/96/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 1999 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ miżuri li għandhom jittieħdu kontra l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi u ta’ partikuli minn magni b’compression ignition għall-użu f’vetturi, u l-emissjoni ta’ sustanzi li jniġġsu gassużi minn magni b’positive ignition li jaħdmu bil-gass naturali jew bil-gass likwidu tal-petroljum għall-użu f’vetturi (ĠU L 44, tas-16.2.2000, p. 1).

[12] Aqta’ dak li ma japplikax.

[13] Speċifika t-tolleranza.

[14] Aqta’ dak li ma japplikax.

[15] Speċifika t-tolleranza.

[16] Test ta’ l-ESC.

[17] Test ta’ l-ETC biss.

[18] Speċifika t-tolleranza; li għandha tkun bejn ± 3 % tal-valuri dikjarati mill-fabbrikant.

[19] Test ta’ l-ESC.

[20] Test ta’ l-ETC biss.

--------------------------------------------------

Appendix 2

KARATTERISTIĊI ESSENZJALI TAL-FAMILJA TA’ MAGNI

1. Parametri komuni

1.1. Ċiklu ta’ kombustjoni:

1.2. Mezz tat-tkessiħ:

1.3. Numru taċ-ċilindri [1]:

1.4. Ċilindrata ta’ kull ċilindru:

1.5. Metodu ta’ l-aspirazzjoni ta’ l-arja:

1.6. Tip/disinn tal-kompartiment ta’ kombustjoni:

1.7. Valv u porting – konfigurazzjoni, daqs u numru:

1.8. Sistema tal-karburant:

1.9. Sistema ta’ l-ignition (magni tal-gass):

1.10. Aspetti mixxellanji

- sistema tat-tkessiħ taċ-charge [1]:

- riċirkolazzjoni tal-gass ta’ l-exhaust [1]:

- injezzjoni/emulsjoni ta’ l-ilma [1]:

- injezzjoni ta’ l-arja [1]:

1.11. Aftertreatment ta’ l-exhaust [1]:

Prova ta’ proporzjon identiku (jew l-anqas għall-magna rappreżentattiva): kapaċità tas-sistema/portata ta’ karburant kull stroke, skond in-numru/i tad-dijagramma:

2. Lista tal-familja ta’ magni

2.1. L-isem tal-familja ta’ magni diesel:

2.1.1. Speċifikazzjoni tal-magni fi ħdan din il-familja:

| Magna rappreżentattiva |

Ċilindrata ( % tal-magna rappreżentattiva) | | | | | 100 |

+++++ TIFF +++++

2.2. L-isem tal-familja ta’ magni tal-gass:

2.2.1. Speċifikazzjoni tal-magni fi ħdan din il-familja:

| Magna rappreżentattiva |

Ċilindrata ( % tal-magna rappreżentattiva) | | | | | 100 |

+++++ TIFF +++++

[1] Immarka "mhux applikabbli" fejn ma japplikax.

--------------------------------------------------

Appendiċi 3

1. Deskrizzjoni tal-magna:

1.1. Fabbrikant:

1.2. Kodiċi tal-magna tal-fabbrikant:

1.3. Ċiklu: four stroke/two stroke [2]

1.4. Numru u arranġament taċ-ċilindri:

1.4.1. Bore: mm

1.4.2. Stroke: mm

1.4.3. Firing order:

1.5. Kapaċità tal-magna: ċm3

1.6. Proporzjon tal-kompressjoni volumetrika [3]

1.7. Illustrazzjoni(iet) tal-kompartiment tal-kombustjoni u tal-kuruna tal-pistun:

1.8. Cross-sectional area minima ta’ l-inlet ports u l-outlet ports: ċm2

1.9. Veloċità fl-idling: min-1

1.10. Qawwa netta massima: kW bi min-1

1.11. Veloċità massima permessa tal-magna: min-1

1.12. Torque nett massimu: Nm bi min-1

1.13. Sistema ta’ kombustjoni: compression ignition/positive ignition [2]

1.14. Karburant: Diesel/LPG/NG-H/NG-L/NG-HL/etanol [2]

1.15. Sistema tat-tkessiħ:

1.15.1. Likwidu

1.15.1.1. Natura tal-likwidu:

1.15.1.2. Pompa/i taċ-ċirkolazzjoni: iva/le [2]

1.15.1.3. Karatteristiċi jew l-għamla/għamliet u t-tip(i) (jekk applikabbli):

1.15.1.4. Drive ratio(s) (jekk applikabbli):

1.15.2. Arja

1.15.2.1. Blower: iva/le [2]

1.15.2.2. Karatteristiċi jew l-għamla/għamliet u t-tip(i) (jekk applikabbli):

1.15.2.3. Drive ratio(s) (jekk applikabbli):

1.16. Temperatura permessa mill-fabbrikant

1.16.1. Tkessiħ bil-likwidu: Temperatura massima fl-outlet: K

1.16.2. Tkessiħ bl-arja:

punt ta’ referenza:

+++++ TIFF +++++

1.16.3. Temperatura massima ta’ l-arja fl-outlet ta’ l-intake intercooler (jekk applikabbli): K

1.16.4. Temperatura massima ta’ l-exhaust fil-punt tal-pajp(ijiet) ta’ l-exhaust viċin il-flanġi esterni ta’ l-exhaust manifold(s) jew it-turbocharger(s): K

1.16.5. Temperatura tal-karburant: min. K, mass. K

għall-magni diesel fl-inlet tal-pompa ta’ l-injezzjoni, għall-magni li jaħdmu bil-gass fl-aħħar stadju tar-regolatur tal-pressjoni

1.16.6. Pressjoni tal-karburant: min. kPa, mass. kPa

fl-aħħar stadju tar-regolatur tal-pressjoni, fir-rigward tal-magni li jaħdmu bil-gass NG biss

1.16.7. Temperatura tal-lubrikant: min. K, mass. K

1.17. Charger tal-pressjoni: iva/le [4]

1.17.1. Għamla:

1.17.2. Tip:

1.17.3. Deskrizzjoni tas-sistema (e.ż. pressjoni massima taċ-charge, wastegate, jekk applikabbli):

1.17.4. Intercooler: iva/le [4]

1.18. Sistema ta’ l-intake

L-intake depression massima permissibbli bil-veloċità nominali tal-magna u bil-100 % tat-tagħbija kif speċifikata fi u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva 80/1269/KEE:

kPa

1.19. Sistema ta’ l-exhaust

Il-kontropressjoni massima permissibbli ta’ l-exhaust fil-veloċità nominali tal-magna u fil-100 % tat-tagħbija kif speċifikata fi u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva 80/1269/KEE:

kPa

Volum tas-sistema ta’ l-exhaust: ċm3

2. Miżuri meħuda kontra l-inkwinament ta’ l-arja

2.1. Strument għar-riċiklaġġ tal-gassijiet tal-crankcase (deskrizzjoni u illustrazzjonijiet):

2.2. Strumenti oħra ta’ kontra l-inkwinament (jekk hemm, u jekk mhux koperti minn intestatura oħra)

2.2.1. Katalizzatur: iva/le [4]

2.2.1.1. Għamla(iet):

2.2.1.2. Tip(i):

2.2.1.3. Numru ta’ konvertituri u elementi katalittiċi:

2.2.1.4. Dimensjonijiet, forma u volum tal-konvertituri katalittiċi:

2.2.1.5. Tip ta’ azzjoni katalittika:

2.2.1.6. Charge totali tal-metalli prezzjużi:

2.2.1.7. Konċentrazzjoni relattiva:

+++++ TIFF +++++

2.2.1.8. Sottostrat (istruttura u materjal):

2.2.1.9. Densità ċellulari:

2.2.1.10. Tip ta’ casing għall-konvertitur/i katalittiku/ċi:

2.2.1.11. Il-post tal-konvertitur/ikatalittiku/ċi (post u distanza ta’ referenza fil-linja ta’ l-exhaust):

2.2.2. Sensor ta’ l-ossiġnu: iva/le [5]

2.2.2.1. Għamla(iet):

2.2.2.2. Tip:

2.2.2.3. Post:

2.2.3. Injezzjoni ta’ l-arja: iva/le [5]

2.2.3.1. Tip (arja pulsanti, pompa ta’ l-arja, eċċ):

2.2.4. EGR: iva/le [5]

2.2.4.1. Karatteristiċi (rata tal-fluss eċċ.):

2.2.5. Trap tal-partikulati: iva/le [5]

2.2.5.1. Dimensjonijiet, forma u kapaċità tat-trap tal-partikulati:

2.2.5.2. Tip u disinn tat-trap tal-partikulati:

2.2.5.3. Post (distanza ta’ referenza fil-linja ta’ l-exhaust):

2.2.5.4. Metodu jew sistema ta’ riġenerazzjoni, deskrizzjoni u/jew illustrazzjoni:

2.2.6. Sistemi oħra: iva/le [5]

2.2.6.1. Deskrizzjoni u tħaddim:

3. Alimentazzjoni tal-karburant:

3.1. Magni diesel

3.1.1. Pompa alimentatriċi

Pressjoni [6] kPa jew dijagramma karatteristika [5]:

3.1.2. Sistema ta’ injezzjoni

3.1.2.1. Pompa

3.1.2.1.1. Għamla(iet):

3.1.2.1.2. Tip(i):

3.1.2.1.3. Portata: mm3 [6] kull stroke fil-veloċità tal-magna ta’ rpm b’injezzjoni sħiħa, jew dijagramma karatteristika [5] [6]:

Semmi l-metodu użat: Misurazzjoni fuq il-magna/fuq il-pompa [5]

Jekk huwa disponnibbli boost control, agħti l-karatteristiċi tal-portata tal-karburant u tal-pressjoni tal-boost b’referenza għall-veloċità tal-magna.

3.1.2.1.4. Avvanz ta’ l-injezzjoni

3.1.2.1.4.1. Kurva ta’ l-avvanz ta’ l-injezzjoni [6]:

3.1.2.1.4.2. Ħin ta’ l-injezzjoni statika [6]:

3.1.2.2. Tubatura ta’ l-injezzjoni

3.1.2.2.1. Tul: mm

3.1.2.2.2. Dijametru intern: mm

3.1.2.3. Injettatur(i)

3.1.2.3.1. Għamla(iet):

3.1.2.3.2. Tip(i):

3.1.2.3.3. "Pressjoni tal-ftuħ": kPA [6] jew dijagramma karatteristika [5] [6]:

+++++ TIFF +++++

3.1.2.4. Governor

3.1.2.4.1. Għamla(iet):

3.1.2.4.2. Tip(i):

3.1.2.4.3. Veloċità li fiha jibda jopera l-cut off f’kondizzjonijiet ta’ tagħbija sħiħa: rpm

3.1.2.4.4. Veloċità massima mingħajr tagħbija: rpm

3.1.2.4.5. Veloċità fl-idling: rpm

3.1.3. Sistema ta’ cold start

3.1.3.1. Għamla(iet):

3.1.3.2. Tip(i):

3.1.3.3. Deskrizzjoni:

3.1.3.4. Għajnuna awżiljarja ta’ l-istartjar:

3.1.3.4.1. Għamla:

3.1.3.4.2. Tip:

3.2. Magni li jaħdmu bil-gass [7]

3.2.1. Karburant: Gass Naturali/LPG [8]

3.2.2. Regolatur(i) tal-pressjoni jew regolatur(i) tal-vaporizzazzjoni/pressjoni [9]

3.2.2.1. Għamla(iet):

3.2.2.2. Tip(i):

3.2.2.3. In-numru ta’ stadji tat-tnaqqis tal-pressjoni

3.2.2.4. Pressjoni fl-aħħar stadju: min. kPa, mass. kPa

3.2.2.5. Numru ta’ punti ta’ aġġustament prinċipali:

3.2.2.6. Numru ta’ punti ta’ aġġustament fl-idling:

3.2.2.7. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.3. Sistema ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant: unità tat-taħlit / injezzjoni tal-gass / injezzjoni tal-likwidu /injezzjoni diretta [8]

3.2.3.1. Regolamentazzjoni tal-qawwa tat-taħlita:

3.2.3.2. Deskrizzjoni tas-sistema u/jew dijagramma u illustrazzjonijiet:

3.2.3.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.4. Unità tat-taħlit

3.2.4.1. Numru:

3.2.4.2. Għamla(iet):

3.2.4.3. Tip(i):

3.2.4.4. Post:

3.2.4.5. Possibbiltajiet ta’ aġġustament:

3.2.4.6. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5. Injezzjoni fl-inlet manifold

3.2.5.1. Injezzjoni: minn punt wieħed/minn diversi punti [8]

3.2.5.2. Injezzjoni: kontinwa/b’timing simultanju/b’timing sekwenzjali [8]

3.2.5.3. Apparat ta’ l-injezzjoni

+++++ TIFF +++++

3.2.5.3.1. Għamla(iet):

3.2.5.3.2. Tip(i):

3.2.5.3.3. Possibbiltajiet ta’ modifiki:

3.2.5.3.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5.4. Pompa alimentatriċi (jekk applikabbli)

3.2.5.4.1. Għamla(iet):

3.2.5.4.2. Tip(i):

3.2.5.4.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.5.5. Injettatur(i)

3.2.5.5.1. Għamla(iet):

3.2.5.5.2. Tip(i):

3.2.5.5.3. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.6. Injezzjoni diretta

3.2.6.1. Pompa ta’ l-injezzjoni / regolatur tal-pressjoni [10]

3.2.6.1.1. Għamla(iet):

3.2.6.1.2. Tip(i):

3.2.6.1.3. Timing ta’ l-injezzjoni:

3.2.6.1.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.6.2. Injettatur(i)

3.2.6.2.1. Għamla(iet):

3.2.6.2.2. Tip(i):

3.2.6.2.3. Pressjoni tal-ftuħ jew dijagramma karatteristika [11]:

3.2.6.2.4. Numru ta’ ċertifikazzjoni skond id-Direttiva 1999/96/KE:

3.2.7. Unità tal-kontroll elettronika (ECU)

3.2.7.1. Għamla(iet):

3.2.7.2. Tip(i):

3.2.7.3. Possibbiltajiet ta’ aġġustament:

3.2.8. Apparat speċifiku għall-karburant NG

3.2.8.1. Varjant 1

(fil-każ biss ta’ approvazzjonijiet ta’ magni għal diversi kompożizzjonijiet speċifiċi ta’ karburant)

3.2.8.1.1. Kompożizzjoni tal-karburant:

metanu (CH4): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

etanu (C2H6): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

propan (C3H8): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

butan (C4H10): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

C5/C5+: | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

ossiġnu (O2): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

inerti (N2, He eċċ): | bażi: %mole | min. %mole | mass. %mole |

+++++ TIFF +++++

3.2.8.1.2. Injettatur(i)

3.2.8.1.2.1. Għamla(iet):

3.2.8.1.2.2. Tip(i):

3.2.8.1.3. Oħrajn (jekk applikabbli):

3.2.8.2. Varjant 2

(fil-każ biss ta’ approvazzjonijiet għal diversi kompożizzjonijiet speċifiċi ta’ karburant)

4. Timing tal-valv

4.1. Lift massimu ta’ valvijiet u angoli ta’ ftuħ u egħluq fir-rigward ta’ dead centres ta’ data ekwivalenti:

4.2. Skali ta’ referenza u/jew ta’ regolazzjoni [12]:

5. Sistema ta’ l-ignition (magni ta’ spark ignition biss):

5.1. Tip ta’ sistema ta’ l-ignition: coil u plugs komuni/coil u plugs individwali/coil on plug/oħra (speċifika) [12]

5.2. Unità tal-kontroll ta’ l-ignition (ECU)

5.2.1. Għamla(iet):

5.2.2. Tip(i):

5.3. Kurva ta’ l-avvanz ta’ l-ignition/mappa ta’ l-avvanz [12] [13]:

5.4. Ignition timing [12] gradi qabel TDC f’veloċità ta’ rpm u MAP ta’ kPa

5.5. Spark plugs

5.5.1. Għamla(iet):

5.5.2. Tip(i):

5.5.3. Regolazzjoni tal-gap: mm

5.6. Ignition coil(s)

5.6.1. Għamla(iet):

5.6.2. Tip(i):

+++++ TIFF +++++

[1] Dawn għandhom jiġu preżentati għal kull magna fil-familja ta’ magni.

[2] Aqta’ dak li ma japplikax.

[3] Speċifika t-tolleranza.

[4] Aqta’ dak li ma japplikax.

[5] Aqta’ dak li ma japplikax.

[6] Speċifika t-tolleranza.

[7] Fil-każ ta’ sistemi skematizzati b’mod differenti, agħti tagħrif ekwivalenti (għall-paragrafu 3.2).

[8] Aqta’ dak li ma japplikax.

[9] Speċifika t-tolleranza.

[10] Aqta’ dak li ma japplikax.

[11] Speċifika t-tolleranza.

[12] Aqta’ dak li ma japplikax.

[13] Speċifika t-tolleranza.

--------------------------------------------------

Appendiċi 4

KARATTERISTIĊI TAL-PARTIJIET TAL-VETTURA RELATATI MAL-MAGNA

1. Intake system depression fil-veloċità nominali tal-magna u bil-100 % tat-tagħbija: kPa

2. Kontropressjoni fis-sistema ta’ l-exhaust bil-veloċità nominali tal-magna u bil-100 % tat-tagħbija: kPa

3. Volum tas-sistema ta’ l-exhaust: cm3

4. Il-qawwa assorbita mill-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna kif speċifikat fi u taħt il-kondizzjonijiet operattivi tad-Direttiva 80/1269/KEE, Anness I, Taqsima 5.1.1.

Apparat | Qawwa assorbita (kW) f’diversi veloċitajiet tal-magna |

P(a) | | | | | | | |

L-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna (li għandhom jitnaqqsu mill-qawwa kalkolata tal-magna) | | | | | | | |

+++++ TIFF +++++

[1] Test ta’ l-ESC.

[2] Test ta’ l-ETC biss.

--------------------------------------------------

ANNESS III

PROĊEDURA TAT-TEST

1. INTRODUZZJONI

1.1. Dan l-Anness jiddeskrivi l-metodi kif jiġu determinati l-emissjonijiet ta’ komponenti gassużi, ta’ partikulati u ta’ duħħan mill-magni li għandhom jiġu ttestjati. Dan l-Anness jiddeskrivi tliet ċikli tat-test li għandhom jiġu applikati skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Anness I, Taqsima 6.2;

- l-ESC li jikkonsisti minn ċiklu ta’ 13-il modalità ta’ stat stabbli,

- l-ELR li jikkonsisti minn stadji transitorji ta’ tagħbija f’veloċitajiet differenti, li huma partijiet integrali ta’ proċedura ta’ test uniku, u li jiġu operati simultanjament,

- l-ETC li jikkonsisti minn sekwenza sekonda b’sekonda ta’ modalitajiet transitorji.

1.2. It-test għandu jsir bil-magna muntata fuq il-bank tat-test u konnessa ma’ dinamometru.

1.3. Prinċipju tal-kejl

L-emissjonijiet li għandhom jitkejlu mill-exhaust tal-magna jinkludu l-komponenti gassużi (monossidu karboniku, idrokarboni totali mill-magni diesel fit-test ta’ l-ESC biss; idrokarboni mhux tal-metanu għall-magni diesel u tal-gass fit-test ETC biss; metanu għall-magni tal-gass fit-test ETC biss u ossidi tan-nitroġenu), il-partikulati (magni diesel biss) u duħħan (magni diesel fit-test ta’ l-ELR biss). Minbarra dan, id-dijossidu karboniku ta’ spiss jintuża bħala gass tracer sabiex jiġi determinat il-proporzjon tad-dilwizzjoni ta’ sistemi ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali u ta’ fluss sħiħ. Il-prattika tajba fl-inġinerija tirrakkomanda l-kejl ġenerali ta’ dijossidu karboniku bħala għodda eċċellenti għall-iskoperta tal-problemi ta’ kejl matul it-test run.

1.3.1. Test ta’ l-ESC

Matul sekwenza preskritta ta’ kondizzjonijiet operattivi ta’ magna msaħħna l-ammonti ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust ta’ hawn fuq għandhom jiġu eżaminati kontinwament billi jittieħed kampjun mill-gass mhux trattat ta’ l-exhaust. Iċ-ċiklu tat-test jikkonsisti f’numru ta’ modalitajiet ta’ veloċità u ta’ qawwa li jkopru l-iskala operattiva tipika tal-magni diesel. Matul kull modalità għandhom jiġu determinati l-konċentrazzjoni ta’ kull inkwinant gassuż, il-fluss ta’ l-exhaust u l-output ta’ qawwa, u għandhom jiġu peżati l-valuri mkejla. Il-kampjun tal-partikulati għandu jiġi dilwit b’arja ambjentali kondizzjonata. Għandu jittieħed kampjun wieħed matul il-proċedura kompleta tat-test, u jiġi miġbur fuq filtri adatti. Il-grammi ta’ kull inkwinant emess kull kilowatt-siegħa għandhom jiġu kalkolati kif deskritt fl-Appendiċi 1 ta’ dan l-Anness. Addizzjonalment, l-NOx għandu jitkejjel fi tliet punti tat-test fil-limiti taż-żona ta’ kontroll magħżula mis-Servizz Tekniku [1] u l-valuri mkejla mqabbla mal-valuri kalkolati minn dawk il-modalitajiet taċ-ċiklu tat-test li jkopru l-punti tat-test magħżula. Il-kontroll NOx jiżgura l-effikaċja tal-kontroll ta’ emissjonijiet tal-magna fil-limiti ta’ l-iskala operattiva tipika tal-magna.

1.3.2. Test ta’ l-ELR

Matul test predeterminat ta’ prestazzjoni taħt kondizzjonijiet ta’ tagħbija , id-duħħan ta’ magna msaħħna għandu jiġi mkejjel permezz ta’ opacimeter. It-test jikkonsisti fit-tagħbija tal-magna f’veloċità kostanti minn tagħbija ta’ 10 % sa waħda ta’ 100 % fi tliet veloċitàjiet differenti tal-magna. Minbarra dan, għandu jiġi applikat stadju ieħor, ir-raba’, ta’ tagħbija magħzul mis-Servizz Tekniku [1], u l-valur imqabbel mal-valuri ta’ l-istadji preċedenti ta’ tagħbija. Il-punt massimu fil-misurazzjoni tad-duħħan għandu jiġi determinat billi jintuża algoritmu approssimattiv, kif deskritt fl-Appendiċi 1 ta’ dan l-Anness.

1.3.3. Test ETC

Matul ċiklu transitorju predeterminat tal-kondizzjonijiet operattivi ta’ magna msaħħna, li jkun strettament ibbażat fuq xejriet tas-sewqan speċifiċi għat-tip ta’ triq ta’ magni tat-tip heavy-duty installati fuq trakkijiet u xarabankijiet, għandhom jiġu eżaminati l-inkwinanti msemmija hawn fuq wara li l-gass ta’ l-exhaust kollu jiġi dilwit ma’ l-arja ambjentali kondizzjonata. Bl-użu tas-sinjali ta’ feedback tad-dinamometru tal-magna li jindikaw it-torque u l-veloċità tal-magna, il-qawwa għandha tiġi integrata fir-rigward tal-ħin taċ-ċiklu li jirriżulta fil-prestazzjoni mogħtija mill-magna tul iċ-ċiklu. Il-konċentrazzjoni ta’ NOx u HC għandha tiġi stabbilita tul iċ-ċiklu bl-integrazzjoni tas-sinjal ta’ l-analizzatur. Il-konċentrazzjoni ta’ NOx u CO2, u NMHC tista’ tiġi stabbilita bl-integrazzjoni tas-sinjal ta’ l-analizzatur jew bil-kampjunament bil-borża. Għall-partikulati, għandu jinġabar kampjun proporzjonat fuq filtri adatti. Ir-rata tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit għandha tiġi stabbilita tul iċ-ċiklu sabiex jiġu kkalkolati l-valuri ta’ l-emissjoni tal-massa ta’ l-inkwinanti. Il-valuri ta’ l-emissjoni tal-massa għandhom ikunu relatati mal-prestazzjoni tal-magna sabiex jinkisbu l-grammi għal kull inkwinant emess kull kilowatt-siegħa, kif deskritt fl-Appendiċi 2 ta’ dan l-Anness.

2. KONDIZZJONIJIET TAT-TEST

2.1. Kondizzjonijiet tat-Test tal-Magna

2.1.1. It-temperatura assoluta (Ta) ta’ l-arja tal-magna fl-inlet tal-magna espressa f’Kelvin, u l-pressjoni atmosferika fix-xott (ps), espressa f’kPa għandhom jitkejlu u l-parametru F għandu jiġi stabbilit skond id-dispożizzjonijet li ġejjin:

(a) għall-magni diesel:

Magni naturalment aspirati u mekkanikament supercharged:

F = 99ps × Ta2980,7

Magni turbocharged bi jew mingħajr it-tkessiħ ta’ l-arja ta’ l-intake

F = 99ps0,7 × Ta2981,5

(b) għall-magni tal-gass:

F = 99ps1,2 × Ta2980,6

2.1.2. Validità tat-test

Sabiex test jitqies bħala validu, il-parametru F għandu jkun tali li:

0,96 ≤ F ≤ 1,06

2.2. Magni bit-tkessiħ ta’ l-arja taċ-charge

It-temperatura ta’ l-arja taċ-charge għandha tiġi reġistrata u għandha tkun, fil-veloċità tal-qawwa massima speċifikata u f’kondizzjonijiet ta’ t-tagħbija sħiħa, fil-limiti ta’ ±5 K tat-temperatura massima ta’ l-arja taċ-charge speċifikata fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 1.16.3. It-temperatura tal-materjal tat-tkessiħ għandha tkun ta’ l-inqas 293 K (20 °C).

Jekk tintuża s-sistema ta’ garaxx tat-testijiet jew jintuża external blower, it-temperatura ta’ l-arja taċ-charge għandha tkun fil-limiti ta’ ± 5 K tat-temperatura massima ta’ l-arja taċ-charge speċifikata fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 1.16.3 fil-veloċità ta’ qawwa massima speċifikata u f’kondizzjonijiet ta’ tagħbija sħiħa. L-istess regolazzjoni ta’ l-apparat li jkessaħ l-arja taċ-charge sabiex jiġu sodisfatti l-kondizzjonijiet ta’ hawn fuq għandha tintuża għaċ-ċiklu kollu tat-test.

2.3. Sistema ta’ l-Intake ta’ l-Arja tal-Magna

Għandha tintuża sistema ta’ l-intake ta’ l-arja tal-magna li timmanifesta restrizzjoni ta’ l-intake ta’ l-arja fil-limiti ta’ ± 100 Pa ta’ l-ogħla limitu tal-magna meta taħdem fil-kondizzjonijiet ta’ veloċità speċifikati ta’ qawwa massima u ta’ tagħbija sħiħa.

2.4. Sistema ta’ l-Exhaust tal-Magna

Għandha tintuża sistema ta’ l-exhaust li timmanifesta kontropressjoni ta’ l-exhaust fil-limiti ta’ ± 1000 Pa ta’ l-ogħla limitu tal-magna meta taħdem fil-kondizzjonijiet ta’ veloċità speċifikati ta’ qawwa massima u ta’ tagħbija sħiħa u volum fil-limiti ta’ ± 40 % ta’ dak speċifikat mill-fabbrikant. Tista’ tintuża s-sistema ta’ garaxx tat-test, sakemm din tirrappreżenta l-kondizzjonijiet operattivi attwali tal-magna. Is-sistema ta’ l-exhaust għandha tikkonforma mar-rekwiżiti għall-kampjunament tal-gass ta’ l-exhaust, kif disposti fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3.4 u fl-Anness V, Taqsima 2.2.1, EP u Taqsima 2.3.1, EP.

Jekk il-magna tkun mgħammra b’tagħmir ta’ aftertreatment ta’ l-exhaust, il-pajp ta’ l-exhaust għandu jkollu l-istess dijametru kif jinsab fl-użu għal ta’ l-inqas 4 dijametri tal-pajp preċedenti (upstream) għad-daħla tal-bidu tat-parti ta’ l-espansjoni li tikkontjeni t-tagħmir ta’ aftertreatment. Id-distanza mill-flanġa tal-manifold ta’ l-exhaust jew mill-outlet tat-turbocharger sat-tagħmir ta’ l-aftertreatment ta’ l-exhaust għandhom ikunu l-istess bħal fil-konfigurazzjoni tal-vettura jew fl-ispeċifikazzjonijiet tad-distanza tal-fabbrikant. Il-kontropressjoni ta’ l-exhaust jew ir-restrizzjoni għandhom isegwu l-istess kriterji ta’ hawn fuq, u jistgħu jkunu regolati b’valv. Il-kontenitur ta’ l-aftertreatment jista’ jitneħħa fit-testijiet tal-prova u matul il-mapping tal-magna, u jitbiddel b’kontenitur ekwivalenti li jkollu l-appoġġ ta’ katalizzattur mhux attiv.

2.5. Sistema tat-tkessiħ

Għandha tintuża sistema tat-tkessiħ tal-magna b’kapaċità suffiċjenti sabiex iżżomm il-magna fit-temperaturi operattivi normali preskritti mill-fabbrikant.

2.6. Żejt Lubrikanti

L-ispeċifikazzjonijiet taż-żejt lubrikanti użat għat-test għandhom jiġu reġistrati u preżentati mar-riżultati tat-test, kif speċifikat fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 7.1.

2.7. Karburant

Il-karburant għandu jkun il-karburant ta’ referenza speċifikat fl-Anness IV.

It-temperatura tal-karburant u l-punt tal-kejl għandhom jiġu speċifikati mill-fabbrikant fil-limiti mogħtija fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 1.16.5. It-temperatura tal-karburant ma għandhiex tkun anqas minn 306 K (33 °C). Jekk ma tkunx speċifikata, għandha tkun 311 K ± 5 K (38 °C ± 5 °C) fl-inlet ta’ l-alimentazzjoni tal-karburant.

Għall-magni li jaħdmu bl-NG u l-LPG, it-temperatura tal-karburant u l-punt tal-kejl għandhom jibqgħu fil-limiti mogħtija fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 1.16.5. jew fl-Anness II, Appendiċi 3, Taqsima 1.16.5 fil-każijiet fejn il-magna mhijiex magna rappreżentattiva.

2.8. L-Ittestjar tas-Sistemi ta’ l-Aftertreatment ta’ l-Exhaust

Jekk il-magna tkun mgħammra b’sistema ta’ aftertreatment ta’ l-exhaust, l-emissjonijiet imkejla tul iċ-ċiklu(i) tat-test għandhom ikunu rappreżentattivi ta’ l-emissjonijiet fil-kamp. Jekk dan ma jistax jintlaħaq b’ċiklu ta’ test wieħed (e.ż. għall-filtri tal-partikulati b’riġenerazzjoni perjodika) għandhom isiru diversi ċikli tat-test u r-riżultati tat-test jiġu approssimati u/jew jiġu pesati. Il-proċedura eżatta għandha tkun miftiehma bejn il-fabbrikant tal-magna u s-Servizz Tekniku bbażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ inġinerija.

[1] Il-punti tat-test għandhom jiġu magħżula bl-użu ta’ metodi statistiċi ta’ randomizzazzjoni.

--------------------------------------------------

Appendiċi 1

IĊ-ĊIKLI TAT-TEST TA’ L-ESC U TA’ L-ELR

1. REGOLAZZJONIJIET TAL-MAGNA U TAD-DINAMOMETRU

1.1. Determinazzjoni tal-Veloċitajiet A, B u C

Il-veloċitajiet tal-magna A, B u C għandhom jiġu dikjarati mill-fabbrikant skond id-dispożizzjonijiet li ġejjin:

Il-veloċità għolja nhi għandha tiġi stabbilita bil-kalkolu ta’ 70 % tal-qawwa netta massima dikjarata P(n), kif determinata fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 8.2. L-ogħla veloċità tal-magna fejn dan il-valur tal-qawwa jinsab fuq il-kurva tal-qawwa tiġi definita bħala nhi.

Il-veloċità baxxa nlo għandha tiġi stabbilita bil-kalkolu ta’ 50 % tal-qawwa netta massima dikjarata P(n), kif determinata fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 8.2. Il-veloċità l-aktar baxxa tal-magna fejn dan il-valur tal-qawwa jinsab fuq il-kurva tal-qawwa tiġi definita bħala nlo.

Il-veloċitajiet tal-magna A, B u C għandhom jiġu kalkolati kif ġej:

Veloċità A = nlo + 25 % nhi - nlo

Veloċità B = nlo + 50 % nhi - nlo

Veloċità C = nlo + 75 % nhi - nlo

Il-veloċitajiet tal-magna A, B u C jistgħu jiġu verifikati b’xi wieħed minn dawn il-metodi li ġejjin:

(a) għandu jsir kejl ta’ punti addizzjonali tat-test matul l-approvazzjoni tal-qawwa tal-magna skond id-Direttiva 80/1269/KEE sabiex jiġu determinati b’mod preċiż l-nhi u nlo. Il-qawwa massima, nhi u nlo għandha tiġi determinata mill-kurva tal-qawwa, u l-veloċitajiet A, B u C tal-magna għandhom jiġu kalkolati skond id-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq.

(b) għandu jsir mapping tal-magna tul il-kurva tat-tagħbija sħiħa, mill-veloċità massima mingħajr tagħbija sal-veloċità fl-idling, billi jintużaw ta’ l-inqas 5 punti ta’ kejl għal kull intervall ta’ 1000 rpm u punti ta’ kejl fil-limiti ta’ ± 50 rpm tal-veloċità bil-qawwa massima dikjarata. Il-qawwa massima, nhi u nlo għandha tiġi stabbilita minn din il-kurva tal-mappa, u l-veloċitajiet A, B u C tal-magna għandhom jiġu kalkolati skond id-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq.

Jekk il-veloċitajiet mkejla tal-magna A, B u C ikunu fil-limiti ta’ ± 3 % tal-veloċitajiet tal-magna kif dikjarati mill-fabbrikant, il-veloċitajiet dikjarati tal-magna għandhom jintużaw għat-test ta’ l-emissjonijiet. Jekk tinqabeż it-tolleranza għal xi waħda mill-veloċitajiet tal-magna, il-veloċitajiet mkejla tal-magna għandhom jintużaw għat-test ta’ l-emissjonijiet.

1.2. Determinazzjonijiet tar-Regolazzjonijiet tad-Dinamometru

Il-kurva tat-torque f’kundizzjonijiet ta’ tagħbija sħiħa għandha tiġi determinata bl-esperimentazzjoni sabiex jiġu kalkolati l-valuri tat-torque għall-modalitajiet tat-test speċifikati taħt kondizzjonijiet netti, kif speċifikat fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 8.2. Għandu jittieħed kont, jekk tkun applikabbli, tal-qawwa assorbita mill-apparat azzjonat mill-magna. Ir-regolazzjoni (setting) tad-dinamometru għal kull modalità tat-test għandha tiġi kalkolata billi tintuża din il-formola:

s = Pn × L/100 jekk it-test isir taħt kondizzjonijiet netti

s = Pn × L/100 + Pa - Pb jekk it-test ma jsirx taħt kondizzjonijiet netti

fejn:

s = regolazzjoni (setting) tad-dinamometru, kW

P(n) = il-qawwa netta tal-magna kif indikata fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 8.2, kW

L = perċentwali ta’ tagħbija kif indikata fit-Taqsima 2.7.1, %

P(a) = il-qawwa assorbita mill-awżiljarji li għandhom jiġu mgħammra kif indikat fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 6.1

P(b) = il-qawwa assorbita mill-awżiljarji li għandhom jitneħħew kif indikat fl-Anness II, Appendiċi 1, Taqsima 6.2

2. IT-TEST RUN TA’ L-ESC

Fuq it-talba tal-fabbrikant, jista’ jsir test ta’ prova għall-kondizzjonament tal-magna u tas-sistema ta’ l-exhaust qabel iċ-ċiklu ta’ kejl.

2.1. Preparazzjoni tal-Filtri Kampjunarji

Ta’ l-inqas siegħa qabel it-test, kull (par) filtru għandu jitpoġġa f’petri dish magħluq, iżda mhux siġillat u mpoġġi f’kompartiment ta’ l-użin għall-istabbilizzazzjoni. Fl-aħħar tal-perjodu ta’ l-istabbilizzazzjoni, kull (par) filtru għandu jintiżen u l-piż imnaqqas għandu jkun reġistrat. Il-(par) filtru imbagħad jiġi depożitat f’petri dish magħluq jew f’holder tal-filtru siġillat sakemm ikun meħtieġ għall-ittestjar. Jekk il-(par) filtru ma jintużax fi żmien tmien sigħat mit-tneħħija tiegħu mill-kompartiment ta’ l-użin, għandu jiġi kondizzjonat u imwieżen mill-ġdid qabel l-użu.

2.2. Installazzjoni ta’ l-Apparat tal-Kejl

Is-sondi ta’ l-istrumentazzjoni u tal-kampjunament għandhom jiġu mgħammra kif meħtieġ. Meta tintuża sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ għad-dilwizzjoni tal-gass ta’ l-exhaust, it-tailpipe għandu jkun imqabbad mas-sistema.

2.3. Startjar tas-Sistema ta’ Dilwizzjoni u tal-Magna

Is-sistema ta’ dilwizzjoni u l-magna għandhom jiġu startjati u msaħħna sakemm it-temperaturi u l-pressjonijiet kollha jiġu stabbilizzati bil-qawwa massima skond ir-rakkomandazzjoni tal-fabbrikant u l-prattika tajba fl-inġinerija.

2.4. Startjar tas-Sistema Kampjunarja tal-Partikulati

Is-sistema kampjunarja tal-partikulati għandha tiġi startjata u titħaddem bil-bypass. Il-livell fl-isfond tal-partikulati ta’ l-arja dilwita jista’ jiġi determinat billi tiġi mgħoddija l-arja tad-dilwizzjoni mill-filtri tal-partikulati. Jekk tintuża l-arja tad-dilwizzjoni filtrata, jista’ jsir kejl wieħed qabel jew wara t-test. Jekk l-arja tad-dilwizzjoni ma tiġix filtrata, jista’ jsir kejl fil-bidu u fl-aħħar taċ-ċiklu, u tiġi determinata l-medja tal-valuri.

2.5. Aġġustament tal-Proporzjon tad-Dilwizzjoni

L-arja tad-dilwizzjoni għandha tiġi regolata sabiex it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust dilwit imkejla immedjatament qabel il-filtru primarju ma taqbiżx 325 K (52 °C) fi kwalunkwe modalità. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni (q) ma għandux ikun anqas minn 4.

Għal sistemi li jużaw kejl tal-konċentrazzjoni ta’ CO2 jew NOx għall-kontroll tal-proporzjon tad-dilwizzjoni, il-kontenut CO2 jew NOx ta’ l-arja tad-dilwizzjoni għandu jitkejjel fil-bidu u fl-aħħar ta’ kull test. Il-kejl tal-konċentrazzjoni ta’ CO2 jew NOx ta’ l-isfond ta’ qabel u ta’ wara t-test għandhom ikunu fil-limiti ta’ 100 ppm jew 5 ppm ta’ xulxin, rispettivament.

2.6. Il-kontroll ta’ l-analizzaturi

L-analizzaturi ta’ l-emissjoni għandhom jiġu regolati fuq iż-żero u ikunu spanned.

2.7. Ċiklu ta’ test

2.7.1. Iċ-ċiklu ta’ 13-il modalità li ġej għandu jiġi applikat fl-operazzjoni tad-dinamometru fuq il-magna tat-test

1 | wieqaf | — | 0,15 | 4 minuti |

2 | A | 100 | 0,08 | 2 minuti |

3 | B | 50 | 0,10 | 2 minuti |

4 | B | 75 | 0,10 | 2 minuti |

5 | A | 50 | 0,05 | 2 minuti |

6 | A | 75 | 0,05 | 2 minuti |

7 | A | 25 | 0,05 | 2 minuti |

8 | B | 100 | 0,09 | 2 minuti |

9 | B | 25 | 0,10 | 2 minuti |

10 | C | 100 | 0,08 | 2 minuti |

11 | C | 25 | 0,05 | 2 minuti |

12 | C | 75 | 0,05 | 2 minuti |

13 | C | 50 | 0,05 | 2 minuti |

2.7.2. Sekwenza tat-test

Is-sekwenza tat-test għandha tinbeda. It-test għandu jsir fl-ordni tan-numri tal-modalitajiet kif stabbiliti fit-Taqsima 2.7.1.

Il-magna għandha titħaddem għaż-żmien preskritt f’kull modalità, u tgħaddi mill-bidliet indikati ta’ veloċità tal-magna u tat-tagħbija fl-ewwel 20 sekonda. Il-veloċità speċifikata għandha tinżamm fil-limiti ta’ ± 50 rpm u t-torque speċifikat għandu jinżamm fil-limiti ta’ ± 2 % tat-torque massimu fil-veloċità tat-test.

Fuq it-talba tal-fabbrikant, is-sekwenza tat-test tista’ tiġi ripetuta għal numru suffiċjenti ta’ drabi għal aktar kampjuni ta’ partikulat fuq il-filtru. Il-fabbrikant għandu jagħti deskrizzjoni dettaljata tal-proċeduri tal-valutazzjoni tad-data u tal-kalkolu. L-emissjonijiet gassużi għandhom jiġu determinati biss fuq l-ewwel ċiklu.

2.7.3. Reazzjoni ta’ l-analizzatur

L-output ta’ l-analizzaturi għandu jkun reġistrat fuq reġistratur bi strip chart jew imkejjel b’sistema ta’ data acquisition ekwivalenti bil-gass ta’ l-exhaust għaddej fl-analizzaturi matul iċ-ċiklu kollu tat-test.

2.7.4. Teħid ta’ kampjuni tal-partikulati.

Par ta’ filtri (filtri primarji u filtri back-up, ara l-Anness III, Appendiċi 4) għandhom jintużaw għall-proċedura sħiħa tat-test . Għandu jittieħed kont tal-fatturi ta’ pesatura (ta’ piż fil-kejl) speċifikati fil-proċedura taċ-ċiklu tat-test billi jittieħed kampjun proporzjonali għall-fluss tal-massa ta’ l-exhaust matul kull modalità individwali taċ-ċiklu. Dan jista’ jinkiseb billi jiġu aġġustati r-rata tal-fluss tal-kampjun, il-ħin tal-kampjunament, u/jew il-proporzjon tad-dilwizzjoni, skond kif meħtieġ, sabiex jintlaħaq il-kriterju għall-fatturi effettivi ta’ pesatura (ta’ piż fil-kejl) fit-Taqsima 5.6.

Il-ħin tal-kampjunament għal kull modalità għandu jkun ta’ l-inqas 4 sekondi għal kull fattur ta’ pesatura ta’ 0,01. Il-kampjunament għandu jsir l-aktar tard possibbli f’kull modalità. Il-kampjunament tal-partikulati għandu jitlesta mhux qabel 5 sekondi qabel t-tmiem ta’ kull modalità.

2.7.5. Kondizzjonijiet tal-magna

Il-veloċità u t-tagħbija tal-magna, it-temperatura ta’ l-arja fl-intake u l-intake depression, it-temperatura ta’ l-exhaust u l-kontropressjoni, il-fluss tal-karburant u l-fluss ta’ l-arja jew ta’ l-exhaust, it-temperatura ta’ l-arja taċ-charge, it-temperatura u l-umdità tal-karburant għandhom jiġu reġistrati matul kull modalità, bir-rekwiżiti tal-veloċità u tat-tagħbija (ara t-Taqsima 2.7.2) jintlaħqu matul il-ħin tal-kampjunament tal-partikulati, iżda fi kwalunkwe każ matul l-aħħar minuta ta’ kull modalità.

Kwalunkwe data addizzjonali meħtieġa għall-kalkolu għandha tiġi reġistrata (ara t-Taqsimiet 4 u 5).

2.7.6. Kontroll ta’ l-NOx fiż-Żona tal-Kontroll

Il-kontroll NOx fiż-żona tal-kontroll għandu jsir immedjatament meta titlesta l-modalità 13.

Il-magna għandha tiġi kondizzjonata fil-modalità 13 għal perjodu ta’ tliet minuti qabel il-bidu tal-kejl. Għandu jittieħed kejl tliet darbiet f’postijiet differenti fiż-żona tal-kontroll, magħżula mis-Servizz Tekniku [1]. Il-ħin għal kull kejl għandu jkun ta’ 2 minuti.

Il-proċedura tal-kejl hija identika għall-kejl NOx fiċ-ċiklu tat 13-il modalità, u għandha ssir skond it-Taqsimiet 2.7.3, 2.7.5, u 4.1 ta’ dan l-Appendiċi, u l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3.

Il-kalkolu għandu jsir skond it-Taqsima 4.

2.7.7. Il-kontroll mill-ġdid ta’ l-analizzaturi

Wara t-test ta’ l-emissjoni għandhom jintużaw gass żero u l-istess gass ta’ span għall-kontroll mill-ġdid. It-test jitqies aċċettabbli jekk id-differenza bejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u ta’ wara t-test tkun anqas minn 2 % tal-valur tal-gass ta’ span.

3. IT-TEST RUN TA’ L-ELR

3.1. Installazzjoni ta’ l-Apparat tal-Kejl

L-opacimeter u s-sondi kampjunarji, jekk applikabbli, għandhom jiġu installati wara s-silencer ta’ l-exhaust jew kwalunkwe strument ta’ aftertreatment, jekk dan ikun installat, skond il-proċeduri ta’ l-installazzjoni ġenerali speċifikati mill-fabbrikant ta’ l-istrument. Minbarra dan, għandhom jiġu osservati, fejn ikun il-każ, ir-rekwiżiti tat-Taqsima 10 ta’ ISO IDS 11614.

Qabel kwalunkwe kontroll fuq il-punt żero u l-punt massimu fl-iskala, l-opacimeter għandu jissaħħan u jiġi stabbilizzat skond ir-rakkomandazzjonijet tal-fabbrikant ta’ l-istrument. Jekk l-opacimeter huwa mgħammar b’sistema li tippurifika l-arja sabiex tevita t-tiġmid tal-lenti ta’ l-arloġġ, din is-sistema għandha tiġi attivata u aġġustata ukoll skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant.

3.2. Kontroll ta’ l-Opacimeter

Il-kontrolli fuq il-punt żero u l-punt massimu fl-iskalagħandhom isiru fil-modalità tal-qari ta’ l-opaċità, minħabba li l-iskala ta’ opaċità toffri żewġ punti ta’ kalibrazzjoni verament definibbli, jiġifieri l-opaċità 0 % u l-opaċità 100 %. Il-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl imbagħad jiġi kalkolat korrettament abbażi ta’ l-opaċità mkejla u l-LA, kif mogħtija mill-fabbrikant ta’ l-opacimeter, meta l-istrument jitreġġa lura għall-modalità tal-qari ‘k’ għall-ittestjar.

Meta d-dawl ta’ l-opacimeter ma jkollu l-ebda ostakolu, il-qari għandu jkun aġġustat għal 0,0 % ± 1,0 % opaċità. Bid-dawl ostakolat sabiex ma jilħaqx ir-riċevitur, il-qari għandu jiġi aġġustat għal 100,0 % ± 1,0 % opaċità.

3.3. Ċiklu ta’ test

3.3.1. Kondizzjonament tal-Magna

Il-magna u s-sistema għandhom jiġu msaħħna bil-qawwa massima sabiex jiġu stabbilizzati l-parametri tal-magna skond ir-rakkomandazzjoni tal-fabbrikant. Il-fażi tal-prekondizzjonamentgħandha wkoll tipproteġi l-kejl attwali mill-influwenza ta’ depożiti fis-sistema ta’ l-exhaust minn xi test preċedenti.

Meta l-magna tiġi stabbilizzata, iċ-ċiklu għandu jinbeda fil-limiti ta’ 20 ± 2 sekondi wara l-fażi tal-prekondizzjonament. Fuq it-talba tal-fabbrikant, jista’ jsir test dummy għal kondizzjonament addizzjonaliqabel iċ-ċiklu tal-kejl.

3.3.2. Sekwenza tat-test

It-test fih sekwenza ta’ tliet stadji ta’ tagħbija b’kull waħda mit-tliet veloċitajiet tal-magna, A (ċiklu 1), B (ċiklu 2) u C (ċiklu 3) determinati skond l-Anness III, Taqsima 1.1, u warajhom ċiklu 4 b’veloċità fiż-żona tal-kontroll u tagħbija bejn l-10 % u l-100 %, magħżula mis-Servizz Tekniku [2] . Is-sekwenza li ġejja għandha tiġi segwita fl-operazzjoni tad-dinamometru fuq il-magna tat-test, kif indikat fid-Dijagramma 3

Dijagramma 3

Sekwenza tat-Test ta’ l-ELR

+++++ TIFF +++++

(a) Il-magna għandha titħaddem bil-veloċità A tal-magna u b’10 fil-mija tat-tagħbija għal 20 ± 2 sekonda. Il-veloċità speċifikata għandha tinżamm fil-limiti ta’ ± 20 rpm u t-torque speċifikat għandu jinżamm fil-limiti ta’ ± 2 % tat-torque massimu fil-veloċità tat-test.

(b) Fl-aħħar tas-segment preċedenti, il-lieva tal-kontroll tal-veloċità għandha titpoġġa rapidament u tinżamm fil-pożizzjoni miftuħa għal 10 ± 1 sekondi. Għandha tiġi applikata t-tagħbija neċessarja tad-dinamometru sabiex il-veloċità tal-magna tinżamm fil-limiti ta’ ± 150 rpm matul l-ewwel 3 sekondi, u fil-limiti ta’ ± 20 rpm matul il-bqija tas-segment.

(ċ) Is-sekwenza deskritta f’(a) u (b) għandha tiġi ripetuta darbtejn.

(d) Meta jitlesta t-tielet stadju tat-tagħbija, il-magna għandha tiġi aġġustata għall-veloċità B tal-magna u għal 10 fil-mija tat-tagħbija fil-limiti ta’ 20 ± 2 sekonda.

(e) Is-sekwenza (a) sa (ċ) għandha tiġi attwata bil-magna taħdem bil-veloċità B tal-magna.

(f) Meta jitlesta t-tielet stadju tat-tagħbija, il-magna għandha tiġi aġġustata għall-veloċità Ċ tal-magna u għal 10 fil-mija tat-tagħbija fil-limiti ta’ 20 ± 2 sekonda.

(g) Is-sekwenza (a) sa (c) għandha tiġi attwata bil-magna taħdem bil-veloċità Ċ tal-magna.

(h) Meta jitlesta t-tielet stadju tat-tagħbija, il-magna għandha tiġi aġġustata għall-veloċità magħżula tal-magna u għal kwalunkwe tagħbija ‘l fuq minn 10 fil-mija fil-limiti ta’ 20 ± 2 sekonda.

(i) Is-sekwenza (a) sa (c) għandha tiġi attwata bil-magna taħdem bil-veloċità magħżula tal-magna.

3.4. Validazzjoni taċ-Ċiklu:

Id-devjazzjonijiet standard relattivi tal-valuri medji tad-duħħan f’kull veloċità tat-test (SVA, SVB, SVC, kif kalkolati skond it-Taqsima 6.3.3 ta’ dan l-Appendiċi mit-tliet stadji suċċessivi ta’ tagħbija f’kull veloċità tat-test) għandhom ikunu anqas minn 15 % tal-valur medju, jew 10 % tal-valur tal-limitu indikat fit-Tabella 1 ta’ l-Anness I, skond liema jkun l-akbar. Jekk id-differenza tkun akbar, is-sekwenza għandha tiġi ripetuta sakemm tliet stadji suċċessivi ta’ tagħbija jilħqu l-kriterji tal-validazzjoni.

3.5. Kontroll mill-ġdid ta’ l-Opacimeter

Il-valur zero drift ta’ l-opacimeter ta’ wara t-test ma għandux jaqbeż il-± 5,0 % tal-valur tal-limitu indikat fit-Tabella 1 ta’ l-Anness I.

4. KALKOLU TA’ L-EMISSJONIJIET GASSUŻI

4.1. Valutazzjoni tad-Data

Għall-valutazzjoni ta’ l-emissjonijiet gassużi, għandu jittieħed il-medju tal-qari taċ-chart ta’ l-aħħar 30 sekonda ta’ kull modalità, u l-konċentrazzjonijiet medji (konċ) ta’ HC, CO u NOx matul kull modalità għandhom jiġu determinati mill-qari medju taċ-chart u d-data tal-kalibrazzjoni korrispondenti. Jista’ jintuża tip differenti ta’ reġistrazzjoni jekk jiżgura ksib tad-data ekwivalenti.

Għall-kontroll NOx fiż-żona tal-kontroll, ir-rekwiżiti ta’ hawn fuq japplikaw għal NOx, biss.

Il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust GEXHW jew il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit GTOTW, jekk jintuża fakultattivament, għandhom jiġi determinat skond l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 2.3.

4.2. Korrezzjoni xotta/mxarrba

Il-konċentrazzjoni mkejla għandha tiġi konvertita għal bażi mxarrba skond il-formoli li ġejjin, jekk ma tkunx diġa mkejla fuq bażi mxarrba.

konċ imxarrba = Kw × konċ xotta

Għall-gass ta’ l-exhaust mhux trattat:

KW,r = 1 - FH × GFUELGAIRD - KW,2

FFH = 1,9691 + GFUELGAIRW

Għall-gass ta’ l-exhaust dilwit:

KW,e,1 = 1 -HTCRAT × CO2% imxarrba200 - KW1

jew,

KW,e,2 = 1 - KW11 + HTCRAT × CO2 %xotta200

Għall-arja tad-dilwizzjoni | Għall-arja ta’ l-intake (jekk differenti mill-arja tad-dilwizzjoni) |

KW,d = 1 - KW1 | KW,a = 1 - KW2 |

KW1 = 1,608 × Hd1000 + 1,608 × Hd | KW2 = 1,608 × Ha1000 + 1,608 × Ha |

Hd = 6,220 × Rd × pdpB - pd × Rd × 10-2 | Ha = 6,220 × Ra × papB - pa × Ra × 10-2 |

fejn:

Ha, Hd = g ilma kull kg ta’ arja xotta

Rd, Ra = umdità relattiva ta’ l-arja tad-dilwizzjoni/ arja ta’ l-intake, %

pd, pa = pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni ta’ l-arja tad-dilwizzjoni / l-arja ta’ l-intake, kPa

pB = pressjoni totali barometrika, kPa

4.3. Korrezzjoni NOx għall-Umdità u għat-Temperatura

Billi l-emissjoni tan-NOx tiddependi fuq il-kondizzjonijiet ta’ l-arja ambjentali, il-konċentrazzjoni tan-NOx għandha tiġi korretta għat-temperatura u l-umdità ta’ l-arja ambjentali bil-fatturi mogħtija fil-formoli li ġejjin:

KH,D = 11 + A × Ha - 10,71 + B × Ta - 298

bi:

A = 0,309 GFUEL/GAIRD - 0,0266

B = - 0,209 GFUEL/GAIRD + 0,00954

Ta = temperatura ta’ l-arja, K

Ha = umdità ta’ l-arja ta’ l-intake, g ilma kull kg arja xotta

Ha = 6,220 × Ra × papB - pa × Ra × 10-2

fejn:

Ra = umdità relattiva ta’ l-arja ta’ l-intake, %

pa = pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni ta’ l-arja ta’ l-intake, kPa

pB = pressjoni totali barometrika, kPa

4.4. Kalkolu tar-Rati tal-Fluss tal-Massa ta’ l-Emissjoni

Ir-rati tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni (g/h) għal kull modalità għandhom jiġu kalkolati kif ġej, bil-preżunzjoni li d-densità tal-gass ta’ l-exhaust tkun ta’ 273 K (0 °C) u 101,3 kPa:

(1)NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,D × GEXHW

(2)COx mass = 0,000966 × COconc × GEXHW

(3)HCmass = 0,000479 × HCconc × GEXHW

fejn NOx conc, COconc, HCconc [3] huma l-konċentrazzjonijiet medji (ppm) fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, kif determinati fit-Taqsima 4.1.

Jekk, b’mod fakultattiv l-emissjonijiet gassużi jiġu determinati b’sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ, għandhom jiġu applikati l-formoli li ġejjin.

(1)NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,D × GTOTW

(2)COx mass = 0,000966 × COconc × GTOTW

(3)HCmass = 0,000479 × HCconc × GTOTW

fejni NOx conc, COconc, HCconc [3] huma l-konċentrazzjonijiet medji korretti fl-isfond (ppm) ta’ kull modalità fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, kif determinati fl-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1.1.

4.5. Kalkolu ta’ l-Emissjonijiet Speċifiċi

L-emissjonijiet (g/kWh) għandhom jiġu kalkolati għall-komponenti individwali kollha bil-metodu li ġej:

NO‾x = Σ NOx, masse × WFiΣ Pni × WFi

CO‾ = Σ COmass × WFiΣ Pni × WFi

HC‾ = Σ HCmass × WFiΣ Pni × WFi

Il-fatturi ta’ pesatura (WF) użati fil-kalkolu ta’ hawn fuq huma skond it-Taqsima 2.7.1.

4.6. Kalkolu tal-Valuri tal-Kontroll taż-Żona

Għat-tliet punti ta’ kontroll magħżula skond it-Taqsima 2.7.6, l-emissjoni NOx għandha titkejjel u tiġi kalkolata skond it-Taqsima 4.6.1 u ukoll stabbilita bl-interpolazzjoni mill-modalitajiet taċ-ċiklu tat-test l-eqreb għall-punt ta’ kontroll rispettiv skond it-Taqsima 4.6.2. Il-valuri mkejla imbagħad jiġu mqabbla mal-valuri interpolati skond it-Taqsima 4.6.3.

4.6.1. Kalkolu ta’ l-Emissjoni Speċifika

L-emissjoni NOx għal kull wieħed mill-punti ta’ kontroll (Z) għandha tiġi kalkolata kif ġej:

NOx mass,Z = 0,001587 × NOx conc,Z × KH,D × GEXH W

NOx,Z = NOx mass,ZPnZ

4.6.2. Determinazzjoni tal-Valur ta’ l-Emissjoni miċ-Ċiklu tat-Test

L-emissjoni NOx għal kull wieħed mill-punti ta’ kontroll għandha tiġi interpolata mill-erba’ modalitajiet l-aktar qrib taċ-ċiklu li jkopru punt ta’ kontroll magħżul Z kif muri fid-Dijagramma 4. Għal dawn il-modalitajiet (R, S, T, U), japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:

Veloċità(R) = Veloċità (T) = nRT

Veloċità (S) = Veloċità (U) = nSU

Perċentwali ta’ tagħbija (R) = Perċentwali ta’ tagħbija (S)

Perċentwali ta’ tagħbija (T) = Perċentwali ta’ tagħbija (U)

L-emissjoni NOx tal-punt ta’ kontroll magħżul Z għandha tiġi kalkolata kif ġej:

EZ = ERS + ETU - ERS × MZ - MRSMTU - MRS

ETU = ET + EU - ET × nZ - nRTnSU - nRT

ERS = ER + ES - ER × nz - nRTnSU - nRT

MTU = MT + MU - MT × nz - nRTnSU - nRT

MRS = MR + MS - MR × nZ - nRTnSU - nRT

fejn,

ER, ES, ET, EU = emissjoni speċifika NOx tal-modalitajiet ta’ kopertura kalkolati skond it-Taqsima 4.6.1.

MR, MS, MT, MU = torque tal-magna tal-modalitajiet ta’ kopertura

Dijagramma 4

Interpolazzjoni tal-Punt ta’ Kontroll ta’ l-NOx

+++++ TIFF +++++

4.6.3. Paragun tal-Valuri ta’ l-Emissjoni ta’ l-NOx

L-emissjoni NOx speċifika mkejla tal-punt ta’ kontroll Z (NOx,Z) tiġi mqabbla mal-valur interpolat (EZ) kif ġej:

NOx diff = 100 × NOx,z - EzEz

5. KALKOLU TA’ L-EMISSJONI TA’ PARTIKULATI

5.1. Valutazzjoni tad-Data

Għall-valutazzjoni tal-partikulati, għandha tiġi reġistrata għal kull modalità il-massa totali tal-kampjuni (MSAM,i) mill-filtri .

Il-filtri għandhom jitqiegħdu lura fil-kompartiment ta’ l-użin u jiġu kondizzjonati għal ta’ l-inqas siegħa, iżda mhux aktar minn 80 siegħa, u mbagħad jintiżnu. Għandu jiġi reġistrat il-piż gross tal-filtri u jiġi mnaqqas il-piż tarat (ara t-Taqsima 1 ta’ l-Appendiċi). Il-massa tal-partikulati Mf tkun it-total tal-massa tal-partikulati miġbura fuq il-filtri primarji u l-filtri back-up.

Jekk għandha tiġi applikata xi korrezzjoni ta’ l-isfond, għandhom jiġu reġistrati l-massa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni (MDIL) mill-filtri u l-massa tal-partikulati (Md) . Jekk sar aktar minn kejl wieħed, għandu jiġi kalkolat il-kwozjent Md/MDIL għal kull kejl u jittieħed il-medju tal-valuri.

5.2. Sistema ta’ Dilwizzjoni tal-Fluss Parzjali

Ir-riżultati finali, li jiġu rapportati, tat-test ta’ l-emissjoni tal-partikulati għandhom jiġu determinati permezz tal-passi li ġejjin. Billi jistgħu jintużaw diversi tipi ta’ kontroll tar-rata ta’ dilwizzjoni, japplikaw metodi differenti tal-kalkolu għall-GEDFW. Il-kalkoli kollha għandhom jiġu bbażati fuq il-valuri medji tal-modalitajiet individwali matul il-perjodu kampjunarju.

5.2.1. Sistemi Isokinetiċi

GEDF W,i = GEXH W,i × qi

qi = GDIL W,i + GEXH W,i × rGEXH W,i × r

fejn "r" tikkorrispondi għall-proporzjon taż-żoni cross section tas-sonda isokinetika u l-pajp ta’ l-exhaust:

R = ApAT

5.2.2. Sistemi b’Kejl tal-Konċentrazzjoni ta’ CO2 jew ta’ NOx

GEDF W,i = GEXH W,i × qi

qi = concE,i - concA,iconcD,i - concA,i

fejn:

concE = konċentrazzjoni mxarrba tal-gass tracer fl-exhaust mhux trattat

concD = konċentrazzjoni mxarrba tal-gass tracer fl-exhaust dilwit

concA = konċentrazzjoni mxarrba tal-gass tracer fl-arja tad-dilwizzjoni

Il-konċentrazzjonijiet imkejla fuq bażi xotta għandhom jiġu konvertiti għall-bażi mxarrba skond it-Taqsima 4.2 ta’ dan l-Appendiċi.

5.2.3. Sistemi b’Kejl ta’ CO2 u bil-Metodu tal-Bilanċ tal-Karbonju [4]

GEDF W,i = 206,5 × GFUEL,iCO2 D,i - CO2 A,i

fejn:

CO2D = konċentrazzjoni ta’ CO2 ta’ l-exhaust dilwit

CO2A = konċentrazzjoni ta’ CO2 ta’ l-arja tad-dilwizzjoni

(konċentrazzjonijiet f’ % ta’ volum fuq bażi mxarrba)

Din l-ekwazzjoni hija bbażata fuq is-suppożizzjoni tal-bilanċ tal-karbonju (l-atomi tal-karbonju fornuti lill-magna jiġu emessi bħala CO2) u determinata permezz tal-passi li ġejjin:

GEDF W,i = GEXH W,i × qi

qi = 206,5 × GFUEL,iGEXH W,i × CO2 D,i - CO2 A,i

5.2.4. Sistemi b’ Kejl tal-Fluss

GEDF W,i = GEXH W,i × qi

qi = GTOT W,iGTOT W,i - GDIL W,i

5.3. Sistema ta’ Dilwizzjoni tal-Fluss Sħiħ

Ir-riżultati tat-test, li jiġu rapportati, ta’ l-emissjoni tal-partikulati għandhom jiġu determinati permezz tal-passi li ġejjin. Il-kalkoli kollha għandhom jiġu bbażati fuq il-valuri medji tal-modalitajiet individwali matul il-perjodu kampjunarju.

GEDF W,i = GTOT W,i

5.4. Kalkolu tar-Rata tal-Fluss tal-Massa tal-Partikulati

Ir-rata tal-fluss tal-massa tal-partikulati għandha tiġi kalkolata kif ġej:

PTmass = MfMSAM × G‾EDF W1000

fejn

G‾EDF W = Σi=1i=n GEDF W,i × WFi

MSAM = Σi=ni=1MSAM,i

i = 1, … n

determinati fiċ-ċiklu tat-test permezz tas-sommazzjoni tal-valuri medji tal-modalitajiet individali matul il-perjodu kampjunarju.

Ir-rata tal-fluss tal-massa tal-partikulati tista’ tiġi korretta fl-isfond kif ġej:

PTmass = MfMSAMMdMDIL × Σi=1i=n1 - 1DFi × WFi × G‾EDF W1000

Jekk isir aktar minn kejl wieħed, għandu jinbidel MdMDIL bi MdM‾DIL .

DFi = 13,4(concCO2 + concCO + concHC × 10-4 għall-modalitajiet individwali

jew,

DFi = 13,4concCO2 għall-modalitajiet individwali.

5.5. Kalkolu ta’ l-Emissjoni Speċifika

L-emissjoni tal-partikulati għandha tiġi kalkolata kif ġej:

PT‾ = PTmassΣ Pni × WFi

5.6. Fattur effettiv ta’ pesatura (ta’ piż għall-kejl)

Il-fattur effettiv ta’ pesatura għal kull modalità għandu jiġi kalkolat kif ġej:

WFE,i = MSAM,i × G‾EDF WMSAM × GEDF W,i

Il-valur tal-fatturi effettivi ta’ pesatura għandu jkun fil-limiti ta’ ± 0,003 (± 0,005 għall-modalità ta’ l-idling) tal-fatturi ta’ pesaturadisposti fit-Taqsima 2.7.1.

6. KALKOLU TAL-VALURI TAD-DUĦĦAN

6.1. L-Algoritmu ta’ Bessel

L-algoritmu ta’ Bessel għandu jintuża sabiex jiġu kalkolati l-valuri medji ta’ kull 1 sekonda mir-riżultati istantanji tad-duħħan, konvertiti skond it-Taqsima 6.3.1. L-algoritmu jemula filtru low pass tat-tieni ordni, u l-użu tiegħu jitlob kalkoli iterattivi sabiex jiġu determinati l-koeffiċjenti. Dawn il-koeffiċjenti huma funzjoni tal-ħin tar-reazzjoni tas-sistema ta’ l-opacimeter u r-rata kampjunarja. Għaldaqstant, it-Taqsima 6.1.1 għandha tiġi ripetuta kull meta l-ħin tar-reazzjoni tas-sistema u/jew ir-rata kampjunarja jinbidlu.

6.1.1. Kalkolu tal-Ħin tar-Reazzjoni tal-Filtru u tal-Kostanti Bessel

Il-ħin ta’ reazzjoni meħtieġ ta’ Bessel (tF) huwa funzjoni tal-ħinijiet tar-reazzjoni elettrika u tar-reazzjoni fiżika tas-sistema ta’ l-opacimeter, kif speċifikata fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 5.2.4, u għandu jiġi kalkolat bl-ekwazzjoni li ġejja:

tF = 1 - tp2 + te2

fejn:

tp = ħin ta’ reazzjoni fiżika, f’sekondi s

te = ħin ta’ reazzjoni elettrika, f’sekondi s

Il-kalkoli għall-istima tal-frekwenza tal-cut off tal-filtru (fc) huma bbażati fuq stadju ta’ input minn 0 sa 1 fi ≤ 0,01 sekonda (ara l-Anness VII). Il-ħin tar-reazzjoni huwa definit bħala l-ħin bejn meta l-qawwa Bessel tilħaq l-10 % (t10) u meta tilħaq 90 % (t90) ta’ din il-funzjoni ta’ stadju. Dan għandu jintlaħaq bl-iterazzjoni fuq fc sakemm t90-t10 ≈ tF. L-ewwel iterazzjoni għal fc hija mogħtija mill-formola li ġejja:

fc = π 10 × tF

Il-kostanti Bessel E u K għandhom jiġu kalkolati bl-ekwazzjonijiet li ġejjin:

E = 11 + Ω × 3 × D + D × Ω2

K = 2 × E × D × Ω2 - 1 - 1

fejn:

D = 0,618034

Δt = 1ir-rata tal-Kampjun

Ω = 1tan π × Δt × fc

6.1.2. Kalkolu ta’ l-Algoritmu ta’ Bessel

Bl-użu tal-valuri ta’ E u K, ir-reazzjoni medja ta’ Bessel ta’ 1 sekonda għal stadju ta’ input Si għandha tiġi kalkolata kif ġej:

Yi = Yi - 1 + E × Si + 2 × Si - 1 + Si - 2 - 4 × Yi - 2 + K × Yi - 1 - Yi - 2

fejn:

Si-2 = Si-1 = 0

Si = 1

Yi-2 = Yi-1 = 0

Għandhom interpolati l-ħinijiet t10 u t90. Id-differenza fil-ħin bejn t90 u t10 tiddefinixxi l-ħin ta’ reazzjoni tF għal dak il-valur ta’ fc. Jekk dan il-ħin ta’ reazzjoni mhuwiex qrib suffiċjentement għall-ħin ta’ reazzjoni meħtieġ, għandha titkompla l-iterazzjoni sakemm il-ħin attwali ta’ reazzjoni jidħol fil-limitu ta’ 1 % ta’ reazzjoni meħtieġa kif ġej:

t90 - t10 - tF ≤ 0,01 × tF

6.2. Valutazzjoni tad-Data

Il-kampjuni tal-valuri tal-kejl tad-duħħan għandhom jittieħedu b’rata minima ta’ 20 Hz.

6.3. Determinazzjoni tad-Duħħan

6.3.1. Konversjoni tad-Data

Billi l-unità ta’ kejl bażika ta’ l-opacimeters kollha hija t-trasmissjoni, il-valuri tad-duħħan għandhom jiġu konvertiti minn trasmissjoni (τ) għall-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl (k) kif ġej:

k = - 1LA × ln 1 - N100

N = 100 - τ

fejn:

k = koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl, m-1

LA = tul tal-passaġġ ottiku effettiv, kif mogħti mill-fabbrikant ta’ l-istrument, m

N = opaċità, %

τ = trasmissjoni, %

Għandha tiġi applikata l-konverżjoni qabel ma jsir kwalunkwe proċessar ieħor tad-data.

6.3.2. Kalkolu tad-Duħħan Medju ta’ Bessel

Il-frekwenza tal-cutoff korretta fc hija dik li tipproduċi l-ħin ta’ reazzjoni meħtieġ tal-filtru tF. Meta din il-frekwenza tkun ġiet determinata permezz tal-proċess iterattiv tat-Taqsima 6.1.1, għandhom jiġu kalkolati l-kostanti korretti E u K ta’ l-algoritmu ta’ Bessel. L-algoritmu ta’ Bessel imbagħad jiġi applikat għat-traċċa istantanja tad-duħħan (valur k), kif spjegat fit-Taqsima 6.1.2:

Yi = Yi - 1 + E × Si + 2 × Si - 1 + Si - 2 - 4 × Yi - 2 + K × Yi - 1 - Yi - 2

L-algoritmu ta’ Bessel huwa tat-tip rikursiv. Għaldaqstant, għandu bżonn xi valuri inizjali ta’ l-input Si-1 u Si-2 u valuri inizjali ta’ l-output Yi-1 u Yi-2 sabiex jinbeda l-algoritmu. Dawn jistgħu jkunu preżunti bħala 0.

Għal kull stadju ta’ tagħbija tat-tliet veloċitajiet A, B u Ċ, il-valur ta’ 1 sekonda massimu Ymax għandu jiġi magħżul mill-valuri individwali Yi għal kull traċċa tad-duħħan.

6.3.3. Riżultat finali

Il-valuri medji tad-duħħan (SV) minn kull ċiklu (veloċità tat-test) għandhom jiġu kalkolati kif ġej:

Għall-veloċità A tat-test: SVA = (Ymax1,A + Ymax2,A + Ymax3,A) / 3

Għall-veloċità B tat-test: SVB = (Ymax1,B + Ymax2,B + Ymax3,B) / 3

Għall-veloċità C tat-test: SVC = (Ymax1,C + Ymax2,C + Ymax3,C) / 3

fejn:

Ymax1, Ymax2, Ymax3 = l-ogħla valur tad-duħħan medju ta’ Bessel ta’ 1 sekonda f’kull wieħed mit-tliet stadji ta’ tagħbija

Il-valur finali għandu jiġi kalkolat kif ġej:

SV = (0,43 × SVA) + (0,56 × SVB) + (0,01 × SVC)

[1] Il-punti tat-test għandhom ikunu magħżula billi jintużaw metodi statistiċi randomizzati approvati.

[2] Il-punti tat-test għandhom ikunu magħżula billi jintużaw metodi statistiċi randomizzati.

[3] Ibbażat fuq l-ekwivalent ta’ C1.

[4] Il-valur huwa validu biss għall-karburant ta’ referenza speċifikat fl-Anness IV.

--------------------------------------------------

Appendiċi 2

IĊ-ĊIKLU TAT- TEST TA’ L-ETC

1. PROĊEDURA TAL-MAPPING TAL-MAGNA

1.1. Determinazzjoni ta’ l-iskala ta’ Veloċità għall-mapping

Għall-ġenerazzjoni ta’ l-ETC fuq il-kompartiment tat-test, hemm bżonn li jsir il-mapping tal-magna qabel iċ-ċiklu tat-test sabiex tiġi determinata l-kurva veloċità vs. torque. Il-veloċitajiet minimi u massimi tal-mapping huma definiti kif ġej:

Veloċità minima tal-mapping = veloċità fl-idling

Veloċità massima tal-mapping = nhi × 1,02 jew il-veloċità fejn it-torque taħt tagħbija sħiħa jaqa’ għal żero, ikun liema jkun l-inqas wieħed

1.2. Kif issir il-power map tal-magna

Il-magna għandha tissaħħan sal-qawwa massima sabiex il-parametri tal-magna jkunu stabbilizzati skond ir-rakkomandazzjoni tal-fabbrikant u l-prattika tajba fl-inġinerija. Meta l-magna tkun stabbilizzata, il-mapping tal-magna għandu jsir kif ġej:

(a) għandha titneħħa t-tagħbija mill-magna, li għandha titħaddem bil-veloċità ta’ l-idling;

(b) il-magna għandha titħaddem bir-regolazzjoni ta’ tagħbija sħiħa tal-pompa ta’ l-injezzjoni bil-veloċità minima tal-mapping;

(ċ) il-veloċità tal-magna għandha tiġi miżjuda b’rata medja ta’ 8 ± 1 min-1 /s mill-veloċità tal-mapping minima sa dik massima. Il-veloċità tal-magna u l-punti tat-torque għandhom jiġu reġistrati b’rata ta’ kampjunament ta’ almenu punt wieħed kull sekonda.

1.3. Ġenerazzjoni ta’ Kurva tal-mapping

Il-punti kollha tad-data reġistrati skond it-Taqsima 1.2 għandhom jiġu konnessi permezz ta’ l-interpolazzjoni lineari bejn il-punti. Il-kurva tat-torque li tirriżulta hija l-kurva tal-mapping u għandha tintuża sabiex il-valuri normalizzati tat-torque taċ-ċiklu tal-magna jiġu konvertiti f’valuri attwali ta’ torque għaċ-ċiklu tat-test, kif deskritt fit-Taqsima 2.

1.4. Mapping alternattiv

Jekk xi fabbrikant iħoss li xi teknika tal-mapping ta’ hawn fuq hija perikoluża jew mhijiex rappreżentattiva għal kwalunkwe magna, tista’ tintuża teknika alternattiva tal-mapping. Il-metodi tekniċi alternattivi għandhom jissodisfaw l-iskop tal-proċeduri speċifikati tal-mapping sabiex jiġi determinat it-torque massimu possibbli fil-veloċitajiet tal-magna kollha milħuqa matul iċ-ċikli tat-test. Id-devjazzjonijiet mill-metodi tekniċi tal-mapping speċifikati f’din it-Taqsima għal raġunijiet tas-sigurta’ jew ta’ rappresentanza għandhom jiġu approvati mis-Servizz Tekniku flimkien mal-ġustifikazzjoni għall-użu tagħhom. Fl-ebda każ, madankollu, ma għandhom jintużaw sweeps kontinwi dixxendenti tal-veloċità tal-magna għall-magni li jkunu governati jew turbocharged.

1.5. Testijiet Replikati

Ma hemmx il-bżonn li jsir il-mapping ta’ magna qabel kull ċiklu tat-test. Għandu jsir il-mapping tal-magna mill-ġdid qabel iċ-ċiklu tat-test jekk:

- ikun għadda ammont mhux raġonevoli ta’ żmien mill-aħħar mapping, kif determinat mill-prattika tajba fl-inġinerija,

jew

- ikunu saru tibdiliet fiżiċi jew rikalibrazzjonijiet lill-magna li jistgħu jolqtu l-operazzjoni tal-magna.

2. ĠENERAZZJONI TAĊ-ĊIKLU TAT-TEST TA’ REFERENZA

Iċ-ċiklu transitorju ta’ test huwa deskritt fl-Appendiċi 3 ta’ dan l-Anness. Il-valuri normalizzatti għat-torque u għall-veloċità għandhom jinbidlu għall-valuri attwali, kif ġej, li jirriżultaw fiċ-ċiklu ta’ referenza.

2.1. Veloċità Attwali

Il-veloċità għandha tiġi denormalizzata billi tintuża l-ekwazzjoni li ġejja:

Veloċità attwali = % veloċità veloċità ta' riferenza – veloċità wiegfa100 + veloċità wiegfa

Il-veloċità ta’ referenza (nref) tikkorrispondi għall-100 % tal-valuri tal-veloċità speċifikati fl-iskeda tad-dinamometru tal-magna ta’ l-Appendiċi 3. Hija definita kif ġej (ara d-Dijagramma 1 ta’ l-Anness I):

nref = nlo + 95 % × nhi - nlo

fejn nhi u nlo ikunu speċifikati skond l-Anness I, Taqsima 2 jew determinati skond l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 1.1.

2.2. Torque Attwali

It- torque jiġi normalizzat għat-torque massimu fil-veloċità rispettiva. Il-valuri tat-torque taċ-ċiklu ta’ referenza għandhom jiġu denormalizzati, bl-użu tal-kurva tal-mapping determinata skond it-Taqsima 1.3, kif ġej:

Torque attwali = (% torque × torque mass. /100)

għall-veloċità attwali rispettiva kif determinata fit-Taqsima 2.1.

Il-valuri negattivi tat-torque tal-punti tat-tħaddim ("m") għandhom ikollhom, għall-finijiet tal-ġenerazzjoni taċ-ċiklu ta’ referenza, valuri denormalizzati determinati b’xi wieħed mill-metodi li ġejjin:

- 40 % negattiv tat-torque pożittiv disponibbli fil-punt assoċjat tal-veloċità,

- mapping tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna mill-veloċità tal-mapping minima sa dik massima,

- determinazzjoni tat-torque negattiv meħtieġ sabiex titħaddem il-magna bil-veloċità fl-idling u bil-veloċità ta’ referenza u interpolazzjoni lineari bejn dawn iż-żewġ punti.

2.3. Eżempju tal-Proċedura ta’ Denormalizzazzjoni

Bħala eżempju, il-punt tat-test li ġej għandu jiġi denormalizzat.

% veloċità = 43

% torque = 82

B’dawn il-valuri li ġejjin:

veloċità ta’ referenza = 2200 min- 1

veloċità fl-idling = 600 min- 1

jirriżulta,

veloċità attwali = (43 × (2200 – 600)/100) + 600 = 1288 min-1

torque attwali = (82 × 700/100) = 574 Nm

fejn it-torque massimu osservat mill-kurva tal-mapping fuq 1288 min-1 ikun ta’ 700 Nm.

3. IT-TEST RUN TA’ L-EMISSJONIJIET

Fuq it-talba tal-fabbrikant, jista’ jsir it-test dummy għall-kondizzjonament tal-magna u tas-sistema ta’ l-exhaust qabel iċ-ċiklu tal-kejl.

Il-magni li jaħdmu bl-NG u l-LPG għandu jsirilhom run-in permezz tat-test ETC. Il-magna għandha titħaddem tul minimu ta’ żewġ ċikli ETC u sakemm l-emissjoni ta’ CO imkejla tul ċiklu wieħed ta’ l-ETC ma taqbiżx b’aktar minn 10 % l-emissjoni CO imkejla tul iċ-ċiklu ETC ta’ qabel.

3.1. Preparazzjoni tal-Filtri Kampjunarji (Magni Diesel Biss)

Ta’ l-inqas siegħa qabel it-test, kull (par) filtru għandu jitpoġġa f’petri dish magħluq, iżda mhux siġillat u mpoġġi f’kompartiment għall-kejl għall-istabbilizzazzjoni. Fl-aħħar tal-perjodu ta’ l-istabbilizzazzjoni, kull (par) filtru għandu jintiżen u l-piż imnaqqas (tarat) għandu jiġi reġistrat. Il-(par) filtru imbagħad jiġi depożitat f’petri dish magħluq jew f’holder ta’ filtru siġillat sakemm ikun meħtieġ għall-ittestjar. Jekk il-(par) filtru ma jintużax fi żmien tmien sigħat mit-tneħħija tiegħu mill-kompartiment ta’ l-użin, għandu jiġi kondizzjonat u imwieżen mill-ġdid qabel l-użu.

3.2. Installazzjoni ta’ l-Apparat tal-Kejl

Is-sondi ta’ l-istrumentazzjoni u kampjunarji għandhom jiġu installati kif meħtieġ. It-tailpipe għandu jiġi mqabbad mas-sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ.

3.3. Startjar tas-Sistema ta’ Dilwizzjoni u tal-Magna

Is-sistema ta’ dilwizzjoni u l-magna għandhom jiġu startjati u msaħħna sakemm it-temperaturi u l-pressjonijiet kollha ikunu ġew stabbilizzati bil-qawwa massima skond ir-rakkomandazzjoni tal-fabbrikant u l-prattika tajba fl-inġinerija.

3.4. Startjar tas-Sistema tal-Kampjunament tal-Partikulati (Magni Diesel Biss)

Is-sistema tal-kampjunament tal-partikulati għandha tiġi startjata u titħaddem fuq il-bypass. Il-livell fl-isfond tal-partikulati ta’ l-arja tad-dilwizzjoni jista’ jiġi determinat billi l-arja tad-dilwizzjoni tiġi mgħoddija mill-filtri tal-partikulati. Jekk tintuża l-arja tad-dilwizzjoni filtrata, jista’ jsir kejl wieħed qabel jew wara t-test. Jekk l-arja tad-dilwizzjoni ma tkunx filtrata, jista’ jsir kejl fil-bidu jew fl-aħħar taċ-ċiklu, u jittieħed il-medju tal-valuri.

3.5. Aġġustament tas-Sistema ta’ Dilwizzjoni ta’ Fluss Sħiħ

Il-fluss totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit għandu jiġi regolat sabiex tiġi eliminata l-kondensazzjoni ta’ l-ilma fis-sistema, u sabiex tinkiseb temperatura massima mal-filtru ta’ 325 K (52 °C) jew anqas (ara l-Anness V, Taqsima 2.3.1, DT).

3.6. Kontroll ta’ l-analizzaturi

L-analizzaturi ta’ l-emissjoni għandhom jiġu regolati fuq żero u spanned. Jekk jintużaw boroż kampjunarji, dawn għandhom jiġu żvujtati.

3.7. Proċedura Ta’ Startjar Tal-Magna

Il-magna stabbilizata għanda tiġi startjata skond il-proċedura ta’ l-istartjar rakkomandata mill-fabbrikant fil-manwali tas-sid, billi jintużaw mutur ta’ l-istartjar tal-produzzjoni jew id-dinamometru. Wieħed jista’ jagħżel li jibda t-test b’mod dirett mill-fażi tal-prekondizzjonament tal-magna mingħajr ma tintefa l-magna, meta l-magna tilħaq il-veloċità ta l-idling.

3.8. Ċiklu ta’ test

3.8.1. Sekwenza tat-test

Is-sekwenza tat-test għandha tinbeda, jekk il-magna tilħaq il-veloċità ta’ l-idling. It-test għandu jsir skond iċ-ċiklu ta’ referenza kif dispost fit-Taqsima 2 ta’ dan l-Appendiċi. Il-command set points tal-veloċità u t-torque tal-magna għandhom jingħataw mal-5 Hz (10 Hz rakkomandati) jew akbar. Il-feedback tal-veloċità u t-torque tal-magna għandhom jiġu reġistrati ta’ l-inqas darba kull sekonda matul iċ-ċiklu tat-test, u s-sinjali jistgħu jiġu filtrati elettronikament.

3.8.2. Reazzjoni ta’ l-analizzatur

Fil-bidu tas-sekwenza tal-magna jew tat-test, jekk iċ-ċiklu jinbeda direttament mill-prekondizzjonament, l-apparat tal-kejl għandu jiġi startjat, simultanjament:

- jibda’ l-ġbir jew l-analiżi ta’ l-arja tad-dilwizzjoni

- jibda’ l-ġbir jew l-analiżi tal-gass ta’ l-exhaust dilwit

- jibda l-kejl ta’ l-ammont tal-gass ta’ l-exhaust dilwit (CVS) u tat-temperaturi u tal-pressjonijiet meħtieġa;

- tibda r-reġistrazzjoni tal-feedback data tal-veloċità u tat-torque tad-dinamometru.

L-HC u l-NOx għandhom jitkejlu kontinwament fil-passaġġ tad-dilwit bi frekwenza ta’ 2 Hz. Il-konċentrazzjonijiet medji għandhom jiġu determinati bl-integrazzjoni tas-sinjali ta’ l-analizzatur matul iċ-ċiklu tat-test. Il-ħin ta’ reazzjoni tas-sistema ma għandux ikun itwal minn 20 sekonda, u għandu jkun koordinat ma’ l-oxxillazzjonijiet tal-fluss CVS u mal-bilanċi tal-ħin tal-kampjunament/ taċ-ċiklu tat-test, jekk ikun hemm bżonn. Is-CO, CO2, NMHC u CH4 għandhom jiġu determinati bl-integrazzjoni jew bl-analiżi tal-konċentrazzjonijiet fil-borża kampjunarja, miġbura matul iċ-ċiklu. Il-konċentrazzjonijiet ta’ l-inkwinanti gassużi fl-arja tad-dilwizzjoni għandhom jiġu determinati bl-integrazzjoni jew bil-ġbir fil-borża ta’ l-isfond. Il-valuri l-oħra kollha għandhom jiġu reġistrati b’minimu ta’ kejl wieħed kull sekonda (1 Hz).

3.8.3. Kampjunament tal-Partikulati (Magni Diesel Biss)

Fil-bidu tas-sekwenza tal-magna jew tat-test, jekk iċ-ċiklu jinbeda direttament mill-prekondizzjonament, is-sistema tal-kampjunament tal-partikulati għandha tiġi trasferita minn by-pass għall-ġbir ta’ partikulati.

Jekk ma jintuża l-ebda kumpens tal-fluss, il-pompa jew il-pompi kampjunarji għandhom jiġu aġġustati sabiex ir-rata tal-fluss tul is-sonda tal-kampjunament tal-partikulati jew it-tubu tat-trasferiment jinżammu f’valur fil-limiti ta’ ± 5 % tar-rata stabbilita tal-fluss. Jekk jintuża kumpens għall-fluss (i.e. kontroll proporzjonali tal-fluss kampjunarju), għandu jintwera li l-proporzjon tal-fluss tal-passaġġ prinċipali għall-fluss kampjunarju tal-partikulati ma jinbidilx b’aktar minn ± 5 % tal-valur stabbilit tiegħu (barra l-ewwel 10 sekondi tal-kampjunament).

Nota:

Għall-operazzjoni tad-dilwizzjoni doppja, il-fluss kampjunarju jikkonsisti fid-differenza netta bejn ir-rata tal-fluss mill-filtri kampjunarji u r-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni sekondarja.

It-temperatura u l-pressjoni medji fil-misuratur(i) tal-gass jew fl-inlet ta’ l-istrumentazzjoni tal-fluss għandhom jiġu reġistrati. Jekk ir-rata stabbilita tal-fluss ma tistax tinżamm tul ċiklu komplet (fil-limiti ta’ ± 5 %) minħabba tagħbija ‘għolja’ ta’ partikulati fuq il-filtru, it-test għandu jiġi annullat. It-test għandu jerġa jsir permezz ta’ rata ta’ fluss aktar baxxa u/jew b’filtru ta’ dijametru akbar.

3.8.4. Stalling tal-magna

Jekk il-magna tieqaf f’xi punt matul iċ-ċiklu tat-test, il-magna għandha tiġi prekondizzjonata u terġa tiġi startjata, u t-test ripetut. Jekk ikun hemm xi malfunzjoni fi kwalunkwe apparat tat-test meħtieġ matul iċ-ċiklu tat-test, it-test għandu jiġi annullat.

3.8.5. Operazzjonijiet wara t-Test

Mat-tlestija tat-test, il-kejl tal-volum tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, il-fluss tal-gass fil-boroż tal-ġbir u l-pompa tal-kampjunament tal-partikulati għandhom jitwaqqfu. Fil-każ ta’ sistema ta’ analizzatur integranti, il-kampjunament għandu jitkompla sakemm il-ħinijiet ta’ reazzoni tas-sistema jkunu għaddew.

Il-konċentrazzjonijiet tal-boroż tal-ġbir, jekk jintużaw, għandhom jiġu analizzati mill-aktar fis possibbli u fi kwalunkwe każ mhux aktar tard minn 20 minuta wara t-tmiem taċ-ċiklu tat-test.

Wara t-test ta’ l-emissjoni, għandhom jintużaw gass żero u l-istess gass ta’ span għall-kontroll mill-ġdid ta’ l-analizzaturi. It-test jitqies bħala aċċettabbli jekk id-differenza bejn ir-riżultati ta’ qabel it-test u ta’ wara t-test tkun anqas minn 2 % tal-valur tal-gass ta’ span.

Għall-magni diesel biss, il-filtri tal-partikulati għandhom jerġgħu jitqiegħdu fil-kompartiment ta’ l-użin mhux aktar tard minn siegħa wara t-tlestija tat-test u għandhom jiġu kondizzjonati f’petri dish magħluq iżda mhux siġillat għal ta’ l-inqas siegħa, iżda mhux aktar minn 80 siegħa qabel il-kejl.

3.9. Verifika tat-Test Run

3.9.1. Data Shift

Sabiex jiġi minimizzat l-effett ta’ impreċiżjoni ta’ l-intervall tal-ħin bejn il-valuri tal-feedback u taċ-ċiklu ta’ referenza, is-sekwenza kollha tas-sinjali ta’ feedback tal-veloċità u tat-torque tal-magna tista’ tiġi avvanzata jew ittardjata fil-ħin fir-rigward tal-veloċità ta’ referenza u tas-sekwenza tat-torque. Jekk is-sinjali ta’ feedback juru bidla (shift), kemm il-veloċità kif ukoll it-torque għandhom jiġu aġġustati bl-istess ammont u fl-istess direzzjoni.

3.9.2. Kalkolu tal-Prestazzjoni fiċ-Ċiklu

Il-prestazzjoni attwali matul iċ-ċiklu Wact (kWh) għandha tiġi kalkolata bl-użu ta’ kull par ta’ valuri reġistrati ta’ feedback tal-veloċità u tat-torque tal-magna. Dan għandu jsir wara li sseħħ kwalunkwe bidla (shift) fid-data ta’ l-feedback, jekk jingħażel li jsir hekk. Il-prestazzjoni attwali matul iċ-ċiklu Wact tintuża għall-paragun għall-prestazzjoni taċ-ċiklu ta’ referenza Wref u għall-kalkolu ta’ l-emissjonijiet speċifiċi tal-brejk (ara t-Taqsimiet 4.4 u 5.2). L-istess metodoloġija għandha tintuża sabiex jiġu integrati kemm il-qawwa ta’ referenza tal-magna kif ukoll il-qawwa attwali tal-magna. Jekk għandhom jiġu determinati valuri bejn il-valuri viċini ta’ referenza jew il-valuri viċini mkejla, għandha tintuża l-interpolazzjoni lineari.

Fl-integrazzjoni tal-prestazzjoni taċ-ċiklu ta’ referenza u ta’ dik taċ-ċiklu attwali, il-valuri tat-torque negattivi kollha għandhom jiġu regolati ugwali għal żero u inklużi. Jekk issir l-integrazzjoni fi frekwenza ta’ anqas minn 5 Hertz, u jekk, matul kwalunkwe segment ta’ ħin, il-valur tat-torque imur mill-pożittiv għan-negattiv, jew viceversa, il-porzjoni negattiva għandha tiġi kalkolata u tiġi regolata ugwali għal żero. Il-porzjon pożittiv għandu jiġi inkluż fil-valur integrat.

Wact għandu jkun bejn - 15 % u + 5 % ta’ Wref

3.9.3. Statistika ta’ Validazzjoni taċ-Ċiklu tat-Test

Għandhom isiru rigressjonijiet lineari tal-valuri ta’ feedback fuq il-valuri ta’ referenza għandhom isiru għall-veloċità, għat- torque u għall-qawwa. Dan għandu jsir wara kwalunkwe bidla (shift) fid-data tal-feedback, jekk tingħażel din il-fakultà. Għandu jintuża l-metodu ta’ l-inqas kwadrati, bl-ekwazzjoni l-aktar adatta li jkollha l-forma:

y = mx + b

fejn:

y = valur (attwali) ta’ feedback tal-veloċità (min-1), torque (Nm), jew qawwa (kW)

m = pendenza tal-linja tar-rigressjoni

x = valur ta’ referenza tal-veloċità (min-1), torque (Nm), jew qawwa (kW)

b = interċettazzjoni y tal-linja tar-rigressjoni

L-erroneità standard ta’ l-istima (SE) ta’ y fuq x u l-koeffiċjent tad-determinazzjoni (r2) għandhom jiġu kalkolati għal kull linja ta’ rigressjoni.

Huwa rakkomandat li din l-analiżi ssir f’Hertz 1. Il-valuri negattivi kollha tat-torque ta’ referenza u l-valuri tal-feedback assoċjati għandhom jitħassru mill-kalkolu ta’ l-istatistika ta’ validazzjoni dwar it-torque u l-qawwa taċ-ċiklu. Sabiex test jitqies bħala validu, għandhom jintlaħqu l-kriterji tat-Tabella 6.

Tabella 6

Tolleranzi tal-linja ta’ rigressjoni

| Veloċità | Torque | Qawwa |

Erroneità standard ta’ l-istima (SE) ta’ Y fuq X | Mass 100 min–1 | Massimu ta’ 13 % (15 %) [1] tat-torque massimu tal-magna tal-mapping tal-qawwa | Massimu ta’ 8 % (15 %) [1] tal-qawwa massima tal-magna tal-mapping tal-qawwa |

Pendenza tal-linja ta’ rigressjoni, m | 0,95 sa 1,03 | 0,83–1,03 | 0,89–1,03(0,83–1,03) [1] |

Koeffiċjent tad-determinazzjoni, r2 | min 0,9700 (min 0,9500) [1] | min 0,8800 (min 0,7500) [1] | min 0,9100 (min 0,7500) [1] |

Interċettazzjoni y tal-linja ta’ rigressjoni, b | ± 50 min-1 | ± 20 Nm jew ± 2 % (± 20 Nm jew ± 3 %) tat-torque massimu, ikun x’ikun l-akbar [1] | ± 4 kW jew ± 2 % (± 4 kW jew ± 3 %) tal-qawwa massima ikun x’ikun l-akbar [1] |

Jista’ jsir tħassir ta’ punti mill-analizi tar-rigressjoni skond it-Tabella 7.

Tabella 7

Tħassir Permess ta’ Punti mill-Analiżi tar-Rigressjoni

Kondizzjonijiet | Punti li għandhom jitħassru |

Feedback dwar it-tagħbija sħiħa u tat-torque < referenza tat-torque | Torque u/jew qawwa |

Feedback dwar l-ebda tagħbija, mhux punt ta’ l- idling, u tat-torque > referenza tat-torque | Torque u/jew qawwa |

Ebda tagħbija/throttle magħluq, punt ta’ l-idling u veloċità > veloċità ta’ l-idling ta’ referenza | Veloċità u/jew qawwa |

4. KALKOLU TA’ L-EMISSJONIJIET GASSUŻI

4.1. Determinazzjoni tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit

Il-fluss totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit matul iċ-ċiklu (kg/test) għandu jiġi kalkolat mill-valuri tal-kejl matul iċ-ċiklu u d-data korrispondenti ta’ kalibrazzjoni ta’ l-istrument tal-kejl tal-fluss (V0 għal PDP jew KV għal CFV, kif determinat fl-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 2). Il-formoli li ġejjin għandhom jiġu applikati, jekk it-temperatura ta’ l-exhaust dilwit tinżamm kostanti matul iċ-ċiklu billi jintuża heat exchanger (± 6 K għal PDP-CVS, ± 11 K għal CFV-CVS, ara l-Anness V, Taqsima 2.3).

Għas-sistema PDP-CVS:

MTOTW = 1,293 × V0 × Np × (pB – p1) × 273 / (101,3 × T)

fejn:

MTOTW = massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi xotta matul iċ-ċiklu, kg

V0 = volum tal-gass ippompjat kull rivoluzzjoni taħt il-kondizzjonijiet tat-test, m3/rev

NP = rivoluzzjonijiet totali tal-pompa kull test

pB = pressjoni atmosferika fil-kompartiment tat-test, kPa

p1 = tnaqqis tal-pressjoni taħt l-atmosferika fl-inlet tal-pompa, kPa

T = temperatura medja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fl-inlet tal-pompa matul iċ-ċiklu, K

Għas-sistema CFV-CVS:

MTOTW = 1,293 × t × Kv × pA / T0,5

fejn:

MTOTW = massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi mxarrba matul iċ-ċiklu, kg

t = ħin taċ-ċiklu, sekondi

Kv = koeffiċjent ta’ kalibrazzjoni tal-venturi tal-fluss kritiku għall-kondizzjonijiet standard

pA = pressjoni assoluta fl-inlet tal-venturi, kPa

T = temperatura assoluta fl-inlet tal-venturi, K

Jekk tintuża sistema b’kumpens tal-fluss (i.e. mingħajr heat exchanger), l-emissjonijiet istantanji tal-massa għandhom jiġu kalkolati u integrati matul iċ-ċiklu. F’dan il-każ, il-massa istantanja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit għandha tiġi kalkolata kif ġej.

Għas-sistema PDP-CVS:

MTOTW,i = 1,293 × V0 × Np,i × (pB – p1) × 273 / (101,3 × T)

fejn:

MTOTW,i = massa istantanja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi mxarrba, kg

Np,i = rivoluzzjonijiet totali tal-pompa kull intervall ta’ ħin

Għas-sistema CFV-CVS:

MTOTW,i = 1,293 × Δti × Kv × pA / T0,5

fejn:

MTOTW,i = massa istantanja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fuq bażi xotta, kg

Δti = intervall ta’ ħin, sekondi

Jekk il-massa totali tal-kampjuni tal-partikulati (MSAM) u l-inkwinanti gassużi jaqbżu 0,5 % tal-fluss CVS totali (MTOTW), il-fluss CVS għandu jiġi korrett għal MSAM jew il-fluss tal-kampjuni tal-partikulati għandu jerġa lura għal CVS qabel l-istrument tal-kejl tal-fluss (PDP jew CFV).

4.2. Korrezzjoni NOx għall-Umdità

Billi l-emissjoni NOx tiddependi fuq il-kondizzjonijiet ta’ l-arja ambjentali, il-konċentrazzjoni NOx għandha tiġi korretta għall-umdità ta’ l-arja ambjentali bil-fatturi mogħtija fil-formoli li ġejjin:

(a) għall-magni diesel:

KH,D = 11 - 0,0182 × Ha - 10,71

(b) għall-magni tal-gass:

KH,G = 11 - 0,0329 × Ha - 10,71

fejn:

Ha = umdità ta’ l-ilma ta’ l-arja ta’ l-intake kull kg arja xotta

fejn:

Ha = 6,220 × Ra × papB - pa × Ra × 10-2

Ra = umdità relattiva ta’ l-arja ta’ l-intake, %

pa = pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni ta’ l-arja ta’ l-intake, kPa

pB = pressjoni totali barometrika, kPa

4.3. Kalkolu tal-Fluss tal-Massa ta’ l-Emissjoni

4.3.1. Sistemi bil-Fluss tal-Massa Kostanti

Għas-sistemi b’heat exchanger, il-massa ta’ l-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata mill-ekwazzjonijiet li ġejjin:

(1)NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,D × MTOT W magni diesel

(2)NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,G × MTOT W magni tal-gass

(3)COmass = 0,000966 × COconc × MTOT W

(4)HCmass = 0,000479 × HCconc × MTOT W magni diesel

(5)HCmass = 0,000502 × HCconc × MTOT W magni li jaħdmu bl-LPG

(6)NMHCmass = 0,000516 × NMHCconc × MTOT W magni li jaħdmu bl-NG

(7)CH4 mass = 0,000552 × CH4 conc × MTOT W magni li jaħdmu bl-NG

fejn:

NOx conc, COconc, HCconc [10], NMHCconc = konċentrazzjonijiet korretti medji ta’ l-isfond matul iċ-ċiklu mill-integrazzjoni (obbligatorju għall-NOx u HC) jew mill-kejl bil-borża, ppm

MTOTW = massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit kif determinata fit-Taqsima 4.1, kg

KH,D = fattur korrettiv ta’ l-umdità għall-magni diesel kif determinat fit-Taqsima 4.2

KH,G = fattur korrettiv ta’ l-umdità għall-magni tal-gass kif determinat fit-Taqsima 4.2

Il-konċentrazzjonijiet imkejla fuq bażi xotta għandhom jiġu konvertiti għal bażi mxarrba skond l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.2.

Id-determinazzjoni ta’ l-NMHCconc tiddependi fuq il-metodu wżat (ara l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3.3.4). Fiż-żewġ każijiet, il-konċentrazzjoni CH4 għandha tiġi determinata u mnaqqsa mill-konċentrazzjoni HC kif ġej:

(a) metodu GC

NMHCconc = HCconc – CH4 conc

(b) metodu NMC

NMHCconc = HCw/o Cutter × 1 - CEM - HCw CutterCEE - CEM

fejn:

HC(wCutter) = konċentrazzjoni HC bil-gass kampjunarju għaddej tul l-NMC

HC(w/oCutter) = konċentrazzjoni HC bil-gass kampjunarju ma jgħaddix mill-NMC

CEM = effiċjenza tal-metanu kif determinata fl-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.8.4.1

CEE = effiċjenza ta’ l-etanu kif determinata fl-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.8.4.2

4.3.1.1. Determinazzjoni tal-Konċentrazzjonijiet Korretti ta’ l-Isfond

Il-konċentrazzjonijiet medji ta’ l-isfond ta’ l-inkwinanti gassużi fl-arja tad-dilwizzjoni għandhom jitnaqqsu mill-konċentrazzjonijiet imkejla sabiex jinkisbu l-konċentrazzjonijiet netti ta’ l-inkwinanti. Il-valuri medji tal-konċentrazzjonijiet ta’ l-isfond jistgħu jiġu determinati bil-metodu tal-borża kampjunarja jew b’kejl kontinwu bl-integrazzjoni. Għandha tintuża l-formola li ġejja:

conc = conce - concd × 1 - 1DF

fejn:

conc = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, korreġut bl-ammont ta’ l-inkwinant rispettiv kontenut fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm

conce = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv imkejjel fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm

concd = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv imkejjel fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm

DF = fattur ta’ dilwizzjoni

Il-fattur ta’ dilwizzjoni għandu jiġi kalkolat kif ġej:

(a) għall-magni tal-gass li jaħdmu bid-diesel jew b’LPG

DF = FSCO2, conc e + HCconc e + COconc e × 10-4

(b) għall-magni tal-gass li jaħdmu bl-NG

DF = FSCO2, conc e + NMHCconc e + COconc e × 10-4

fejn:

CO2, conce = konċentrazzjoni CO2 fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, % vol

HCconce = konċentrazzjoni HC fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm C1

NMHCconce = konċentrazzjoni NMHC fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm C1

COconce = konċentrazzjoni CO fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm

FS = fattur stojkjometriku

Il-konċentrazzjonijiet imkejla fuq bażi xotta għandhom jiġu konvertiti għal bażi mxarrba skond l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.2.

Il-fattur stojkjometriku għandu jiġi kalkolat kif ġej:

FS = 100 × χ/χ + y / 2 + 3,76 × χ + y / 4

fejn:

x, y = kompożizzjoni tal-karburant CxHy

Alternattivament, jekk il-kompożizzjoni tal-karburant mhijiex magħrufa, jistgħu jintużaw il-fatturi stojkjometriċi li ġejjin:

FS (diesel) = 13,4

FS (LPG) = 11,6

FS (NG) = 9,5

4.3.2. Sistemi b’Kumpens għall-Fluss

Għas-sistemi mingħajr heat exchanger, il-massa ta’ l-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata bil-kalkolu ta’ l-emissjonijiet tal-massa istantanji u bl-integrazzjoni tal-valuri istantanji matul iċ-ċiklu. Minbarra dan, il-korrezzjoni ta’ l-isfond għandha tiġi applikata b’mod dirett għall-valur tal-konċentrazzjoni istantanja. Għandhom jintużaw l-formoli li ġejjin:

(1)NOx mass = Σi = 1n MTOTW,i × NOx conce,i × 0,001587 × KH,D - MTOTW × NOx concd × (1-1/DF) × 0,001587 × KH,D magni diesel

(2)NOx mass = Σi = 1n MTOTW,i × NOx conce,i × 0,001587 × KH,G - MTOTW × NOx concd × (1-1/DF) × 0,001587 × KH,G magni tal-gass

(3)COmass = Σi = 1n MTOTW,i × COconce,i × 0,000966 - MTOTW × COconcd × (1-1/DF) × 0,000966

(4)HCmass = Σi = 1n MTOTW,i × HCconce,i × 0,000479 - MTOTW × HCconcd × (1-1/DF) × 0,000479 magni diesel

(5)HCmass = Σi = 1n MTOTW,i × HCconce,i × 0,000502 - MTOTW × HCconcd × (1-1/DF) × 0,000502 magni LPG

(6)NMHCmass = Σi = 1n MTOTW,i × NMHCconce,i × 0,000516 - MTOTW × NMHCconcd × (1-1/DF) × 0,000516 magni NG

(7)CH4 mass = Σi = 1n MTOTW,i × CH4 conce,i × 0,000552 - MTOTW × CH4 concd × (1-1/DF) × 0,000552 magni NG

fejn:

conce = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv imkejjel fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm

concd = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv imkejjel fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm

MTOTW,i = massa istantanja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, (ara t-Taqsima 4.1), kg

MTOTW = massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit matul iċ-ċiklu (ara t-Taqsima 4.1), kg

KH,D = fattur korrettiv ta’ l-umdità għall-magni diesel kif determinat fit-Taqsima 4.2

KH,G = fattur korrettiv ta’ l-umdità għall-magni tal-gass kif determinat fit-Taqsima 4.2

DF = fattur ta’ dilwizzjoni kif determinat fit-Taqsima 4.3.1.1

4.4. Kalkolu ta’ l-Emissjonijiet Speċifiċi

L-emissjonijiet (g/kWh) għandhom jiġu kalkolati għall-komponenti individwali kollha bil-metodu li ġej:

NO‾x = NOx massWact (magni diesel u tal-gass)

CO‾ = COmassWact (magni diesel u tal-gass)

HC‾ = HCmassWact (magni tal-gass li jaħdmu bid-diesel u bl-LPG)

NMHC‾ = NMHCmassWact (magni tal-gass li jaħdmu bl-NG)

CH‾4 = CH4 massWact (magni tal-gass li jaħdmu bl-NG)

fejn:

Wact = prestazzjoni taċ-ċiklu attwali kif determinata fit-Taqsima 3.9.2, kWh

5. KALKOLU TA’ L-EMISSJONIJIET PARTIKULATI (MAGNI DIESEL BISS)

5.1. Kalkolu tal-Fluss tal-Massa

Il-massa tal-partikulati (g/test) għandha tiġi kalkolata kif ġej:

PTmass = Mf / MSAM × MTOTW / 1000

fejn:

Mf = massa tal-partikulati li tagħha jittieħed il-kampjun matul iċ-ċiklu, mg

MTOTW = massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit matul iċ-ċiklu kif determinata fit-Taqsima 4.1, kg

MSAM = massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit meħuda mill-passaġġ tad-dilwit għall-ġabra tal-partikulati, kg

Mf = Mf,p + Mf,b jekk imwieżna separatment, mg

Mf,p = massa tal-partikulati miġbura fuq il-filtru primarju, mg

Mf,b = massa tal-partikulati miġbura fuq il-filtru back up, mg

Jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni doppja, il-massa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni sekondarja għandha titnaqqas mill-massa totali tal-gass ta’ l-exhaust doppjament dilwit li tiegħu ittieħed il-kampjun mill-filtri tal-partikulati

MSAM = MTOT - MSEC

fejn:

MTOT = massa tal-gass ta’ l-exhaust doppjament dilwit mill-filtru tal-partikulati, kg

MSKE = massa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni sekondarja, kg

Il-livell fl-isfond tal-partikulati ta’ l-arja tad-dilwizzjoni jiġi determinat skond it-Taqsima 3.4, il-massa tal-partikulati tista’ tkun korretta fl-isfond. F’dan il-każ, il-massa tal-partikulati (g/test) għandha tiġi kalkolata kif ġej:

PTmass = MfMSAM - MdMDIL × 1 - 1DF × MTOT W1000

fejn:

Mf, MSAM, MTOTW = ara hawn fuq

MDIL = massa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni primarja li tagħha ttieħed il-kampjun permezz ta’ apparat tal-kampjunament tal-partikulati fl-isfond, kg

Md = massa tal-partikulati fl-isfond miġbura ta’ l-arja tad-dilwizzjoni primarja, mg

DF = fattur ta’ dilwizzjoni kif determinat fit-Taqsima 4.3.1.1

5.2. Kalkolu ta’ l-emissjoni speċifika

L-emissjoni tal-partikolat (g/kWh) għandha tiġi kalkolata kif ġej:

PT‾PTmassWact

fejn:

Wact = prestazzjoni taċ-ċiklu attwali kif determinata fit-Taqsima 3.9.2, kWh.

[1] Sal-1 ta’ Ottubru 2005, il-figuri indikati fil-parentesi jistgħu jintużaw għall-ittestjar ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magni tal-gass. (Qabel l-1 ta’ Ottubru 2004, il-Kummissjoni għandha tirrapporta dwar l-iżvilupp tat-teknoloġija tal-magna tal-gass sabiex tikkonferma jew timmodifika t-tolleranzi tal-linja ta’ rigressjoni li japplikaw għall-magni tal-gass mogħtija f’din it-Tabella.)

[10] Ibbażat fuq l-ekwivalenti ta’ C1.

--------------------------------------------------

Appendiċi 3

SKEDA TAD-DINAMOMETRU TAL-MAGNA ETC

"m" = motoring.

Ħin s | Veloċità normali % | Torque normali % |

1 | 0 | 0 |

2 | 0 | 0 |

3 | 0 | 0 |

4 | 0 | 0 |

5 | 0 | 0 |

6 | 0 | 0 |

7 | 0 | 0 |

8 | 0 | 0 |

9 | 0 | 0 |

10 | 0 | 0 |

11 | 0 | 0 |

12 | 0 | 0 |

13 | 0 | 0 |

14 | 0 | 0 |

15 | 0 | 0 |

16 | 0,1 | 1,5 |

17 | 23,1 | 21,5 |

18 | 12,6 | 28,5 |

19 | 21,8 | 71 |

20 | 19,7 | 76,8 |

21 | 54,6 | 80,9 |

22 | 71,3 | 4,9 |

23 | 55,9 | 18,1 |

24 | 72 | 85,4 |

25 | 86,7 | 61,8 |

26 | 51,7 | 0 |

27 | 53,4 | 48,9 |

28 | 34,2 | 87,6 |

29 | 45,5 | 92,7 |

30 | 54,6 | 99,5 |

31 | 64,5 | 96,8 |

32 | 71,7 | 85,4 |

33 | 79,4 | 54,8 |

34 | 89,7 | 99,4 |

35 | 57,4 | 0 |

36 | 59,7 | 30,6 |

37 | 90,1 | "m" |

38 | 82,9 | "m" |

39 | 51,3 | "m" |

40 | 28,5 | "m" |

41 | 29,3 | "m" |

42 | 26,7 | "m" |

43 | 20,4 | "m" |

44 | 14,1 | 0 |

45 | 6,5 | 0 |

46 | 0 | 0 |

47 | 0 | 0 |

48 | 0 | 0 |

49 | 0 | 0 |

50 | 0 | 0 |

51 | 0 | 0 |

52 | 0 | 0 |

53 | 0 | 0 |

54 | 0 | 0 |

55 | 0 | 0 |

56 | 0 | 0 |

57 | 0 | 0 |

58 | 0 | 0 |

59 | 0 | 0 |

60 | 0 | 0 |

61 | 0 | 0 |

62 | 25,5 | 11,1 |

63 | 28,5 | 20,9 |

64 | 32 | 73,9 |

65 | 4 | 82,3 |

66 | 34,5 | 80,4 |

67 | 64,1 | 86 |

68 | 58 | 0 |

69 | 50,3 | 83,4 |

70 | 66,4 | 99,1 |

71 | 81,4 | 99,6 |

72 | 88,7 | 73,4 |

73 | 52,5 | 0 |

74 | 46,4 | 58,5 |

75 | 48,6 | 90,9 |

76 | 55,2 | 99,4 |

77 | 62,3 | 99 |

78 | 68,4 | 91,5 |

79 | 74,5 | 73,7 |

80 | 38 | 0 |

81 | 41,8 | 89,6 |

82 | 47,1 | 99,2 |

83 | 52,5 | 99,8 |

84 | 56,9 | 80,8 |

85 | 58,3 | 11,8 |

86 | 56,2 | "m" |

87 | 52 | "m" |

88 | 43,3 | "m" |

89 | 36,1 | "m" |

90 | 27,6 | "m" |

91 | 21,1 | "m" |

92 | 8 | 0 |

93 | 0 | 0 |

94 | 0 | 0 |

95 | 0 | 0 |

96 | 0 | 0 |

97 | 0 | 0 |

98 | 0 | 0 |

99 | 0 | 0 |

100 | 0 | 0 |

101 | 0 | 0 |

102 | 0 | 0 |

103 | 0 | 0 |

104 | 0 | 0 |

105 | 0 | 0 |

106 | 0 | 0 |

107 | 0 | 0 |

108 | 11,6 | 14,8 |

109 | 0 | 0 |

110 | 27,2 | 74,8 |

111 | 17 | 76,9 |

112 | 36 | 78 |

113 | 59,7 | 86 |

114 | 80,8 | 17,9 |

115 | 49,7 | 0 |

116 | 65,6 | 86 |

117 | 78,6 | 72,2 |

118 | 64,9 | "m" |

119 | 44,3 | "m" |

120 | 51,4 | 83,4 |

121 | 58,1 | 97 |

122 | 69,3 | 99,3 |

123 | 72 | 20,8 |

124 | 72,1 | "m" |

125 | 65,3 | "m" |

126 | 64 | "m" |

127 | 59,7 | "m" |

128 | 52,8 | "m" |

129 | 45,9 | "m" |

130 | 38,7 | "m" |

131 | 32,4 | "m" |

132 | 27 | "m" |

133 | 21,7 | "m" |

134 | 19,1 | 0,4 |

135 | 34,7 | 14 |

136 | 16,4 | 48,6 |

137 | 0 | 11,2 |

138 | 1,2 | 2,1 |

139 | 30,1 | 19,3 |

140 | 30 | 73,9 |

141 | 54,4 | 74,4 |

142 | 77,2 | 55,6 |

143 | 58,1 | 0 |

144 | 45 | 82,1 |

145 | 68,7 | 98,1 |

146 | 85,7 | 67,2 |

147 | 60,2 | 0 |

148 | 59,4 | 98 |

149 | 72,7 | 99,6 |

150 | 79,9 | 45 |

151 | 44,3 | 0 |

152 | 41,5 | 84,4 |

153 | 56,2 | 98,2 |

154 | 65,7 | 99,1 |

155 | 74,4 | 84,7 |

156 | 54,4 | 0 |

157 | 47,9 | 89,7 |

158 | 54,5 | 99,5 |

159 | 62,7 | 96,8 |

160 | 62,3 | 0 |

161 | 46,2 | 54,2 |

162 | 44,3 | 83,2 |

163 | 48,2 | 13,3 |

164 | 51 | "m" |

165 | 50 | "m" |

166 | 49,2 | "m" |

167 | 49,3 | "m" |

168 | 49,9 | "m" |

169 | 51,6 | "m" |

170 | 49,7 | "m" |

171 | 48,5 | "m" |

172 | 50,3 | 72,5 |

173 | 51,1 | 84,5 |

174 | 54,6 | 64,8 |

175 | 56,6 | 76,5 |

176 | 58 | "m" |

177 | 53,6 | "m" |

178 | 40,8 | "m" |

179 | 32,9 | "m" |

180 | 26,3 | "m" |

181 | 20,9 | "m" |

182 | 10 | 0 |

183 | 0 | 0 |

184 | 0 | 0 |

185 | 0 | 0 |

186 | 0 | 0 |

187 | 0 | 0 |

188 | 0 | 0 |

189 | 0 | 0 |

190 | 0 | 0 |

191 | 0 | 0 |

192 | 0 | 0 |

193 | 0 | 0 |

194 | 0 | 0 |

195 | 0 | 0 |

196 | 0 | 0 |

197 | 0 | 0 |

198 | 0 | 0 |

199 | 0 | 0 |

200 | 0 | 0 |

201 | 0 | 0 |

202 | 0 | 0 |

203 | 0 | 0 |

204 | 0 | 0 |

205 | 0 | 0 |

206 | 0 | 0 |

207 | 0 | 0 |

208 | 0 | 0 |

209 | 0 | 0 |

210 | 0 | 0 |

211 | 0 | 0 |

212 | 0 | 0 |

213 | 0 | 0 |

214 | 0 | 0 |

215 | 0 | 0 |

216 | 0 | 0 |

217 | 0 | 0 |

218 | 0 | 0 |

219 | 0 | 0 |

220 | 0 | 0 |

221 | 0 | 0 |

222 | 0 | 0 |

223 | 0 | 0 |

224 | 0 | 0 |

225 | 21,2 | 62,7 |

226 | 30,8 | 75,1 |

227 | 5,9 | 82,7 |

228 | 34,6 | 80,3 |

229 | 59,9 | 87 |

230 | 84,3 | 86,2 |

231 | 68,7 | "m" |

232 | 43,6 | "m" |

233 | 41,5 | 85,4 |

234 | 49,9 | 94,3 |

235 | 60,8 | 99 |

236 | 70,2 | 99,4 |

237 | 81,1 | 92,4 |

238 | 49,2 | 0 |

239 | 56 | 86,2 |

240 | 56,2 | 99,3 |

241 | 61,7 | 99 |

242 | 69,2 | 99,3 |

243 | 74,1 | 99,8 |

244 | 72,4 | 8,4 |

245 | 71,3 | 0 |

246 | 71,2 | 9,1 |

247 | 67,1 | "m" |

248 | 65,5 | "m" |

249 | 64,4 | "m" |

250 | 62,9 | 25,6 |

251 | 62,2 | 35,6 |

252 | 62,9 | 24,4 |

253 | 58,8 | "m" |

254 | 56,9 | "m" |

255 | 54,5 | "m" |

256 | 51,7 | 17 |

257 | 56,2 | 78,7 |

258 | 59,5 | 94,7 |

259 | 65,5 | 99,1 |

260 | 71,2 | 99,5 |

261 | 76,6 | 99,9 |

262 | 79 | 0 |

263 | 52,9 | 97,5 |

264 | 53,1 | 99,7 |

265 | 59 | 99,1 |

266 | 62,2 | 99 |

267 | 65 | 99,1 |

268 | 69 | 83,1 |

269 | 69,9 | 28,4 |

270 | 70,6 | 12,5 |

271 | 68,9 | 8,4 |

272 | 69,8 | 9,1 |

273 | 69,6 | 7 |

274 | 65,7 | "m" |

275 | 67,1 | "m" |

276 | 66,7 | "m" |

277 | 65,6 | "m" |

278 | 64,5 | "m" |

279 | 62,9 | "m" |

280 | 59,3 | "m" |

281 | 54,1 | "m" |

282 | 51,3 | "m" |

283 | 47,9 | "m" |

284 | 43,6 | "m" |

285 | 39,4 | "m" |

286 | 34,7 | "m" |

287 | 29,8 | "m" |

288 | 20,9 | 73,4 |

289 | 36,9 | "m" |

290 | 35,5 | "m" |

291 | 20,9 | "m" |

292 | 49,7 | 11,9 |

293 | 42,5 | "m" |

294 | 32 | "m" |

295 | 23,6 | "m" |

296 | 19,1 | 0 |

297 | 15,7 | 73,5 |

298 | 25,1 | 76,8 |

299 | 34,5 | 81,4 |

300 | 44,1 | 87,4 |

301 | 52,8 | 98,6 |

302 | 63,6 | 99 |

303 | 73,6 | 99,7 |

304 | 62,2 | "m" |

305 | 29,2 | "m" |

306 | 46,4 | 22 |

307 | 47,3 | 13,8 |

308 | 47,2 | 12,5 |

309 | 47,9 | 11,5 |

310 | 47,8 | 35,5 |

311 | 49,2 | 83,3 |

312 | 52,7 | 96,4 |

313 | 57,4 | 99,2 |

314 | 61,8 | 99 |

315 | 66,4 | 60,9 |

316 | 65,8 | "m" |

317 | 59 | "m" |

318 | 50,7 | "m" |

319 | 41,8 | "m" |

320 | 34,7 | "m" |

321 | 28,7 | "m" |

322 | 25,2 | "m" |

323 | 43 | 24,8 |

324 | 38,7 | 0 |

325 | 48,1 | 31,9 |

326 | 40,3 | 61 |

327 | 42,4 | 52,1 |

328 | 46,4 | 47,7 |

329 | 46,9 | 30,7 |

330 | 46,1 | 23,1 |

331 | 45,7 | 23,2 |

332 | 45,5 | 31,9 |

333 | 46,4 | 73,6 |

334 | 51,3 | 60,7 |

335 | 51,3 | 51,1 |

336 | 53,2 | 46,8 |

337 | 53,9 | 50 |

338 | 53,4 | 52,1 |

339 | 53,8 | 45,7 |

340 | 50,6 | 22,1 |

341 | 47,8 | 26 |

342 | 41,6 | 17,8 |

343 | 38,7 | 29,8 |

344 | 35,9 | 71,6 |

345 | 34,6 | 47,3 |

346 | 34,8 | 80,3 |

347 | 35,9 | 87,2 |

348 | 38,8 | 90,8 |

349 | 41,5 | 94,7 |

350 | 47,1 | 99,2 |

351 | 53,1 | 99,7 |

352 | 46,4 | 0 |

353 | 42,5 | 0,7 |

354 | 43,6 | 58,6 |

355 | 47,1 | 87,5 |

356 | 54,1 | 99,5 |

357 | 62,9 | 99 |

358 | 72,6 | 99,6 |

359 | 82,4 | 99,5 |

360 | 88 | 99,4 |

361 | 46,4 | 0 |

362 | 53,4 | 95,2 |

363 | 58,4 | 99,2 |

364 | 61,5 | 99 |

365 | 64,8 | 99 |

366 | 68,1 | 99,2 |

367 | 73,4 | 99,7 |

368 | 73,3 | 29,8 |

369 | 73,5 | 14,6 |

370 | 68,3 | 0 |

371 | 45,4 | 49,9 |

372 | 47,2 | 75,7 |

373 | 44,5 | 9 |

374 | 47,8 | 10,3 |

375 | 46,8 | 15,9 |

376 | 46,9 | 12,7 |

377 | 46,8 | 8,9 |

378 | 46,1 | 6,2 |

379 | 46,1 | "m" |

380 | 45,5 | "m" |

381 | 44,7 | "m" |

382 | 43,8 | "m" |

383 | 41 | "m" |

384 | 41,1 | 6,4 |

385 | 38 | 6,3 |

386 | 35,9 | 0,3 |

387 | 33,5 | 0 |

388 | 53,1 | 48,9 |

389 | 48,3 | "m" |

390 | 49,9 | "m" |

391 | 48 | "m" |

392 | 45,3 | "m" |

393 | 41,6 | 3,1 |

394 | 44,3 | 79 |

395 | 44,3 | 89,5 |

396 | 43,4 | 98,8 |

397 | 44,3 | 98,9 |

398 | 43 | 98,8 |

399 | 42,2 | 98,8 |

400 | 42,7 | 98,8 |

401 | 45 | 99 |

402 | 43,6 | 98,9 |

403 | 42,2 | 98,8 |

404 | 44,8 | 99 |

405 | 43,4 | 98,8 |

406 | 45 | 99 |

407 | 42,2 | 54,3 |

408 | 61,2 | 31,9 |

409 | 56,3 | 72,3 |

410 | 59,7 | 99,1 |

411 | 62,3 | 99 |

412 | 67,9 | 99,2 |

413 | 69,5 | 99,3 |

414 | 73,1 | 99,7 |

415 | 77,7 | 99,8 |

416 | 79,7 | 99,7 |

417 | 82,5 | 99,5 |

418 | 85,3 | 99,4 |

419 | 86,6 | 99,4 |

420 | 89,4 | 99,4 |

421 | 62,2 | 0 |

422 | 52,7 | 96,4 |

423 | 50,2 | 99,8 |

424 | 49,3 | 99,6 |

425 | 52,2 | 99,8 |

426 | 51,3 | 100 |

427 | 51,3 | 100 |

428 | 51,1 | 100 |

429 | 51,1 | 100 |

430 | 51,8 | 99,9 |

431 | 51,3 | 100 |

432 | 51,1 | 100 |

433 | 51,3 | 100 |

434 | 52,3 | 99,8 |

435 | 52,9 | 99,7 |

436 | 53,8 | 99,6 |

437 | 51,7 | 99,9 |

438 | 53,5 | 99,6 |

439 | 52 | 99,8 |

440 | 51,7 | 99,9 |

441 | 53,2 | 99,7 |

442 | 54,2 | 99,5 |

443 | 55,2 | 99,4 |

444 | 53,8 | 99,6 |

445 | 53,1 | 99,7 |

446 | 55 | 99,4 |

447 | 57 | 99,2 |

448 | 61,5 | 99 |

449 | 59,4 | 5,7 |

450 | 59 | 0 |

451 | 57,3 | 59,8 |

452 | 64,1 | 99 |

453 | 70,9 | 90,5 |

454 | 58 | 0 |

455 | 41,5 | 59,8 |

456 | 44,1 | 92,6 |

457 | 46,8 | 99,2 |

458 | 47,2 | 99,3 |

459 | 51 | 100 |

460 | 53,2 | 99,7 |

461 | 53,1 | 99,7 |

462 | 55,9 | 53,1 |

463 | 53,9 | 13,9 |

464 | 52,5 | "m" |

465 | 51,7 | "m" |

466 | 51,5 | 52,2 |

467 | 52,8 | 80 |

468 | 54,9 | 95 |

469 | 57,3 | 99,2 |

470 | 60,7 | 99,1 |

471 | 62,4 | "m" |

472 | 60,1 | "m" |

473 | 53,2 | "m" |

474 | 44 | "m" |

475 | 35,2 | "m" |

476 | 30,5 | "m" |

477 | 26,5 | "m" |

478 | 22,5 | "m" |

479 | 20,4 | "m" |

480 | 19,1 | "m" |

481 | 19,1 | "m" |

482 | 13,4 | "m" |

483 | 6,7 | "m" |

484 | 3,2 | "m" |

485 | 14,3 | 63,8 |

486 | 34,1 | 0 |

487 | 23,9 | 75,7 |

488 | 31,7 | 79,2 |

489 | 32,1 | 19,4 |

490 | 35,9 | 5,8 |

491 | 36,6 | 0,8 |

492 | 38,7 | "m" |

493 | 38,4 | "m" |

494 | 39,4 | "m" |

495 | 39,7 | "m" |

496 | 40,5 | "m" |

497 | 40,8 | "m" |

498 | 39,7 | "m" |

499 | 39,2 | "m" |

500 | 38,7 | "m" |

501 | 32,7 | "m" |

502 | 30,1 | "m" |

503 | 21,9 | "m" |

504 | 12,8 | 0 |

505 | 0 | 0 |

506 | 0 | 0 |

507 | 0 | 0 |

508 | 0 | 0 |

509 | 0 | 0 |

510 | 0 | 0 |

511 | 0 | 0 |

512 | 0 | 0 |

513 | 0 | 0 |

514 | 30,5 | 25,6 |

515 | 19,7 | 56,9 |

516 | 16,3 | 45,1 |

517 | 27,2 | 4,6 |

518 | 21,7 | 1,3 |

519 | 29,7 | 28,6 |

520 | 36,6 | 73,7 |

521 | 61,3 | 59,5 |

522 | 40,8 | 0 |

523 | 36,6 | 27,8 |

524 | 39,4 | 80,4 |

525 | 51,3 | 88,9 |

526 | 58,5 | 11,1 |

527 | 60,7 | "m" |

528 | 54,5 | "m" |

529 | 51,3 | "m" |

530 | 45,5 | "m" |

531 | 40,8 | "m" |

532 | 38,9 | "m" |

533 | 36,6 | "m" |

534 | 36,1 | 72,7 |

535 | 44,8 | 78,9 |

536 | 51,6 | 91,1 |

537 | 59,1 | 99,1 |

538 | 66 | 99,1 |

539 | 75,1 | 99,9 |

540 | 81 | 8 |

541 | 39,1 | 0 |

542 | 53,8 | 89,7 |

543 | 59,7 | 99,1 |

544 | 64,8 | 99 |

545 | 70,6 | 96,1 |

546 | 72,6 | 19,6 |

547 | 72 | 6,3 |

548 | 68,9 | 0,1 |

549 | 67,7 | "m" |

550 | 66,8 | "m" |

551 | 64,3 | 16,9 |

552 | 64,9 | 7 |

553 | 63,6 | 12,5 |

554 | 63 | 7,7 |

555 | 64,4 | 38,2 |

556 | 63 | 11,8 |

557 | 63,6 | 0 |

558 | 63,3 | 5 |

559 | 60,1 | 9,1 |

560 | 61 | 8,4 |

561 | 59,7 | 0,9 |

562 | 58,7 | "m" |

563 | 56 | "m" |

564 | 53,9 | "m" |

565 | 52,1 | "m" |

566 | 49,9 | "m" |

567 | 46,4 | "m" |

568 | 43,6 | "m" |

569 | 40,8 | "m" |

570 | 37,5 | "m" |

571 | 27,8 | "m" |

572 | 17,1 | 0,6 |

573 | 12,2 | 0,9 |

574 | 11,5 | 1,1 |

575 | 8,7 | 0,5 |

576 | 8 | 0,9 |

577 | 5,3 | 0,2 |

578 | 4 | 0 |

579 | 3,9 | 0 |

580 | 0 | 0 |

581 | 0 | 0 |

582 | 0 | 0 |

583 | 0 | 0 |

584 | 0 | 0 |

585 | 0 | 0 |

586 | 0 | 0 |

587 | 8,7 | 22,8 |

588 | 16,2 | 49,4 |

589 | 23,6 | 56 |

590 | 21,1 | 56,1 |

591 | 23,6 | 56 |

592 | 46,2 | 68,8 |

593 | 68,4 | 61,2 |

594 | 58,7 | "m" |

595 | 31,6 | "m" |

596 | 19,9 | 8,8 |

597 | 32,9 | 70,2 |

598 | 43 | 79 |

599 | 57,4 | 98,9 |

600 | 72,1 | 73,8 |

601 | 53 | 0 |

602 | 48,1 | 86 |

603 | 56,2 | 99 |

604 | 65,4 | 98,9 |

605 | 72,9 | 99,7 |

606 | 67,5 | "m" |

607 | 39 | "m" |

608 | 41,9 | 38,1 |

609 | 44,1 | 80,4 |

610 | 46,8 | 99,4 |

611 | 48,7 | 99,9 |

612 | 50,5 | 99,7 |

613 | 52,5 | 90,3 |

614 | 51 | 1,8 |

615 | 50 | "m" |

616 | 49,1 | "m" |

617 | 47 | "m" |

618 | 43,1 | "m" |

619 | 39,2 | "m" |

620 | 40,6 | 0,5 |

621 | 41,8 | 53,4 |

622 | 44,4 | 65,1 |

623 | 48,1 | 67,8 |

624 | 53,8 | 99,2 |

625 | 58,6 | 98,9 |

626 | 63,6 | 98,8 |

627 | 68,5 | 99,2 |

628 | 72,2 | 89,4 |

629 | 77,1 | 0 |

630 | 57,8 | 79,1 |

631 | 60,3 | 98,8 |

632 | 61,9 | 98,8 |

633 | 63,8 | 98,8 |

634 | 64,7 | 98,9 |

635 | 65,4 | 46,5 |

636 | 65,7 | 44,5 |

637 | 65,6 | 3,5 |

638 | 49,1 | 0 |

639 | 50,4 | 73,1 |

640 | 50,5 | "m" |

641 | 51 | "m" |

642 | 49,4 | "m" |

643 | 49,2 | "m" |

644 | 48,6 | "m" |

645 | 47,5 | "m" |

646 | 46,5 | "m" |

647 | 46 | 11,3 |

648 | 45,6 | 42,8 |

649 | 47,1 | 83 |

650 | 46,2 | 99,3 |

651 | 47,9 | 99,7 |

652 | 49,5 | 99,9 |

653 | 50,6 | 99,7 |

654 | 51 | 99,6 |

655 | 53 | 99,3 |

656 | 54,9 | 99,1 |

657 | 55,7 | 99 |

658 | 56 | 99 |

659 | 56,1 | 9,3 |

660 | 55,6 | "m" |

661 | 55,4 | "m" |

662 | 54,9 | 51,3 |

663 | 54,9 | 59,8 |

664 | 54 | 39,3 |

665 | 53,8 | "m" |

666 | 52 | "m" |

667 | 50,4 | "m" |

668 | 50,6 | 0 |

669 | 49,3 | 41,7 |

670 | 50 | 73,2 |

671 | 50,4 | 99,7 |

672 | 51,9 | 99,5 |

673 | 53,6 | 99,3 |

674 | 54,6 | 99,1 |

675 | 56 | 99 |

676 | 55,8 | 99 |

677 | 58,4 | 98,9 |

678 | 59,9 | 98,8 |

679 | 60,9 | 98,8 |

680 | 63 | 98,8 |

681 | 64,3 | 98,9 |

682 | 64,8 | 64 |

683 | 65,9 | 46,5 |

684 | 66,2 | 28,7 |

685 | 65,2 | 1,8 |

686 | 65 | 6,8 |

687 | 63,6 | 53,6 |

688 | 62,4 | 82,5 |

689 | 61,8 | 98,8 |

690 | 59,8 | 98,8 |

691 | 59,2 | 98,8 |

692 | 59,7 | 98,8 |

693 | 61,2 | 98,8 |

694 | 62,2 | 49,4 |

695 | 62,8 | 37,2 |

696 | 63,5 | 46,3 |

697 | 64,7 | 72,3 |

698 | 64,7 | 72,3 |

699 | 65,4 | 77,4 |

700 | 66,1 | 69,3 |

701 | 64,3 | "m" |

702 | 64,3 | "m" |

703 | 63 | "m" |

704 | 62,2 | "m" |

705 | 61,6 | "m" |

706 | 62,4 | "m" |

707 | 62,2 | "m" |

708 | 61 | "m" |

709 | 58,7 | "m" |

710 | 55,5 | "m" |

711 | 51,7 | "m" |

712 | 49,2 | "m" |

713 | 48,8 | 40,4 |

714 | 47,9 | "m" |

715 | 46,2 | "m" |

716 | 45,6 | 9,8 |

717 | 45,6 | 34,5 |

718 | 45,5 | 37,1 |

719 | 43,8 | "m" |

720 | 41,9 | "m" |

721 | 41,3 | "m" |

722 | 41,4 | "m" |

723 | 41,2 | "m" |

724 | 41,8 | "m" |

725 | 41,8 | "m" |

726 | 43,2 | 17,4 |

727 | 45 | 29 |

728 | 44,2 | "m" |

729 | 43,9 | "m" |

730 | 38 | 10,7 |

731 | 56,8 | "m" |

732 | 57,1 | "m" |

733 | 52 | "m" |

734 | 44,4 | "m" |

735 | 40,2 | "m" |

736 | 39,2 | 16,5 |

737 | 38,9 | 73,2 |

738 | 39,9 | 89,8 |

739 | 42,3 | 98,6 |

740 | 43,7 | 98,8 |

741 | 45,5 | 99,1 |

742 | 45,6 | 99,2 |

743 | 48,1 | 99,7 |

744 | 49 | 100 |

745 | 49,8 | 99,9 |

746 | 49,8 | 99,9 |

747 | 51,9 | 99,5 |

748 | 52,3 | 99,4 |

749 | 53,3 | 99,3 |

750 | 52,9 | 99,3 |

751 | 54,3 | 99,2 |

752 | 55,5 | 99,1 |

753 | 56,7 | 99 |

754 | 61,7 | 98,8 |

755 | 64,3 | 47,4 |

756 | 64,7 | 1,8 |

757 | 66,2 | "m" |

758 | 49,1 | "m" |

759 | 52,1 | 46 |

760 | 52,6 | 61 |

761 | 52,9 | 0 |

762 | 52,3 | 20,4 |

763 | 54,2 | 56,7 |

764 | 55,4 | 59,8 |

765 | 56,1 | 49,2 |

766 | 56,8 | 33,7 |

767 | 57,2 | 96 |

768 | 58,6 | 98,9 |

769 | 59,5 | 98,8 |

770 | 61,2 | 98,8 |

771 | 62,1 | 98,8 |

772 | 62,7 | 98,8 |

773 | 62,8 | 98,8 |

774 | 64 | 98,9 |

775 | 63,2 | 46,3 |

776 | 62,4 | "m" |

777 | 60,3 | "m" |

778 | 58,7 | "m" |

779 | 57,2 | "m" |

780 | 56,1 | "m" |

781 | 56 | 9,3 |

782 | 55,2 | 26,3 |

783 | 54,8 | 42,8 |

784 | 55,7 | 47,1 |

785 | 56,6 | 52,4 |

786 | 58 | 50,3 |

787 | 58,6 | 20,6 |

788 | 58,7 | "m" |

789 | 59,3 | "m" |

790 | 58,6 | "m" |

791 | 60,5 | 9,7 |

792 | 59,2 | 9,6 |

793 | 59,9 | 9,6 |

794 | 59,6 | 9,6 |

795 | 59,9 | 6,2 |

796 | 59,9 | 9,6 |

797 | 60,5 | 13,1 |

798 | 60,3 | 20,7 |

799 | 59,9 | 31 |

800 | 60,5 | 42 |

801 | 61,5 | 52,5 |

802 | 60,9 | 51,4 |

803 | 61,2 | 57,7 |

804 | 62,8 | 98,8 |

805 | 63,4 | 96,1 |

806 | 64,6 | 45,4 |

807 | 64,1 | 5 |

808 | 63 | 3,2 |

809 | 62,7 | 14,9 |

810 | 63,5 | 35,8 |

811 | 64,1 | 73,3 |

812 | 64,3 | 37,4 |

813 | 64,1 | 21 |

814 | 63,7 | 21 |

815 | 62,9 | 18 |

816 | 62,4 | 32,7 |

817 | 61,7 | 46,2 |

818 | 59,8 | 45,1 |

819 | 57,4 | 43,9 |

820 | 54,8 | 42,8 |

821 | 54,3 | 65,2 |

822 | 52,9 | 62,1 |

823 | 52,4 | 30,6 |

824 | 50,4 | "m" |

825 | 48,6 | "m" |

826 | 47,9 | "m" |

827 | 46,8 | "m" |

828 | 46,9 | 9,4 |

829 | 49,5 | 41,7 |

830 | 50,5 | 37,8 |

831 | 52,3 | 20,4 |

832 | 54,1 | 30,7 |

833 | 56,3 | 41,8 |

834 | 58,7 | 26,5 |

835 | 57,3 | "m" |

836 | 59 | "m" |

837 | 59,8 | "m" |

838 | 60,3 | "m" |

839 | 61,2 | "m" |

840 | 61,8 | "m" |

841 | 62,5 | "m" |

842 | 62,4 | "m" |

843 | 61,5 | "m" |

844 | 63,7 | "m" |

845 | 61,9 | "m" |

846 | 61,6 | 29,7 |

847 | 60,3 | "m" |

848 | 59,2 | "m" |

849 | 57,3 | "m" |

850 | 52,3 | "m" |

851 | 49,3 | "m" |

852 | 47,3 | "m" |

853 | 46,3 | 38,8 |

854 | 46,8 | 35,1 |

855 | 46,6 | "m" |

856 | 44,3 | "m" |

857 | 43,1 | "m" |

858 | 42,4 | 2,1 |

859 | 41,8 | 2,4 |

860 | 43,8 | 68,8 |

861 | 44,6 | 89,2 |

862 | 46 | 99,2 |

863 | 46,9 | 99,4 |

864 | 47,9 | 99,7 |

865 | 50,2 | 99,8 |

866 | 51,2 | 99,6 |

867 | 52,3 | 99,4 |

868 | 53 | 99,3 |

869 | 54,2 | 99,2 |

870 | 55,5 | 99,1 |

871 | 56,7 | 99 |

872 | 57,3 | 98,9 |

873 | 58 | 98,9 |

874 | 60,5 | 31,1 |

875 | 60,2 | "m" |

876 | 60,3 | "m" |

877 | 60,5 | 6,3 |

878 | 61,4 | 19,3 |

879 | 60,3 | 1,2 |

880 | 60,5 | 2,9 |

881 | 61,2 | 34,1 |

882 | 61,6 | 13,2 |

883 | 61,5 | 16,4 |

884 | 61,2 | 16,4 |

885 | 61,3 | "m" |

886 | 63,1 | "m" |

887 | 63,2 | 4,8 |

888 | 62,3 | 22,3 |

889 | 62 | 38,5 |

890 | 61,6 | 29,6 |

891 | 61,6 | 26,6 |

892 | 61,8 | 28,1 |

893 | 62 | 29,6 |

894 | 62 | 16,3 |

895 | 61,1 | "m" |

896 | 61,2 | "m" |

897 | 60,7 | 19,2 |

898 | 60,7 | 32,5 |

899 | 60,9 | 17,8 |

900 | 60,1 | 19,2 |

901 | 59,3 | 38,2 |

902 | 59,9 | 45 |

903 | 59,4 | 32,4 |

904 | 59,2 | 23,5 |

905 | 59,5 | 40,8 |

906 | 58,3 | "m" |

907 | 58,2 | "m" |

908 | 57,6 | "m" |

909 | 57,1 | "m" |

910 | 57 | 0,6 |

911 | 57 | 26,3 |

912 | 56,5 | 29,2 |

913 | 56,3 | 20,5 |

914 | 56,1 | "m" |

915 | 55,2 | "m" |

916 | 54,7 | 17,5 |

917 | 55,2 | 29,2 |

918 | 55,2 | 29,2 |

919 | 55,9 | 16 |

920 | 55,9 | 26,3 |

921 | 56,1 | 36,5 |

922 | 55,8 | 19 |

923 | 55,9 | 9,2 |

924 | 55,8 | 21,9 |

925 | 56,4 | 42,8 |

926 | 56,4 | 38 |

927 | 56,4 | 11 |

928 | 56,4 | 35,1 |

929 | 54 | 7,3 |

930 | 53,4 | 5,4 |

931 | 52,3 | 27,6 |

932 | 52,1 | 32 |

933 | 52,3 | 33,4 |

934 | 52,2 | 34,9 |

935 | 52,8 | 60,1 |

936 | 53,7 | 69,7 |

937 | 54 | 70,7 |

938 | 55,1 | 71,7 |

939 | 55,2 | 46 |

940 | 54,7 | 12,6 |

941 | 52,5 | 0 |

942 | 51,8 | 24,7 |

943 | 51,4 | 43,9 |

944 | 50,9 | 71,1 |

945 | 51,2 | 76,8 |

946 | 50,3 | 87,5 |

947 | 50,2 | 99,8 |

948 | 50,9 | 100 |

949 | 49,9 | 99,7 |

950 | 50,9 | 100 |

951 | 49,8 | 99,7 |

952 | 50,4 | 99,8 |

953 | 50,4 | 99,8 |

954 | 49,7 | 99,7 |

955 | 51 | 100 |

956 | 50,3 | 99,8 |

957 | 50,2 | 99,8 |

958 | 49,9 | 99,7 |

959 | 50,9 | 100 |

960 | 50 | 99,7 |

961 | 50,2 | 99,8 |

962 | 50,2 | 99,8 |

963 | 49,9 | 99,7 |

964 | 50,4 | 99,8 |

965 | 50,2 | 99,8 |

966 | 50,3 | 99,8 |

967 | 49,9 | 99,7 |

968 | 51,1 | 100 |

969 | 50,6 | 99,9 |

970 | 49,9 | 99,7 |

971 | 49,6 | 99,6 |

972 | 49,4 | 99,6 |

973 | 49 | 99,5 |

974 | 49,8 | 99,7 |

975 | 50,9 | 100 |

976 | 50,4 | 99,8 |

977 | 49,8 | 99,7 |

978 | 49,1 | 99,5 |

979 | 50,4 | 99,8 |

980 | 49,8 | 99,7 |

981 | 49,3 | 99,5 |

982 | 49,1 | 99,5 |

983 | 49,9 | 99,7 |

984 | 49,1 | 99,5 |

985 | 50,4 | 99,8 |

986 | 50,9 | 100 |

987 | 51,4 | 99,9 |

988 | 51,5 | 99,9 |

989 | 52,2 | 99,7 |

990 | 52,8 | 74,1 |

991 | 53,3 | 46 |

992 | 53,6 | 36,4 |

993 | 53,4 | 33,5 |

994 | 53,9 | 58,9 |

995 | 55,2 | 73,8 |

996 | 55,8 | 52,4 |

997 | 55,7 | 9,2 |

998 | 55,8 | 2,2 |

999 | 56,4 | 33,6 |

1000 | 55,4 | "m" |

1001 | 55,2 | "m" |

1002 | 55,8 | 26,3 |

1003 | 55,8 | 23,3 |

1004 | 56,4 | 50,2 |

1005 | 57,6 | 68,3 |

1006 | 58,8 | 90,2 |

1007 | 59,9 | 98,9 |

1008 | 62,3 | 98,8 |

1009 | 63,1 | 74,4 |

1010 | 63,7 | 49,4 |

1011 | 63,3 | 9,8 |

1012 | 48 | 0 |

1013 | 47,9 | 73,5 |

1014 | 49,9 | 99,7 |

1015 | 49,9 | 48,8 |

1016 | 49,6 | 2,3 |

1017 | 49,9 | "m" |

1018 | 49,3 | "m" |

1019 | 49,7 | 47,5 |

1020 | 49,1 | "m" |

1021 | 49,4 | "m" |

1022 | 48,3 | "m" |

1023 | 49,4 | "m" |

1024 | 48,5 | "m" |

1025 | 48,7 | "m" |

1026 | 48,7 | "m" |

1027 | 49,1 | "m" |

1028 | 49 | "m" |

1029 | 49,8 | "m" |

1030 | 48,7 | "m" |

1031 | 48,5 | "m" |

1032 | 49,3 | 31,3 |

1033 | 49,7 | 45,3 |

1034 | 48,3 | 44,5 |

1035 | 49,8 | 61 |

1036 | 49,4 | 64,3 |

1037 | 49,8 | 64,4 |

1038 | 50,5 | 65,6 |

1039 | 50,3 | 64,5 |

1040 | 51,2 | 82,9 |

1041 | 50,5 | 86 |

1042 | 50,6 | 89 |

1043 | 50,4 | 81,4 |

1044 | 49,9 | 49,9 |

1045 | 49,1 | 20,1 |

1046 | 47,9 | 24 |

1047 | 48,1 | 36,2 |

1048 | 47,5 | 34,5 |

1049 | 46,9 | 30,3 |

1050 | 47,7 | 53,5 |

1051 | 46,9 | 61,6 |

1052 | 46,5 | 73,6 |

1053 | 48 | 84,6 |

1054 | 47,2 | 87,7 |

1055 | 48,7 | 80 |

1056 | 48,7 | 50,4 |

1057 | 47,8 | 38,6 |

1058 | 48,8 | 63,1 |

1059 | 47,4 | 5 |

1060 | 47,3 | 47,4 |

1061 | 47,3 | 49,8 |

1062 | 46,9 | 23,9 |

1063 | 46,7 | 44,6 |

1064 | 46,8 | 65,2 |

1065 | 46,9 | 60,4 |

1066 | 46,7 | 61,5 |

1067 | 45,5 | "m" |

1068 | 45,5 | "m" |

1069 | 44,2 | "m" |

1070 | 43 | "m" |

1071 | 42,5 | "m" |

1072 | 41 | "m" |

1073 | 39,9 | "m" |

1074 | 39,9 | 38,2 |

1075 | 40,1 | 48,1 |

1076 | 39,9 | 48 |

1077 | 39,4 | 59,3 |

1078 | 43,8 | 19,8 |

1079 | 52,9 | 0 |

1080 | 52,8 | 88,9 |

1081 | 53,4 | 99,5 |

1082 | 54,7 | 99,3 |

1083 | 56,3 | 99,1 |

1084 | 57,5 | 99 |

1085 | 59 | 98,9 |

1086 | 59,8 | 98,9 |

1087 | 60,1 | 98,9 |

1088 | 61,8 | 48,3 |

1089 | 61,8 | 55,6 |

1090 | 61,7 | 59,8 |

1091 | 62 | 55,6 |

1092 | 62,3 | 29,6 |

1093 | 62 | 19,3 |

1094 | 61,3 | 7,9 |

1095 | 61,1 | 19,2 |

1096 | 61,2 | 43 |

1097 | 61,1 | 59,7 |

1098 | 61,1 | 98,8 |

1099 | 61,3 | 98,8 |

1100 | 61,3 | 26,6 |

1101 | 60,4 | "m" |

1102 | 58,8 | "m" |

1103 | 57,7 | "m" |

1104 | 56 | "m" |

1105 | 54,7 | "m" |

1106 | 53,3 | "m" |

1107 | 52,6 | 23,2 |

1108 | 53,4 | 84,2 |

1109 | 53,9 | 99,4 |

1110 | 54,9 | 99,3 |

1111 | 55,8 | 99,2 |

1112 | 57,1 | 99 |

1113 | 56,5 | 99,1 |

1114 | 58,9 | 98,9 |

1115 | 58,7 | 98,9 |

1116 | 59,8 | 98,9 |

1117 | 61 | 98,8 |

1118 | 60,7 | 19,2 |

1119 | 59,4 | "m" |

1120 | 57,9 | "m" |

1121 | 57,6 | "m" |

1122 | 56,3 | "m" |

1123 | 55 | "m" |

1124 | 53,7 | "m" |

1125 | 52,1 | "m" |

1126 | 51,1 | "m" |

1127 | 49,7 | 25,8 |

1128 | 49,1 | 46,1 |

1129 | 48,7 | 46,9 |

1130 | 48,2 | 46,7 |

1131 | 48 | 70 |

1132 | 48 | 70 |

1133 | 47,2 | 67,6 |

1134 | 47,3 | 67,6 |

1135 | 46,6 | 74,7 |

1136 | 47,4 | 13 |

1137 | 46,3 | "m" |

1138 | 45,4 | "m" |

1139 | 45,5 | 24,8 |

1140 | 44,8 | 73,8 |

1141 | 46,6 | 99 |

1142 | 46,3 | 98,9 |

1143 | 48,5 | 99,4 |

1144 | 49,9 | 99,7 |

1145 | 49,1 | 99,5 |

1146 | 49,1 | 99,5 |

1147 | 51 | 100 |

1148 | 51,5 | 99,9 |

1149 | 50,9 | 100 |

1150 | 51,6 | 99,9 |

1151 | 52,1 | 99,7 |

1152 | 50,9 | 100 |

1153 | 52,2 | 99,7 |

1154 | 51,5 | 98,3 |

1155 | 51,5 | 47,2 |

1156 | 50,8 | 78,4 |

1157 | 50,3 | 83 |

1158 | 50,3 | 31,7 |

1159 | 49,3 | 31,3 |

1160 | 48,8 | 21,5 |

1161 | 47,8 | 59,4 |

1162 | 48,1 | 77,1 |

1163 | 48,4 | 87,6 |

1164 | 49,6 | 87,5 |

1165 | 51 | 81,4 |

1166 | 51,6 | 66,7 |

1167 | 53,3 | 63,2 |

1168 | 55,2 | 62 |

1169 | 55,7 | 43,9 |

1170 | 56,4 | 30,7 |

1171 | 56,8 | 23,4 |

1172 | 57 | "m" |

1173 | 57,6 | "m" |

1174 | 56,9 | "m" |

1175 | 56,4 | 4 |

1176 | 57 | 23,4 |

1177 | 56,4 | 41,7 |

1178 | 57 | 49,2 |

1179 | 57,7 | 56,6 |

1180 | 58,6 | 56,6 |

1181 | 58,9 | 64 |

1182 | 59,4 | 68,2 |

1183 | 58,8 | 71,4 |

1184 | 60,1 | 71,3 |

1185 | 60,6 | 79,1 |

1186 | 60,7 | 83,3 |

1187 | 60,7 | 77,1 |

1188 | 60 | 73,5 |

1189 | 60,2 | 55,5 |

1190 | 59,7 | 54,4 |

1191 | 59,8 | 73,3 |

1192 | 59,8 | 77,9 |

1193 | 59,8 | 73,9 |

1194 | 60 | 76,5 |

1195 | 59,5 | 82,3 |

1196 | 59,9 | 82,8 |

1197 | 59,8 | 65,8 |

1198 | 59 | 48,6 |

1199 | 58,9 | 62,2 |

1200 | 59,1 | 70,4 |

1201 | 58,9 | 62,1 |

1202 | 58,4 | 67,4 |

1203 | 58,7 | 58,9 |

1204 | 58,3 | 57,7 |

1205 | 57,5 | 57,8 |

1206 | 57,2 | 57,6 |

1207 | 57,1 | 42,6 |

1208 | 57 | 70,1 |

1209 | 56,4 | 59,6 |

1210 | 56,7 | 39 |

1211 | 55,9 | 68,1 |

1212 | 56,3 | 79,1 |

1213 | 56,7 | 89,7 |

1214 | 56 | 89,4 |

1215 | 56 | 93,1 |

1216 | 56,4 | 93,1 |

1217 | 56,7 | 94,4 |

1218 | 56,9 | 94,8 |

1219 | 57 | 94,1 |

1220 | 57,7 | 94,3 |

1221 | 57,5 | 93,7 |

1222 | 58,4 | 93,2 |

1223 | 58,7 | 93,2 |

1224 | 58,2 | 93,7 |

1225 | 58,5 | 93,1 |

1226 | 58,8 | 86,2 |

1227 | 59 | 72,9 |

1228 | 58,2 | 59,9 |

1229 | 57,6 | 8,5 |

1230 | 57,1 | 47,6 |

1231 | 57,2 | 74,4 |

1232 | 57 | 79,1 |

1233 | 56,7 | 67,2 |

1234 | 56,8 | 69,1 |

1235 | 56,9 | 71,3 |

1236 | 57 | 77,3 |

1237 | 57,4 | 78,2 |

1238 | 57,3 | 70,6 |

1239 | 57,7 | 64 |

1240 | 57,5 | 55,6 |

1241 | 58,6 | 49,6 |

1242 | 58,2 | 41,1 |

1243 | 58,8 | 40,6 |

1244 | 58,3 | 21,1 |

1245 | 58,7 | 24,9 |

1246 | 59,1 | 24,8 |

1247 | 58,6 | "m" |

1248 | 58,8 | "m" |

1249 | 58,8 | "m" |

1250 | 58,7 | "m" |

1251 | 59,1 | "m" |

1252 | 59,1 | "m" |

1253 | 59,4 | "m" |

1254 | 60,6 | 2,6 |

1255 | 59,6 | "m" |

1256 | 60,1 | "m" |

1257 | 60,6 | "m" |

1258 | 59,6 | 4,1 |

1259 | 60,7 | 7,1 |

1260 | 60,5 | "m" |

1261 | 59,7 | "m" |

1262 | 59,6 | "m" |

1263 | 59,8 | "m" |

1264 | 59,6 | 4,9 |

1265 | 60,1 | 5,9 |

1266 | 59,9 | 6,1 |

1267 | 59,7 | "m" |

1268 | 59,6 | "m" |

1269 | 59,7 | 22 |

1270 | 59,8 | 10,3 |

1271 | 59,9 | 10 |

1272 | 60,6 | 6,2 |

1273 | 60,5 | 7,3 |

1274 | 60,2 | 14,8 |

1275 | 60,6 | 8,2 |

1276 | 60,6 | 5,5 |

1277 | 61 | 14,3 |

1278 | 61 | 12 |

1279 | 61,3 | 34,2 |

1280 | 61,2 | 17,1 |

1281 | 61,5 | 15,7 |

1282 | 61 | 9,5 |

1283 | 61,1 | 9,2 |

1284 | 60,5 | 4,3 |

1285 | 60,2 | 7,8 |

1286 | 60,2 | 5,9 |

1287 | 60,2 | 5,3 |

1288 | 59,9 | 4,6 |

1289 | 59,4 | 21,5 |

1290 | 59,6 | 15,8 |

1291 | 59,3 | 10,1 |

1292 | 58,9 | 9,4 |

1293 | 58,8 | 9 |

1294 | 58,9 | 35,4 |

1295 | 58,9 | 30,7 |

1296 | 58,9 | 25,9 |

1297 | 58,7 | 22,9 |

1298 | 58,7 | 24,4 |

1299 | 59,3 | 61 |

1300 | 60,1 | 56 |

1301 | 60,5 | 50,6 |

1302 | 59,5 | 16,2 |

1303 | 59,7 | 50 |

1304 | 59,7 | 31,4 |

1305 | 60,1 | 43,1 |

1306 | 60,8 | 38,4 |

1307 | 60,9 | 40,2 |

1308 | 61,3 | 49,7 |

1309 | 61,8 | 45,9 |

1310 | 62 | 45,9 |

1311 | 62,2 | 45,8 |

1312 | 62,6 | 46,8 |

1313 | 62,7 | 44,3 |

1314 | 62,9 | 44,4 |

1315 | 63,1 | 43,7 |

1316 | 63,5 | 46,1 |

1317 | 63,6 | 40,7 |

1318 | 64,3 | 49,5 |

1319 | 63,7 | 27 |

1320 | 63,8 | 15 |

1321 | 63,6 | 18,7 |

1322 | 63,4 | 8,4 |

1323 | 63,2 | 8,7 |

1324 | 63,3 | 21,6 |

1325 | 62,9 | 19,7 |

1326 | 63 | 22,1 |

1327 | 63,1 | 20,3 |

1328 | 61,8 | 19,1 |

1329 | 61,6 | 17,1 |

1330 | 61 | 0 |

1331 | 61,2 | 22 |

1332 | 60,8 | 40,3 |

1333 | 61,1 | 34,3 |

1334 | 60,7 | 16,1 |

1335 | 60,6 | 16,6 |

1336 | 60,5 | 18,5 |

1337 | 60,6 | 29,8 |

1338 | 60,9 | 19,5 |

1339 | 60,9 | 22,3 |

1340 | 61,4 | 35,8 |

1341 | 61,3 | 42,9 |

1342 | 61,5 | 31 |

1343 | 61,3 | 19,2 |

1344 | 61 | 9,3 |

1345 | 60,8 | 44,2 |

1346 | 60,9 | 55,3 |

1347 | 61,2 | 56 |

1348 | 60,9 | 60,1 |

1349 | 60,7 | 59,1 |

1350 | 60,9 | 56,8 |

1351 | 60,7 | 58,1 |

1352 | 59,6 | 78,4 |

1353 | 59,6 | 84,6 |

1354 | 59,4 | 66,6 |

1355 | 59,3 | 75,5 |

1356 | 58,9 | 49,6 |

1357 | 59,1 | 75,8 |

1358 | 59 | 77,6 |

1359 | 59 | 67,8 |

1360 | 59 | 56,7 |

1361 | 58,8 | 54,2 |

1362 | 58,9 | 59,6 |

1363 | 58,9 | 60,8 |

1364 | 59,3 | 56,1 |

1365 | 58,9 | 48,5 |

1366 | 59,3 | 42,9 |

1367 | 59,4 | 41,4 |

1368 | 59,6 | 38,9 |

1369 | 59,4 | 32,9 |

1370 | 59,3 | 30,6 |

1371 | 59,4 | 30 |

1372 | 59,4 | 25,3 |

1373 | 58,8 | 18,6 |

1374 | 59,1 | 18 |

1375 | 58,5 | 10,6 |

1376 | 58,8 | 10,5 |

1377 | 58,5 | 8,2 |

1378 | 58,7 | 13,7 |

1379 | 59,1 | 7,8 |

1380 | 59,1 | 6 |

1381 | 59,1 | 6 |

1382 | 59,4 | 13,1 |

1383 | 59,7 | 22,3 |

1384 | 60,7 | 10,5 |

1385 | 59,8 | 9,8 |

1386 | 60,2 | 8,8 |

1387 | 59,9 | 8,7 |

1388 | 61 | 9,1 |

1389 | 60,6 | 28,2 |

1390 | 60,6 | 22 |

1391 | 59,6 | 23,2 |

1392 | 59,6 | 19 |

1393 | 60,6 | 38,4 |

1394 | 59,8 | 41,6 |

1395 | 60 | 47,3 |

1396 | 60,5 | 55,4 |

1397 | 60,9 | 58,7 |

1398 | 61,3 | 37,9 |

1399 | 61,2 | 38,3 |

1400 | 61,4 | 58,7 |

1401 | 61,3 | 51,3 |

1402 | 61,4 | 71,1 |

1403 | 61,1 | 51 |

1404 | 61,5 | 56,6 |

1405 | 61 | 60,6 |

1406 | 61,1 | 75,4 |

1407 | 61,4 | 69,4 |

1408 | 61,6 | 69,9 |

1409 | 61,7 | 59,6 |

1410 | 61,8 | 54,8 |

1411 | 61,6 | 53,6 |

1412 | 61,3 | 53,5 |

1413 | 61,3 | 52,9 |

1414 | 61,2 | 54,1 |

1415 | 61,3 | 53,2 |

1416 | 61,2 | 52,2 |

1417 | 61,2 | 52,3 |

1418 | 61 | 48 |

1419 | 60,9 | 41,5 |

1420 | 61 | 32,2 |

1421 | 60,7 | 22 |

1422 | 60,7 | 23,3 |

1423 | 60,8 | 38,8 |

1424 | 61 | 40,7 |

1425 | 61 | 30,6 |

1426 | 61,3 | 62,6 |

1427 | 61,7 | 55,9 |

1428 | 62,3 | 43,4 |

1429 | 62,3 | 37,4 |

1430 | 62,3 | 35,7 |

1431 | 62,8 | 34,4 |

1432 | 62,8 | 31,5 |

1433 | 62,9 | 31,7 |

1434 | 62,9 | 29,9 |

1435 | 62,8 | 29,4 |

1436 | 62,7 | 28,7 |

1437 | 61,5 | 14,7 |

1438 | 61,9 | 17,2 |

1439 | 61,5 | 6,1 |

1440 | 61 | 9,9 |

1441 | 60,9 | 4,8 |

1442 | 60,6 | 11,1 |

1443 | 60,3 | 6,9 |

1444 | 60,8 | 7 |

1445 | 60,2 | 9,2 |

1446 | 60,5 | 21,7 |

1447 | 60,2 | 22,4 |

1448 | 60,7 | 31,6 |

1449 | 60,9 | 28,9 |

1450 | 59,6 | 21,7 |

1451 | 60,2 | 18 |

1452 | 59,5 | 16,7 |

1453 | 59,8 | 15,7 |

1454 | 59,6 | 15,7 |

1455 | 59,3 | 15,7 |

1456 | 59 | 7,5 |

1457 | 58,8 | 7,1 |

1458 | 58,7 | 16,5 |

1459 | 59,2 | 50,7 |

1460 | 59,7 | 60,2 |

1461 | 60,4 | 44 |

1462 | 60,2 | 35,3 |

1463 | 60,4 | 17,1 |

1464 | 59,9 | 13,5 |

1465 | 59,9 | 12,8 |

1466 | 59,6 | 14,8 |

1467 | 59,4 | 15,9 |

1468 | 59,4 | 22 |

1469 | 60,4 | 38,4 |

1470 | 59,5 | 38,8 |

1471 | 59,3 | 31,9 |

1472 | 60,9 | 40,8 |

1473 | 60,7 | 39 |

1474 | 60,9 | 30,1 |

1475 | 61 | 29,3 |

1476 | 60,6 | 28,4 |

1477 | 60,9 | 36,3 |

1478 | 60,8 | 30,5 |

1479 | 60,7 | 26,7 |

1480 | 60,1 | 4,7 |

1481 | 59,9 | 0 |

1482 | 60,4 | 36,2 |

1483 | 60,7 | 32,5 |

1484 | 59,9 | 3,1 |

1485 | 59,7 | "m" |

1486 | 59,5 | "m" |

1487 | 59,2 | "m" |

1488 | 58,8 | 0,6 |

1489 | 58,7 | "m" |

1490 | 58,7 | "m" |

1491 | 57,9 | "m" |

1492 | 58,2 | "m" |

1493 | 57,6 | "m" |

1494 | 58,3 | 9,5 |

1495 | 57,2 | 6 |

1496 | 57,4 | 27,3 |

1497 | 58,3 | 59,9 |

1498 | 58,3 | 7,3 |

1499 | 58,8 | 21,7 |

1500 | 58,8 | 38,9 |

1501 | 59,4 | 26,2 |

1502 | 59,1 | 25,5 |

1503 | 59,1 | 26 |

1504 | 59 | 39,1 |

1505 | 59,5 | 52,3 |

1506 | 59,4 | 31 |

1507 | 59,4 | 27 |

1508 | 59,4 | 29,8 |

1509 | 59,4 | 23,1 |

1510 | 58,9 | 16 |

1511 | 59 | 31,5 |

1512 | 58,8 | 25,9 |

1513 | 58,9 | 40,2 |

1514 | 58,8 | 28,4 |

1515 | 58,9 | 38,9 |

1516 | 59,1 | 35,3 |

1517 | 58,8 | 30,3 |

1518 | 59 | 19 |

1519 | 58,7 | 3 |

1520 | 57,9 | 0 |

1521 | 58 | 2,4 |

1522 | 57,1 | "m" |

1523 | 56,7 | "m" |

1524 | 56,7 | 5,3 |

1525 | 56,6 | 2,1 |

1526 | 56,8 | "m" |

1527 | 56,3 | "m" |

1528 | 56,3 | "m" |

1529 | 56 | "m" |

1530 | 56,7 | "m" |

1531 | 56,6 | 3,8 |

1532 | 56,9 | "m" |

1533 | 56,9 | "m" |

1534 | 57,4 | "m" |

1535 | 57,4 | "m" |

1536 | 58,3 | 13,9 |

1537 | 58,5 | "m" |

1538 | 59,1 | "m" |

1539 | 59,4 | "m" |

1540 | 59,6 | "m" |

1541 | 59,5 | "m" |

1542 | 59,6 | 0,5 |

1543 | 59,3 | 9,2 |

1544 | 59,4 | 11,2 |

1545 | 59,1 | 26,8 |

1546 | 59 | 11,7 |

1547 | 58,8 | 6,4 |

1548 | 58,7 | 5 |

1549 | 57,5 | "m" |

1550 | 57,4 | "m" |

1551 | 57,1 | 1,1 |

1552 | 57,1 | 0 |

1553 | 57 | 4,5 |

1554 | 57,1 | 3,7 |

1555 | 57,3 | 3,3 |

1556 | 57,3 | 16,8 |

1557 | 58,2 | 29,3 |

1558 | 58,7 | 12,5 |

1559 | 58,3 | 12,2 |

1560 | 58,6 | 12,7 |

1561 | 59 | 13,6 |

1562 | 59,8 | 21,9 |

1563 | 59,3 | 20,9 |

1564 | 59,7 | 19,2 |

1565 | 60,1 | 15,9 |

1566 | 60,7 | 16,7 |

1567 | 60,7 | 18,1 |

1568 | 60,7 | 40,6 |

1569 | 60,7 | 59,7 |

1570 | 61,1 | 66,8 |

1571 | 61,1 | 58,8 |

1572 | 60,8 | 64,7 |

1573 | 60,1 | 63,6 |

1574 | 60,7 | 83,2 |

1575 | 60,4 | 82,2 |

1576 | 60 | 80,5 |

1577 | 59,9 | 78,7 |

1578 | 60,8 | 67,9 |

1579 | 60,4 | 57,7 |

1580 | 60,2 | 60,6 |

1581 | 59,6 | 72,7 |

1582 | 59,9 | 73,6 |

1583 | 59,8 | 74,1 |

1584 | 59,6 | 84,6 |

1585 | 59,4 | 76,1 |

1586 | 60,1 | 76,9 |

1587 | 59,5 | 84,6 |

1588 | 59,8 | 77,5 |

1589 | 60,6 | 67,9 |

1590 | 59,3 | 47,3 |

1591 | 59,3 | 43,1 |

1592 | 59,4 | 38,3 |

1593 | 58,7 | 38,2 |

1594 | 58,8 | 39,2 |

1595 | 59,1 | 67,9 |

1596 | 59,7 | 60,5 |

1597 | 59,5 | 32,9 |

1598 | 59,6 | 20 |

1599 | 59,6 | 34,4 |

1600 | 59,4 | 23,9 |

1601 | 59,6 | 15,7 |

1602 | 59,9 | 41 |

1603 | 60,5 | 26,3 |

1604 | 59,6 | 14 |

1605 | 59,7 | 21,2 |

1606 | 60,9 | 19,6 |

1607 | 60,1 | 34,3 |

1608 | 59,9 | 27 |

1609 | 60,8 | 25,6 |

1610 | 60,6 | 26,3 |

1611 | 60,9 | 26,1 |

1612 | 61,1 | 38 |

1613 | 61,2 | 31,6 |

1614 | 61,4 | 30,6 |

1615 | 61,7 | 29,6 |

1616 | 61,5 | 28,8 |

1617 | 61,7 | 27,8 |

1618 | 62,2 | 20,3 |

1619 | 61,4 | 19,6 |

1620 | 61,8 | 19,7 |

1621 | 61,8 | 18,7 |

1622 | 61,6 | 17,7 |

1623 | 61,7 | 8,7 |

1624 | 61,7 | 1,4 |

1625 | 61,7 | 5,9 |

1626 | 61,2 | 8,1 |

1627 | 61,9 | 45,8 |

1628 | 61,4 | 31,5 |

1629 | 61,7 | 22,3 |

1630 | 62,4 | 21,7 |

1631 | 62,8 | 21,9 |

1632 | 62,2 | 22,2 |

1633 | 62,5 | 31 |

1634 | 62,3 | 31,3 |

1635 | 62,6 | 31,7 |

1636 | 62,3 | 22,8 |

1637 | 62,7 | 12,6 |

1638 | 62,2 | 15,2 |

1639 | 61,9 | 32,6 |

1640 | 62,5 | 23,1 |

1641 | 61,7 | 19,4 |

1642 | 61,7 | 10,8 |

1643 | 61,6 | 10,2 |

1644 | 61,4 | "m" |

1645 | 60,8 | "m" |

1646 | 60,7 | "m" |

1647 | 61 | 12,4 |

1648 | 60,4 | 5,3 |

1649 | 61 | 13,1 |

1650 | 60,7 | 29,6 |

1651 | 60,5 | 28,9 |

1652 | 60,8 | 27,1 |

1653 | 61,2 | 27,3 |

1654 | 60,9 | 20,6 |

1655 | 61,1 | 13,9 |

1656 | 60,7 | 13,4 |

1657 | 61,3 | 26,1 |

1658 | 60,9 | 23,7 |

1659 | 61,4 | 32,1 |

1660 | 61,7 | 33,5 |

1661 | 61,8 | 34,1 |

1662 | 61,7 | 17 |

1663 | 61,7 | 2,5 |

1664 | 61,5 | 5,9 |

1665 | 61,3 | 14,9 |

1666 | 61,5 | 17,2 |

1667 | 61,1 | "m" |

1668 | 61,4 | "m" |

1669 | 61,4 | 8,8 |

1670 | 61,3 | 8,8 |

1671 | 61 | 18 |

1672 | 61,5 | 13 |

1673 | 61 | 3,7 |

1674 | 60,9 | 3,1 |

1675 | 60,9 | 4,7 |

1676 | 60,6 | 4,1 |

1677 | 60,6 | 6,7 |

1678 | 60,6 | 12,8 |

1679 | 60,7 | 11,9 |

1680 | 60,6 | 12,4 |

1681 | 60,1 | 12,4 |

1682 | 60,5 | 12 |

1683 | 60,4 | 11,8 |

1684 | 59,9 | 12,4 |

1685 | 59,6 | 12,4 |

1686 | 59,6 | 9,1 |

1687 | 59,9 | 0 |

1688 | 59,9 | 20,4 |

1689 | 59,8 | 4,4 |

1690 | 59,4 | 3,1 |

1691 | 59,5 | 26,3 |

1692 | 59,6 | 20,1 |

1693 | 59,4 | 35 |

1694 | 60,9 | 22,1 |

1695 | 60,5 | 12,2 |

1696 | 60,1 | 11 |

1697 | 60,1 | 8,2 |

1698 | 60,5 | 6,7 |

1699 | 60 | 5,1 |

1700 | 60 | 5,1 |

1701 | 60 | 9 |

1702 | 60,1 | 5,7 |

1703 | 59,9 | 8,5 |

1704 | 59,4 | 6 |

1705 | 59,5 | 5,5 |

1706 | 59,5 | 14,2 |

1707 | 59,5 | 6,2 |

1708 | 59,4 | 10,3 |

1709 | 59,6 | 13,8 |

1710 | 59,5 | 13,9 |

1711 | 60,1 | 18,9 |

1712 | 59,4 | 13,1 |

1713 | 59,8 | 5,4 |

1714 | 59,9 | 2,9 |

1715 | 60,1 | 7,1 |

1716 | 59,6 | 12 |

1717 | 59,6 | 4,9 |

1718 | 59,4 | 22,7 |

1719 | 59,6 | 22 |

1720 | 60,1 | 17,4 |

1721 | 60,2 | 16,6 |

1722 | 59,4 | 28,6 |

1723 | 60,3 | 22,4 |

1724 | 59,9 | 20 |

1725 | 60,2 | 18,6 |

1726 | 60,3 | 11,9 |

1727 | 60,4 | 11,6 |

1728 | 60,6 | 10,6 |

1729 | 60,8 | 16 |

1730 | 60,9 | 17 |

1731 | 60,9 | 16,1 |

1732 | 60,7 | 11,4 |

1733 | 60,9 | 11,3 |

1734 | 61,1 | 11,2 |

1735 | 61,1 | 25,6 |

1736 | 61 | 14,6 |

1737 | 61 | 10,4 |

1738 | 60,6 | "m" |

1739 | 60,9 | "m" |

1740 | 60,8 | 4,8 |

1741 | 59,9 | "m" |

1742 | 59,8 | "m" |

1743 | 59,1 | "m" |

1744 | 58,8 | "m" |

1745 | 58,8 | "m" |

1746 | 58,2 | "m" |

1747 | 58,5 | 14,3 |

1748 | 57,5 | 4,4 |

1749 | 57,9 | 0 |

1750 | 57,8 | 20,9 |

1751 | 58,3 | 9,2 |

1752 | 57,8 | 8,2 |

1753 | 57,5 | 15,3 |

1754 | 58,4 | 38 |

1755 | 58,1 | 15,4 |

1756 | 58,8 | 11,8 |

1757 | 58,3 | 8,1 |

1758 | 58,3 | 5,5 |

1759 | 59 | 4,1 |

1760 | 58,2 | 4,9 |

1761 | 57,9 | 10,1 |

1762 | 58,5 | 7,5 |

1763 | 57,4 | 7 |

1764 | 58,2 | 6,7 |

1765 | 58,2 | 6,6 |

1766 | 57,3 | 17,3 |

1767 | 58 | 11,4 |

1768 | 57,5 | 47,4 |

1769 | 57,4 | 28,8 |

1770 | 58,8 | 24,3 |

1771 | 57,7 | 25,5 |

1772 | 58,4 | 35,5 |

1773 | 58,4 | 29,3 |

1774 | 59 | 33,8 |

1775 | 59 | 18,7 |

1776 | 58,8 | 9,8 |

1777 | 58,8 | 23,9 |

1778 | 59,1 | 48,2 |

1779 | 59,4 | 37,2 |

1780 | 59,6 | 29,1 |

1781 | 50 | 25 |

1782 | 40 | 20 |

1783 | 30 | 15 |

1784 | 20 | 10 |

1785 | 10 | 5 |

1786 | 0 | 0 |

1787 | 0 | 0 |

1788 | 0 | 0 |

1789 | 0 | 0 |

1790 | 0 | 0 |

1791 | 0 | 0 |

1792 | 0 | 0 |

1793 | 0 | 0 |

1794 | 0 | 0 |

1795 | 0 | 0 |

1796 | 0 | 0 |

1797 | 0 | 0 |

1798 | 0 | 0 |

1799 | 0 | 0 |

1800 | 0 | 0 |

Illustrazzjoni grafika ta’ l-iskeda tad-dinamometru ETC hija esposta fid-Dijagramma 5.

Dijagramma 5

Skeda tad-dinamometru ETC

+++++ TIFF +++++

--------------------------------------------------

Appendiċi 4

PROĊEDURI TA’ KEJL U TA’ KAMPJUNAMENT

1. INTRODUZZJONI

Il-komponenti gassużi, il-partikulati, u d-duħħan emmessi mill-magna li tiġi preżentata għall-ittestjar għandhom jitkejlu bil-metodi deskritti fl-Anness V. It-Taqsimiet rispettivi ta’ l-Anness V jiddeskrivu s-sistemi analitiċi rakkomandati għall-emissjonijiet gassużi (Taqsima 1), is-sistemi rakkomandati tad-dilwizzjoni tal-partikulati u tal-kampjunament (Taqsima 2), u l-opacimeters rakkomandati għall-kejl tad-duħħan (Taqsima 3).

Għall-ESC, il-komponenti gassużi għandhom jiġu determinati fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat. Fakultattivament, jistgħu jiġu determinati fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, jekk tintuża sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ għad-determinazzjoni tal-partikulati. Il-partikulati għandhom jiġu determinati permezz ta’ sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali jew ta’ sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ.

Għall-ETC, għandha tintuża biss sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ sabiex jiġu determinati l-emissjonijiet gassużi u partikulati, u din titqies bħala s-sistema ta’ referenza. Madankollu, jistgħu jiġu approvati sistemi ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali mis-Servizz Tekniku, jekk tinġieb prova ta’ l-ekwivalenza tagħhom skond it-Taqsima 6.2 ta’ l-Anness I, u jekk tiġi preżentata lis-Servizz Tekniku deskrizzjoni dettaljata tal-valutazzjoni tad-data u tal-proċeduri tal-kalkoli.

2. ID-DINAMOMETRU U L-APPARAT TAT-TEST KOMPARTIMENTALI

L-apparat li ġej għandu jintuża għat-testijiet ta’ l-emissjonijiet tal-magni fuq id-dinamometri tal-magna.

2.1. Id-dinamometru tal-magna

Għandu jintuża dinamometru tal-magna bil-karatteristiċi adegwati sabiex iwettaq iċ-ċikli tat-test deskritti fl-Appendiċi 1 u 2 ta’ dan l-Anness. Is-sistema tal-kejl tal-veloċità għandha jkollha akkuratezza ta’ ± 2 % tal-qari. Is-sistema tal-kejl tat- torque għandha jkollha akkuratezza ta’ ± 3 % tal-qari fil-medda > 20 % ta’ l-iskala sħiħa, u akkuratezza ta’ ± 0,6 % ta’ l-iskala sħiħa fil-limitu ≤ 20 % ta’ l-iskala sħiħa.

2.2. Strumenti oħra

Għandhom jintużaw istrumenti ta’ kejl għall-konsum tal-karburant, għall-konsum ta’ l-arja, għat-temperatura tal-coolant u l-lubrikant, għall-pressjoni tal-gass ta’ l-exhaust u għall-intake manifold depression, għat-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust, għat-temperatura ta’ l-arja ta’ l-intake, għall-pressjoni atmosferika, għall-umdità u għat-temperatura tal-karburant, skond il-bżonn. Dawn l-istrumenti għandhom jissodisfaw rekwiżiti disposti fit-Tabella 8:

Tabella 8

Akkuratezza ta’ l-Istrumenti tal-Kejl

Strument tal-kejl | Akkuratezza |

Konsum tal-Karburant: | ± 2 % tal-Valur Massimu tal-Magna |

Konsum ta’ l-Arja | ± 2 % tal-Valur Massimu tal-Magna |

Temperaturi ≤ 600 K (327 °C) | ± 2 K Assolut |

Temperaturi >600 K (327 °C) | ± 1 % tal-Qari |

Pressjoni Atmosferika | ± 0,1 kPa Assolut |

Pressjoni tal-Gass ta’ l-Exhaust | ± 0.2 kPa Assolut |

Intake Depression | ± 0.05 kPa Assolut |

Pressjonijiet Oħra: | ± 0,1 kPa Assolut |

Umdità Relattiva: | ± 3 % Assolut |

Umdità Assoluta | ± 5 % tal-Qari |

2.3. Fluss tal-Gass ta’ l-Exhaust

Għall-kalkolu ta’ l-emissjonijiet fl-exhaust mhux trattat, huwa neċessarju li jkun magħruf il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust (ara t-Taqsima 4.4 ta’ l-Appendiċi 1). Sabiex jiġi determinat il-fluss ta’ l-exhaust jista’ jintuża xi wieħed mill-metodi li ġejjin:

a) Kejl dirett tal-fluss ta’ l-exhaust permezz ta’ sistema li tkejjel miż-żennuna tal-fluss jew sistema ekwivalenti ta’ kejl;

b) Kejl tal-fluss ta’ l-arja u tal-fluss tal-karburant permezz ta’ sistemi ta’ kejl adatti u bil-kalkolu tal-fluss ta’ l-exhaust bl-ekwazzjoni li ġejja:

GEXHW = GAIRW + GFUEL (għall-massa ta’ l-exhaust imxarrab)

L-akkuratezza tad-determinazzjoni tal-fluss ta’ l-exhaust għandha tkun ta’ ± 2,5 % tal-qari jew aħjar.

2.4. Fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit

Għall-kalkolu ta’ l-emissjonijiet fl-exhaust dilwit li juża sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ (obbligatorju għall-ETC), huwa neċessarju li jkun magħruf il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit (ara t-Taqsima 4.3 ta’ l-Appendiċi 2). Ir-rata tal-fluss tal-massa totali ta’ l-exhaust dilwit (GTOTW) jew il-massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit tul iċ-ċiklu (MTOTW) għandhom jitkejlu b’PDP jew CFV (Anness V, Taqsima 2.3.1). L-akkuratezza għandha tkun ta’ ± 2 % tal-qari jew aħjar, u għandha tiġi determinata skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 2.4.

3. DETERMINAZZJONI TAL-KOMPONENTI GASSUŻI

3.1. Speċifikazzjonijiet ġenerali ta’ l-analizzatur

L-analizzaturi għandhom ikollhom skala ta’ kejl adatta għall-akkuratezza meħtieġa sabiex jitkejlu l-konċentrazzjonijiet tal-komponenti tal-gass ta’ l-exhaust (Taqsima 3.1.1). Huwa rakkomandat li l-analizzaturi jiġu operati b’mod li l-konċentrazzjoni mkejla tkun bejn il-15 % u l-100 % ta’ l-iskala sħiħa.

Jekk is-sistemi li jinqraw (komputers, data loggers) jistgħu jipprovdu akkuratezza suffiċjenti u riżoluzzjoni taħt il-15 % ta’ l-iskala sħiħa, il-kejl taħt il-15 % ta’ l-iskala sħiħa huwa aċċettabbli ukoll. F’dan il-każ, għandhom isiru kalibrazzjonijiet addizzjonali ta’ l-inqas 4 punti, mhux żero, distanzjati nominalment b’mod ugwali sabiex tiġi żgurata l-akkuratezza tal-kurvi tal-kalibrazzjoni skond l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.5.5.2.

Il-kompatibbiltà elettromanjetika (EMC) ta’ l-apparat għandha tkun ta’ livell li jimminimizza erroneità addizzjonali.

3.1.1. Erroneità tal-kejl

L-erroneità totali tal-kejl, inkluża l-cross sensitivity għal gassijiet oħra (ara l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.9), ma għandhiex taqbeż ± 5 % tal-qari jew ± 3,5 % ta’ l-iskala sħiħa, skond liema jkun l-iċken. Għall-konċentrazzjonijiet ta’ anqas minn 100 ppm l-erroneità tal-kejl ma għandhiex taqbeż ± 4 ppm.

3.1.2. Ripetibbiltà

Ir-ripetibbiltà definita bħala 2,5-il darba tad-devjazzjoni standard ta’ 10 reazzjonijiet ripetittivi għal gass partikolari ta’ kalibrazzjoni jew ta’ span, għandha tkun mhux aktar minn ± 1 % tal-konċentrazzjoni ta’ l-iskala sħiħa għal kull skala użata ‘l fuq minn 155 ppm (jew ppmC) jew ± 2 % ta’ kull skala użata taħt 155 ppm (jew ppmC).

3.1.3. Ħoss

Ir-reazzjoni peak-to-peak ta’ l-analizzatur għal żero u għal gassijiet ta’ kalibrazzjoni jew ta’ span matul kwalunkwe perjodu ta’ 10 sekondi ma għandhiex taqbeż 2 % ta’ l-iskala sħiħa fuq l-iskali kollha wżati.

3.1.4. Zero Drift

Iż-zero drift matul perjodu ta’ siegħa għandu jkun anqas minn 2 % ta’ l-iskala sħiħa fuq l-iskala l-aktar baxxa użata. Ir-reazzjoni żero hija definita bħala r-reazzjoni medja, inkluż il-ħoss, għall-gass żero matul intervall ta’ ħin ta’ 30 sekonda.

3.1.5. Span Drift

L-ispan drift matul perjodu ta’ siegħa għandu jkun anqas minn 2 % ta’ l-iskala sħiħa fuq l-iskala l-aktar baxxa użata. L-ispan hija definita bħala d-differenza bejn ir-reazzjoni ta’ l-ispan u r-reazzjoni żero. Ir-reazzjoni ta’ l-ispan hija definita bħala r-reazzjoni medja, inkluż il-ħoss, għall-gass ta’ l-ispan matul intervall ta’ ħin ta’ 30 sekonda.

3.2. Ixxottar tal-gass

L-istrument li jista’ jingħażel għall-ixxottar tal-gass għandu jkollu effett minimu fuq il-konċentrazzjoni tal-gassijiet imkejla. Dryers kimiċi mhumiex metodu aċċettabbli għat-tneħħija ta’ l-ilma mill-kampjun.

3.3. Analizzaturi

It-Taqsimiet 3.3.1 sa 3.3.4 jiddeskrivu l-prinċipji ta’ kejl li għandhom jintużaw. Deskrizzjoni dettaljata tas-sistemi ta’ kejl tingħata fl-Anness V. Il-gassijiet li jridu jitkejlu għandhom jiġu analizzati bl-istrumenti li ġejjin. Għall-analizzaturi mhux lineari, huwa permess l-użu ta’ ċirkwiti li jagħmlu l-operazzjoni tagħhom lineari.

3.3.1. Analiżi tal-Monossidu Karboniku (CO)

L-analizzatur tal-monossidu karboniku għandu jkun tat-tip ta’ l-assorbiment ta’ l-infra-aħmar mhux dispersiv (Non-Dispersive InfraRed, NDIR).

3.3.2. Analizi tad-Dijossidu tal-Karbonju (CO2)

L-analizzatur tad-dijossidu tal-karbonju għandu jkun tat-tip ta’ l-assorbiment ta’ l-infra-aħmar mhux dispersiv (Non-Dispersive InfraRed, NDIR).

3.3.3. Analiżi ta’ l-IdroKarbonju (HC)

Għall-magni diesel u li jaħdmu bil-gass LPG, l-analizzatur ta’ l-idrokarbonju għandu jkun detector tat-tip Heated Flame Ionisation Detector (HFID) b’detector, valvi, tubatura, eċċ. imsaħħna sabiex tinżamm temperatura tal-gass ta’ 463K ± 10K (190 ± 10 °C). Għall-magni tal-gass li jaħdmu bl-NG, l-analizzatur ta’ l-idrokarbonju jista’ jkun tat-tip ta’ detector ta’ Flame Ionisation Detector (FID) mhux imsaħħan skond il-metodu użat (ara l-Anness V, Taqsima 1.3).

3.3.4. Analiżi ta’ l-IdroKarbonju mhux tal-Metanu (NMHC) (Magni tal-Gass li Jaħdmu bl-NG biss)

L-idrokarbonji mhux tal-metanu għandhom jiġu determinati b’xi wieħed mill-metodi li ġejjin:

3.3.4.1. Metodu (GC) Kromatografu tal-Gass

L-idrokarbonji mhux tal-metanu għandhom jiġu determinati bit-tnaqqis tal-metanu analizzat bil-Kromatografu tal-Gass (GC) kondizzjonat fi 423 K (150 °C) mill-idrokarbonji mkejla skond it-Taqsima 3.3.3.

3.3.4.2. Metodu tan-Non Methane Cutter (NMC)

Id-determinazzjoni tal-frazzjoni mhux tal-metanu għandha ssir bl-NMC imsaħħan operat in-line ma’ FID skond it-Taqsima 3.3.3 billi jitnaqqas il-metanu mill-idrokarbonji.

3.3.5. Analiżi ta’ l-Ossidi tan-Nitroġenu (NOx)

L-ossidi ta’ l-analizzatur tan-nitroġenu għandhom ikunu tat-tip ta’ ChemiLuminescent Detector (CLD) jew tat-tip ta’ Heated ChemiLuminescent Detector (HCLD) b’konvertitur ta’ l-NO2/NO, jekk imkejla fuq bażi xotta. Jekk imkejla fuq bażi mxarrba, għandu jintuża HCLD b’konvertitur miżmum ‘il fuq minn 328 K (55 °C), sakemm ikun sodisfatt il-kontroll water quench (ara l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.9.2.2).

3.4. Kampjunament ta’ Emissjonijiet Gassużi

3.4.1. Gass ta’ l-Exhaust Mhux Trattat (ESC biss)

Is-sondi tal-kampjunament ta’ l-emissjonijiet gassużi għandhom jiġu mgħammra ta’ l-inqas 0,5 m jew 3 darbiet id-dijametru tal-pajp ta’ l-exhaust skond liema tkun l-akbar qabel (upstream) l-exit tas-sistema tal-gass ta’ l-exhaust sa fejn ikun applikabbli u suffiċjentement qrib tal-magna sabiex tiġi żgurata temperatura tal-gass ta’ l-exhaust ta’ l-inqas 343 K (70 °C) mas-sonda.

Fil-każ ta’ magna multi-ċilindrika bi branched exhaust manifold, l-inlet tas-sonda għandha titqiegħed l-isfel biżżejjed (downstream) sabiex tiżgura li l-kampjun ikun rappreżentattiv ta’ l-emissjonijiet medji ta’ l-exhaust miċ-ċilindri kollha. F’magni multi-ċilindriċi li għandhom gruppi distinti ta’ manifolds, bħal fil-magna b’konfigurazzjoni "Vee", huwa permissibbli li jinkiseb kampjun minn kull grupp individwali u tiġi kalkolata l-emissjoni medja ta’ l-exhaust. Jistgħu jintużaw metodi oħra li ntwerew li jikkorrelataw mal-metodi ta’ hawn fuq. Għall-kalkolu ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust għandu jintuża l-fluss totali tal-massa ta’ l-exhaust.

Jekk il-magna hija mgħammra b’sistema ta’ aftertreatment ta’ l-exhaust, il-kampjun ta’ l-exhaust għandu jittieħed mill-parti ta’ l-aħħar (downstream) tas-sistema ta’ aftertreatment ta’ l-exhaust.

3.4.2. Gass ta’ l-Exhaust Dilwit (obbligatorju għall-ETC, fakultattiv għall-ESC)

Il-pajp ta’ l-exhaust bejn il-magna u s-sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss sħiħ għandha tikkonforma mar-rekwiżiti ta’ l-Anness V, Taqsima 2.3.1, EP.

Is-sonda jew sondi tal-kampjunament ta’ l-emissjonijiet gassużi għandhom jiġu installati fil-passaġġ tad-dilwit f’punt fejn l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust ikunu mħallta tajjeb, u viċin ħafna tas-sonda tal-kampjunament tal-partikulati.

Għall-ETC, il-kampjunament jista’ ġeneralment isir f’żewġ modi:

- jittieħed il-kampjun ta’ l-inkwinanti f’borża kampjunarja matul iċ-ċiklu u dawn jiġu mkejla wara t-tlestija tat-test;

- jittieħed kontinwament il-kampjun ta’ l-inkwinanti u dawn jiġu integrati matul iċ-ċiklu; dan il-metodu huwa obbligatorju għall-HC u l-NOx.

4. DETERMINAZZJONI TAL-PARTIKULATI

Sabiex jiġu determinati l-partikulati hemm il-ħtieġa ta’ sistema ta’ dilwizzjoni. Id-dilwizzjoni tista’ ssir b’sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali (ESC biss) jew b’sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss sħiħ (obbligatorja għall-ETC). Il-kapaċità tal-fluss tas-sistema ta’ dilwizzjoni għandha tkun kbira biżżejjed sabiex telimina kompletament il-kondensazzjoni ta’ l-ilma fis-sistemi tad-dilwizzjoni u tal-kampjunament, u żżomm it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust dilwit fi jew taħt 325K (52 °C) immedjatament qabel (upstream) il-holders tal-filtri. Id-deumidifikazzjoni ta’ l-arja tad-dilwizzjoni qabel id-dħul fis-sistema ta’ dilwizzjoni hija permessa, u hija speċjalment utli jekk l-umdità fl-arja tad-dilwizzjoni hija għolja. It-temperatura ta’ l-arja tad-dilwizzjoni għandha tkun 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C). Jekk l-arja ambjentali hija taħt 293K (20 °C), huwa rakkomandat it-tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni ‘il fuq mill-limitu ta’ fuq tat-temperatura ta’ 303K (30 °C). Madankollu, it-temperatura ta’ l-arja tad-dilwizzjoni ma għandhiex taqbeż 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit.

Is-sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali għandha tkun proġettata sabiex tiddividi d-duħħan ta’ l-exhaust f’żewġ frazzjonijiet, bl-iżgħar waħda tkun dilwita bl-arja u sussegwentement użata għall-kejl tal-partikulati. Għal dan huwa essenzjali li l-proporzjon tad-dilwizzjoni ikun determinat b’mod preċiż ħafna. Jistgħu jkunu applikati metodi ta’ diviżjoni differenti, fejn it-tip ta’ diviżjoni li jintuża jiddeċiedi sa ċertu grad sinifikanti il-hardware tal-kampjunament u l-proċeduri li għandhom jintużaw (Anness V, Taqsima 2.2). Is-sonda tal-kampjunament tal-partikulati għandha tiġi installata viċin ħafna tas-sonda tal-kampjunament ta’ l-emissjonijiet gassużi, u l-installazzjoni għandha tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tat-Taqsima 3.4.1.

Sabiex tiġi determinata l-massa tal-partikulati, hemm il-ħtieġa ta’ sistema tal-kampjunament tal-partikulati, ta’ filtri tal-kampjunament tal-partikulati, ta’ miżien tal-mikrogrammi, u ta’ kompartiment ta’ l-użin bit-temperatura u l-umdità kkontrollati.

Għall-kampjunament tal-partikulati, għandu jkun applikat il-metodu tal-filtru uniku li juża par wieħed ta’ filtri (ara t-Taqsima 4.1.3) għaċ-ċiklu kollu tat-test. Għall-ESC, għandha tingħata attenzjoni konsiderevoli għall-ħinijiet tal-kampjunament u għall-flussi matul il-fażi kampjunarja tat-test.

4.1. Filtri tal-Kampjunament tal-Partikulati.

4.1.1. Speċifikazzjoni tal-Filtri

Hemm il-ħtieġa ta’ filtri tal-fibra tal-ħġieġ miksija bil-flworokarbonju jew filtri tal-membrani bbażati fuq il-flworokarbonju. It-tipi kollha tal-filtri għandhom ikollhom effiċjenza ta’ ġbir ta’ 0,3 ìm DOP (di-octylphthalate) li tkun ta’ l-anqas 95 % f’veloċita tal-gass bejn 35 u 80 cm/s.

4.1.2. Id-Daqs tal-Filtri

Il-filtri tal-partikulati għandhom ikollhom dijametru minimu ta’ 47 mm (37 mm dijametru ta’ stain). Filtri ta’ dijametru akbar huma aċċettabbli (Taqsima 4.1.5).

4.1.3. Filtri Primarji u Filtri Back Up

Għandu jittieħed kampjun ta’ l-exhaust dilwit permezz ta’ par ta’ filtri mqiegħda f’serje (wieħed primarju u wieħed back up) matul is-sekwenza tat-test. Il-filtru back up għandu jkun mhux aktar minn 100mm ‘l isfel (downstream) mill-filtru primarju u ma għandux ikollu kuntatt miegħu. Il-filtri jistgħu jintiżnu separatament jew bħala par bil-filtri mqiegħda bin-naħat stain tagħhom ma’ xulxin.

4.1.4. Filter Face Velocity

Għandha tintlaħaq veloċità tal-gass fil-filtru ta’ 35 sa 80 cm/s. Iż-żieda fil-waqa’ ta’ pressjoni bejn il-bidu u t-tmiem tat-test ma għandhiex tkun iżjed minn 25 kPa.

4.1.5. Tagħbija tal-Filtru

Il-tagħbija minimu rakkomandat tal-filtru għandu jkun ta’ stain area ta’ 0,5 mg/1 075 mm2 . Għad-daqsijiet l-aktar komuni ta’ filtri, il-valuri huma esposti fit-Tabella 9.

Tabella 9

Loadings Rakkomandati tal-Filtru

Dijametru tal-Filtru | Stain Rakkomandata | Tagħbija Minimu Rakkmandat |

(mm) | (mm) | (mg) |

47 | 37 | 0,5 |

70 | 60 | 1,3 |

90 | 80 | 2,3 |

110 | 100 | 3,6 |

4.2. Kompartiment ta’ l-Użin u Speċifikazzjonijiet tal-Bilanċ Analitiku

4.2.1. Kondizzjonijiet tal-Kompartiment ta’ l-Użin

It-temperatura tal-kompartiment (jew kamra) li fih jiġu kondizzjonati u mwieżna l-filtri tal-partikulati għandha tinżamm taħt 295K ± 3 K (22 °C ± 3 °C) matul il-kondizzjonament kollu u l-kejl kollu tal-filtru. L-umdità għandha tinżamm għal dewpoint ta’ 282,5K ± 3 K (9,5 °C ± 3 °C) u għal umdità relattiva ta’ 45 % ± 8 %.

4.2.2. Użin tal-Filtru ta’ Referenza

L-ambjent tal-kompartiment (jew tal-kamra) għandu jkun mingħajr kwalunkwe kontaminanti ambjentali (bħat-trab) li jista’ jpoġġi fuq il-filtri tal-partikulati matul l-istabbilizzazzjoni tagħhom. Għandhom jitħallew id-disturbi għall-ispeċifikazzjonijiet fil-kompartiment ta’ l-użin kif mogħtija fit-Taqsima 4.2.1 sakemm il-perjodu ta’ ħin tad-disturbi ma jaqbiżx it-30 minuta. Il-kompartiment ta’ l-użin għandu jilħaq l-ispeċifikazzjonijiet meħtieġa qabel id-dħul personali fil-kompartiment ta’ l-użin. Ta’ l-inqas żewġ filtri ta’ referenza mhux użati jew par filtri ta’ referenza għandhom jitkejlu fi żmien 4 sigħat ta’ l-użin tal-filtri tal-kampjun, iżda preferibbilment fl-istess ħin. Għandhom ikunu ta’ l-istess daqs u materjal bħall-filtri tal-kampjuni.

Jekk il-piż medju tal-filtri ta’ referenza (par filtri ta’ referenza) jinbidel bejn l-użin tal-filtri tal-kampjuni b’aktar minn ± 5 % (± 7,5 % għall-par filtri rispettivament) tal-loading minimu rakkomandat tal-filtru (Taqsima 4.1.5.), il-filtri kollha tal-kampjuni għandhom jintremew u t-test ta’ l-emissjonijiet jiġi ripetut.

Jekk il-kriterji ta’ l-istabbiltà tal-kompartiment ta’ l-użin mogħtija fit-Taqsima 4.2.1 ma jintlaħqux, iżda l-użin tal-filtri ta’ referenza jilħaq il-kriterji ta’ hawn fuq, il-fabbrikant tal-magna għandu l-għażla li jaċċetta l-piż tal-filtri tal-kampjun jew li jannulla t-testijiet, u jirranġa s-sistema tal-kontroll tal-kompartiment ta’ l-użin u jerġa jagħmel it-test.

4.2.3. Bilanċ Analitiku

Il-bilanċ analitiku użat sabiex jiġu determinati l-piżijiet tal-filtri kollha għandu jkollu preċiżjoni (devjazzjoni standard) ta’ 20 μg u riżoluzzjoni ta’ 10 μg (1 digit = 10 μg). Għall-filtri anqas minn 70 mm dijametru, il-preċiżjoni u r-riżoluzzjoni għandha tkun ta’ 2 μg u 1 μg, rispettivament.

4.3. Speċifikazzjonijiet Addizzjonali għall-Kejl tal-Partikulati

Il-partijiet kollha tas-sistema ta’ dilwizzjoni u s-sistema kampjunarja mill-pajp ta’ l-exhaust sal-holder tal-filtru, li huma f’kuntatt mal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat u dilwit, għandhom jiġu proġettati sabiex ikunu minimizzati d-depożitu u l-alterazzjoni tal-partikulati. Il-partijiet kollha għandhom isiru minn materjali elettrikament konduttivi li ma jagħmlux reazzjoni mal-komponenti tal-gass ta’ l-exhaust, u għandhom ikunu elettrikament grounded sabiex ikunu prevenuti l-effetti elettrostatiċi.

5. DETERMINAZZJONI TAD-DUĦĦAN

Din it-Taqsima tipprovdi speċifikazzjonijiet għall-apparat tat-test meħtieġ u fakultattiv li għandu jintuża għat-test ta’ l-ELR. Id-duħħan għandu jitkejjel b’opacimeter li jkollu opaċità u modalità tal-qari tal-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl. Il-modalità tal-qari ta’ l-opaċità għandha tintuża biss għall-kalibrazzjoni u l-kontroll ta’ l-opacimeter. Il-valuri tad-duħħan taċ-ċiklu tat-test għandhom jitkejlu fil-modalità tal-qari tal-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl.

5.1. Rekwiżiti Ġenerali

L-ELR jeħtieġ l-użu ta’ sistema tal-kejl tad-duħħan u ta’ l-ipproċessar tad-data li tinkludi tlitt unitajiet funzjonali. Dawn l-unitajiet jistgħu jkunu integrati f’komponent wieħed jew offruti bħala sistema ta’ komponenti interkonnessi. It-tlitt unitajiet funzjonali huma:

- opacimeter li jilħaq l-ispeċifikazzjonijiet ta’ l-Anness V, Taqsima 3,

- unità ta’ l-ipproċessar tad-data li kapaċi twettaq il-funzjonijiet deskritti fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6,

- stampatur u/jew mezz ta’ memorja elettronika sabiex jiġu reġistrati u provduti l-valuri tad-duħħan meħtieġa speċifikati fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6.3.

5.2. Rekwiżiti Speċifiċi

5.2.1. Linearità

Il-linearità għandha tkun fil-limiti ta’ ± 2 % opaċità.

5.2.2. Zero Drift

Iż-zero drift matul perjodu ta’ siegħa ma għandux jaqbeż ± 1 % opaċità.

5.2.3. Id-Display u l-Iskala ta’ Kejl ta’ l-Opacimeter

Għad-display fl-opaċità, l-iskala ta’ kejl għandha tkun 0-100 % opaċità, u l-leġġibbiltà ta’ 0,1 % opaċità. Għad-display fil-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl, l-iskala ta’ kejl għandha tkun 0-30 m-1 tal-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl, u l-leġġibbiltà ta’ 0,01 m-1 tal-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl.

5.2.4. Ħin tar-Reazzjoni ta’ l-Istrument

Il-ħin tar-reazzjoni fiżika ta’ l-opacimeter ma għandux jaqbeż 0,2 s. Il-ħin tar-reazzjoni fiżika huwa d-differenza bejn il-ħinijiet meta l-output ta’ riċevitur tar-reazzjoni rapida jilħaq 10 u 90 % tad-devjazzjoni sħiħa meta l-opaċità tal-gass li tkun qiegħda titkejjel tinbidel f’anqas minn 0,1 s.

Il-ħin tar-reazzjoni elettrika ta’ l-opacimeter ma għandux jaqbeż 0.05 s. Il-ħin tar-reazzjoni elettrika hija d-differenza bejn il-ħinijiet meta l-output ta’ l-opacimeter jilħaq 10 u 90 % ta’ l-iskala sħiħa meta s-sors tad-dawl jiġi interrott jew jintefa kompletament f’anqas minn 0.01 s.

5.2.5. Filtri ta’ Densità Newtrali

Kwalunkwe filtru ta’ densità newtrali użat flimkien mal-kalibrazzjoni ta’ l-opacimeter, ma’ kejl ta’ linearità, jew ma’ regolarizzazzjoni ta’ span għandu jkollu l-valur tiegħu magħruf fil-limiti ta’ 1,0 % opaċità.

Il-valur nominali tal-filtru għandu jkun kontrollat għall-akkuratezza ta’ l-inqas darba fis-sena billi tintuża riferenza bażata fuq standard nazzjonali jew internazzjonali.

Il-filtri ta’ densità newtrali huma strumenti ta’ preċiżjoni u tista’ faċilment issirilhom ħsara matul l-użu. Il-maneġġ tagħhom għandu jkun minimizzat u, fejn meħtieġ, għandu jsir b’attenzjoni sabiex ikun evitat il-grif jew it-tħammiġ tal-filtru.

--------------------------------------------------

Appendiċi 5

PROĊEDURA TA’ KALIBRAZZJONI

1. KALIBRAZZJONI TA’ L-ISTRUMENTI ANALITIĊI

1.1. Introduzzjoni

Kull analizzatur għandu jkun kalibrat kull kemm ikun hemm bżonn sabiex jissodisfa r-rekwiżiti ta’ akkuratezza ta’ din id-Direttiva. Il-metodu tal-kalibrazzjoni li għandu jintuża huwa deskritt f’din it-Taqsima għall-analizzaturi indikati fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3 u fl-Anness V, Taqsima 1.

1.2. Gassijiet tal-Kalibrazzjoni

Id-data ta’ skadenza tal-perjodu ta’ idoneità tal-gassijiet kollha tal-kalibrazzjoni għandha tiġi rispettata.

Id-data ta’ skadenza tal-gassijiet tal-kalibrazzjoni li tingħata mill-fabbrikant għandha tiġi reġistrata.

1.2.1. Gassijiet Puri

Il-purità meħtieġa tal-gassijiet hija definita mil-limiti ta’ kontaminazzjoni mogħtija hawn taħt. Dawn il-gassijiet li ġejjin għandhom ikunu disponibbli għall-operazzjoni:

Nitroġenu purifikat

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)

Ossiġnu purifikat

(Purità > 99,5 % vol O2)

Taħlita Idroġenu-Helium

(40 ± 2 % Idroġenu, helium tal-bilanċ)

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 400 ppm CO2)

Arja sintetika purifikata

(Kontaminazzjoni ≤ 1 ppm C1, ≤ 1 ppm CO, ≤ 400 ppm CO2, ≤ 0,1 ppm NO)

(Kontenut ta’ l-ossiġnu bejn 18-21 % vol.)

Propan purifikat jew CO għall-verifika CVS

1.2.2. Gassijiet ta’ Kalibrazzjoni u ta’ Span

Għandhom ikunu disponibbli taħlitiet ta’ gassijiet li għandhom il-kompożizzjonijiet kimiċi li ġejjin:

C3H8 u arja sintetika purifikata (ara t-Taqsima 1.2.1);

CO u nitroġenu purifikat;

NOx u nitroġenu purifikat (l-ammont ta’ NO2 kontenut f’dan il-gas tal-kalibrazzjoni ma għandux jaqbeż il-5 % tal-kontenut NO);

CO2 u nitroġenu purifikat

CH4 u arja sintetika purifikata

C2H6 u arja sintetika purifikata

Nota:

Huma permessi kombinazzjonijiet oħra ta’ gassijiet sakemm il-gassijiet ma jagħmlux reazzjoni ma’ xulxin.

Il-konċentrazzjoni vera ta’ gass tal-kalibrazzjoni u ta’ span għandha tkun fil-limiti ta’ ± 2 % tal-valur nominali. Il-konċentrazzjonijiet kollha tal-gass tal-kalibrazzjoni għandhom jingħataw abbażi tal-volum (perċentwali tal-volum jew volum ppm).

Il-gassijiet użati għall-kalibrazzjoni u għall-ispan jistgħu jinkisbu wkoll permezz ta’ diviżur tal-gass, b’dilwizzjoni b’N2 purifikat jew b’arja sintetika purifikata. L-akkuratezza ta’ l-istrument tat-taħlit għandha tkun tali li l-konċentrazzjoni tal-gassijiet dilwiti tal-kalibrazzjoni tista’ tiġi stabbilita fil-limiti ta’ ± 2 %.

1.3. Proċedura Operattiva għall-Analizzaturi u għas-Sistema Kampjunarja

Il-proċedura operattiva għall-analizzaturi għandha ssegwi l-istruzzjonijiet ta’ start up u ta’ l-operazzjoni mogħtija mill-fabbrikant ta’ l-istrument. Għandhom ikunu inklużi r-rekwiżiti minimi mogħtija fit-Taqsimiet 1.4 sa 1.9.

1.4. Test għat-telf tal-gassijiet (Leakage test)

Għandu jsir test għat-telf tal-gassijiet tas-sistema. Is-sonda għandha tiġi skonnessa minn mas-sistema ta’ l-exhaust u t-tarf jiġi magħluq. Għandha tiġi attivata l-pompa ta’ l-analizzatur. Wara perjodu inizjali ta’ stabbilizzazzjoni, il-misuraturi kollha tal-fluss għandhom jaqraw żero. Jekk le, il-linji kampjunarji għandhom jiġu kontrollati u d-difett korrett.

Ir-rata massima ta’ telf permessa fuq in-naħa tal-vakwu għandha tkun 0,5 % tar-rata tal-fluss fl-użu għall-porzjon tas-sistema li tkun kontrollata. Il-flussi ta’ l-analizzatur u l-flussi tal-bypass jistgħu jintużaw sabiex jiġu stmati r-rati tal-fluss fl-użu.

Metodu ieħor huwa l-introduzzjoni ta’ bidla skalari tal-konċentrazzjoni fil-bidu tal-linja kampjunarja permezz ta’ bidla mill-gass żero għall-gass ta’ span. Jekk wara perjodu adegwat ta’ ħin il-qari juri konċentrazzjoni anqas imqabbla mal-konċentrazzjoni introdotta, dan jindika problemi ta’ kalibrazzjoni jew problemi ta’ telf ta’ gass.

1.5. Proċedura ta’ Kalibrazzjoni

1.5.1. Muntatura ta’ l-Istrument

Il-muntatura ta’ l-istrument għandha tiġi kalibrata u l-kurvi tal-kalibrazzjoni kontrollati mal-gassijiet standard. L-istess rati tal-fluss tal-gass għandhom jintużaw bħal meta jittieħed il-kampjun ta’ l-exhaust.

1.5.2. Ħin għall-warm up

Il-ħin għall-warming up għandu jkun skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant. Jekk ma jkunx speċifikat, huwa rakkomandat minimu ta’ sagħtejn sabiex jisħnu l-analizzaturi.

1.5.3. L-Analizzaturi NDIR u HFID

L-analizzatur NDIR għandu jkun sintonizzat, skond kif meħtieġ, u għandha tiġi ottimizzata l-fjamma tal-kombustjoni ta’ l-analizzatur HFID (Taqsima 1.8.1).

1.5.4. Kalibrazzjoni

Kull skala operattiva normalment użata għandha tiġi kalibrata.

Bl-użu ta’ l-arja sintetika purifikata (jew nitroġenu), l-analizzaturi CO, CO2, NOx u HC għandhom jiġu regolati fuq iż-żero.

Il-gassijiet adatti tal-kalibrazzjoni għandhom jiġu introdotti fl-analizzaturi, għandhom jiġu reġistrati l-valuri, u għandha tiġi determinata l-kurva tal-kalibrazzjoni skond it-Taqsima 1.5.5.

Il-regolazzjoni żero għandha tiġi kontrollata mill-ġdid u, jekk ikun meħtieġ, għandha tiġi ripetuta l-proċedura tal-kalibrazzjoni.

1.5.5. Determinazzjoni tal-Kurva tal-Kalibrazzjoni

1.5.5.1. Linji Gwida Ġenerali

Il-kurva tal-kalibrazzjoni ta’ l-analizzatur għandha tiġi determinata b’almenu ħames punti ta’ kalibrazzjoni (minbarra ż-żero) distanzjati bl-aktar mod uniformi possibbli. L-ogħla konċentrazzjoni nominali għandha tkun ugwali għal 90 % jew aktar minn 90 % ta’ l-iskala sħiħa.

Il-kurva tal-kalibrazzjoni għandha tiġi kalkolata bil-metodu ta’ l-inqas kwadrati. Jekk il-grad riżultanti tal-polinomju ikun akbar minn 3, in-numru tal-punti tal-kalibrazzjoni (biż-żero inkluż) għandu jkun ta’ l-inqas ugwali għal dan il-grad polinomjali u 2.

Il-kurva tal-kalibrazzjoni ma għandhiex tkun differenti b’aktar minn ± 2 % mill-valur nominali ta’ kull punt ta’ kalibrazzjoni u b’aktar minn ± 1 % ta’ l-iskala sħiħa f’żero.

Mill-kurva tal-kalibrazzjoni u mill-punti tal-kalibrazzjoni, huwa possibbli li jiġi verifikat li l-kalibrazzjoni saret korrettament. Għandhom jiġu indikati l-parametri karatteristiċi differenti ta’ l-analizzatur, b’mod partikolari:

- l-iskala tal-kejl,

- is-sensittività,

- id-data meta saret il-kalibrazzjoni.

1.5.5.2. Kalibrazzjoni taħt il-15 % ta’ l-Iskala Sħiħa

Il-kurva tal-kalibrazzjoni ta’ l-analizzatur għandha tiġi determinata b’almenu 4 punti addizzjonali ta’ kalibrazzjoni (minbarra ż-żero) distanzjati nominalment b’mod ugwali taħt il-15 % ta’ l-iskala sħiħa.

Il-kurva tal-kalibrazzjoni hija kalkolata bil-metodu ta’ l-inqas kwadrati.

Il-kurva tal-kalibrazzjoni ma għandhiex tkun differenti b’aktar minn ± 4 % mill-valur nominali ta’ kull punt ta’ kalibrazzjoni u b’aktar minn ± 1 % ta’ l-iskala sħiħa fuq iż-żero.

1.5.5.3. Metodi Alternattivi

Jekk jista’ jintwera li hemm teknoloġija alternattiva (e.ż. kompjuter, swiċċ skalat kontrollat elettronikament eċċ.) li tista’ tagħti akkuratezza ekwivalenti, jistgħu jintużaw l-alternattivi offerti minnha.

1.6. Verifika tal-Kalibrazzjoni

Kull skala operattiva normalment użata għandha tiġi kontrollata qabel kull analiżi skond il-proċedura li ġejja.

Il-kalibrazzjoni għandha tiġi kontrollata billi jintuża gass żero u gass ta’ span bil-valur nominali tiegħu aktar minn 80 % ta’ l-iskala sħiħa tal-medda ta’ kejl.

Jekk, għaż-żewġ punti kunsidrati, il-valur li jinstab ma jkunx differenti b’aktar minn ± 4 % ta’ l-iskala sħiħa mill-valur ta’ referenza dikjarat, il-parametri ta’ l-aġġustament jistgħu jiġu modifikati. Jekk dan ma jkunx il-każ, għandha tiġi determinata kurva ġdida ta’ kalibrazzjoni skond it-Taqsima 1.5.5.

1.7. Test ta’ l-effiċjenza tal-Konvertitur NOx

L-effiċjenza tal-konvertitur użat għall-konverżjoni ta’ l-NO2 f’ NO għandha tiġi ttestjata kif hemm indikat fit-Taqsimiet 1.7.1 sa 1.7.8 (Dijagramma 6).

1.7.1. Skema tat-Test

Bl-użu ta’ l-iskema tat-test kif esposta fid-Dijagramma 6 (ara ukoll l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3.3.5) u l-proċedura ta’ hawn taħt, l-effiċjenza tal-konvertituri tista’ tiġi ttestjata permezz ta’ ożonatur (ozonator).

1.7.2. Kalibrazzjoni

Il-CLD u l-HCLD għandhom jiġu kalibrati fl-iskala operattiva l-aktar komuni skond l-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikant billi jintuża gass żero u ta’ span (bil-kontenut NO tiegħu li jammonta għal xi 80 % ta’ l-iskala operattiva u l-konċentrazzjoni NO2 tat-taħlita tal-gass li tammonta għal anqas minn 5 % tal-konċentrazzjoni NO). L-analizzatur NOx għandu jkun fil-modalità NO sabiex il-gass ta’ span ma jgħaddix mill-konvertitur. Il-konċentrazzjoni indikata għandha tiġi reġistrata.

1.7.3. Kalkolu

L-effiċjenza tal-konvertitur NOx tiġi kalkolata kif ġej:

Effiċenza % = 1 + a - bc - d × 100

fejn,

a = tkun il-konċentrazzjoni NOx skond it-Taqsima 1.7.6

b = tkun il-konċentrazzjoni NOx skond it-Taqsima 1.7.7

c = tkun il-konċentrazzjoni NO skond it-Taqsima 1.7.4

d = tkun il-konċentrazzjoni NO skond it-Taqsima 1.75

1.7.4. Tiżjid ta’ l-Ossiġnu

Permezz ta’ attrezzatura "T" (T-fitting), l-ossiġnu jew l-arja żero jiġu miżjuda kontinwament mal-fluss tal-gass sakemm il-konċentrazzjoni indikata tkun bejn wieħed u ieħor 20 % anqas mill-konċentrazzjoni tal-kalibrazzjoni mogħtija fit-Taqsima 1.7.2 (L-analizzatur ikun fil-modalità NO). Il-konċentrazzjoni "c" indikata għandha tiġi reġistrata. L-ożonatur jinżamm deattivat matul il-proċess kollu.

1.7.5. Attivazzjoni ta’ l-Ożonatur

Hawnhekk jiġi attivat l-ożonatur sabiex jiġġenera biżżejjed ożonu sabiex inaqqas il-konċentrazzjoni NO sa bejn wieħed u ieħor 20 % (minimu 10 %) tal-konċentrazzjoni tal-kalibrazzjoni mogħtija fit-Taqsima 1.7.2. Il-konċentrazzjoni "d" indikata għandha tiġi reġistrata (L-analizzatur ikun fil-modalità NO).

1.7.6. Modalità NOx

L-analizzatur NO imbagħad jiġi swiċċjat għall-modalità NOx sabiex it-taħlita tal-gass (li tikkonsisti f’NO, NO2, O2 u N2) issa tgħaddi mill-konvertitur. Il-konċentrazzjoni ‘a’ indikata għandha tiġi reġistrata (L-analizzatur ikun fil-modalità NOx.)

1.7.7. Deattivazzjoni ta’ l-Ożonatur

Hawnhekk jiġi deattivat l-ożonatur. It-taħlita tal-gassijiet deskritta fit-Taqsima 1.7.6 tgħaddi mill-konvertitur għal ġewwa d-detector. Il-konċentrazzjoni "b" indikata għandha tiġi reġistrata. (L-analizzatur ikun fil-modalità NOx).

1.7.8. Modalità NO

Fil-modalità NO bl-ożonatur deattivat, il-fluss ta’ l-ossiġnu jew ta’ l-arja sintetika jiġi wkoll magħluq. Il-qari ta’ l-NOx ta’ l-analizzatur ma għandux jiddevja b’aktar minn ± 5 % mill-valur imkejjel skond it-Taqsima 1.7.2. (L-analizzatur ikun fil-modalità NO).

1.7.9. Intervall tat-test

L-effiċjenza tal-konvertitur għandha tiġi ttestjata qabel kull kalibrazzjoni ta’ l-analizzatur NOx.

1.7.10. Rekwiżit ta’ Effiċjenza

L-effiċjenza tal-konvertitur ma għandhiex tkun anqas minn 90 %, iżda effiċjenza ogħla ta’ 95 % hija ferm rakkomandata.

Nota: Jekk, bl-analizzatur fl-iskala fl-aktar komuni, l-ożonatur ma jistax jagħti tnaqqis minn 80 % sa 20 % skond it-Taqsima 1.7.5, għandha tintuza l-ogħla skala li tagħti t-tnaqqis.

Dijagramma 6

Skematika ta’ l-istrument ta’ l-effiċjenza tal-konvertitur NOx

+++++ TIFF +++++

1.8. Aġġustament tal-FID

1.8.1. Ottimizzazzjoni tar-Reazzjoni tad-Detector

L-FID għandu jiġi aġġustat kif speċifikat mill-fabbrikant ta’ l-istrument. Għandu jintuża gass ta’ span ta’ propan fl-arja sabiex tiġi ottimizzata r-reazzjoni fl-iskala operattiva l-aktar komuni.

Bir-rati tal-fluss ta’ l-arja u tal-karburant regolati skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant, għandu jiġi introdott fl-analizzatur gass ta’ span ta’ 350 ± 75 ppm C. Ir-reazzjoni għal fluss partikolari tal-karburant għandha tiġi determinata mid-differenza bejn ir-reazzjoni tal-gass ta’ span u r-reazzjoni tal-gass żero. Il-fluss tal-karburant għandu jkun aġġustat inkrementalment ‘il fuq u ‘l isfel mill-ispeċifikazzjoni tal-fabbrikant. Ir-reazzjoni ta’ span u żero b’dawn il-flussi tal-karburant għandha tiġi reġistrata. Id-differenza bejn ir-reazzjoni ta’ span u żero għandha tiġi grafikament traċċjata u l-fluss tal-karburant għandu jiġi aġġustat lejn l-ogħla naħa tal-kurva.

1.8.2. Fatturi ta’ Reazzjoni ta’ l-Idrokarbonju

L-analizzatur għandu jiġi kalibrat bl-użu tal-propan fl-arja u ta’ l-arja sintetika purifikata, skond it-Taqsima 1.5.

Il-fatturi tar-reazzjoni għandhom jiġu determinati l-ewwel darba li jibda s-servizz tiegħu analizzatur u wara intervalli ta’ kull manutenzjoni maġġura tiegħu. Il-fattur tar-reazzjoni (Rf) għal speċi ta’ idrokarbonju partikolari huwa l-proporzjon tal-qari FID C1 għall-konċentrazzjoni tal-gass fiċ-ċilindru espress bħala ppm C1.

Il-konċentrazzjoni tal-gass tat-test għandha tkun ta’ livell li jagħti reazzjoni ta’ bejn wieħed u ieħor 80 % ta’ l-iskala sħiħa. Il-konċentrazzjoni għandha tkun magħrufa bi preċiżjoni ta’ ± 2 % b’referenza għal standard gravimetriku espress bħala volum. Addizzjonalment, iċ-ċilindru tal-gass għandu jkun prekondizzjonat għal 24 siegħa f’temperatura ta’ 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C).

Il-gassijiet tat-test li għandhom jintużaw u l-limiti rakkomandati tal-fattur relattiv tar-reazzjoni huma kif ġej:

Metanu u arja sintetika purifikata 1,00 ≤ Rf ≤ 1,15

Propilin u arja sintetika purifikata 0,90 ≤ Rf ≤ 1,10

Toluene u arja sintetika purifikata 0,90 ≤ Rf ≤ 1,10

Dawn il-valuri huma relattivi għall-fattur ta’ reazzjoni (Rf) ta’ 1,00 għall-propan u għall-arja sintetika purifikata.

1.8.3. Kontroll ta’ l-Interferenza ta’ l-Ossiġnu

Il-kontroll ta’ l-interferenza ta’ l-ossiġnu għandu jiġi stabbilit l-ewwel darba li jibda s-servizz tiegħu analizzatur u wara intervalli ta’ kull manutenzjoni maġġura tiegħu.

Il-fattur tar-reazzjoni jiġi definit u għandu jiġi determinat kif deskritt fit-Taqsima 1.8.2. Il-gass tat-test li għandu jintuża u l-iskala rakkomandata tal-fattur relattiv tar-reazzjoni ikunu kif ġej:

Propan u nitroġenu 0,95 ≤ Rf ≤ 1,05

Dan il-valur huwa relattiv għall-fattur ta’ reazzjoni (Rf) ta’ 1,00 għall-propan u għall-arja sintetika purifikata.

Il-konċentrazzjoni ta’ l-ossiġnu ta’ l-arja tal-burner FID għandu jkun fil-limiti ta’ ± 1 mole % tal-konċentrazzjoni ta’ l-ossiġnu ta’ l-arja tal-burner użat fl-aħħar kontroll ta’ l-interferenza ta’ l-ossiġnu. Jekk id-differenza tkun akbar, l-interferenza ta’ l-ossiġnu għandha tiġi kontrollata u l-analizzatur għandu jiġi aġġustat, jekk ikun meħtieġ.

1.8.4. Effiċjenza tan-Non Methane Cutter (NMC, għall-Magni li Jaħdmu bil-Gass NG Biss)

L-NMC jintuża għat-tneħħija ta’ l-idrokarbonji mhux tal-metanu mill-gass tal-kampjuni bl-ossidazzjoni ta’ l-idrokarbonji kollha għajr il-metanu. Idealment, il-konverżjoni għall-metanu hija ta’ 0 %, u għall-idrokarbonji l-oħra rappreżentati mill-etanu hija ta’ 100 %. Għall-kejl preċiż tal-NMHC, iż-żewġ effiċjenzi għandhom jiġu determinati u użati għall-kalkolu tar-rata tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni NMHC (ara l-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3).

1.8.4.1. Effiċjenza tal-Metanu

Għandu jiġi mgħoddi l-gass tal-kalibrazzjoni tal-metanu fil-FID kemm bl-NMC evitat kif ukoll bl-NMC mhux evitat, u ż-żewġ konċentrazzjonijiet għandhom jiġu reġistrati. L-effiċjenza għandha tiġi determinata kif ġej:

CEM = 1 - concw/concw/o

fejn,

concw = konċentrazzjoni HC bil-CH4 jiċċirkola tul l-NMC

concw/o = konċentrazzjoni HC bil-CH4 jevita l-NMC

1.8.4.2. Effiċjenza ta’ l-Etanu

Għandu jiġi mgħoddi l-gass tal-kalibrazzjoni tal-etanu fil-FID kemm bl-NMC evitat kif ukoll bl-NMC mhux evitat, u ż-żewġ konċentrazzjonijiet għandhom jiġu reġistrati. L-effiċjenza għandha tiġi determinata kif ġej

CEE = 1 - concwconcw/o

fejn,

concw = konċentrazzjoni HC bil-C2H6 jiċċirkola tul l-NMC

concw/o = konċentrazzjoni HC bil-C2H6 jevita l-NMC

1.9. Effetti ta’ Interferenza fuq l-Analizzaturi CO, CO2, u NOx

Gassijiet li jkunu preżenti fl-exhaust barra dak li jkun analizzat jinterferixxu fil-qari f’diversi modi. Ikun hemm interferenza pożittiva fl-istrumenti NDIR fejn il-gass interferenti joħloq l-istess effett bħall-gass li jkun imkejjel, iżda sa grad anqas. Ikun hemm interferenza negattiva fi strumenti NDIR mill-gass interferenti meta dan jestendi l-limitu ta’ l-assorbiment tal-gass imkejjel, u fl-istrumenti CLD mill-gass interferenti billi dan jitfi (l-effett ta’ quench) r-radjazzjoni. Il-kontrolli ta’ l-interferenza msemmija fit-Taqsimiet 1.9.1 u 1.9.2 għandhom isiru qabel l-użu inizjali ta’ analizzatur u wara l-intervalli ta’ kull manutenzjoni maġġura tagħhom.

1.9.1. Kontroll ta’ l-Interferenza lill-Analizzatur CO

L-ilma u CO2 jistgħu jinterferixxu fil-prestazzjoni ta’ l-analizzatur CO. Għaldaqstant, għandu jiġi mgħoddi effervexxentement mill-ilma f’temperatura ambjentali l-gass ta’ span CO2 li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa’ 100 % ta’ l-iskala sħiħa operattiva użata matul l-ittestjar u r-reazzjoni ta’ l-analizzatur għandha tiġi reġistrata. Ir-reazzjoni ta’ l-analizzatur ma għandhiex tkun aktar minn 1 % ta’ l-iskala sħiħa għall-meded ugwali għal 300 ppm jew ‘il fuq minn 300 ppm, jew aktar minn 3 ppm għal meded taħt it-300 ppm.

1.9.2. Kontrolli ta’ Quench ta’ l-Analizzatur NOx

Iż-żewġ gassijiet kruċjali għall-analizzaturi CLD (u HCLD) huma CO2 u l-evaporazzjoni ta’ l-ilma. Ir-reazzjonijiet ta’ quench għal dawn il-gassijiet huma proporzjonali għall-konċentrazzjonijiet tagħhom, u għaldaqstant jeħtieġu metodi tekniċi tat-test sabiex tiġi determinata l-quench fl-ogħla konċentrazzjonijiet mistennija misjuba matul l-ittestjar.

1.9.2.1. Kontroll ta’ Quench tas-CO2

Għandu jiġi mgħoddi gass ta’ span CO2 li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 % ta’ l-iskala sħiħa operattiva mill-analizzatur NDIR u l-valur CO2 għandu jiġi reġistrat bħala A. Imbagħad għandu jiġi dilwit bejn wieħed u ieħor 50 % b’gass ta’ span NO u mgħoddi mill-NDIR u (H)CLD, bil-valuri CO2 u NO reġistrati bħala B u C, rispettivament. Imbagħad għandu jiġi magħluq is-CO2 u jiġi mgħoddi biss il-gass ta’ span NO mill-(H)CLD, u l-valur NO għandu jiġi reġistrat bħala D.

Il-quench, li ma għandhiex tkun akbar minn 3 % ta’ l-iskala sħiħa, għandha mbagħad tiġi kalkolata kif ġej:

% quench = 1 - C × AD × A - D × B × 100

fejn,

A = li huwa valur tal-konċentrazzjoni CO2 mhux dilwita imkejla bl-NDIR f’ %

B = li huwa l-valur tal-konċentrazzjoni CO2 dilwita imkejla bl-NDIR f’ %

C = li huwa l-valur tal-konċentrazzjoni NO dilwita imkejla bi (H)CLD f’ ppm

D = li huwa l-valur tal-konċentrazzjoni NO mhux dilwita imkejla bi (H)CLD f’ ppm

Jistgħu jintużaw metodi alternattivi tad-dilwizzjoni u tal-kwantifikazzjoni tal-valuri tal-gass ta’ span CO2 u NO bħat-taħlit/blending dinamiku.

1.9.2.2. Kontroll ta’ Quench ta’ l-Ilma

Dan il-kontroll japplika għall-kejl ta’ konċentrazzjoni tal-gass imxarrab biss. Il-kalkolu tal-quench tal-ilma għandu jqis id-dilwizzjoni tal-gass ta’ span NO bl-evaporazzjoni ta’ l-ilma u l-iscaling tal-konċentrazzjoni ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma tat-taħlita għal dawk mistennija matul l-ittestjar.

Għandu jiġi mgħoddi gass ta’ span NO li jkollu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 % ta’ l-iskala sħiħa operattiva normali mill-(H)CLD u l-valur NO għandu jiġi reġistrat bħala D. Il-gass ta’ span NO imbagħad għandu jiġi mgħoddi effervexxentement mill-ilma f’temperatura ambjentali u għandu jiġi mgħoddi mill-(H)CLD, u l-valur NO għandu jiġi reġistrat bħala C. Il-pressjoni operattiva assoluta ta’ l-analizzatur u t-temperatura ta’ l-ilma għandhom jiġu determinati u reġistrati bħala E u F, rispettivament. Il-pressjoni ta’ l-evaporazzjoni tas-saturazzjoni tat-taħlita li tikkorrispondi għat-temperatura F ta’ l-ilma effervexxenti għandha tiġi determinata u reġistrata bħala G. Il-konċentrazzjoni ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma (H, in %) tat-taħlita għandha tiġi kalkolata kif ġej:

H = 100 × G/E

Il-konċentrazzjoni (De) ta’ gass ta’ span NO (f’evaporazzjoni ta’ l-ilma) dilwit mistenni għandu jiġi kalkolat kif ġej:

De = D × 1 - H/100

Għall-exhaust tad-diesel, il-konċentrazzjoni massima ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma ta’ l-exhaust (Hm, fi %) mistennija matul l-ittestjar għandha tiġi stmata, bis-suppożizzjoni ta’ proporzjon H/C ta’ atomu tal-karburant ta’ 1,8:1, mill-konċentrazzjoni tal-gass ta’ span CO2 mhux dilwit (A, kif imkejjel fit-Taqsima 1.9.2.1) kif ġej:

Hm = 0,9 × A

Il-quench ta’ l-ilma, li ma għandux ikun akbar minn 3 % , għandu jiġi kalkolat kif ġej:

% quench = 100 × De - C/De × Hm/H

fejn,

De = huwa l-valur tal-konċentrazzjoni NO dilwita mistennija f’ppm

C = huwa l-valur tal-konċentrazzjoni NO dilwita f’ppm

Hm = huwa l-valur tal-konċentrazzjoni massima ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma f’%

H = huwa l-konċentrazzjoni attwali ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma f’%

Nota: Huwa importanti li l-gass ta’ span NO ikun fih konċentrazzjoni NO minima għal dan il-kontroll, billi fil-kalkoli tal-quench ma jkunx ittieħed kont ta’ l-assorbiment ta’ NO2 fl-ilma.

1.10. Intervalli tal-Kalibrazzjoni

L-analizzaturi għandhom jiġu kalibrati skond it-Taqsima 1.5 ta’ l-inqas kull 3 xhur jew kull meta ssir tiswija jew bidla fis-sistema li tista’ tolqot il-kalibrazzjoni.

2. KALIBRAZZJONI TAS-SISTEMA CVS

2.1. Ġenerali

Is-sistema CVS għandha tiġi kalibrata bl-użu ta’ misuratur tal-fluss ibbażat fuq standards nazzjonali jew internazzjonali u bi strument ta’ restrizzjoni. Il-fluss fis-sistema għandu jitkejjel f’regolazzjonijiet differenti ta’ restrizzjoni, u l-parametri ta’ kontroll tas-sistema għandhom jitkejlu u jiġu relatati mal-fluss.

Jistgħu jintużaw diversi tipi ta’ strumenti li jkejlu l-fluss, eż. venturi kalibrati, misuratur tal-fluss laminat u kalibrat, turbinemeter kalibrat.

2.2. Kalibrazzjoni tal-Pompa tal-Positive Displacement (PDP)

Il-parametri kollha relatati mal-pompa għandhom jitkejlu simultanjament mal-parametri relatati mal-misuratur tal-fluss li jkun konness f’serje mal-pompa. Ir-rata kalkolata tal-fluss (f’ m3/min fl-inlet tal-pompa, bi pressjoni u temperatura assoluti) għandha tiġi grafikament traċċjata versus funzjoni ta’ korrelazzjoni li tkun il-valur ta’ kombinazzjoni speċifika tal-parametri tal-pompa. L-ekwazzjoni lineari li tirrelata l-fluss tal-pompa mal-funzjoni ta’ korrelazzjoni għandha imbagħad tiġi determinata. Jekk sistema CVS għandha drive ta’ veloċità multipla, il-kalibrazzjoni għandha ssir għal kull skala użata. L-istabbiltà tat-temperatura għandha tinżamm matul il-kalibrazzjoni.

2.2.1. Analiżi tad-Data

Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja (Qs) f’kull regolazzjoni ta’ restrizzjoni (minimu ta’ 6 regolazzjonijiet) għandha tiġi kalkolata f’m3/min standard mid-data tal-misuratur tal-fluss bl-użu tal-metodu preskritt mill-fabbrikant. Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja imbagħad għandha tiġi konvertita għall-fluss tal-pompa (V0) f’m3/rev fit-temperatura u l-pressjoni assoluti ta’ l-inlet tal-pompa kif ġej:

V0 = Qsn × T273 × 101,3pA

fejn,

Qs = rata tal-fluss ta’ l-arja f’kondizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

T = temperatura fl-inlet tal-pompa, K

pA = pressjoni assoluta fl-inlet tal-pompa (pB-p1), kPa

n = veloċità tal-pompa, rev/s

Sabiex jittieħed kont ta’ l-interazzjoni tal-varjazzjonijiet tal-pressjoni fil-pompa u r-rata ta’ slip tal-pompa, il-funzjoni ta’ korrelazzjoni (X0) bejn il-veloċità tal-pompa, id-divrenzjali fil-pressjoni mill-inlet tal-pompa għall-outlet tal-pompa, u l-pressjoni assoluta fl-outlet tal-pompa għandha tiġi kalkolata kif ġej:

X0 = 1n × ΔpppA

fejn,

Δpp = divrenzjali fil-pressjoni mill-inlet tal-pompa sa l-outlet tal-pompa, kPa

pA = pressjoni assoluta ta’ emissjoni fl-outlet tal-pompa, kPa

Għandu jsir kalkolu ta’ l-anqas kwadrat lineari sabiex tiġi ġenerata l-ekwazzjoni tal-kalibrazzjoni kif ġej:

V0 = D0 - m × X0

D0 u m huma l-kostanti ta’ l-interċetazzjoni u tal-pendenza tal-kurva, rispettivament, li jiddeskrivu l-linji tar-rigressjoni.

Għal sistema CVS b’veloċità multipla, il-kurvi ta’ kalibrazzjoni ġenerati għall-iskali differenti tal-fluss tal-pompa għandhom ikunu approssimament paralleli, u l-valuri ta’ l-interċetazzjoni (D0) għandhom jiżdiedu hekk kif l-iskala tal-fluss tal-pompa tonqos.

Il-valuri kalkolati mill-ekwazzjoni għandhom ikunu fil-limiti ta’ ± 0,5 % tal-valur imkejjel ta’ V0. Il-valuri ta’ ‘m’ ivarjaw minn pompa għall-oħra. L-influss tal-partikulati maż-żmien jikkawża t-tnaqqis tas-slip tal-pompa, kif jidher mill-valuri baxxi għal ‘m’. Għaldaqstant, għandha ssir kalibrazzjoni meta titqabbad il-pompa, wara manutenzjoni maġġura, u jekk il-verifika tas-sistema totali (Taqsima 2.4) turi bidla fir-rata tas-slip.

2.3. Kalibrazzjoni tal-Venturi tal-Fluss Kritiku (CFV)

Il-kalibrazzjoni tac-CFV hija bbażata fuq l-ekwazzjoni tal-fluss għal tubu venturi kritiku. Il-fluss tal-gass huwa funzjoni tal-pressjoni u t-temperatura ta’ l-inlet, kif muri hawn taħt:

Qs = Kv × pAT

fejn,

Kv = koeffiċjent tal-kalibrazzjoni

pA = pressjoni assoluta fl-inlet tal-venturi, kPa

T = temperatura fl-inlet tal-venturi, k

2.3.1. Analiżi tad-Data

Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja (Qs) f’kull regolazzjoni ta’ restrizzjoni (minimu ta’ 8 regolazzjonijiet) għandha tiġi kalkolata f’m3/min standard mid-data tal-misuratur tal-fluss bl-użu tal-metodu preskritt mill-fabbrikant. Il-koeffiċjent tal-kalibrazzjoni għandu jiġi kalkolat mid-data tal-kalibrazzjoni għal kull regolazzjoni kif ġej:

Kv = Qs × TpA

fejn,

Qs = rata tal-fluss ta’ l-arja f’kondizzjonijiet standard (101,3 kPa, 273 K), m3/s

T = temperatura fl-inlet tal-venturi, K

pA = pressjoni assoluta fl-inlet tal-venturi, kPa

Sabiex tiġi determinata l-iskala tal-fluss kritiku, Kv għandu jiġi grafikament traċċjat bħala funzjoni tal-pressjoni fl-inlet tal-venturi. Għall-fluss kritiku (fgat), Kv ikollu valur relattivament kostanti. Hekk kif tonqos il-pressjoni (il-vakuum jiżdied), it-tubu venturi jinfetaħ u Kv jonqos, li juri li CFV jiġi operat barra l-iskala permissibbli.

Għal minimu ta’ tmien punti fir-reġjun tal-fluss kritiku, għandhom jiġu kalkolati l-medju Kv u d-devjazzjoni standard. Id-devjazzjoni standard ma għandhiex taqbeż ± 0,3 % tal-medju KV.

2.4. Verifika tas-Sistema Totali

L-akkuratezza totali tas-sistema kampjunarja u tas-sistema analitika għandha tiġi determinata billi tiġi introdotta massa magħrufa ta’ inkwinanti fis-sistema filwaqt li din tiġi operata b’mod normali. L-inkwinant jiġi analizzat, u l-massa kalkolata skond l-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3 għajr fil-każ ta’ propan fejn fattur ta’ 0,000472 jintuża minflok wieħed ta’ 0,000479 għal HC. Għandha tintuża waħda miż-żewġ proċedimenti tekniċi li ġejjin:

2.4.1. Kejl b’Orifizju ta’ Fluss Kritiku

Għandha tiġi injettata kwantità magħrufa ta’ gass pur (monossidu tal-karbonju jew propan) fis-sistema CVS minn orifizju kritiku kalibrat. Jekk il-pressjoni fl-inlet tkun għolja suffiċjentement, ir-rata tal-fluss, li tkun aġġustata permezz ta’ l-orifizju tal-fluss kritiku, tkun indipendenti mill-pressjoni fl-outlet ta’ l-orifizju (≡ fluss kritiku). Is-sistema CVS għandha tiġi operata bħal f’test normali ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust għal bejn 5 sa 10 minuti. Għandu jiġi analizzat kampjun tal-gass bl-apparat tas-soltu (bil-borża tal-kampjunament jew bil-metodu ta’ integrazzjoni), u l-massa tal-gass għandha tiġi kalkolata. Il-massa hekk determinata għandha tkun fil-limiti ta’ ± 3 % tal-massa magħrufa tal-gass injettat.

2.4.2. Kejl Permezz ta’ Teknika Gravimetrika

Il-piż ta’ ċilindru żgħir mimli bil-monossidu tal-karbonju jew bil-propan għandu jiġi determinat bi preċiżjoni ta’ ± 0,01 gramma. Għal bejn wieħed u ieħor 5 sa 10 minuti, is-sistema CVS għandha tiġi operata bħal f’test normali ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust filwaqt li monossidu tal-karbonju jew propan jiġi injettat fis-sistema. Il-kwantità ta’ gass pur emess għandha tiġi determinata permezz ta’ użin divrenzjali. Għandu jiġi analizzat kampjun tal-gass bl-apparat tas-soltu (bil-borża tal-kampjunament jew bil-metodu ta’ integrazzjoni), u l-massa tal-gass għandha tiġi kalkolata. Il-massa hekk determinata għandha tkun fil-limiti ta’ ± 3 % tal-massa magħrufa tal-gass injettat.

3. KALIBRAZZJONI TAS-SISTEMA TA’ KEJL TAL-PARTIKULATI

3.1. Introduzzjoni

Kull komponent għandu jiġi kalibrat kull meta jkun hemm bżonn sabiex ikunu sodisfatti r-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva. Il-metodu tal-kalibrazzjoni li għandu jintuża huwa deskritt f’din it-Taqsima għall-komponenti indikati fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 4 u fl-Anness V, Taqsima 2.

3.2. Kejl tal-Fluss

Il-kalibrazzjoni tal-misuraturi tal-fluss tal-gass jew ta’ l-istrumentazzjoni tal-kejl tal-fluss għandhom ikunu bbażati fuq standards internazzjonali u/jew nazzjonali. L-erroneità massima tal-valur imkejjel għandha tkun fil-limiti ta’ ± 2 % tal-qari.

Jekk il-fluss tal-gass jiġi determinat bil-kejl divrenzjali tal-fluss, l-erroneità massima tad-differenza għandha tkun tali li l-akkuratezza ta’ GEDF tkun fil-limiti ta’ ± 4 % (ara wkoll l-Anness V, Taqsima 2.2.1, EGA). Tista’ tiġi kalkolata billi jittieħed l-Għerq Kwadrat tal-Medju Aritmetiku ta’ l-erroneità kollha ta’ kull strument.

3.3. Kontroll tal-Kondizzjonijiet tal-Fluss Parzjali

L-iskala tal-veloċità tal-gass ta’ l-exhaust u l-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni għandhom jiġu kontrollati u aġġustati skond ir-rekwiżiti ta’ l-Anness V, Taqsima 2.2.1, EP, jekk applikabbli.

3.4. Intervalli tal-Kalibrazzjoni

L-istrumentazzjoni tal-kejl tal-fluss għandha tiġi kalibrata ta’ l-inqas kull 3 xhur jew kull meta ssir tiswija jew bidla fis-sistema li tista’ tolqot il-kalibrazzjoni.

4. KALIBRAZZJONI TA’ L-APPARAT TAL-KEJL TAD-DUĦĦAN

4.1. Introduzzjoni

L-opacimeter għandu jiġi kalibrat kull meta jkun hemm bżonn sabiex ikunu sodisfatti r-rekwiżiti ta’ din id-Direttiva. Il-metodu tal-kalibrazzjoni li għandu jintuża huwa deskritt f’din it-Taqsima għall-komponenti indikati fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 5 u fl-Anness V, Taqsima 3.

4.2. Proċedura tal-Kalibrazzjoni

4.2.1. Ħin ta’ Warm Up

L-opacimeter għandu jitħalla jisħon u jistabbilizza skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant. Jekk l-opacimeter ikun mgħammar b’sistema li tippurifika l-arja sabiex tevita t-tiġmid tal-lenti ta’ l-istrument, din is-sistema għandha tiġi attivata u aġġustata ukoll skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant.

4.2.2. Determinazzjoni tar-Reazzjoni Lineari

Il-kwalità tal-linearità ta’ l-opacimeter għandha tiġi kontrollata fil-modalità tal-qari ta’ l-opaċità skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-fabbrikant. Għandhom jiġu introdotti fl-opacimeter tliet filtri ta’ densità newtrali ta’ trasmissjoni magħrufa, li għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti ta’ l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 5.2.5, u l-valur għandu jiġi reġistrat. Il-filtri ta’ densità newtrali għandhom ikollhom opaċitajiet nominali ta’ bejn wieħed u ieħor 10 %, 20 % u 40 %.

Il-kwalità tal-linearità ma għandhiex tvarja b’aktar minn ± 2 % opaċita mill-valur nominali tal-filtru ta’ densità newtrali. Kwalunkew non-linearità li taqbeż il-valur ta’ hawn fuq għandha tiġi korretta qabel it-test.

4.3. Intervalli tal-Kalibrazzjoni

L-opacimeter għandu jiġi kalibrat skond it-Taqsima 4.2.2 ta’ l-inqas kull 3 xhur jew kull meta ssir tiswija jew bidla fis-sistema li tista’ tolqot il-kalibrazzjoni.

--------------------------------------------------

ANNESS IV

KARATTERISTIĊI TEKNIĊI TAL-KARBURANT TA’ REFERENZA PRESKRITTI GĦAT-TESTIJIET TA’ L-APPROVAZZJONI U GĦALL-VERIFIKA TAL-KONFORMITA’ TAL-PRODUZZJONI

1.1. Karburant diesel [1]

Minimu | Massimu |

Numru taċ-ċetanu [3] | | 52,0 | 54,0 | EN-ISO 5165 | 1998 [4] |

Densità fi 15 °C | kg/m3 | 833 | 837 | EN-ISO 3675 | 1995 |

– 50 % punt | °C | 245 | — | EN-ISO 3405 | 1998 |

– 95 % punt | °C | 345 | 350 | EN-ISO 3405 | 1998 |

– temperatura finali ta’ ebollizzjoni | °C | — | 370 | EN-ISO 3405 | 1998 |

Flash point: | °C | 55 | — | EN 27719 | 1993 |

CFPP | °C | — | - 5 | EN 116 | 1981 |

Viskożità ma’ l-40 °C | mm2/s | 2,5 | 3,5 | EN-ISO 3104 | 1996 |

Idrokarbonji aromatiċi poliċikliċi | % m/m | 3,0 | 6,0 | IP 391 [18] | 1995 |

Kontenut tas-sulfur [5] | mg/kg | — | 300 | pr. EN-ISO/DIS 14596 | 1998 [4] |

Korrożjoni tar-ram | | — | 1 | EN-ISO 2160 | 1995 |

Residwu tal-karbonju Conradson (10 % DR) | % m/m | — | 0,2 | EN-ISO 10370 | |

Kontenut ta’ l-irmied | % m/m | — | 0,01 | EN-ISO 6245 | 1995 |

Kontenut ta’ l-ilma | % m/m | — | 0,05 | EN-ISO 12937 | 1995 |

Numru tan-newtralizzazzjoni (aċidu qawwi) | mg KOH/g | — | 0,02 | ASTM D 974-95 | 1998 [4] |

Stabbiltà ta’ l-ossidazzjoni [6] | mg/ml | — | 0,025 | EN-ISO 12205 | 1996 |

[18] | % m/m | — | — | EN 12916 | [2000] [4] |

1.2. Etanol għall-magni diesel [7]

Parametru | Unita’ | Limiti [8] | Metodu tat-test [9] |

Minimu | Massimu |

Alkoħol, massa | % m/m | 92,4 | — | ASTM D 5501 |

Alkoħol ieħor minbarra l-etanol li jkun fl-alkol totali, massa | % m/m | — | 2 | ADTM D 5501 |

Densità fi 15 °C | kg/m3 | 795 | 815 | ASTM D 4052 |

Kontenut ta’ l-irmied | % m/m | | 0,001 | ISO 6245 |

Flash point | °C | 10 | | ISO 2719 |

Aċidità, kalkolata bħala aċidu aċetiku | % m/m | — | 0,0025 | ISO 1388-2 |

Numru ta’ newtralizzazzjoni (aċidu qawwi) | KOH mg/l | — | 1 | |

Residwu xott f’ 100 °C | mg/kg | | 15 | ISO 759 |

Kontenut ta’ l-ilma | % m/m | | 6,5 | ISO 760 |

Aldeidi kalkolati bħala aċti aċetiċi | % m/m | | 0,0025 | ISO 1388-4 |

Esteri, kalkolati bħala ethylacetate | % m/m | — | 0,1 | ASSTM D 1617 |

2. GASS NATURALI (NG)

Il-karburanti tas-suq Ewropew huma disponibbli f’żewġ skali:

- l-iskala H, li l-karburanti ta’ referenza estremi tagħha huma GR u G23;

- l-iskala L, li l-karburanti ta’ referenza estremi tagħha huma G23 u G25;

Qiegħed jingħata sommarju tal-karatteristiċi tal-karburanti ta’ referenza GR, G23 u G25 hawn taħt:

Karburant ta’ referenza GR

Minimu | Massimu |

Metanu | | 87 | 84 | 89 | |

Etanu | | 13 | 11 | 15 | |

Bilanċ [10] | %-mole | — | — | 1 | ISO 6974 |

Kontenut tas-sulfur | mg/m3 [11] | — | — | 10 | ISO 6326-5 |

Karburant ta’ referenza G23

Minimu | Massimu |

Metanu | | 92,5 | 91,5 | 93,5 | |

Bilanċ [12] | %-mole | — | — | 1 | ISO 6974 |

N2 | | 7,5 | 6,5 | 8,5 | |

kontenut ta’ Sulfur | mg/m3 [13] | — | — | 10 | ISO 6326-5 |

Karburant ta’ referenza G25

Minimu | Massimu |

Metanu | | 86 | 84 | 88 | |

Bilanċ [14] | %mole | — | — | 1 | ISO 6974 |

N2 | | 14 | 12 | 16 | |

Kontenut tas-sulfur | mg/m3 [15] | — | — | 10 | ISO 6326-5 |

3. GASS LIKWEFATT TAL-PETROLJUM (LPG)

Minimu | Maximum | Minimum | Maximum |

Numru ta’ l-Octane tal-Mutur | | 92,5 [16] | | 92,5 | | EN 589 Anness B |

Kontenut C3 | % vol | 48 | 52 | 83 | 87 | |

Kontenut C4 | % vol | 48 | 52 | 13 | 17 | ISO 7941 |

Olefins | % vol | | 12 | | 14 | |

Residwu ta’ l-evaporazzjoni | mg/kg | | 50 | | 50 | NFM 41015 |

Kontenut totali tas-sulfur | ppm piż [16] | | 50 | | 50 | EN 24260 |

[1] Jekk ikun hemm il-bżonn ta’ kalkolu ta’ l-effiċjenza termali ta’ magna jew vettura, il-valur kalorifiku tal-karburant jista’ jiġi kalkolat minn:Enerġija speċifika (valur kalorifiku)(nett) f’ MJ/kg = (46,423 - 8,792d2 + 3,170d) (1 - (x + y + s)) + 9,420s - 2,499xfejn,d = id-densità ta’ 15 °Cx = il-proporzjon tal-massa ta’ l-ilma (% diviż b’100)y = il-proporzjon tal-massa ta’ l-irmied (% diviż b’100)s = il-proporzjon tal-massa tas-sulfur (% diviż b’100).

[2] Il-valuri kwotati fl-ispeċifikazzjoni huma "valuri veri". Fid-determinazzjoni tal-valuri ta’ limitu tagħhom ġew applikati t-termini ta’ ISO 4259, Prodotti tal-petroljum – Determinazzjoni u applikazzjoni ta’ data preċiża fir-rigward tal-metodi tat-test, u fl-iffissar ta’ valur minimu, ittieħed kont ta’ differenza minima ta’ 2R ‘il fuq minn żero; fl-iffissar ta’ valur massimu u valur minimu, id-differenza minima hija 4R (R = riproduċibbiltà). Minkejja din il-miżura, li hija meħtieġa għal raġunijiet statistiċi, il-fabbrikant tal-karburant għandu madankollu jaspira għall-valur żero fejn il-valur massimu stipulat huwa 2R u fil-valur medju fil-każ ta’ kwotazzjonijiet tal-limiti massimi u minimi. Jekk tinqala l-ħtieġa li tiġi solvuta l-kwistjoni jekk il-karburant jilħaqx ir-rekwiżiti ta’ l-ispeċifikazzjoni, għandhom jiġu applikati t-termini ta’ ISO 4259.

[3] L-skala għan-numru taċ-ċetanu mhijiex skond ir-rekwiżit ta’ skala minima ta’ 4R. Madankollu, f’każ ta’ kwistjoni bejn il-fornitur tal-karburant u l-utent tal-karburant, it-termini ta’ ISO 4259 jistgħu jintużaw sabiex isolvu kwistjonijiet bħal dawn sakemm isir kejl replikat, ta’ numru suffiċjenti sabiex tintlaħaq il-preċiżjoni neċessarja, minflok determinazzjonijiet singoli.

[4] Ix-xahar tal-pubblikazzjoni għandha titlesta fiż-żmien dovut.

[5] Il-kontenut attwali tas-sulfur tal-karburant użat għat-test għandu jiġi rapportat. Minbarra dan, il-kontenut tas-sulfur tal-karburant ta’ referenza użat sabiex tkun approvata vettura jew magna b’paragun mal-valuri ta’ limitu disposti fil-Linja B tat-Tabella fit-Taqsima 6.2.1 ta’ l-Anness I ta’ din id-Direttiva għandu jkollu kontenut ta’ sulfur massimu ta’ 50 ppm. Mill-aktar fis possibbli, il-Kummissjoni għandha, mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 1999, tippreżenta modifika għal dan l-Anness li tirrifletti l-medju tas-suq għall-kontenut tas-sulfur tal-karburant fir-rigward tal-karburant definit fl-Anness IV tad-Direttiva 98/70/KE.

[6] Anke jekk l-istabbiltà ta’ l-ossidazzjoni tkun kontrollata, x’aktarx li l-ħajja tagħha tkun limitata. Għandu jittieħed il-parir tal-fabbrikant rigward il-kondizzjonijiet ta’ ħażna u l-ħajja.

[18] Metodu ġdid u aħjar għall-aromatiċi poliċikliċi li qiegħed jiġi żviluppat

[7] Jista’ jiġi miżjud materjal li jtejjeb iċ-ċetanu, kif speċifikat mill-fabbrikant tal-magna, mal-karburant ta’ l-etanol. L-ammont massimu permess huwa 10 % m/m.

[8] Il-valuri kwotati fl-ispeċifikazzjoni huma "valuri veri". Fid-determinazzjoni tal-valuri ta’ limitu tagħhom ġew applikati t-termini ta’ ISO 4259, Prodotti tal-petroljum – Determinazzjoni u applikazzjoni ta’ data preċiża fir-rigward tal-metodi tat-test, u fl-iffissar ta’ valur minimu, ittieħed kont ta’ differenza minima ta’ 2R ‘il fuq minn żero; fl-iffissar ta’ valur massimu u valur minimu, id-differenza minima hija 4R (R = riproduċibbiltà). Minkejja din il-miżura, li hija meħtieġa għal raġunijiet statistiċi, il-fabbrikant tal-karburant għandu madankollu jaspira għall-valur żero fejn il-valur massimu stipulat huwa 2R u fil-valur medju fil-każ ta’ kwotazzjonijiet tal-limiti massimi u minimi. Jekk tinqala l-ħtieġa li tiġi solvuta l-kwistjoni jekk il-karburant jilħaqx ir-rekwiżiti ta’ l-ispeċifikazzjoni, għandhom jiġu applikati t-termini ta’ ISO 4259.

[9] Jiġu adottati metodi ISO ekwivalenti meta dawn jiġu emanati għall-proprjetajiet kollha elenkati hawn fuq

[10] Inerti +C2+.

[11] Valur li għandu jiġi determinat f’kondizzjonijiet standard (293.2 K (20 °C) u 101.3 kPa).

[12] Inerti (differenti minn N2) +C2+ +C2+.

[13] Valur li għandu jiġi determinat f’kondizzjonijiet standard (293.2 K (20 °C) u 101.3 kPa).

[14] Inerti (differenti minn N2) +C2+ +C2+.

[15] Valur li għandu jiġi determinat f’kondizzjonijiet standard (293.2 K (20 °C) u 101.3 kPa).

[16] Valur li għandu jiġi determinat f’kondizzjonijiet standard (293.2 K (20 °C) u 101.3 kPa).

[17] Dan il-metodu jista’ ma jiddeterminax akkuratament il-preżenza ta’ materjali korrożivi jekk il-kampjun ikun fih inibituri tal-korrożjoni jew kimiċi oħra li jnaqqsu l-korrożività tal-kampjun lill-istrixxa tar-ram. Għaldaqstant, huwa projbit it-tiżjid ta’ tali komposti bl-uniku skop li jinfluwenzaw il-metodu tat-test.

--------------------------------------------------

ANNESS V

SISTEMI ANALITIĊI U KAMPJUNARJI

1. DETERMINAZZJONI TA’ L-EMISSJONIJIET GASSUŻI

1.1. Introduzzjoni

It-Taqsima 1.2 u d-Dijagrammi 7 u 8 fihom deskrizzjonijiet dettaljati tas-sistemi kampjunarji u analitiċi rakkomandati. Billi diversi konfigurazzjonijiet jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, ma hemmx il-ħtieġa ta’ konformità eżatta mad-Dijagrammi 7 u 8. Jistgħu jintużaw komponenti addizzjonali bħal strumenti, valvi, solenojdi, pompi u swiċċijiet sabiex jipprovdu tagħrif addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tas-sistemi komponenti. Komponenti oħra li mhumiex meħtieġa sabiex tinżamm l-akkuratezza f’ċerti sistemi jistgħu jiġu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom tkun ibbażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġinerija.

Dijagramma 7

Dijagramma tal-fluss ta’ sistema ta’ analiżi tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat għal CO, CO2, NOx, HC ESC biss

+++++ TIFF +++++

zero gaszero gasoptional 2 sampling probeszero gasspan gasventventzero gasspan gaszero gasspan gasventventventzero gasspan gasventvent

1.2. Deskrizzjoni tas-Sistema Analitika

Qiegħda tingħata deskrizzjoni ta’ sistema analitika għad-determinazzjoni ta’ l-emissjonijiet gassużi fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat (Dijagramma 7, ESC biss) jew dilwit (Dijagramma 8, ETC u ESC) abbażi ta’ l-użu ta’:

- analizzatur HFID għall-kejl ta’ l-idrokarbonji;

- analizzaturi NDIR għall-kejl tal-monossidu tal-karbonju u tad-dijossidu tal-karbonju;

- HCLD jew analizzatur ekwivalenti għall-kejl ta’ l-ossidi tan-nitroġenu;

Il-kampjun għall-komponenti kollha jista’ jittieħed b’sonda kampjunarja waħda jew b’żewġ sondi kampjunarji sitwati viċin u diviżi internament fir-rigward ta’ l-analizzaturi differenti. Għandha tingħata attenzjoni sabiex ma jkun hemm l-ebda kondensazzjoni tal-komponenti ta’ l-exhaust (inkluż l-aċidu sulfuriku u l-ilma) fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika.

Dijagramma 8

Dijagramma tal-fluss ta’ sistema ta’ analiżi tal-gass ta’ l-exhaust dilwit għal CO, CO2, NOx, HC ETC, fakultattiva għall-ESC

+++++ TIFF +++++

to PSS see Figure 21same plane see Figure 21see Figure 20zero gaszero gasspan gasventventventventzero gasspan gaszero gasspan gasventventventzero gasspan gasventvent

1.2.1. Komponenti tad-Dijagrammi 7 u 8

Pajp ta’ l-exhaust EP

Sonda tal-kampjunament tal-gass ta’ l-exhaust (Dijagramma 7 biss)

Hija rakkomandata sonda dritta ta’ l-istainless steel pluri-perforata bit-tarf magħluq . Id-dijametru intern ma għandux ikun akbar mid-dijametru intern tal-linja kampjunarja. Il-ħxuna tal-qoxra tas-sonda ma għandhiex tkun akbar minn 1 mm. Għandu jkun hemm minimu ta’ 3 toqob fi 3 pjanijiet radjali differenti, uniformament imdaqqsa sabiex jieħdu kampjuni ta’ bejn wieħed u ieħor l-istess fluss. Is-sonda għandha testendi tul għall-inqas 80 % tad-dijametru tal-pajp ta’ l-exhaust. Jistgħu jintużaw wieħed jew aktar sondi kampjunarji.

Sonda kampjunarja HC tal-gass ta’ l-exhaust dilwit SP2 (Dijagramma 8 biss)

Is-sonda għandha:

- tkun definita bħala l-ewwel 254 mm sa 762 mm tal-linja kampjunarja msaħħna HSL1;

- ikollha dijametru intern minimu ta’ 5 mm;

- tkun installata fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT (ara t-Taqsima 2.3, Dijagramma 20) f’punt fejn l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust jiġu mħallta sew (i.e. bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-passaġġ ‘l isfel (downstream) mill-punt fejn l-exhaust jidħol fil-passaġġ tad-dilwit);

- tkun distanti biżżejjed (radjalment) mis-sondi l-oħra u mill-ġenb tal-passaġġ sabiex tkun libera mill-influwenza ta’ kwalunkwe vortiċi jew rima;

- tkun imsaħħna sabiex tiżdied it-temperatura tal-fluss tal-gass sa’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) fl-exit tas-sonda.

Sonda kampjunarja għall-CO, CO2, NOx tal-gass ta’ l-exhaust dilwit SP3 (Dijagramma 8 biss)

Is-sonda għandha:

- tkun fl-istess pjan ta’ SP 2;

- tkun distanti biżżejjed (radjalment) mis-sondi l-oħra u mill-ġenb tal-passaġġ sabiex tkun libera mill-influwenza ta’ kwalunkwe vortiċi jew rima;

- tkun imsaħħna u insulata ma’ tulha kollu għal temperatura minima ta’ 328 K (55 °C) sabiex tiġi evitata l-kondensazzjoni ta’ l-ilma.

Linja kampjunarja msaħħna HSL1

Il-linja kampjunarja tipprovdi kampjun tal-gass minn sonda waħda għall-punt(i) diviżi(i) u l-analizzatur HC.

Il-linja kampjunarja għandha:

- ikollha dijametru intern ta’ 5 mm minimu u ta’ 13,5 mm massimu;

- tkun magħmula mill-istainless steel jew PTFE;

- iżżomm temperatura ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) mal-ġenb tal-passaġġ kif imkejla f’kull taqsima msaħħna kontrollata separatament, jekk it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fis-sonda kampjunarja tkun ekwivalenti għal jew taħt 463 K (190 °C);

- iżżomm temperatura akbar minn 453 K (180 °C) mal-ġenb tal-passaġġ, jekk it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fis-sonda kampjunarja tkun aktar minn 463 K (190 °C);

- iżżomm temperatura tal-gass ta’ 463 K ± 10 K (190 °C ± 10 °C) immedjatament qabel il-filtru imsaħħan F2 u HFID;

Linja kampjunarja NOx imsaħħna HSL2

Il-linja kampjunarja għandha:

- iżżomm temperatura ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C) mal-ġenb tal-passaġġ, sal-konvertitur C meta jintuża banju tat-tkessiħ B, u sa’ l-analizzatur meta l-banju tat-tkessiħ B ma jintużax.

- tkun magħmula mill-istainless steel jew PTF.

Linja kampjunarja SL għal CO CO2

Il-linja għandha tkun magħmula mill-PTFE jew mill-istainless steel. Tista’ tkun imsaħħna jew mhux imsaħħna.

Borża fl-isfond BK (fakultattiva; Dijagramma 8 biss)

Għall-kampjunament tal-konċentrazzjonijiet fl-isfond.

Borża tal-kampjunament BG (fakultattiva; Dijagramma 8 CO u CO2 biss)

Għall-kampjunament tal-konċentrazzjonijiet kampjunarji.

Pre-filtru msaħħan F1 (fakultattiv)

It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1.

Filtru Msaħħan F2

Il-filtru għandu jneħħi kwalunkwe partikuli solidi mill-kampjun tal-gass qabel l-analizzatur. It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1. Il-filtru għandu jinbidel skond kif ikun meħtieġ.

Pompa kampjunarja msaħħna P

Il-pompa għandha tiġi imsaħħna għat-temperatura ta’ HSL1.

Heated Flame Ionisation Detector (HFID) għad-determinazzjoni ta’ l-idrokarbonji. It-temperatura għandha tinżamm 453 K sa 473 K (180 °C ± 200 °C).

CO, CO2

Analizzaturi NDIR għad-determinazzjoni tal-monossidu tal-karbonju u tad-dijossidu tal-karbonju (fakultattivi għad-determinazzjoni tal-proporzjon tad-dilwizzjoni għall-kejl tal-PT).

Analizzatur CLD jew HCLD għad-determinazzjoni ta’ l-ossidi tan-nitroġenu. Jekk jintuża HCLD dan għandu jinżamm f’temperatura ta’ 328 K sa 473 K (55 °C sa 200 °C).

Konvertitur C

Għandu jintuża konvertitur għar-riduzzjoni katalittika ta’ l-NO2 għall-NO qabel l-analiżi fil-CLD jew HCLD.

Banju tat-tkessiħ B (fakultattiv)

Sabiex ikessaħ u jikkondensa l-ilma mill-kampjun ta’ l-exhaust. Il-banju għandu jinżamm f’temperatura ta’ 273 K sa 277 K (0 °C sa 4 °C) bis-silġ jew bir-refriġerazzjoni. Dan huwa fakultattiv jekk l-analizzatur ikun liberu mill-interferenza ta’ l-evaporazzjoni ta’ l-ilma kif determinat fl-Anness III, Appendiċi 5, Taqsimiet 1.9.1 u 1.9.2. Jekk l-ilma jitneħħa permezz tal-kondensazzjoni, it-temperatura tal-gass kampjunarju jew id-dewpoint għandhom jiġu monitorjati fit-trap ta’ l-ilma jew aktar ‘l isfel (downstream). It-temperatura tal-gass kampjunarju jew id-dewpoint ma għandhomx jaqbżu l-280 K (7 °C). Mhumiex permessi dryers kimiċi għat-tneħħija ta’ l-ilma mill-kampjun.

Sensor tat-temperatura T1, T2, T3

Sabiex jimmonitorja t-temperatura tal-fluss tal-gass

Sensor tat-temperatura T4

Sabiex jimmonitorja t-temperatura tal-konvertitur NO2-NO.

Sensor tat-temperatura T5

Sabiex jimmonitorja t-temperatura tal-banju tat-tkessiħ

Misuratur tal-pressjoni G1, G2, G3

Sabiex jimmonitorja l-pressjoni fil-linji kampjunarji.

Regolatur tal-pressjoni R1, R2

Sabiex jikkontrolla l-pressjoni ta’ l-arja u tal-karburant, rispettivament, għall-HFID.

Regolatur tal-pressjoni R3, R4, R5

Sabiex jikkontrolla l-pressjoni fil-linji kampjunarji u l-fluss lill-analizzaturi.

Misuratur tal-fluss FL1, FL2, FL3

Sabiex jimmonitorja r-rata tal-fluss mill-bypass kampjunarju.

Misuratur tal-fluss FL4 sa FL6 (fakultattiv)

Sabiex jimmonitorja l-fluss tar-rata tal-fluss fl-analizzaturi.

Valv selettur V1 sa V5

Valv adattat sabiex jagħżel il-fluss tal-kampjun, jew tal-gass ta’ span jew tal-gass żero għall-analizzaturi.

Valv solenojdi V6, V7

Sabiex iservi ta’ bypass għall-konvertitur NO2-NO.

Valv tal-labra V8

Sabiex jibbilanċja l-fluss mill-konvertitur C NO2-NO u l-bypass.

Valv tal-labra V9, V10

Sabiex jirregola l-flussi lill-analizzaturi.

Valv Toggle (fakultattiv) V11, V12

Sabiex ibattal il-kondensat mill-banju B.

1.3. Analiżi NMHC (Magni tal-Gass li Jaħdmu bl-NG biss)

1.3.1. Metodu Kromatografu tal-Gass (GC, Dijagramma 9)

Meta jintuża l-metodu GC, jiġi injettat volum żgħir misurat ta’ kampjun fuq kolonna analitika minn fejn jinġarr minn gass trasportatur inert. Il-kolonna tissepara komponenti diversi skond il-punti ta’ ebollizzjoni tagħhom sabiex huma jinġarru mill-kolonna f’ħinijiet differenti. Imbaghad dawn jgħaddu minn detector li jagħti sinjal elettriku li jiddependi mill-konċentrazzjoni tagħhom. Billi din mhijiex teknika analitika kontinwa, tista’ tintuża biss flimkien mal-metodu ta’ kampjunament bil-borża kif deskritt fl-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 3.4.2.

Għall-NMHC, għandu jintuża GC awtomatizzat b’FID. Għandu jittieħed il-kampjun tal-gass ta’ l-exhaust f’borża tal-kampjunament li minnha għandha tittieħed parti u li tiġi injettata fil-GC. Il-kampjun jiġi separat f’żewġ partijiet (CH4/Arja/CO u NMHC/CO2/H2O) fuq il-kolonna Porapak. Il-kolonna ta’ l-għarbiel molekulari tissepara CH4 mill-arja u mis-CO qabel ma tgħaddih mill-FID fejn titkejjel il-konċentrazzjoni tiegħu. Jista’ jsir ċiklu komplet mill-injezzjoni ta’ kampjun wieħed sa l-injezzjoni tat-tieni kampjun fi 30 sekonda. Sabiex jiġi determinat l-NMHC, il-konċentrazzjoni CH4 għandha titnaqqas mill-konċentrazzjoni HC totali (ara l-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1).

Id-Dijagramma 9 turi GC tipiku muntat sabiex jiġi determinat rutinament is-CH4. Jistgħu jintużaw ukoll metodi oħra ta’ GC ibbażati fuq il-ġudizzju tajjeb ta’ l-inġinerija.

Dijagramma 9

Dijagramma tal-fluss għall-analiżi tal-metanu (metodu GC)

+++++ TIFF +++++

to xfuel inletair inletventto yovensampleventspan gas

Komponenti tad-Dijagramma 9

Kolonna Porapak PC

Porapak N, 180/300 ìm (50/80 mesh), 610 mm tul × 2,16 mm ID għandu jintuża u jiġi kondizzjonat ta’ l-anqas 12 h f’ 423 K (150 °C) bil-gass trasportatur qabel l-użu tal-bidu.

Kolonna ta’ l-għarbiel molekulari MSC

Tip 13X, 250/350 ìm (45/60 mesh), 1220 mm tul × 2,16 mm ID għandu jintuża u jiġi kondizzjonat ta’ l-anqas 12 h f’ 423 K (150 °C) bil-gass trasportatur qabel l-użu tal-bidu.

Forn OV

Sabiex iżomm kolonni u valvi f’temperatura stabbli għall-operazzjoni ta’ l-analizzatur, u sabiex jikkondizzjona l-kolonni f’423 K (150 °C).

Anell kampjunarju SLP

Tubatura ta’ l-istainless steel twila suffiċjentement sabiex jinkiseb bejn wieħed u ieħor volum ta’ 1 cm3.

Pompa P

Sabiex twassal il-kampjun sal-kromatografu tal-gass

Dryer D

Għandu jintuża dryer li jkun fih għarbiel molekulari sabiex ineħħi l-ilma u kontaminanti oħra li jistgħu jkunu fil-gass trasportatur.

Flame ionisation detector (FID) sabiex ikejjel il-konċentrazzjoni tal-metanu.

Valv ta’ l-injezzjoni tal-kampjun V1

Sabiex jiġi injettat il-kampjun meħud mill-borża tal-kampjunament mill-SL tad-Dijagramma 8. Għandu jkun ta’ volum żgħir, siġillat kontra t-telf tal-gass, u li jista’ jissaħħan sa’ 423 K (150 °C).

Valv selettur V3

Sabiex jagħżel il-gass ta’ span, jew il-kampjun jew l-ebda fluss.

Valv tal-labra V2, V4, V5, V6, V7, V8

Sabiex jirregola l-flussi fis-sistema.

Regolatur tal-pressjoni R1, R2, R3

Sabiex jikkontrolla l-flussi tal-karburant (= gass trasportatur), tal-kampjun, u ta’ l-arja, rispettivament.

Tubu kapillari tal-fluss FC

Sabiex jikkontrolla r-rata tal-fluss ta’ l-arja għall-FID

Misuratur tal-pressjoni G1, G2, G3

Sabiex jikkontrolla l-flussi tal-karburant (= gass trasportatur), tal-kampjun, u ta’ l-arja, rispettivament.

Filtru F1, F2, F3, F4, F5

Filtri metalliċi sintered sabiex iżomm it-trab milli jidħol fil-pompa jew fl-istrument.

FL1

Sabiex ikejjel ir-rata tal-fluss kampjunarju mill-bypass.

1.3.2. Metodu tan-Non Methane Cutter (NMC, Dijagramma 10)

Il-cutter jossida l-idrokarbonji kollha għajr CH4 sa CO2 u H2O, sabiex meta l-kampjun jiġi mgħoddi mill-NMC, l-FID isib biss is-CH4. Jekk jintuża kampjunament bil-borża, għandha tiġi installata sistema ta’ devjazzjoni tal-fluss fl-SL (ara t-Taqsima 1.2, Dijagramma 8) li biha l-fluss jista’ alternattivament jiġi mgħoddi minn jew madwar il-cutter skond il-parti ta’ fuq tad-Dijagramma 10. Għall-kejl bl-NMHC, iż-żewġ valuri (HC u CH4) għandhom jiġu osservati fuq l-FID u reġistrati. Jekk jintuża l-metodu ta’ l-integrazzjoni, għandu jiġi installat NMC in-line ma’ FID ieħor parallelament mal-FID regolari fl-HSL1 (ara t-Taqsima 1.2, Dijagramma 8) skond il-parti ta’ isfel tad-Dijagramma 10. Għall-kejl bl-NMHC, il-valuri taż-żewġ FID (HC u CH4) għandhom jiġu osservati u reġistrati.

Il-cutter għandu jiġi karatterizzat f’600 K (327 °C) jew aktar qabel l-operazzjoni tat-test fir-rigward ta’ l-effett katalitiku tiegħu fuq CH4 u C2H6 f’valuri H2O rappreżentattivi tal-kondizzjonijiet tal-fluss ta’ l-exhaust. Id-dewpoint u l-livell O2 tal-fluss ta’ l-exhaust li ttieħed il-kampjun tiegħu għandhom ikunu magħrufa. Ir-reazzjoni relattiva tal-FID għas-CH4 għandha tiġi reġistrata (ara l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 3.3.4).

Dijagramma 10

Dijagramma tal-fluss għall-analiżi tal-metanu permezz tan-Non Methane Cutter (NMC)

+++++ TIFF +++++

zerospansample(see Figure 8)ventBag sampling methodzerospansample(see Figure 8)ventventIntegrating method

Komponenti tad-Dijagramma 10

Non Methane Cutter NMC

Sabiex jossida l-idrokarbonji kollha għajr il-metanu.

Heated flame ionisation detector (HFID) sabiex ikejjel il-konċentrazzjonijiet HC u CH4. It-temperatura għandha tinżamm 453 K sa 473 K (180 °C ± 200 °C).

Valv selettur V1

Sabiex jagħżel il-gass tal-kampjun, il-gass żero u l-gass ta’ span. V1 huwa identiku għal V2 tad-Dijagramma 8.

Valv solenojdi V2, V3

Sabiex iservi bħala bypass għall-NMC

Valv tal-labra V4

Sabiex jibbilanċja l-fluss mill-NMC u l-bypass.

Regolatur tal-pressjoni R1

Sabiex jikkontrolla l-pressjoni fil-linja kampjunarja u l-fluss lill-HFID. R1 huwa identiku għal R3 tad-Dijagramma 8.

FL1 Misuratur tal-fluss

Sabiex ikejjel ir-rata tal-fluss kampjunarju mill-bypass. FL1 huwa identiku għall-FL2 tad-Dijagramma 8.

2. DILWIZZJONI TAL-GASS TA’ L-EXHAUST U DETERMINAZZJONI TAL-PARTIKULATI

2.1. Introduzzjoni

It-Taqsimiet 2.2, 2.3 u 2.4 u d-Dijagrammi 11 sa 22 fihom deskrizzjonijiet dettaljati tas-sistemi ta’ dilwizzjoni u kampjunarji rakkomandati. Billi diversi konfigurazzjonijiet jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, ma hemmx il-ħtieġa ta’ konformità eżatta ma’ dawn id-Dijagrammi. Jistgħu jintużaw komponenti addizzjonali bħal strumenti, valvi, solenojdi, pompi u swiċċijiet sabiex jipprovdu tagħrif addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tas-sistemi komponenti. Komponenti oħra li mhumiex meħtieġa sabiex tinżamm l-akkuratezza f’ċerti sistemi, jistgħu jiġu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom tkun ibbażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġinerija.

2.2. Sistema ta’ Dilwizzjoni ta’ Fluss Parzjali

Deskrizzjoni ta’ sistema ta’ dilwizzjoni tinsab fid-Dijagrammi 11 sa 19 ibbażata fuq id-dilwizzjoni ta’ parti tal-fluss ta’ l-exhaust. Id-diviżjoni tal-fluss ta’ l-exhaust u l-proċess ta’ dilwizzjoni li ġej jistgħu jsiru b’tipi differenti ta’ sistema ta’ dilwizzjoni. Għall-ġbir sussegwenti tal-partikulati, il-gass kollu ta’ l-exhaust dilwit jew proporzjon biss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit jiġi mgħoddi lis-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (Taqsima 2.4, Dijagramma 21). L-ewwel metodu jissejjaħ tip tal-kampjunament totali, it-tieni metodu jissejjaħ tip ta’ kampjunament frazzjonarju.

Il-kalkolu tal-proporzjon tad-dilwizzjoni jiddependi fuq it-tip tas-sistema wżata. It-tipi li ġejjin huma rakkomandati:

Sistemi isokinetiċi (Dijagrammi 11, 12)

B’dawn is-sistemi, il-fluss fit-tubu tat-trasferiment jitqabbel mal-fluss tal-massa ta’ l-exhaust skond il-veloċità u/jew il-pressjoni tal-gass, u għaldaqstant jinħtieġ fluss ta’ l-exhaust mhux ostakolat u uniformi mas-sonda kampjunarja. Normalment dan jinkiseb bl-użu ta’ resonatur u b’tubu ta’ approċċ dritt ‘il fuq (upstream) mill-punt tal-kampjunament. Il-proporzjon tad-diviżjoni imbagħad jiġi kalkolat minn valuri li jistgħu jitkejlu faċilment bħad-dijametri tat-tubi. Ta’ min jinnota li l-isokinetika tintuża biss għat-tqabbil tal-kondizzjonijiet tal-fluss u mhux għat-tqabbil tad-distribuzzjoni tad-daqs. Din ta’ l-aħħar mhijiex tipikament meħtieġa, għaliex il-partikulati huma suffiċjentement żgħar sabiex isegwu l-korsi tal-fluwidu.

Sistemi kontrollati mill-fluss bil-kejl tal-konċentrazzjoni (Dijagrammi 13 sa 17)

B’dawn is-sistemi, jittieħed kampjun mill-fluss tal-massa tal-exhaust billi jiġu aġġustati l-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u l-fluss totali ta’ l-exhaust dilwit. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi determinat mill-konċentrazzjonijiet ta’ gassijiet tracer, bħal CO2 jew NOx li jseħħu b’mod naturali fl-exhaust tal-magna. Il-konċentrazzjonijiet fil-gass ta’ l-exhaust dilwit u fl-arja tad-dilwizzjoni jiġu mkejla, filwaqt li l-konċentrazzjoni fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jistgħu jitkejlu direttament jew determinati mill-fluss tal-karburant u mill-ekwazzjoni tal-bilanċ tal-karbonju, jekk tkun magħrufa l-kompożizzjoni tal-karburant. Is-sistemi jistgħu jiġu kontrollati bil-proporzjon kalkolat tad-dilwizzjoni (Dijagrammi 13, 14) jew bil-fluss fit-tubu tat-trasferiment (Dijagrammi 12, 13, 14).

Sistemi kontrollati mill-fluss bil-kejl tal-fluss (Dijagrammi 18, 19)

B’dawn is-sistemi, jittieħed kampjun mill-fluss tal-massa tal-exhaust billi jiġi regolat il-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u l-fluss totali ta’ l-exhaust dilwit. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi determinat mid-differenza taż-żewġ rati ta’ flussi. Hija meħtieġa l-kalibrazzjoni korretta tal-misuraturi tal-fluss relattivament għal xulxin, billi l-kobor relattiv taż-żewġ rati ta’ fluss jista’ jwassal għal żbalji sinifikanti fi proporżjonijiet ogħla tad-dilwizzjoni (ta’ 15 u aktar). Il-kontroll tal-fluss huwa sempliċi billi r-rata tal-fluss ta’ l-exhaust dilwit tinżamm kostanti u r-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni tiġi varjata, jekk ikun hemm bżonn.

Meta jintużaw sistemi ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali, għandha tingħata attenzjoni sabiex jiġu evitati problemi potenzjali ta’ telf ta’ partikulati fit-tubu tat-trasferiment, u għandu jiġi żgurat li jittieħed kampjun rappreżentattiv mill-exhaust tal-magna, u li jiġi determinat il-proporzjon tad-diviżjoni. Is-sistemi deskritti jagħtu attenzjoni għal dawn iż-żoni kritiċi.

Dijagramma 11

Sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali b’sonda isokinetika u kampjunament frazzjonarju (kontroll SB)

+++++ TIFF +++++

airsee Figure 21to particulate sampling systemventexhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mit-tubu tat-trasferiment TT b’sonda kampjunarja isokinetika ISP. Il-pressjoni divrenzjali tal-gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u l-inlet għas-sonda titkejjel bil-pressure transducer DPT. Dan is-sinjal jiġi trasmess lill-kontrollur tal-fluss FC1 li jikkontrolla s-suction blower SB sabiex iżomm pressjoni divrenzjali ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fl-EP u l-ISP huma identiċi, u l-fluss mill-ISP u t-TT huwa frazzjoni kostanti (diviża) tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust. Il-proporzjon tad-diviżjoni huwa determinat miż-żoni cross section ta’ EP u ISP. Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni titkejjel bl-istrument tal-kejl tal-fluss FM1. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi kalkolat mir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u l-proporzjon tad-diviżjoni.

Dijagramma 12

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali b’sonda isokinetika u b’kampjunament frazzjonarju (kontroll PB)

+++++ TIFF +++++

airsee Figure 21to particulate sampling systemventexhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mit-tubu tat-trasferiment TT b’sonda kampjunarja isokinetika ISP. Il-pressjoni divrenzjali tal-gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u l-inlet għas-sonda titkejjel bil-pressure transducer DPT. Dan is-sinjal jiġi trasmess lill-kontrollur tal-fluss FC1 li jikkontrolla l-pressure blower PB sabiex iżomm pressjoni divrenzjali ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Dan isir billi tittieħed frazzjoni żgħira ta’ l-arja tad-dilwizzjoni li r-rata tal-fluss tiegħu tkun diġa tkejlet bil-misuratur tal-fluss FM1, u tiġi mgħoddija lit-TT permezz ta’ orifizju pnewmatiku. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fl-EP u l-ISP ikunu identiċi, u l-fluss mill-ISP u TT ikun frazzjoni kostanti (diviża) tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust. Il-proporzjon tad-diviżjoni jiġi determinat miż-żoni cross section ta’ EP u ISP. L-arja tad-dilwizzjoni tinġibed mid-DT mis-suction blower SB, u r-rata tal-fluss titkejjel bl-FM1 fl-inlet għad-DT. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi kalkolat mir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u mill-proporzjon tad-diviżjoni.

Dijagramma 13

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali b’kejl tal-konċentrazzjoni CO2 jew NOx u b’kampjunament frazzjonarju

+++++ TIFF +++++

airoptional to PB or SBsee Figure 21to particulate sampling systemventexhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer (CO2 jew NOx) jitkejlu fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat u dilwit kif ukoll fl-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Dawn is-sinjali jiġu trasmessi lill-kontrollur tal-fluss FC2 li jikkontrolla l-pressure blower PB jew is-suction blower SB sabiex tinżamm id-diviżjoni mixtieqa ta’ l-exhaust u l-proporzjon tad-dilwizzjoni fid-DT. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi kalkolat mill-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, mill-gass ta’ l-exhaust dilwit, u mill-arja tad-dilwizzjoni.

Dijagramma 14

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali b’kejl tal-konċentrazzjoni CO2, bil-bilanċ tal-karbonju u b’kampjunament totali

+++++ TIFF +++++

airoptional Poptional from FC2details see Figure 21exhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT. Il-konċentrazzjonijiet CO2 jitkejlu fil-gass ta’ l-exhaust dilwit u fl-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Is-sinjali CO2 u l-fluss tal-karburant GFUEL jiġu trasmessi lill-kontrollur tal-fluss FC2, jew il-kontrollur tal-fluss FC3 tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (ara d-Dijagramma 21). FC2 jikkontrolla l-pressure blower PB, FC3 jikkontrolla l-pompa kampjunarja P (ara d-Dijagramma 21), u b’hekk jiġu modifikati l-flussi lis-sistema u ‘l barra minnha sabiex tinżamm id-diviżjoni ta’ l-exhaust u l-proporzjon tad-dilwizzjoni fid-DT mixtieqa. Il-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi kalkolat mill-konċentrazzjonijiet CO2 u GFUEL bl-użu tal-preżunzjoni tal-bilanċ tal-karbonju.

Dijagramma 15

Sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali b’tubu venturi singolu, bil-kejl tal-konċentrazzjoni u b’kampjunament frazzjonarju

+++++ TIFF +++++

airsee Figure 21to particulate sampling systemventexhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT minħabba l-pressjoni negattiva maħluqa mill-venturi VN fid-DT. Ir-rata tal-fluss tal-gass mit-TT tiddependi fuq l-iskambju tal-momentum fiż-żona tal-venturi, u hija għaldaqstant affettwata mit-temperatura assoluta tal-gass fl-exit tat-TT. Bħala konsegwenza, id-diviżjoni ta’ l-exhaust għal rata partikolari ta’ fluss fil-passaġġ mhijiex kostanti, u l-proporzjon tad-dilwizzjoni b’tagħbija ‘baxxa’ huwa ftit anqas milli b’tagħbija ‘għolja’. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer (CO2 jew NOx) jitkejlu fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, u fl-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA, u l-proporzjon tad-dilwizzjoni jiġi kalkolat mill-valuri hekk imkejla.

Dijagramma 16

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali b’venturi doppji jew orifizju doppju, bil-kejl tal-konċentrazzjoni u b’kampjunament frazzjonarju

+++++ TIFF +++++

airsee Figure 21to particulate sampling systemventexhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT permezz ta’ divisur tal-fluss li jkun fih sett ta’ orifizji jew venturi. L-ewwel wieħed (FD1) ikun jinsab fl-EP, it-tieni wieħed (FD2) fit-TT. Addizzjonalment, huma meħtieġa żewġ valvi ta’ kontroll tal-pressjoni (PCV1 u PCV2) sabiex iżommu d-diviżjoni ta’ l-exhaust kostanti billi jikkontrollaw il-kontropressjoni fl-EP u l-pressjoni fid-DT. Il-PCV1 jinsab ‘l isfel (donstream) ta’ l-SP fl-EP, il-PCV2 bejn il-pressure blower PB u d-DT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer (CO2 jew NOx) jitkejlu fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, u fl-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Dawn ikunu meħtieġa għall-kontroll tad-diviżjoni ta’ l-exhaust, u jistgħu jintużaw sabiex jaġġustaw il-PCV1 u l-PCV2 għall-kontroll preċiż tad-diviżjoni. Ir-rata tad-dilwizzjoni tiġi kalkolata mill-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer.

Dijagramma 17

Sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali b’diviżjoni permezz ta’ tubatura multipla, bil-kejl tal-konċentrazzjoni u b’kampjunament frazzjonarju

+++++ TIFF +++++

airfresh air injectionsee Figure 21to particulate sampling systemventair

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT fit-tubu tat-trasferiment TT b’divisur tal-fluss FD3 li jkun fih numru ta’ tubi ta’ l-istess daqs (l-istess dijametru, tul u bend radius) installati fl-EP. Il-gass ta’ l-exhaust minn wieħed minn dawn it-tubi jitwassal għand id-DT, u l-gass ta’ l-exhaust mill-bqija tat-tubi jgħaddi mill-kompartiment tad-damping DC. Għaldaqstant, id-diviżjoni ta’ l-exhaust tiġi determinata min-numru totali tat-tubi. Il-kontroll kostanti tad-diviżjoni jeħtieġ pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn id-DC u l-outlet tat-TT, bil-pressure transducer DPT. Tinkiseb pressjoni divrenzjali ta’ żero billi tiġi injettata arja friskja fid-DT fl-outlet tat-TT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer (CO2 jew NOx) jitkejlu fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, u l-arja tad-dilwizzjoni bl-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Dawn ikunu meħtieġa għall-kontroll tad-diviżjoni ta’ l-exhaust, u jistgħu jintużaw sabiex jikkontrollaw ir-rata tal-fluss ta’ l-arja ta’ l-injezzjoni għall-kontroll preċiż tad-diviżjoni. Ir-rata tad-dilwizzjoni tiġi kalkolata mill-konċentrazzjonijiet tal-gass tracer.

Dijagramma 18

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali bil-kontroll tal-fluss u b’kampjunament totali

+++++ TIFF +++++

optional to P (PSS)ventdetails see Figure 21exhaust

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT. Il-fluss totali mill-passaġġ jiġi aġġustat bil-kontrollur tal-fluss FC3 u bil-pompa kampjunarja P tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (ara d-Dijagramma 18). Il-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni jiġi kontrollat mill-kontrollur tal-fluss FC2, li jista’ juża GEXHW, GAIRW, jew GFUEL bħala sinjali ta’ kmand, għad-diviżjoni mixtieqa ta’ l-exhaust . Il-fluss tal-kampjun fid-DT huwa d-differenza tal-fluss totali u l-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni. Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni titkejjel bil-misuratur tal-fluss FM1, ir-rata tal-fluss totali bil-misuratur tal-fluss FM3 tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (ara d-Dijagramma 21). Ir-rata tad-dilwizzjoni tiġi kalkolata minn dawn iż-żewġ rati ta’ fluss.

Dijagramma 19

Sistema ta’ dilwizzjoni tal-fluss parzjali bil-kontroll tal-fluss u b’kampjunament frazzjonarju

+++++ TIFF +++++

airto PB or SBsee Figure 21to particulate sampling systemsee Figure 21exhaustvent

Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lill-passaġġ tad-dilwit DT mis-sonda kampjunarja SP u mit-tubu tat-trasferiment TT. Id-diviżjoni ta’ l-exhaust u l-fluss fid-DT jiġu kontrollati mill-kontrollur tal-fluss FC2 li jaġġusta l-flussi (jew veloċitajiet) tal-pressure blower PB u s-suction blower SB, skond kif meħtieġ. Dan ikun possibbli għaliex il-kampjun li jittieħed bis-sistema tal-kampjunament tal-partikulati jiġi ritornat fid-DT. Il-GEXHW, GAIRW, jew GFUEL jistgħu jintużaw bħala sinjali ta’ kmand għall-FC2. Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni titkejjel bil-misuratur tal-fluss FM1, il-fluss totali bil-misuratur tal-fluss FM2. Ir-rata tad-dilwizzjoni tiġi kalkolata minn dawn iż-żewġ rati ta’ fluss.

2.2.1. Komponenti tad-Dijagrammi 11 sa 19

Pajp ta’ l-exhaust EP

Il-pajp ta’ l-exhaust jista’ jkun iżolat. Sabiex titnaqqas l-inerzja termali tal-pajp ta’ l-exhaust huwa rakkomandat proporzjon ħxuna-dijametru ta’ 0,015 jew inqas. L-użu ta’ taqsimiet flessibbli għandu jkun limitat għal proporzjon ta’ dijametru ta’ 12 jew anqas. In-numru tal-liwjiet għandu jkun minimu sabiex titnaqqas id-depożizzjoni inerzjali. Jekk is-sistema tinkludi silencer tat-test, dan ukoll jista’ jiġi iżolat.

Għal sistema isokinetika, il-pajp ta’ l-exhaust ma għandux ikollu elbows, liwjiet u tibdiliet f’daqqa fid-dijametru għal ta’ l-anqas 6 dijametri tal-pajp ‘il fuq (upstream) u 3 dijametri tal-pajp ‘l isfel (downstream) mill-ponta tas-sonda. Il-veloċità tal-gass fiż-żona tal-kampjunament għandha tkun ogħla minn 10 m/s għajr fil-modalità ta’ l-idling. L-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni tal-gass ta’ l-exhaust ma għandhomx jaqbżu ± 500 Pa mill-medju. Kwalunkwe miżura sabiex jitnaqqsu l-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni lil hinn mill-użu ta’ sistema ta’ l-exhaust tat-tip chassis (inklużi s-silencer u l-istrumenti ta’ l-aftertreatment) ma għandhiex tbiddel il-prestazzjoni tal-magna jew toħloq depożizzjoni tal-partikulati.

Għas-sistemi b’sonda isokinetika, huwa rakkomandat pajp dritt ta’ 6 dijametri ta’ pajp ‘il fuq u 3 dijametri ta’ pajp ‘l isfel mill-ponta tas-sonda.

Sonda kampjunarja SP (Dijagrammi 10, 14, 15, 16, 18, 19)

Id-dijametru intern minimu għandu jkun ta’ 4 mm. Il-proporzjon tad-dijametru minimu bejn il-pajp ta’ l-exhaust u s-sonda għandu jkun ta’ 4. Is-sonda għandha tkun tubu miftuħ iħares ‘il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp ta’ l-exhaust, jew sonda pluri-perforata kif deskritt taħt SP1 fit-Taqsima 1.2.1, Dijagramma 5.

Sonda kampjunarja isokinetika ISP (Dijagrammi 11, 12)

Is-sonda kampjunarja isokinetika għandha tiġi installata tħares ‘il fuq fil-linja taċ-ċentru tal-pajp ta’ l-exhaust bil-kondizzjonijiet tal-fluss li huma stipulati fit-taqsima EP sodisfatti, u għandha tiġi proġettata sabiex tipprovdi kampjun proporzjonali tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat. Id-dijametru intern minimu għandu jkun ta’ 12 mm.

Hija meħtieġa sistema ta’ kontroll għad-diviżjoni ta’ l-exhaust isokinetiku billi tinżamm pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn l-EP u l-ISP. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fl-EP u l-ISP huma identiċi u l-fluss tal-massa mill-ISP huwa frazzjoni kostanti tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust. L-ISP għandu jkun konness ma’ pressure transducer divrenzjali DPT. Il-kontroll li jipprovdi pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn l-EP u l-ISP isir mal-kontrollur tal-fluss FC1.

Divisur tal-fluss FD1, FD2 (Dijagramma 16)

Jiġi installat sett ta’ venturini jew orifizji fil-pajp ta’ l-exhaust EP u fit-tubu tat-trasferiment TT, rispettivament, sabiex jipprovdi kampjun proporzjonali tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat. Hija meħtieġa sistema ta’ kontroll li jkun fiha żewġ valvi ta’ kontroll tal-pressjoni PCV1 u PCV2 għad-diviżjoni proporzjonali bil-kontroll tal-pressjonijiet fl-EP u fid-DT.

FD3 Divisur il-fluss (Dijagramma 17)

Jiġi installat sett ta’ tubi (unità ta’ tubatura multipla) fil-pajp ta’ l-exhaust EP sabiex jipprovdi kampjun proporzjonali tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat. Wieħed mit-tubi jgħaddi l-gass ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit DT, filwaqt li t-tubi l-oħra jitfgħu gass ta’ l-exhaust lejn kompartiment tad-damping DC. It-tubi għandhom ikollhom l-istess dimensjonijiet (l-istess dijametru, tul u bend radius), sabiex id-diviżjoni ta’ l-exhaust tiddependi fuq in-numru totali tat-tubi. Tinħtieġ sistema ta’ kontroll għad-diviżjoni proporzjonali billi tinżamm pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn l-exit ta’ l-unità ta’ tubatura multipla fid-DC u l-exit tat-TT. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fl-EP u l-FD3 huma proporzjonali, u l-fluss mill-ISP u t-TT huwa frazzjoni kostanti tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust. Iż-żewġ punti għandhom ikunu konnessi ma’ pressure transducer divrenzjali DPT. Il-kontroll li jipprovdi pressjoni divrenzjali ta’ żero jsir mal-kontrollur tal-fluss FC1.

Analizzatur tal-gass ta’ l-exhaust EGA (Dijagrammi 13, 14, 15, 16, 17)

Jistgħu jintużaw analizzaturi tas-CO2 jew ta’ l-NOx (bil-metodu ta’ bilanċ tal-karbonju CO2 biss). L-analizzaturi għandhom jiġu kalibrati bħall-analizzaturi għall-kejl ta’ l-emissjonijiet gassużi. Analizzatur wieħed jew diversi jistgħu jintużaw sabiex jistabbilixxu d-differenzi fil-konċentrazzjonijiet. L-akkuratezza tas-sistemi ta’ kejl għandha tkun tali li l-akkuratezza ta’ GEDFW,i tkun fil-limiti ta’ ± 4 %.

Tubu tat-trasferiment TT (Dijagrammi 11 sa 19)

It-tubu tat-trasferiment għandu jkun:

- l-iqsar possibbli, iżda mhux aktar minn 5 m fit-tul,

- ugwali għal jew ikbar mid-dijametru tas-sonda, iżda mhux aktar minn 25 mm fid-dijametru,

- jagħti fil-linja taċ-ċentru tal-passaġġ tad-dilwit u jipponta ‘l isfel.

Jekk it-tubu ikun twil metru wieħed jew anqas, għandu jkun iżolat b’materjal ta’ konduttività termali massima ta’ 0,05 W/m*K bi ħxuna ta’ iżolament radjali li tikkorrispondi għad-dijametru tas-sonda. Jekk it-tubu huwa itwal minn metru, għandu jkun iżolat u msaħħan għat-temperatura minima mal-ħitan ta’ 523 K (250 °C).

Pressure transducer divrenzjali DPT (Dijagrammi 11, 12, 17)

Il-pressure transducer divrenzjali għandu jkollu medda ta’ ± 500 Pa jew anqas.

Kontrollur tal-fluss FC1 (Dijagrammi 11, 12, 17)

Għas-sistemi isokinetiċi (Dijagrammi 11, 12), huwa neċessarju kontrollur tal-fluss sabiex iżomm pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn l-EP u l-ISP. L-aġġustament jista’ jsir billi:

(a) jkunu kontrollati l-veloċità jew il-fluss tas-suction blower SB u jinżammu kostanti l-veloċità jew il-fluss tal-pressure blower PB matul kull modalità (Dijagramma 11); jew

(b) jiġi aġġustat is-suction blower SB għal fluss kostanti tal-massa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, u jkun kontrollat il-fluss tal-pressure blower PB, u għaldaqstant il-fluss tal-kampjun ta’ l-exhaust f’reġjun fit-tarf tat-tubu tat-trasferiment TT (Dijagramma 12).

Fil-każ ta’ sistema kontrollata bil-pressjoni, l-erroneità li tibqa’ fl-anell tal-kontroll ma għandhiex taqbeż ± 3 Pa. L-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni fil-passaġġ tad-dilwit ma għandhomx jaqbżu ± 250 Pa mill-medju.

Għal sistema ta’ tubatura multipla(Dijagramma 17), hemm il-ħtieġa ta’ kontrollur tal-fluss għad-diviżjoni proporzjonali ta’ l-exhaust sabiex tinżamm pressjoni divrenzjali ta’ żero bejn l-exit ta’ l-unità tat-tubatura multiplau l-exit tat-TT. L-aġġustament isir bil-kontroll tar-rata ta’ l-injezzjoni tal-fluss ta’ l-arja fid-DT fl-exit tat-TT.

Valv ta’ kontroll bil-pressjoni PCV1, PCV2 (Dijagramma 16)

Huma meħtieġa żewġ valvi tal-kontroll bil-pressjoni għas-sistema ta’ żewġ venturi/żewġ orifizji għad-diviżjoni proporzjonali tal-fluss bil-kontroll tal-kontropressjoni ta’ l-EP u l-pressjoni f’DT. Il-valvi għandhom ikunu ‘l isfel mill-SP fl-EP u bejn il-PB u d-DT.

Kompartiment tad-Damping (Dijagramma 17)

Għandu jkun installat kompartiment tad-damping fl-exit ta’ l-unità tat-tubatura multiplasabiex jiġu minimizzati l-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni fil-pajp ta’ l-exhaust EP.

Venturi VN (Dijagramma 15)

Jiġi installat tubu venturi fil-passaġġ tad-dilwit DT sabiex jipprovdi pressjoni negattiva fir-reġjun ta’ l-exit tat-tubu tat-trasferiment TT. Ir-rata tal-fluss tal-gass mit-TT tiġi determinata mill-iskambju tal-momentum fiż-żona tal-venturi, u tkun bażikament proporzjonali għar-rata tal-fluss tal-pressure blower PB li twassal għall-proporzjon kostanti ta’ dilwizzjoni. Billi l-iskambju tal-momentum ikun affettwat mit-temperatura fl-exit tat-TT u mid-differenza fil-pressjoni bejn l-EP u d-DT, il-proporzjon attwali ta’ dilwizzjoni ikun ftit anqas b’tagħbija ‘baxxa’ milli b’tagħbija ‘għolja’.

Kontrollur tal-fluss FC2 (Dijagrammi 13, 14, 18, 19, fakultattiv)

Jista’ jintuża kontrollur tal-fluss sabiex jikkontrolla l-fluss tal-pressure blower PB u/jew tas-suction blower SB. Jista’ jkun imqabbad mas-sinjali tal-fluss ta’ l-exhaust, ta’ l-arja ta’ l-intake jew tal-karburant u/jew mas-sinjali divrenzjali ta’ CO2 jew NOx. Fl-użu ta’ provvista ta’ arja pressata (Dijagramma 18), FC2 jikkontrolla l-fluss ta’ l-arja direttament.

Misuratur tal-fluss FM1 (Dijagrammi 11, 12, 18, 19)

Misuratur tal-gass jew strumentazzjoni oħra tal-fluss sabiex jitkejjel il-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni. FM1 huwa fakultattiv jekk il-pressure blower PB ikun kalibrat sabiex ikejjel il-fluss.

Misuratur tal-fluss FM2 (Dijagramma 19)

Misuratur tal-gass jew strumentazzjoni oħra tal-fluss sabiex jitkejjel il-fluss ta’ l-exhaust dilwit. FM2 ikun fakultattiv jekk is-suction blower SB ikun kalibrat sabiex jitkejjel il-fluss.

Pressure blower PB (Dijagrammi 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19)

Sabiex isir kontroll tar-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, il-PB jista’ jkun konness mal-kontrolluri FC1 jew FC2 tal-fluss. Il-PB mhuwiex meħtieġ meta jintuża butterfly valve. Il-PB jista’ jintuża sabiex jitkejjel il-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, jekk ikun kalibrat.

Suction blower SB (Dijagrammi 11, 12, 13, 16, 17, 19)

Għas-sistemi tal-kampjunament frazzjonarju biss. L-SB jista’ jintuża sabiex jitkejjel il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, jekk ikun kalibrat.

Filtru ta’ l-arja tad-dilwizzjoni DAF (Dijagrammi 11 sa 19)

Huwa rakkomandat li l-arja tad-dilwizzjoni tkun filtrata u charcoal scrubbed sabiex jiġu eliminati l-idrokarbonji ta’ l-isfond. Fuq talba tal-fabbrikanti tal-magna għandu jittieħed kampjun ta’ l-arja tad-dilwizzjoni skond il-prattika tajba fl-inġinerija sabiex jiġu determinati l-livelli tal-partikulati ta’ l-isfond, li jistgħu imbagħad jitnaqqsu mill-valuri mkejla fl-exhaust dilwit.

Passaġġ (tunnel) tad-dilwit DT (Dijagrammi 11 sa 19)

Il-passaġġ tad-dilwit:

- għandu jkollu tul suffiċjenti sabiex jikkawża taħlit komplet ta’ l-exhaust u l-arja tad-dilwizzjoni taħt kondizzjonijiet tal-fluss turbulenti;

- għandu jkun magħmul mill-istainless steel bi:

- proporzjon ħxuna/dijametru ta’ 0,025 jew anqas għall-passaġġi tad-dilwit bid-dijametru intern akbar minn 75 mm;

- ħxuna nominali ta’ mhux anqas minn 1,5mm għall-passaġġi tad-dilwit bid-dijametri interni daqs jew anqas minn 75 mm;

- jkollu dijametru ta’ l-anqas 75 mm għat-tip tal-kampjunament frazzjonarju;

- huwa rakokmandat li jkollu dijametru ta’ l-anqas 25 mm għat-tip tal-kampjunament totali;

- jista’ jissaħħan għal temperatura ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C) mal-ġnub tiegħu b’tisħin dirett jew tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, sakemm it-temperatura ta’ l-arja ma taqbiżx 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit;

- jista’ jkun iżolat.

L-exhaust tal-magna għandu jitħallat sewwa ma’ l-arja tad-dilwizzjoni. Għas-sistemi tal-kampjunament frazzjonarju, il-kwalità tat-taħlit għandha tkun kontrollata wara l-ewwel operazzjoni permezz ta’ profil CO2 tal-passaġġ bil-magna taħdem (ta’ l-inqas erba’ punti ta’ kejl spazjati b’mod ugwali). Jekk ikun hemm bżonn, jista’ jintuża orifizju tat-taħlit.

Nota:

Jekk it-temperatura ambjentali fil-viċinanza tal-passaġġ tad-dilwit (DT) tkun taħt 293K (20 °C), għandha tittieħed il-prekawzjoni li jkun evitat it-telf tal-partikulati fuq il-ġnub friski tal-passaġġ tad-dilwit. Għaldaqstant, it-tisħin u/jew l-iżolament tal-passaġġ fil-limiti mogħtija hawn fuq huma rakkomandati.

F’kondizzjonijiet ta’ tagħbijiet ‘għolja’ tal-magna, il-passaġġ jista’ jiġi mkessaħ b’mezzi mhux aggressivi bħal fann li jdur, sakemm it-temperatura tal-mezz tat-tkessiħ ma tkunx taħt 293K (20 °C).

Heat exchanger HE (Dijagrammi 16, 17)

Il-Heat exchanger għandu jkollu kapaċità suffiċjenti sabiex iżomm it-temperatura fl-inlet tas-suction blower SB fil-limiti ta’ ± 11K tat-temperatura operattiva medja osservata matul it-test.

2.3. Sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ

Sistema ta’ dilwizzjoni hija deskritta fid-Dijagramma 20 ibbażata fuq id-dilwizzjoni ta’ l-exhaust totali bl-użu tal-kunċett ta’ kampjunament kostanti tal-volum (Constant volume sampling) CVS. Il-volum totali tat-taħlita ta’ l-exhaust u l-arja tad-dilwizzjoni għandu jitkejjel. Tista’ tintuża is-sistema PDP jew CFV.

Għall-ġbir sussegwenti tal-partikulati, jiġi mgħoddi kampjun tal-gass ta’ l-exhaust dilwit lis-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (Taqsima 2.4, Dijagrammi 21u 22). Jekk dan isir direttament, jissejjaħ dilwizzjoni singola. Jekk il-kampjun ikun dilwit darba oħra fil-passaġġ sekondarju tad-dilwit, jissejjaħ dilwizzjoni doppja. Dan huwa utli, jekk ir-rekwiżit tat-temperatura tal-wiċċ tal-filtru ma jkunx jista’ jiġi sodisfatt b’dilwizzjoni waħda. Għalkemm hija parzjalment sistema ta’ dilwizzjoni, is-sistema ta’ dilwizzjoni doppja hija deskritta bħala modifika tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati fit-Taqsima 2.4, Dijagramma 22, billi taqsam il-biċċa l-kbira tal-partijiet ma’ sistema tipika tal-kampjunament tal-partikulati.

Dijagramma 20

Sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ

+++++ TIFF +++++

airto background filteroptionaloptionalexhaustsee Figure 21to particulate sampling system or to DDS see Figure 22if EFC is usedventvent

L-ammont totali tal-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jiġi mħallat fil-passaġġ tad-dilwit DT ma’ l-arja tad-dilwizzjoni. Ir-rata tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit titkejjel b’Positive Displacement Pumb PDP jew b’Venturi tal-Fluss Kritiku CFV. Jista’ jintuża heat exchanger HE jew kumpens elettroniku tal-fluss EFC għall-kampjunament proporzjonali tal-partikulati u għad-determinazzjoni tal-fluss. Billi d-determinazzjoni tal-massa tal-partikulati hija bbażata fuq il-fluss totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, ma hemmx il-bżonn li jiġi kalkolat il-proporzjon tad-dilwizzjoni.

2.3.1. Komponenti tad-Dijagramma 20

Pajp ta’ l-exhaust EP

It-tul tal-pajp ta’ l-exhaust mill-exit ta’ l-exhaust manifold tal-magna, mill-outlet tat-turbocharger jew mill-istrument ta’ l-aftertreatment għall-passaġġ tad-dilwit ma għandux jaqbeż 10m. Jekk il-parti tal-pajp ta’ l-exhaust ‘l isfel (downstream) mill-magna, mill-outlet taċ-charger tat-turbo jew mill-istrument ta’ l-aftertreatment jaqbeż 4 m fit-tul, it-tubi kollha li jaqbżu 4 m għandhom jiġu iżolati, salv misuratur tad-duħħan in-line, jekk użat. Il-ħxuna radjali ta’ l-iżolament għandha tkun ta’ l-anqas 25 mm. Il-konduttività termali tal-materjal ta’ l-iżolament għandha jkollha valur mhux akbar minn 0,1 W/mK imkejjel f’673 K (400 °C). Sabiex titnaqqas l-inerzja termali tal-pajp ta’ l-exhaust huwa rakkomandat proporzjon ħxuna-dijametru ta’ 0,015 jew anqas. L-użu ta’ taqsimiet flessibbli għandu jkun limitat għal proporzjon ħxuna-dijametru ta’ 12 jew anqas.

Pompa ta’ spostament pożittiv (Positive displacement pump) PDP

Il-PDP tkejjel il-fluss totali ta’ l-exhaust dilwit min-numru ta’ rivoluzzjonijiet tal-pompa u mill-ispostament fil-pompa. Il-kontropressjoni tas-sistema ta’ l-exhaust ma għandhiex titbaxxa b’mod artifiċjali mis-sistema tal-PDP jew ta’ l-inlet ta’ l-arja tad-dilwizzjoni. Il-kontropressjoni statika ta’ l-exhaust imkejla bl-operazzjoni tas-sistema PDP għandha tibqa’ fil-limiti ta’ ± 1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mal-PDP f’veloċità u b’tagħbija identiċi tal-magna. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament quddiem il-PDP għandha tkun fil-limiti ta’ ± 6 K tat-temperatura operattiva medja osservata matul it-test, meta ma jintużax kumpens tal-fluss. Il-kumpens tal-fluss jista’ jintuża biss jekk it-temperatura fl-inlet tal-PDP ma taqbiżx 323K (50 °C).

Venturi tal-fluss kritiku CFV

Is-CFV ikejjel il-fluss ta’ l-exhaust dilwit billi jżomm il-fluss f’kondizzjonijiet ta’ choke (fluss kritiku). Il-kontropressjoni statika ta’ l-exhaust imkejla bl-operazzjoni tas-sistema CFV għandha tibqa’ fil-limiti ta’ ± 1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mas-CFV f’veloċità u b’tagħbija identiċi tal-magna. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament quddiem is-CFV għandha tkun fil-limiti ta’ ± 11 K tat-temperatura operattiva medja osservata matul it-test, meta ma jintużax kumpens tal-fluss.

Heat exchanger HE (fakultattiv, jekk jintuza l-EFC)

Il-heat exchanger għandu jkollu kapaċità suffiċjenti li jżomm it-temperatura taħt il-limiti meħtieġa hawn fuq.

Kumpens elettroniku tal-fluss EFC (fakultattiv, jekk jintuza l-HE)

Jekk it-temperatura fl-inlet tal-PDP jew tas-CFV ma tinżammx fil-limiti mogħtija hawn fuq, hija meħtieġa sistema ta’ kumpens tal-fluss għall-kejl kontinwu tar-rata tal-fluss u l-kontroll tal-kampjunament proporzjonali fis-sistema tal-partikulati. Għal dak l-iskop, is-sinjali tar-rata tal-fluss imkejla b’mod kontinwu jintużaw sabiex jikkorreġu r-rata tal-fluss kampjunarju mill-filtri tal-partikulati tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (ara t-Taqsima 2.4, dijagrammi 21, 22), skond kif ikun meħtieġ.

Il-passaġġ tad-dilwit DT

Il-passaġġ tad-dilwit:

- għandu jkun suffiċjentement żgħir fid-dijametru sabiex jikkawża fluss turbulenti (Numru Reynolds akbar minn 4000) u ta’ tul suffiċjenti sabiex jikkawża taħlit komplet ta’ l-exhaust u l-arja tad-dilwizzjoni; jista’ jintuża orifizju tat-taħlit;

- għandu jkollu dijametru ta’ l-anqas 460 mm b’sistema ta’ dilwizzjoni singola;

- għandu jkollu dijametru ta’ l-anqas 210 mm b’sistema ta’ dilwizzjoni doppja;

- jista’ jkun iżolat.

L-exhaust tal-magna għandu jkun dirett ‘l isfel (downstream) fil-punt fejn jiġi introdott fil-passaġġ tad-dilwit, u mħallat sewwa.

Meta tintuża dilwizzjoni singola, jiġi trasferit kampjun mill-passaġġ tad-dilwit lis-sistema tal-kampjunament tal-partikulati (Taqsima 2.4, Dijagramma 21). Il-kapaċità tal-fluss tal-PDP jew CFV għandha tkun suffiċjenti sabiex iżżomm l-exhaust dilwit f’temperatura ta’ anqas minn jew ekwivalenti għal 325 K (52 °C) immedjatament qabel il-filtru primarju tal-partikulati.

Meta jintuża dilwit doppju, kampjun mill-passaġġ tad-dilwit jiġi trasmess lill-passaġġ sekondarju tad-dilwit fejn jiġi dilwit aktar, u imbagħad jiġi mgħoddi mill-filtri kampjunarji (Taqsima 2.4, Dijagramma 22). Il-kapaċità tal-fluss tal-PDP jew CFV għandha tkun suffiċjenti sabiex iżżomm il-fluss ta’ l-exhaust dilwit fid-DT f’temperatura ta’ anqas minn jew ekwivalenti għal 464 K (191 °C) fiż-żona tal-kampjunament. Is-sistema ta’ dilwizzjoni sekondarja għandha tipprovdi arja tad-dilwizzjoni sekondarja biżżejjed sabiex iżżomm il-fluss ta’ l-exhaust doppjament dilwit f’temperatura ta’ anqas minn jew ekwivalenti għal 325 K (52 °C) immedjatament qabel il-filtru primarju tal-partikulati.

Filtru ta’ l-arja tad-dilwizzjoni DAF

Huwa rakkomandat li l-arja tad-dilwizzjoni tiġi iffiltrata u charcoal scrubbed sabiex jiġu eliminati l-idrokarbonji ta’ l-isfond. Fuq talba tal-fabbrikant tal-magna għandu jittieħed kampjun ta’ l-arja tad-dilwizzjoni skond il-prattika tajba fl-inġinerija sabiex jiġu determinati l-livelli tal-partikulati ta’ l-isfond, li jistgħu imbagħad jitnaqqsu mill-valuri mkejla fl-exhaust dilwit.

Sonda tal-kampjunament tal-partikulati PSP

Is-sonda hija l-parti ta’ quddiem tal-PTT u:

- għandha tkun installata tħares ‘il fuq (upstream) f’punt fejn l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust ikunu mħallta tajjeb, i.e. fuq il-linja taċ-ċentru tal-passaġġ tad-dilwit (DT) bejn wieħed u ieħor 10 dijametri tal-passaġġ ‘l isfel mill-punt fejn l-exhaust jidħol fil-passaġġ tad-dilwit;

- għandha jkollha dijametru intern minimu ta’ 12 mm;

- tista’ tissaħħan għal temperatura mhux aktar minn 325 K (52 °C) mal-ġnub b’tisħin dirett jew tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, sakemm it-temperatura ta’ l-arja ma taqbiżx 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit;

- tista’ tkun iżolata.

2.4. Sistema ta’ Kampjunament tal-Partikulati

Is-sistema tal-kampjunament tal-partikulati hija meħtieġa għall-ġbir tal-partikulati fuq il-filtru tal-partikulati. Fil-każ ta’ dilwizzjoni totali tal-fluss kampjunarju parzjali , fejn il-kampjun sħiħ ta’ l-exhaust dilwit jiġi mgħoddi mill-filtri, is-sistema ta’ dilwizzjoni (Taqsima 2.2, Dijagrammi 14, 18) u s-sistema kampjunarja ġeneralment jiffurmaw flimkien unitàintegrali. Fil-każ ta’ dilwizzjoni frazzjonarja tal-fluss kampjunarju parzjali jew ta’ dilwizzjoni tal-fluss sħiħ, fejn jiġi mgħoddi mill-filtri porzjon biss ta’ l-exhaust dilwit, is-sistemi ta’ dilwizzjoni (Taqsima 2.2, dijagrammi 11, 12, 13, 15, 16, 17, 19; Taqsima 2.3, Dijagramma 20) u tal-kampjunament ġeneralment jiffurmaw unitajiet differenti.

F’din id-Direttiva, is-sistema ta’ dilwizzjoni doppja (Dijagramma 22) ta’ sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ titqies bħala modifika speċifika ta’ sistema tipika tal-kampjunament tal-partikulati kif indikata fid-Dijagramma 21. Is-sistema ta’ dilwizzjoni doppja tinkludi l-partijiet kollha importanti tas-sistema tal-kampjunament tal-partikulati, bħall-holders tal-filtru u l-pompa kampjunarja.

Sabiex ikun evitat kwalunkwe impatt fuq l-anelli tal-kontroll, huwa rakkomandat li l-pompa kampjunarja titħaddem matul il-proċedura kollha tat-test. Għall-metodu tal-filtru wieħed, għandha tintuża sistema ta’ bypass sabiex il-kampjun jiġi mgħoddi mill-filtri kampjunarji fil-ħinijiet mixtieqa. Għandha tiġi minimizzata l-interferenza tal-proċedura ta’ l-iswiċċjar lill-anelli tal-kontroll.

Dijagramma 21

Sistema ta’ kampjunament tal-partikulati.

+++++ TIFF +++++

from diluation tunnel DTsee Figures 11 to 20optionalfrom EGAorfrom PDPorfrom CFVorfrom GFUEL

Kampjun tal-gass ta’ l-exhaust dilwit jittieħed mill-passaġġ tad-dilwit DT ta’ sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss parzjali jew tal-fluss sħiħ mis-sonda tal-kampjunament tal-partikulati PSP u mit-tubu tat-trasferiment tal-partikulati PTT permezz tal-pompa kampjunarja P. Il-kampjun jgħaddi mill-holders tal-filtru FH li jkun fihom il-filtri tal-kampjunament tal-partikulati. Ir-rata tal-fluss tal-kampjun tkun kontrollata mill-kontrollur tal-fluss FC3. Jekk jintuża kumpens elettroniku tal-fluss EFC (ara d-Dijagramma 20), il-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit jintuża bħala sinjal ta’ kmand għall-FC3.

Dijagramma 22

Sistema ta’ dilwizzjoni doppja (sistema ta’ fluss sħiħ biss)

+++++ TIFF +++++

ventfrom diluation tunnel DT see Figure 20optional

Kampjun tal-gass ta’ l-exhaust dilwit jiġi trasferit mill-passaġġ tad-dilwit DT tas-sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ mis-sonda tal-kampjunament tal-partikulati PSP u mit-tubu tat-trasferiment tal-partikulati PTT lill-passaġġ sekondarju tad-dilwit SDT, fejn jiġi dilwit darba oħra. Il-kampjun imbagħad jiġi mgħoddi mill-holders tal-filtru FH li jkun fihom il-filtri tal-kampjunament tal-partikulati. Ir-rata tal-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni hija ġeneralment kostanti filwaqt li r-rata tal-fluss kampjunarju hija kontrollata mill-kontrollur tal-fluss FC3. Jekk jintuża kumpens elettroniku tal-fluss EFC (ara d-Dijagramma 20), il-fluss totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit jintuża bħala sinjal ta’ kmand għall-FC3.

2.4.1. Komponenti tad-dijagrammi 21 u 22

Tubu tat-trasferiment tal-partikulati PTT (Dijagrammi 21, 22)

It-tubu tat-trasferiment tal-partikulati ma għandux jaqbeż 1020 mm fit-tul, u t-tul tiegħu għandu jiġi minimizzat kull meta jkun possibbli. Fejn ikun applikabbli (i.e. għas-sistemi tal-kampjunament frazzjonarju tad-dilwizzjoni ta’ fluss parzjali u għas-sistemi tad-dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ), it-tul tas-sondi kampjunarji (SP, ISP, PSP, rispettivament, ara t-Taqsimiet 2.2 u 2.3) għandu jiġi inkluż.

Id-dimensjonijiet huma validi:

- għat-tip tal-kampjunament frazzjonarju tad-dilwizzjoni tal-fluss parzjali u għas-sistema ta’ dilwizzjoni singola ta’ fluss sħiħ mill-ponta tas-sonda (SP, ISP, PSP, rispettivament) għall-holder tal-filtru;

- għat-tip tal-kampjunament totali tad-dilwizzjoni tal-fluss parzjali mit-tarf tal-passaġġ tad-dilwit għall-holder tal-filtru;

- għas-sistema ta’ dilwizzjoni doppja ta’ fluss sħiħ mill-ponta tas-sonda (PSP) għall-passaġġ sekondarju tad-dilwit.

It-tubu tat-trasferiment:

- jista’ jissaħħan għal temperatura ta’ mhux aktar minn 325 K (52 °C) mal-ġnub b’tisħin dirett jew tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, sakemm it-temperatura ta’ l-arja ma taqbiżx 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit;

- jista’ ikun iżolat.

Passaġġ sekondarju tad-dilwit SDT (Dijagramma 22)

Il-passaġġ sekondarju tad-dilwit għandu jkollu dijametru minimu ta’ 75 mm, u jkun ta’ tul suffiċjenti sabiex jipprovdi ħin ta’ tratteniment ta’ l-anqas 0,25 sekonda għall-kampjun doppjament dilwit. Il-holder tal-filtru primarju FH għandu jkun jinsab sa mhux aktar minn 300 mm mill-exit ta’ l-SDT.

Il-passaġġ sekondarju tad-dilwit:

- jista’ jissaħħan għal temperatura mhux aktar minn 325 K (52 °C) mal-ġnub b’tisħin dirett jew tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, sakemm it-temperatura ta’ l-arja ma taqbiżx 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit;

- jista’ jkun iżolat.

Holders tal-Filtru FH (Dijagrammi 21, 22)

Għall-filtri primarji u tal-back up jistgħu jintużaw housing jew housings separati fejn jitwaħħlu l-filtri. Ir-rekwiżiti ta’ l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 4.1.3 għandhom jiġu sodisfatti.

Il-holder jew holders tal-filtru:

- jistgħu jissaħħnu għal temperatura mhux aktar minn 325 K (52 °C) mal- ġnub b’tisħin dirett jew tisħin minn qabel ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, sakemm it-temperatura ta’ l-arja ma taqbiżx 325 K (52 °C) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwit;

- jistgħu jkunu iżolati.

Pompa kampjunarja (Dijagrammi 21, 22)

Il-pompa tal-kampjunament tal-partikulati għandha tkun suffiċjentement distanti mill-passaġġ sabiex it-temperatura tal-gass fl-inlet tinżamm kostanti (± 3 K), jekk ma tintużax il-korrezzjoni tal-fluss mill-FC3.

Pompa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni DP (Dijagramma 22)

Il-pompa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni għandha titqiegħed b’mod li l-arja tad-dilwizzjoni sekondarja tiġi fornita f’temperatura ta’ 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C), jekk l-arja tad-dilwizzjoni ma tkunx imsaħħna minn qabel.

Kontrollur tal-fluss FC3 (Dijagrammi 21, 22)

Għandu jintuża kontrollur tal-fluss sabiex jikkumpensa r-rata tal-fluss tal-kampjun tal-partikulati għall-varjazzjonijiet tat-temperatura u tal-kontropressjoni fil-triq tal-kampjun, jekk ma hemmx mezzi oħra disponibbli. Il-kontrollur tal-fluss huwa meħtieġ jekk jintuża l-kumpens elettroniku tal-fluss EFC (ara d-Dijagramma 20).

Misuratur tal-fluss FM3 (Dijagramma 21, 22)

Il-misuratur tal-gass jew l-istrumentazzjoni tal-fluss għall-fluss tal-kampjun tal-partikulati għandhom ikunu suffiċjentement distanti mill-pompa kampjunarja P sabiex it-temperatura tal-gass fl-inlet tinżamm kostanti (± 3 K), jekk ma tintużax il-korrezzjoni tal-fluss mill-FC3.

Misuratur tal-fluss FM4 (Dijagramma 22)

Il-misuratur tal-gass jew l-istrumentazzjoni tal-fluss għall-fluss ta’ l-arja tad-dilwizzjoni għandhom jitpoġġew f’post fejn it-temperatura tal-gass fl-inlet tibqa 298 K ± 5 K (25 °C ± 5 °C).

Valv tal-Ballun BV (fakultattiv)

Il-valv tal-ballun għandu jkollu dijametru intern mhux anqas mid-dijametru intern tat-tubu tat-trasferiment tal-partikulati PTT, u ħin ta’ swiċċjar ta’ anqas minn 0,5 sekonda.

Nota:

Jekk it-temperatura ambjentali fil-viċinanza ta’ PSP, PTT, SDT, u FH tkun taħt 293K (20 °C), għandha tittieħed il-prekawzjoni li jkun evitat it-telf tal-partikulati fuq il-ġenb frisk ta’ dawn il-partijiet. Għaldaqstant, it-tisħin u/jew iżolament ta’ dawn il-partijiet fil-limiti mogħtija fid-deskrizzjonijiet rispettivi hawn fuq huma rakkomandati. Huwa rakkomandat ukoll li t-temperatura tal-wiċċ tal-filtru matul il-kampjunament ma tkunx anqas minn 293K (20 °C).

F’kondizzjonijiet ta’ tagħbijiet ‘għolja’ tal-magna, il-partijiet ta’ hawn fuq jistgħu jitkessħu b’mezzi mhux aggressivi bħal fann li jdur, sakemm it-temperatura tal-mezz tat-tkessiħ ma tkunx taħt 293K (20 °C).

3. DETERMINAZZJONI TAD-DUĦĦAN

3.1. Introduzzjoni

It-Taqsimiet 3.2 u 3.3 u d-dijagrammi 3,3 u 23 fihom deskrizzjonijiet dettaljati tas-sistemi rakkomandati ta’ l-opacimeter. Billi diversi konfigurazzjonijiet jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, ma hemmx il-ħtieġa ta’ konformità eżatta mad-Dijagrammi 23 u 24. Komponenti addizzjonali bħal strumenti, valvi, solenojdi, pompi u swiċċijiet jistgħu jintużaw sabiex jipprovdu tagħrif addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tas-sistemi komponenti. Komponenti oħra li mhumiex meħtieġa sabiex tinżamm l-akkuratezza fuq ċertu sistemi, jistgħu jiġu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom tkun ibbażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġinerija.

Il-prinċipju tal-kejl huwa li jiġi trasmess dawl li għal tul speċifiku tad-duħħan li għandu jitkejjel u li dak il-proporzjon tad-dawl inċidenti li jilħaq ir-riċevitur jintuża sabiex issir stima tal-proprjetajiet ta’ l-oskurament tad-dawl tal-mezz. Il-kejl tad-duħħan jiddependi fuq id-disinn ta’ l-apparat, u jista’ jsir fil-pajp ta’ l-exhaust (in-line opacimeter ta’ fluss sħiħ), fit-tarf tal-pajp ta’ l-exhaust (end-of-line opacimeter ta’ fluss sħiħ) jew billi jittieħed kampjun mill-pajp ta’ l-exhaust (opacimeter tal-fluss parzjali). Sabiex jiġi determinat il-koeffiċjent ta’ l-assorbiment tad-dawl mis-sinjal ta’ l-opaċità, il-fabbrikant ta’ l-istrument għandu jipprovdi t-tul tal-passaġġ ottiku ta’ l-istrument.

3.2. Opacimeter ta’ Fluss Sħiħ

Jistgħu jintużaw żewġ tipi ġenerali ta’ opacimeters ta’ fluss sħiħ (Dijagramma 23). Bl- in-line opacimeter , titkejjel l-opaċità tad-duħħan ta’ l-exhaust sħiħ fil-pajp ta’ l-exhaust. B’dan it-tip ta’ opacimeter, it-tul tal-passaġġ ottiku effettiv ikun funzjoni tad-disinn ta’ l-opacimeter.

Bl- end-of-line opacimeter , titkejjel l-opaċità tad-duħħan ta’ l-exhaust sħiħ kif toħroġ mill-pajp ta’ l-exhaust. B’dan it-tip ta’ opacimeter, it-tul effettiv tal-passaġġ ottiku ikun funzjoni tad-disinn tal-pajp ta’ l-exhaust u d-distanza bejn it-tarf tal-pajp ta’ l-exhaust u l-opacimeter.

Dijagramma 23

Opacimeter ta’ fluss sħiħ

+++++ TIFF +++++

(optional)

3.2.1. Komponenti tad-Dijagramma 23

Pajp ta’ l-Exhaust EP

B’in-line opacimeter , id-dijametru tal-pajp ta’ l-exhaust ma għandux ivarja għal tliet dijametri tal-pajp ta’ l-exhaust qabel jew wara ż-żona ta’ kejl. Jekk id-dijametru taż-żona tal-kejl ikun akbar mid-dijametru tal-pajp ta’ l-exhaust, huwa rakkomandat pajp gradwalment konverġenti qabel iż-żona tal-kejl.

B’end-of-line opacimeter, il-parti terminali ta’ 0,6 m tal-pajp ta’ l-exhaust għandha tkun ta’ cross-section ċirkolari u ma għandhiex ikollha elbows u liwjiet. It-tarf tal-pajp ta’ l-exhaust għandu jinqata’ għad-dritt. L-opacimeter għandu jiġi muntat ċentralment għad-duħħan fil-limiti ta’ 25 ± 5 mm mit-tarf tal-pajp ta’ l-exhaust.

Tul tal-Passaġġ Ottiku OPL

It-tul tal-passaġġ ottiku oskurat mid-duħħan bejn is-sors tad-dawl ta’ l-opacimeter u r-riċevitur, korrett kif meħtieġ għan-nuqqas ta’ uniformità minħabba l-pendenzi tad-densità u l-effett periferiku. It-tul tal-passaġġ ottiku għandu jingħata mill-fabbrikant ta’ l-istrument filwaqt li jittieħed kont ta’ kwalunkwe miżuri kontra t-tiġmid (e.ż. purifikazzjoni ta’ l-arja). Jekk it-tul tal-passaġġ ottiku mhux disponibbli, għandu jiġi determinat skond l-ISO IDS 11614, Taqsima 11.6.5. Sabiex jiġi determinat b’mod korrett it-tul tal-passaġġ ottiku, hija meħtieġa veloċità minima tal-gass ta’ l-exhaust ta’ 20 m/s.

Sors tad-dawl LS

Is-sors tad-dawl għandu jkun lampa inkandexxenti b’temperatura tal-kulur fil-medda ta’ 2800 sa 3250 K jew light emitting diode (LED) aħdar b’punt massimu (peak) spettrali bejn 550 u 570 nm. Is-sors tad-dawl għandu jkun proteġut kontra t-tiġmid b’mezzi li ma jinfluwenzawx it-tul tal-passaġġ ottiku lil hinn mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikanti.

Detector tad-dawl LD

Id-detector għandu jkun photocell jew photodiode (b’filtru, jekk ikun hemm bżonn). F’każ ta’ sors ta’ dawl inkandexxenti, ir-riċevitur għandu jkollu reazzjoni spettrali tal-peak simili għall-kurva fototopika ta’ l-għajn umana (reazzjoni massima) fil-medda ta’ 550 sa 570 nm, għal anqas minn 4 % ta’ dik ir-reazzjoni massima taħt il-430 nm u ‘l fuq minn 680 nm. Id-detector tad-dawl għandu jkun proteġut kontra t-tiġmid b’mezzi li ma jinfluwenzawx it-tul tal-passaġġ ottiku lil hinn mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikanti.

Lenti kollimanti CL

L-output tad-dawl għandu jiġi kollimat b’raġġ b’dijametru massimu ta’ 30 mm. Il-komponenti tar-raġġ tad-dawl għandhom ikunu paralleli b’tolleranza ta’ 3° ta’ l-assi ottiku.

Sensor tat-temperatura T1 (fakultattiv)

It-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust tista’ tiġi monitorjata matul it-test.

3.3. Opacimeter ta’ Fluss Parzjali

Permezz ta’ opacimeter ta’ fluss parzjali (Dijagramma 24), jittieħed kampjun rappreżentattiv ta’ l-exhaust mill-pajp ta’ l-exhaust u jiġi mgħoddi minn linja tat-trasferiment għall-kompartiment tal-kejl. B’dan it-tip ta’ opacimeter, it-tul effettiv tal-passaġġ ottiku ikun funzjoni tad-disinn ta’ l-opacimeter. Il-ħinijiet tar-reazzjoni msemmija fit-Taqsima li ġejja japplikaw għar-rata tal-fluss minima ta’ l-opacimeter, kif speċifikat mill-fabbrikant ta’ l-istrument.

Dijagramma 24

Opacimeter tal-fluss parzjali

+++++ TIFF +++++

Exhaust(optional)

3.3.1. Komponenti tad-Dijagramma 24

Pajp ta’ l-Exhaust EP

Il-pajp ta’ l-exhaust għandu jkun pajp dritt ta’ l-inqas 6 dijametri tal-pajp ‘il fuq (upstream) u 3 dijametri tal-pajp ‘l isfel (downstream) mill-ponta tas-sonda.

Sonda kampjunarja SP

Is-sonda kampjunarja għandha tkun tubu miftuħ iħares ‘l fuq jew madwar il-linja taċ-ċentru tal-pajp ta’ l-exhaust. Il-clearance mill-ġenb tal-pajp ta’ l-exhaust għandu jkun ta’ l-inqas 5mm. Id-dijametru tas-sonda għandu jiżgura kampjunament rappreżentattiv u fluss suffiċjenti madwar l-opacimeter.

Tubu tat-trasferiment TT

It-tubu tat-trasferiment għandu:

- jkun l-aktar qasir possibbli u jiżgura temperatura tal-gass ta’ l-exhaust ta’ 373 ± 30 K (100 °C ± 30 °C) fl-inlet tal-kompartiment tal-kejl.

- jkollu temperatura mal-ġnub suffiċjentement iżjed mid-dewpoint tal-gass ta’ l-exhaust sabiex tkun evitata l-kondensazzjoni.

- jkun ekwivalenti għad-dijametru tas-sonda kampjunarja ma’ tulu kollu.

- jkollu ħin ta’ reazzjoni ta’ anqas minn 0,05 s bil-fluss minimu ta’ l-istrument, kif determinat skond l-Anness III, Appendiċi 4, Taqsima 5.2.4.

- ma jkollux effett sinifikanti fuq il-peak tad-duħħan.

Strument ta’ kejl tal-fluss FM

Strumentazzjoni tal-fluss sabiex tipperċepixxi l-fluss korrett fil-kompartiment ta’ kejl. Ir-rati tal-fluss minimi u massimi għandhom ikunu speċifikati mill-fabbrikant ta’ l-istrument, u għandhom ikunu tali li jiġu sodisfatti r-rekwiżit tal-ħin tar-reazzjoni tat-TT u l-ispeċifikazzjonijiet tat-tul tal-passaġġ ottiku. L-istrument tal-kejl tal-fluss jista’ jkun qrib tal-pompa kampjunarja, P, jekk użata.

Kompartiment tal-kejl MC

Il-kompartiment tal-kejl għandu jkollu superfiċje interna mhux riflettiva, jew ambjent ottiku ekwivalenti. L-inċidenza ta’ dawl mhux kontrollat fuq id-detector minħabba r-riflessjonijiet interni ta’ l-effetti tad-diffużjoni għandhom jitnaqqsu għall-minimu.

Il-pressjoni tal-gass fil-kompartiment tal-kejl ma għandhiex tkun differenti mill-pressjoni atmosferika b’aktar minn 0,75 kPa. Fejn dan mhuwiex possibbli mid-disinn, il-qari ta’ l-opacimeter għandu jiġi konvertit għal pressjoni atmosferika.

It-temperatura mal-ġnub tal-kompartiment tal-kejl għandha tiġi stabbilita fil-limiti ta’ ± 5 K bejn 343 K (70 °C) u 373 K (100 °C), iżda fi kwalunkwe każ suffiċjentement iżjed mid-dewpoint tal-gass ta’ l-exhaust sabiex tkun evitata l-kondensazzjoni. Il-kompartiment ta’ kejl għandu jkun mgħammar bi strumenti adatti għall-kejl tat-temperatura.

Tul tal-Passaġġ Ottiku OPL

It-tul tal-passaġġ ottiku oskurat mid-duħħan bejn is-sors tad-dawl ta’ l-opacimeter u r-riċevitur, korrett kif meħtieġ għan-nuqqas ta’ uniformità minħabba l-pendenzi tad-densità u l-effett periferiku. It-tul tal-passaġġ ottiku għandu jingħata mill-fabbrikant ta’ l-istrument filwaqt li jittieħed kont ta’ kwalunkwe miżura kontra t-tiġmid (e.ż. purifikazzjoni ta’ l-arja). Jekk it-tul tal-passaġġ ottiku mhuwiex disponibbli, għandu jiġi determinat skond ISO IDS 11614, Taqsima 11.6.5.

Sors tad-dawl LS

Is-sors tad-dawl għandu jkun lampa inkandexxenti b’temperatura tal-kulur fil-medda ta’ 2800 sa 3250 K jew light emitting diode (LED) aħdar b’punt massimu (peak) spettrali bejn 550 u 570 nm. Is-sors tad-dawl għandu jkun protett kontra t-tiġmid b’mezzi li ma jinfluwenzawx it-tul tal-passaġġ ottiku lil hinn mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikanti.

Detector tad-dawl LD

Id-detector għandu jkun photocell jew photodiode (b’filtru, jekk ikun hemm bżonn). F’każ ta’ sors ta’ dawl inkandexxenti, ir-riċevitur għandu jkollu reazzjoni spettrali tal-peak simili għall-kurva fototopika ta’ l-għajn umana (reazzjoni massima) fil-medda ta’ 550 sa 570 nm, għal anqas minn 4 % ta’ dik ir-reazzjoni massima taħt il-430 nm u ‘l fuq minn 680 nm. Id-detector tad-dawl għandu jkun protett kontra t-tiġmid b’mezzi li ma jinfluwenzawx it-tul tal-passaġġ ottiku lil hinn mill-ispeċifikazzjonijiet tal-fabbrikanti.

Lenti kollimanti CL

L-output ta’ dawl għandu jiġi kollimat b’raġġ ta’ dijametru massimu ta’ 30 mm. Il-komponenti tar-raġġ tad-dawl għandhom ikunu paralleli b’tolleranza ta’ 3° ta’ l-assi ottiku.

Sensor tat-temperatura T1

Sabiex jimmonitorja t-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fl-inlet tal-kompartiment tal-kejl.

Pompa kampjunarja P (fakultattiva)

Tista’ tintuża pompa kampjunarja ‘l isfel mill-kompartiment tal-kejl sabiex tgħaddi l-gass tal-kampjun mill-kompartiment tal-kejl.

--------------------------------------------------

ANNESS VI

- l-approvazzjoni tat-tip [1]

- estensjoni ta’ l-approvazzjoni tat-tip [1]

0 Ġenerali

0.1 Għamla tal-vettura/unità teknika separata/komponent [1]:

0.2 Isem, mogħti mill-fabbrikant, lit-tip tal-vettura/unità teknika separata(tip ta’ magna/familja ta’ magni)/komponent [1]:

0.3 Kodiċi tat-tip tal-fabbrikant kif immarkat fuq il-vettura /unità teknika separata(tip ta’ magna/familja ta’ magni)/komponent [1]:

0.4 Kategorija tal-vettura:

0.5 Kategorija tal-magna: diesel/li taħdem bl-NG/li taħdem bl-LPG /li taħdem bl-ethanol [1]:

0.6 L-isem u l-indirizz tal-fabbrikant:

0.7 L-isem u l-indirizz tar-rappreżentant awtorizzat tal-fabbrikant (jekk ikun hemm):

1 Deskrizzjoni fil-qasir (fejn jixraq): Ara l-Anness I.

2 Dipartiment tekniku responsabbli għat-twettiq tat-testijiet:

3 Data tar-rapport tat-test:

4 Numru tar-Rapport tat-test:

5 Raġuni(jiet) sabiex tiġi estiża l-approvazzjoni tat-tip (fejn jixraq):

6 Rimarki (jekk ikun hemm): Ara l-Anness I.

7 Post:

8 Data:

9 Firma:

10 Lista, li hija mehmuża, ta’ dokumenti li jistgħu jinkisbu fuq talba, li minnhom huwa kompost il-fajl ta’ l-approvazzjoni tat-tip mogħti lid-dipartiment amministrattiv li ħareġ l-approvazzjoni tat-tip.

+++++ TIFF +++++

[1] assar fejn mhux applikabbli.

--------------------------------------------------

Appendiċi

taċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-KE Nru. […] dwar l-approvazzjoni tat-tip ta’ vettura/unità teknika separata/komponent [1]

1 Deskrizzjoni qasira

1.1 Tagħrif li għandu jingħata fir-rigward ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ vettura b’magna installata:

1.1.1 Għamla tal-magna (isem ta’ l-intrapriża):

1.1.2 Tip u desrizzjoni kummerċjali (semmi kwalunkwe varjant):

1.1.3 Kodiċi tal-fabbrikant kif immarkat fuq il-magna:

1.1.4 Kategorija tal-vettura (jekk applikabbli):

1.1.5 Kategorija tal-magna: diesel/li taħdem bl-NG/li taħdem bl-LPG/li taħdem bl-etanol (1):

1.1.6 L-isem u l-indirizz tal-fabbrikant:

1.1.7 L-isem u l-indirizz tar-rappreżentant awtorizzat tal-fabbrikant (jekk ikun hemm):

1.2 Jekk il-magna msemmija f’1.1 ingħatat l-approvazzjoni tat-tip bħala unità teknika separata:

1.2.1 In-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magna/familja ta’ magni (1):

1.3 Tagħrif li għandu jingħata fir-rigward ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ magna/familja ta’ magni (1) bħala unità teknika separata (kondizzjonijiet li għandhom ikunu rispettati fl-installazzjoni tal-magna fuq vettura):

1.3.1 Intake depression massimu u/jew minimu: kPa

1.3.2 Kontropressjoni massima permissibbli: kPa

1.3.3 Volum tas-sistema ta’ l-exhaust: cm3

1.3.4 Qawwa assorbita mill-awżiljarji meħtieġa għat-tħaddim tal-magna:

1.3.4.1 Idle kW; Veloċità Baxxa: kW; Veloċità Għolja: kW

Veloċità A: kW; Veloċità B: kW; Veloċità C: kW;

Veloċità ta’ Referenza: kW

1.3.5 Restrizzjonijiet ta’ l-użu (jekk ikun hemm):

1.4 Livelli ta’ l-emissjoni tal-magna/magna rappreżentattiva (1)

1.4.1 It-Test-ESC (jekk applikabbli):

CO: g/kWh

THC: g/kWh

NOx: g/kWh

PT: g/kWh

1.4.2 It-Test-ELR (jekk applikabbli):

Valur tad-duħħan: m-1

1.4.3 It-Test ETC (jekk applikabbli):

CO: g/kWh

THC: g/kWh (1)

NMHC: g/kWh (1)

CH4: g/kWh (1)

NOx: g/kWh (1)

PT: g/kWh (1)

+++++ TIFF +++++

[1] Ħassar fejn mhux applikabbli.

--------------------------------------------------

ANNESS VII

EŻEMPJU TAL-PROĊEDURA TA’ KALKOLU

1. It-Test ta’ l-ESC

1.1. Emissjonijiet gassużi

Id-data tal-kejl għall-kalkolu tar-riżultati tal-modalitajiet individwali qegħdin jintwerew hawn taħt. F’dan l-eżempju, CO u NOx jitkejlu fuq bażi xotta, HC fuq bażi mxarrba. Il-konċentrazzjoni HC tingħata f’ekwivalent tal-propan (C3) u għandha tiġi multiplikata bi tlieta (3) sabiex tirriżulta fl-ekwivalent tas-C1. Il-proċedura tal-kalkolu hija identika għall-modalitajiet l-oħra.

82,9 | 294,8 | 7,81 | 563,38 | 545,29 | 18,09 | 6,3 | 41,2 | 495 |

Kalkolu tal-fattur korrettiv ‘minn xott sa mxarrab’ KW,r (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.2):

FFH = 1,9691 + 18,09545,29 = 1,9058 u KW2 = 1,608 × 7,811000 + 1,608 × 7,81 = 0,0124

KW,r = 1 - 1,9058 × 18,09541,06 - 0,0124 = 0,9239

Kalkolu tal-konċentrazzjonijiet imxarrba:

CO = 41,2 × 0,9239 = 38,1 ppm

NOx = 495 × 0,9239 = 457 ppm

Kalkolu tal-fattur KH,D korrettiv ta’ l-umdità NOx (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.3):

A = 0,309 × 18,09/541,06 - 0,0266 = -0,0163

B = - 0,209 × 18,09/541,06 + 0,00954 = 0,0026

KH,D = 11-0,0163 × 7,81-10,71 + 0,0026 × 294,8-298 = 0,9625

Kalkolu tar-rati tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.4):

NOx = 0,001587 × 457 × 0,9625 × 563,38 = 393,27 g/h

CO = 0,000966 × 38,1 × 563,38 = 20,735 g/h

HC = 0,000479 × 6,3 × 3 × 563,38 = 5,100 g/h

Kalkolu ta’ l-emissjonijiet speċifiċi (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.5):

L-eżempju li ġej ta’ kalkolu qiegħed jingħata għas-CO; il-proċedura ta’ kalkolu hija identika għall-komponenti l-oħra.

Ir-rati tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni tal-modalitajiet individwali jiġu multiplikati bil-fatturi rispettivi ta’ pesatura, kif indikati fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 2.7.1, u t-total tagħhom jiġi kalkolat sabiex jirriżulta fir-rata medja tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni tul iċ-ċiklu:

CO = 6,7 × 0,15 + 24,6 × 0,08 + 20,5 × 0,10 + 20,7 × 0,10 + 20,6 × 0,05 + 15,0 × 0,05 + 19,7 × 0,05 + 74,5 × 0,09 + 31,5 × 0,10 + 81,9 × 0,08 + 34,8 × 0,05 + 30,8 × 0,05 + 27,3 × 0,05= 30,91 g/h

Il-qawwa tal-magna tal-modalitajiet individwali tiġi multiplikata bil-fatturi rispettivi ta’ pesatura, kif indikati fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 2.7.1, u t-totalità tiġi kalkolata sabiex tirriżulta fil-qawwa medja tul iċ-ċiklu:

Pn = 0,1 × 0,15 + 96,8 × 0,08 + 55,2 ×0,10 + 82,9 × 0,10 + 46,8 × 0,05 + 70,1 × 0,05 + 23,0 × 0,05 + 114,3 × 0,09 + 27,0 × 0,10 + 122,0 × 0,08 + 28,6 × 0,05 + 87,4 × 0,05 + 57,9 × 0,05 = 60,006 kW

CO‾= 30,9160,006 = 0,0515 g/kWh

Kalkolu ta’ l-emissjoni NOx speċifika tal-punt każwali (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.6.1):

Assumi li l-valuri li ġejjin ġew stabbiliti fuq il-punt każwali:

nZ = 1600 min-1

MZ = 495 Nm

NOx mass.Z = 487,9 g/h (kalkolati skond il-formoli preċedenti)

P(n)Z = 83 kW

NOx,Z = 487,9/83 = 5,878 g/kWh

Determinazzjoni tal-valur ta’ l-emissjoni miċ-ċiklu tat-test (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.6.2):

Assumi li l-valuri ta’ l-erba’ modalitajiet li jkopru fuq l-ESC huma kif ġej:

nRT | nSU | ER | ES | ET | EU | MR | MS | MT | MU |

1368 | 1785 | 5,943 | 5,565 | 5,889 | 4,973 | 515 | 460 | 681 | 610 |

ETU = 5,889 + 4,973-5,889 × 1600-1368 / 1785-1368 = 5,377 g/kWh

ERS = 5,943 + 5,565-5,943 × 1600-1368 / 1785-1368 = 5,732 g/kWh

MTU = 681 + 601-681 × 1600-1368 / 1785-1368 = 641,3 Nm

MRS = 515 + 460-515 × 1600-1368 / 1785-1368 = 484,3 Nm

EZ = 5,732 + 5,377-5,732 × 495-484,3 / 641,3-484,3 = 5,708 g/kWh

Paragun tal-valuri ta’ l-emissjoni NOx (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.6.3):

NOx diff = 100 × 5,878-5,708 / 5,708 = 2,98 %

1.2. Emissjonijiet tal-partikulati

Il-kejl tal-partikulati huwa bbażat fuq il-prinċipju tal-kampjunament tal-partikulati tul iċ-ċiklu komplet, iżda bid-determinazzjoni tar-rati tal-kampjunament u tal-fluss (MSAM u GEDF) matul il-modalitajiet individwali. Il-kalkolu tal-GEDF jiddependi fuq is-sistema użata. Fl-eżempji li ġejjin, jintużaw sistema bil-kejl ta’ CO2 u b’metodu ta’ bilanċ tal-karbonju u sistema bil-kejl tal-fluss. Meta tintuża s-sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ, il-GEDF jiġi mkejjel direttament mill-apparat CVS.

Kalkolu tal-GEDF (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 5.2.3 u 5.2.4):

Assumi d-data tal-kejl li ġej tal-modalità 4. Il-proċedura ta’ kalkolu hija identika għall-modalitajiet l-oħra.

334,02 | 10,76 | 5,4435 | 6,0 | 0,657 | 0,040 |

(a) metodu tal-bilanċ tal-karbonju

GEDFW = 206,5 × 10,760,657-0,040 = 3601,2 kg/h

(b) metodu tal-kejl tal-fluss

q = 6,06,0-5,4435 = 10,78

GEDFW = 334,02 × 10,78 = 3600,7 kg/h

Kalkolu tar-rata tal-fluss tal-massa (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 5,4):

Ir-rati tal-fluss tal-GEDFW tal-modalitajiet individwali jiġu multiplikati bil-fatturi ta’ pesatura rispettivi, kif indikati fl-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 2.7.1, u t-total tagħhom jiġi kalkolat sabiex jirriżulta fil-GEDFW matul iċ-ċiklu. It-total tar-rata tal-kampjunament totali MSAM jiġi kalkolat mir-rati kampjunarji tal-modalitajiet individwali.

G‾EDFW = 3567 × 0,15 + 3592 × 0,08 + 3611 × 0,10 + 3600 × 0,10 + 3618 × 0,05 + 3600 × 0,05 + 3640 × 0,05 + 3614 × 0,09 + 3620 × 0,10 + 3601 × 0,08 + 3639 × 0,05 + 3582 × 0,05 + 3635 × 0,05= 3604,6 kg/h

MSAM = 0,226 + 0,122 + 0,151 + 0,152 + 0,076 + 0,076 + 0,076 + 0,136 + 0,151 + 0,121 + 0,076 + 0,076 + 0,075= 1,515 kg

Assumi li l-massa tal-partikulati fuq il-filtri hija 2,5 mg, imbagħad

PTmass = 2,51,515 × 360,41000 = 5,948 g/h

Korrezzjoni ta’ l-isfond (fakultattiva)

Assumi kejl wieħed ta’ l-isfond bil-valuri li ġejjin. Il-kalkolu tal-fattur ta’ dilwizzjoni DF huwa l-istess bħal dak fit-Taqsima 3.1 ta’ dan l-Anness u ma jidhirx hawnhekk.

Md = 0,1 mg; MDIL = 1,5 kg

Total ta’ DF = 1-1/119,15 × 0,15 + 1-1/8,89 × 0,08 + 1-1/14,75 × 0,10 + 1-1/10,10 × 0,10 + 1-1/18,02 × 0,05 + 1-1/12,33 × 0,05 + 1-1/32,18 × 0,05 + 1-1/6,94 × 0,09 + 1-1/25,19 × 0,10 + 1-1/6,12 × 0,08 + 1-1/20,87 × 0,05 + 1-1/8,77 × 0,05 + 1-1/12,59 × 0,05 = 0,923

PTmass = 2,51,515-0,11,5 × 0,923 × 3604,61000 = 5,726 g/h

Kalkolu ta’ l-emissjoni speċifika (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 5,5):

Pn = 0,1 × 0,15 + 96,8 × 0,08 + 55,2 × 0,10 + 82,9 × 0,10 + 46,8 × 0,05 + 70,1 × 0,05 + 23,0 × 0,05 + 114,3 × 0,09 + 27,0 × 0,10 + 122,0 × 0,08 + 28,6 × 0,05 + 87,4 × 0,05 + 57,9 × 0,05 = 60,006 kW

PT‾ = 5,94860,006 = 0,099 g/kWh

jekk l-isfond korrett PT‾ = 5,726/60,006 = 0,095 g/kWh,

Kalkolu tal-fattur speċifiku ta’ pesatura (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 5,6):

Assumi l-valuri kalkolati għall-modalità 4 ta’ hawn fuq, imbagħad

WFE,i = 0,152 × 3604,6/1,515 × 3600,7 = 0,1004

Dan il-valur jinsab fil-limiti tal-valur meħtieġ ta’ 0,10 ± 0,003.

2. TEST TA’ L-ELR

Billi l-filtrazzjoni ta’ Bessel hija proċedura tal-kalkolu tal-medju kompletament ġdida fil-liġi Ewropea ta’ l-exhaust, qiegħda tingħata hawn taħt spjegazzjoni tal-filtru Bessel, eżempju tad-disinn ta’ l-algoritmu ta’ Bessel, u eżempju tal-kalkolu tal-valur finali tad-duħħan. Il-kostanti ta’ l-algoritmu Bessel jiddependu biss fuq id-disinn ta’ l-opacimeter u r-rata tal-kampjunament tas-sistema tal-ksib tad-data. Huwa rakkomandat li l-fabbrikant ta’ l-opacimeter jipprovdi l-kostanti finali tal-filtru Bessel għar-rati differenti ta’ kampjunament u li l-klijent juża dawn il-kostanti għad-disinn ta’ l-algoritmu ta’ Bessel u għall-kalkolu tal-valuri tad-duħħan.

2.1. Rimarki Ġenerali fuq il-Filtru Bessel

Minħabba d-distorsjonijiet fil-frekwenzi għolja, is-sinjal ta’ l-opaċità mhux trattat ġeneralment juri traċċa refratta ħafna. Sabiex jitneħħew dawn id-distorsjonijiet fi frekwenzi għolja hemm il-bżonn ta’ filtru Bessel għat-Test ta’ l-ELR. Il-filtru Bessel stess huwa filtru tat-tip second-order, low pass u rikursiv li jiggarantixxi l-aktar elevazzjoni rapida tas-sinjal mingħajr overshoot.

Bil-preżunzjoni tal-presenza f’ħin reali ta’ duħħan ta’ l-exhaust mhux trattat fit-tubu ta’ l-exhaust, kull opacimeter juri traċċa ta’ opaċità ttardjata u mkejla b’mod differenti. Id-dewmien u l-kobor tat-traċċa ta’ l-opaċità mkejla huma primarjament dipendenti fuq il-ġeometrija tal-kompartiment tal-kejl ta’ l-opacimeter, inklużi l-linji kampjunarji ta’ l-exhaust, u fuq il-ħin meħtieġ għall-ipproċessar tas-sinjal fl-elettronika ta’ l-opacimeter. Il-valuri li jikkaratterizzaw dawn iż-żewġ effetti jissejħu l-ħin ta’ reazzjoni fiżika u elettrika li jirrappreżentaw filtru individwali għal kull tip ta’ opacimeter.

L-għan ta’ l-applikazzjoni tal-filtru Bessel huwa li jiggarantixxi karatteristika ġenerali u uniformi ta’ filtrazzjoni tas-sistema sħiħa ta’ l-opacimeter, li tikkonsisti minn:

- ħin ta’ reazzjoni fiżika ta’ l-opacimeter (tp),

- ħin ta’ reazzjoni elettrika ta’ l-opacimeter (te),

- ħin ta’ reazzjoni tal-filtru Bessel applikat (tF).

Il-ħin totali ta’ reazzjoni tas-sistema tAver li jirriżulta jingħata bi:

tAver = tF2 + tp2 + te2

u għandu jkun ugwali għat-tipi kollha ta’ opacimeters sabiex jagħti l-istess valur ta’ duħħan. Għaldaqstant, għandu jinħoloq filtru Bessel b’tali mod li l-ħin ta’ reazzjoni tal-filtru (tF) flimkien mal-ħin ta’ reazzjoni fiżika (tp) u elettrika (te) ta’ l-opacimeter individwali ikollhom jirriżultaw fil-ħin ta’ reazzjoni ġenerali meħtieġ (tAver). Billi tp u te huma valuri mogħtija għal kull opacimeter individwali, u tAver huwa definit bħala 1,0 s f’din id-Direttiva, tF jista’ jiġi kalkolat kif ġej:

tF = tAver2 + tp2 + te2

Bħala definizzjoni, il-ħin ta’ reazzjoni tal-filtru tF huwa l-ħin ta’ elevazzjoni tas-sinjal filtrat ta’ l-output bejn l-10 % u 90 % fuq sinjal ta’ l-input fi skala waħda (step input signal). Għaldaqstant il-frekwenza cut off tal-filtru Bessel għandha tkun iterata b’tali mod, li l-ħin ta’ reazzjoni tal-filtru Bessel jidħol fil-ħin meħtieġ ta’ elevazzjoni .

Dijagramma a

Traċċi ta’ sinjal ta’ l-input fi skala waħda (step input signal) u s-sinjal ta’ l-output filtrat

+++++ TIFF +++++

Step input signalSignal [-]Bessel filtered output signalTime [s]

Fid-Dijagramma a’ qegħdin jintwerew it-traċċi ta’ sinjal ta’ l-input fi skala waħda u s-sinjal ta’ l-output filtrat ta’ Bessel kif ukoll il-ħin tar-reazzjoni tal-filtru Bessel (tF).

Id-disinn ta’ l-algoritmu finali tal-filtru Bessel huwa proċess ta’ diversi stadji (steps) li jeħtieġ diversi ċikli ta’ iterazzjoni. L-iskema tal-proċedura ta’ iterazzjoni hija preżentata hawn taħt.

+++++ TIFF +++++

Characteristics of opacimetertp, te [s]RegulationTAver [s]Data acquisition system sample rate [Hz]Required overall Bessel filter response time tFStep 1fc = fc,newDesign of Bessel filter algorithmfc, E, KStep 2Application of Bessel filter on step inputStep 3t(10 %), t(90 %)Calculation of iterated filter response timetF,iter = t(90 %) - t(10 %)Step 4Adjustment of cut-off frequencyfc,new = fc × (1 + Δ)Deviation between tF and tF,iterΔ = tF,iter - tFtFStep 5IterationCheck for iteration criteriano|Δ| ≼ 0,01yesStep 6Final Bessel filter constants and algorithmYi = …Step 7

2.2. Kalkolu ta’ l-algoritmu ta’ Bessel

F’dan l-eżempju algoritmu ta’ Bessel jiġi disinnjat f’diversi stadji (steps) skond il-proċedura ta’ iterazzjoni ta’ hawn fuq ibbażata fuq l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6.1.

Għall-opacimeter u s-sistema tal-ksib tad-data, huma preżunti l-karatteristiċi li ġejjin:

- ħin ta’ reazzjoni fiżika tp 0,15 s

- ħin ta’ reazzjoni elettrika te 0,05 s

- ħin totali ta’ reazzjoni tAver 1,00 s (skond it-tifsira ta’ din id-Direttiva)

- rata tal-kampjunament 150 Hz

Stadju 1 Ħin meħtieġ ta’ reazzjoni tal-filtru Bessel tF:

tF = 12-0,152 + 0,052 = 0,987421 s

Stadju 2 Stima tal-frekwenza cut off u kalkolu tal-kostanti Bessel E, K għall-ewwel iterazzjoni:

fc = 3,141510 × 0,987421 = 0,318152 Hz

Δt = 1/150 = 0,006667 s

Ω = 1tan 3,1415 × 0,006667 × 0,318152 = 150,07664

E = 11 + 150,076644 × 3 × 0,618034 + 0,618034 + 150,0766442 = 7,07948 × 10-5

K = 2 × 7,07948 × 10-5 × 0,618034 × 150,0766442-1-1 = 0,970783

Din tagħti l-algoritmu ta’ Bessel:

Yi = Yi-1 + 7,07948 E-5 × Si + 2 × Si-1 + Si-2-4 × Yi-2 + 0,970783 × Yi-1-Yi-2

fejn Si jirrappreżenta l-valuri tas-sinjal ta’ l-input fi skala waħda (jew "0" jew "1") u Yi jirrapreżenta l-valuri filtrati tas-sinjal ta’ l-output.

Stadju 3 Applikazzjoni tal-filtru fuq l-input fi skala waħda:

Il-ħin ta’ reazzjoni tal-filtru tF huwa definit bħala l-ħin ta’ l-elevazzjoni tas-sinjal filtrat ta’ l-output bejn l-10 % u 90 % fuq sinjal ta’ l-input fi skala waħda. Sabiex jiġu determinati l-ħinijiet ta’ 10 % (t10) u 90 % (t90) tas-sinjal ta’ l-output, għandu jiġi applikat filtru Bessel lil sinjal ta’ l-input fi skala waħda bl-użu tal-valuri ta’ hawn fuq ta’ fc, E u K.

In-numri ta’ l-indiċi, il-ħin u l-valuri ta’ sinjal ta’ l-input fi skala waħda u l-valuri li jirriżultaw tas-sinjal filtrat ta’ l-output għall-ewwel u t-tieni iterazzjoni huma indikati fit-Tabella B. Il-punti viċin t10 u t90 huma mmarkati b’numri skuri.

Fit-Tabella B, l-ewwel iterazzjoni, il-valur ta’ 10 % jseħħ bejn in-numri ta’ l-indiċi 30 u 31 u l-valur 90 % iseħħ bejn in-numri ta’ l-indiċi 191 u 192. Għall-kalkolu ta’ tF,iter il-valuri eżatti ta’ t10 u t90 jiġu determinati b’interpolazzjoni lineari bejn il-punti ta’ kejl viċin xulxin, kif ġej:

t10 = tlower + Δt × 0,1-outlower/outupper-outlower

t90 = tlower + Δt × 0,9-outlower/outupper-outlower

fejn outupper u outupper, rispettivament, huma punti viċin xulxin tas-sinjal filtrat ta’ l-output ta’ Bessel, u tlower huwa l-ħin tal-punt viċin tal-ħin, kif indikat fit-Tabella B.

t10 = 0,200000 + 0,006667 × 0,1-0,099208/0,104794-0,099208 = 0,200945 s

t90 = 0,273333 + 0,006667 × 0,9-0,899147/0,901168-0,899147 = 1,276147 s

Stadju 4 Ħin ta’ reazzjoni tal-filtru ta’ l-ewwel ċiklu ta’ iterazzjoni:

tF,iter = 1,276147-0,200945 = 1,075202 s

Stadju 5 Devjazzjoni bejn il-ħin meħtieġ u l-ħin miksub ta’ reazzjoni tal-filtru ta’ l-ewwel ċiklu ta’ iterazzjoni:

Δ = 1,075202-0,987421/0,987421 = 0,081641

Stadju 6 Kontroll tal-kriterji ta’ iterazzjoni:

Jeħtieġ |Δ| ≤ 0,01. Billi 0,081641 > 0,01, il-kriterji ta’ iterazzjoni ma jintlaħqux u għandu jinbeda ċiklu ta’ iterazzjoni ieħor. Għal dan iċ-ċiklu ta’ iterazzjoni, tiġi kalkolata frekwenza cut off ġdida minn fc u Ä kif ġej:

fc,new = 0,318152 × 1 + 0,081641 = 0,344126 Hz

Din il-frekwenza ġdida cut off tintuża fit-tieni ċiklu ta’ iterazzjoni, b’bidu mill-ġdid mill-Istadju 2. L-iterazzjoni għandha tiġi ripetuta sakemm jintlaħqu l-kriterji ta’ iterazzjoni. Jingħata sommarju tal-valuri li jirriżultaw ta’ l-ewwel u t-tieni iterazzjoni fit-Tabella A.

Tabella A.

Valuri ta’ l-ewwel u t-tieni iterazzjoni

Parametru | 1. Iterazzjoni | 2. Iterazzjoni |

fc | (Hz) | 0,318152 | 0,344126 |

E | (-) | 7,07948 E-5 | 8,272777 E-5 |

K | (-) | 0,970783 | 0,968410 |

t10 | (s) | 0,200945 | 0,185523 |

t90 | (s) | 1,276147 | 1,179562 |

tF,iter | (s) | 1,075202 | 0,994039 |

Δ | (-) | 0,081641 | 0,006657 |

fc,new | (Hz) | 0,344126 | 0,346417 |

Stadju 7 Algoritmu finali ta’ Bessel:

Hekk kif jintlaħqu l-kriterji ta’ iterazzjoni, il-kostanti finali tal-filtru Bessel u l-algoritmu finali ta’ Bessel jiġu kalkolati skond l-Istadju 2. F’dan l-eżempju, il-kriterji ta’ iterazzjoni jintlaħqu wara t-tieni iterazzjoni (Δ= 0,006657 ≤ 0,01). L-algoritmu finali imbagħad jiġi użat sabiex jiġu determinati l-valuri medji tad-duħħan (ara t-Taqsima li jmiss 2.3).

Yi = Yi-1 + 8,272777 × 10-5 × Si + 2 × Si-1 + Si-2-4 × Yi-2 + 0,968410 × Yi-1-Yi-2

Tabella B:

Valuri tas-sinjal ta’ l-input fi skala waħda u s-sinjal filtrat ta’ l-output ta’ Bessel għall-ewwel u t-tieni ċiklu ta’ iterazzjoni

Indiċi i [-] | Ħin [s] | Sinjal ta’ input fi skala waħda Si [-] | Sinjal ta’ output Filtrat Yi [-] |

1. Iterazzjoni | 2. Iterazzjoni |

- 2 | - 0,013333 | 0 | 0,000000 | 0,000000 |

- 1 | - 0,006667 | 0 | 0,000000 | 0,000000 |

0 | 0,000000 | 1 | 0,000071 | 0,000083 |

1 | 0,006667 | 1 | 0,000352 | 0,000411 |

2 | 0,013333 | 1 | 0,000908 | 0,001060 |

3 | 0,020000 | 1 | 0,001731 | 0,002019 |

4 | 0,026667 | 1 | 0,002813 | 0,003278 |

5 | 0,033333 | 1 | 0,004145 | 0,004828 |

~ | ~ | ~ | ~ | ~ |

24 | 0,160000 | 1 | 0,067877 | 0,077876 |

25 | 0,166667 | 1 | 0,072816 | 0,083476 |

26 | 0,173333 | 1 | 0,077874 | 0,089205 |

27 | 0,180000 | 1 | 0,083047 | 0,095056 |

28 | 0,186667 | 1 | 0,088331 | 0,101024 |

29 | 0,193333 | 1 | 0,093719 | 0,107102 |

30 | 0,200000 | 1 | 0,099208 | 0,113286 |

31 | 0,206667 | 1 | 0,104794 | 0,119570 |

32 | 0,213333 | 1 | 0,110471 | 0,125949 |

33 | 0,220000 | 1 | 0,116236 | 0,132418 |

34 | 0,226667 | 1 | 0,122085 | 0,138972 |

35 | 0,233333 | 1 | 0,128013 | 0,145605 |

36 | 0,240000 | 1 | 0,134016 | 0,152314 |

37 | 0,246667 | 1 | 0,140091 | 0,159094 |

~ | ~ | ~ | ~ | ~ |

175 | 1,166667 | 1 | 0,862416 | 0,895701 |

176 | 1,173333 | 1 | 0,864968 | 0,897941 |

177 | 1,180000 | 1 | 0,867484 | 0,900145 |

178 | 1,186667 | 1 | 0,869964 | 0,902312 |

179 | 1,193333 | 1 | 0,872410 | 0,904445 |

180 | 1,200000 | 1 | 0,874821 | 0,906542 |

181 | 1,206667 | 1 | 0,877197 | 0,908605 |

182 | 1,213333 | 1 | 0,879540 | 0,910633 |

183 | 1,220000 | 1 | 0,881849 | 0,912628 |

184 | 1,226667 | 1 | 0,884125 | 0,914589 |

185 | 1,233333 | 1 | 0,886367 | 0,916517 |

186 | 1,240000 | 1 | 0,888577 | 0,918412 |

187 | 1,246667 | 1 | 0,890755 | 0,920276 |

188 | 1,253333 | 1 | 0,892900 | 0,922107 |

189 | 1,260000 | 1 | 0,895014 | 0,923907 |

190 | 1,266667 | 1 | 0,897096 | 0,925676 |

191 | 1,273333 | 1 | 0,899147 | 0,927414 |

192 | 1,280000 | 1 | 0,901168 | 0,929121 |

193 | 1,286667 | 1 | 0,903158 | 0,930799 |

194 | 1,293333 | 1 | 0,905117 | 0,932448 |

195 | 1,300000 | 1 | 0,907047 | 0,934067 |

~ | ~ | ~ | ~ | ~ |

2.3. Kalkolu tal-valuri tad-duħħan

Fl-iskema ta’ hawn taħt hija preżentata l-proċedura ġenerali sabiex jiġi determinat il-valur finali tad-duħħan.

+++++ TIFF +++++

Speed ALoad step 1Speed BLoad step 1Speed CLoad step 1Speed ALoad step 2Speed BLoad step 2Speed CLoad step 2Speed ALoad step 3Speed BLoad step 3Speed CLoad step 3Raw opacity values N [%]Conversion to light absorption coefficient k [1/m]k = -(1/LA) × ln(1-N/100)Filtering with Bessel filterSelection of maximum k-value (peak) for each speed and load stepYmax1,AYmax1,BYmax1,CYmax2,AYmax2,BYmax2,CYmax3,AYmax3,BYmax3,CCycle validation for each speedCalculation of mean smoke value for each speedSVA = (Ymax1,A + Ymax2,A + Ymax3,A)/3SVB = (Ymax1,B + Ymax2,B + Ymax3,B)/3SVC = (Ymax1,C + Ymax2,C + Ymax3,C)/3Calculation of the final smoke valueSV = 0,43 × SVA + 0,56 × SVB + 0,01 × SVC

Fid-Dijagramma b, jintwerew it-traċċi tas-sinjal imkejjel ta’ l-opaċità mhux trattata, u tal-koeffiċjenti ta’ l-assorbiment tad-dawl mhux filtrat u filtrat (valur k) ta’ l-ewwel stadju tat-tagħbija tat-Test ta’ l-ELR, u jintwera l-valur massimu Ymax1,A (peak) tat-traċċa k filtrata. Korrispondentement, it-Tabella Ċ fiha l-valuri numeriċi ta’ indiċi i, ħin (rata ta’ kampjunament ta’ 150 Hz), opaċità mhux trattata, k mhux filtrat u k filtrat. Il-filtrazzjoni ssir bl-użu tal-kostanti ta’ l-algoritmu ta’ Bessel tad-disinn mogħti fit-Taqsima 2.2 ta’ dan l-Anness. Minħabba l-ammont kbir ta’ data, dawk il-partijiet biss tat-traċċa tad-duħħan madwar il-bidu u l-punt massimu (peak) huma tabellati.

Dijagramma b

Traċċi ta’ l-opaċità mkejla N, tad-duħħan mhux filtrat k u duħħan filtrat k

+++++ TIFF +++++

Peak = 0,5424 m-1Opacity NUnfiltered smoke kFiltered smoke kOpacity N [%]Smoke k [1/m]Time [s]

Il-valur tal-punt massimu (peak) (i = 272) jiġi kalkolat bd-data preżunta li ġejja tat-Tabella . Il-valuri tad-duħħan individwali l-oħra kollha jiġu kalkolati bl-istess mod. Sabiex jibda l-algoritmu, S-1, S-2, Y-1 u Y-2 jiġu regolati fuq żero.

LA (m) | 0,430 |

Indiċi i | 272 |

N ( %) | 16,783 |

S271 (m-1) | 0,427392 |

S270 (m-1) | 0,427532 |

Y271 (m-1) | 0,542383 |

Y270 (m-1) | 0,542337 |

Kalkolu tal-valur K (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6.3.1):

k =-1/0,430 × ln 1-16,783/100 = 0,427252 m-1

Dan il-valur jikkorrispondi għal S272 fl-ekwazzjoni li ġejja.

Kalkolu tad-duħħan medju ta’ Bessel (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6.3.2):

Fl-ekwazzjoni li ġejja, jintużaw il-kostanti Bessel tat-Taqsima 2.2 preċedenti. Il-valur k attwali mhux filtrat, kif kalkolat hawn fuq, jikkorrispondi għal S272 (Si). S271 (Si-1) u S270 (Si-2) huma ż-żewġ valuri k mhux filtrati preċedenti, Y271 (Yi-1) u Y270 (Yi-2) huma ż-żewġ valuri k filtrati preċedenti.

Y272 = 0,542383 + 8,272777 × 10-5 × 0,427252 + 2 × 0,427392 + 0,427532-4 × 0,542337 + 0,968410 × 0,542383-0,542337 = 0,542389 m-1

Dan il-valur jikkorrispondi għal Ymax1,A fl-ekwazzjoni li ġejja.

Kalkolu tal-valur finali tad-duħħan (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 6.3.3):

Minn kull traċċa tad-duħħan, jittieħed il-valur k filtrat massimu għal kalkolu ulterjuri.

Assumi dawn il-valuri li ġejjin:

Veloċità | Ymax (m-1) |

Ċiklu 1 | Ċiklu 2 | Ċiklu 3 |

A | 0,5424 | 0,5435 | 0,5587 |

B | 0,5596 | 0,5400 | 0,5389 |

C | 0,4912 | 0,5207 | 0,5177 |

SVA = 0,5424 + 0,5435 + 0,5587 / 3 = 0,5482 m- 1

SVB = 0,5596 + 0,5400 + 0,5389 / 3 = 0,5462 m- 1

SVC = 0,4912 + 0,5207 + 0,5177 / 3 = 0,5099 m- 1

SV = 0,43 × 0,5482 + 0,56 × 0,5462 + 0,01 × 0,5099 = 0,5467 m- 1

Validazzjoni taċ-ċiklu (Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 3.4)

Qabel isir il-kalkolu ta’ SV, iċ-ċiklu għandu jiġi validat bil-kalkolu tad-devjazzjonijiet standard relattivi tad-duħħan tat-tliet ċikli għal kull veloċità.

Veloċità | SV (m-1) Medju | devjazzjoni standard assoluta (m-1) | devjazzjoni standard relattiva (%) |

A | 0,5482 | 0,0091 | 1,7 |

B | 0,5462 | 0,0116 | 2,1 |

C | 0,5099 | 0,0162 | 3,2 |

F’dan l-eżempju, il-kriterji ta’ validazzjoni ta’ 15 % jintlaħqu għal kull veloċità.

Tabella Ċ

Valuri ta’ opaċità N, valur k mhux filtrat u filtrat fil-bidu ta’ l-istadju tat-tagħbija

- 2 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 |

- 1 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 |

0 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 | 0,000000 |

1 | 0,006667 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000000 |

2 | 0,013333 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000000 |

3 | 0,020000 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000000 |

4 | 0,026667 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000001 |

5 | 0,033333 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000002 |

6 | 0,040000 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000002 |

7 | 0,046667 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000003 |

8 | 0,053333 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000004 |

9 | 0,060000 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000005 |

10 | 0,066667 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000006 |

11 | 0,073333 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000008 |

12 | 0,080000 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000009 |

13 | 0,086667 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000011 |

14 | 0,093333 | 0,020000 | 0,000465 | 0,000012 |

15 | 0,100000 | 0,192000 | 0,004469 | 0,000014 |

16 | 0,106667 | 0,212000 | 0,004935 | 0,000018 |

17 | 0,113333 | 0,212000 | 0,004935 | 0,000022 |

18 | 0,120000 | 0,212000 | 0,004935 | 0,000028 |

19 | 0,126667 | 0,343000 | 0,007990 | 0,000036 |

20 | 0,133333 | 0,566000 | 0,013200 | 0,000047 |

21 | 0,140000 | 0,889000 | 0,020767 | 0,000061 |

22 | 0,146667 | 0,929000 | 0,021706 | 0,000082 |

23 | 0,153333 | 0,929000 | 0,021706 | 0,000109 |

24 | 0,160000 | 1,263000 | 0,029559 | 0,000143 |

25 | 0,166667 | 1,455000 | 0,034086 | 0,000185 |

26 | 0,173333 | 1,697000 | 0,039804 | 0,000237 |

27 | 0,180000 | 2,030000 | 0,047695 | 0,000301 |

28 | 0,186667 | 2,081000 | 0,048906 | 0,000378 |

29 | 0,193333 | 2,081000 | 0,048906 | 0,000469 |

30 | 0,200000 | 2,424000 | 0,057067 | 0,000573 |

31 | 0,206667 | 2,475000 | 0,058282 | 0,000693 |

32 | 0,213333 | 2,475000 | 0,058282 | 0,000827 |

33 | 0,220000 | 2,808000 | 0,066237 | 0,000977 |

34 | 0,226667 | 3,010000 | 0,071075 | 0,001144 |

35 | 0,233333 | 3,253000 | 0,076909 | 0,001328 |

36 | 0,240000 | 3,606000 | 0,085410 | 0,001533 |

37 | 0,246667 | 3,960000 | 0,093966 | 0,001758 |

38 | 0,253333 | 4,455000 | 0,105983 | 0,002007 |

39 | 0,260000 | 4,818000 | 0,114836 | 0,002283 |

40 | 0,266667 | 5,020000 | 0,119776 | 0,002587 |

Valuri ta’ opaċità N, valur k mhux filtrat u filtrat madwar Ymax1,A (≡ valur massimu, indikat b’numru skur)

259 | 1,726667 | 17,182000 | 0,438429 | 0,538856 |

260 | 1,733333 | 16,949000 | 0,431896 | 0,539423 |

261 | 1,740000 | 16,788000 | 0,427392 | 0,539936 |

262 | 1,746667 | 16,798000 | 0,427671 | 0,540396 |

263 | 1,753333 | 16,788000 | 0,427392 | 0,540805 |

264 | 1,760000 | 16,798000 | 0,427671 | 0,541163 |

265 | 1,766667 | 16,798000 | 0,427671 | 0,541473 |

266 | 1,773333 | 16,788000 | 0,427392 | 0,541735 |

267 | 1,780000 | 16,788000 | 0,427392 | 0,541951 |

268 | 1,786667 | 16,798000 | 0,427671 | 0,542123 |

269 | 1,793333 | 16,798000 | 0,427671 | 0,542251 |

270 | 1,800000 | 16,793000 | 0,427532 | 0,542337 |

271 | 1,806667 | 16,788000 | 0,427392 | 0,542383 |

272 | 1,813333 | 16,783000 | 0,427252 | 0,542389 |

273 | 1,820000 | 16,780000 | 0,427168 | 0,542357 |

274 | 1,826667 | 16,798000 | 0,427671 | 0,542288 |

275 | 1,833333 | 16,778000 | 0,427112 | 0,542183 |

276 | 1,840000 | 16,808000 | 0,427951 | 0,542043 |

277 | 1,846667 | 16,768000 | 0,426833 | 0,541870 |

278 | 1,853333 | 16,010000 | 0,405750 | 0,541662 |

279 | 1,860000 | 16,010000 | 0,405750 | 0,541418 |

280 | 1,866667 | 16,000000 | 0,405473 | 0,541136 |

281 | 1,873333 | 16,010000 | 0,405750 | 0,540819 |

282 | 1,880000 | 16,000000 | 0,405473 | 0,540466 |

283 | 1,886667 | 16,010000 | 0,405750 | 0,540080 |

284 | 1,893333 | 16,394000 | 0,416406 | 0,539663 |

285 | 1,900000 | 16,394000 | 0,416406 | 0,539216 |

286 | 1,906667 | 16,404000 | 0,416685 | 0,538744 |

287 | 1,913333 | 16,394000 | 0,416406 | 0,538245 |

288 | 1,920000 | 16,394000 | 0,416406 | 0,537722 |

289 | 1,926667 | 16,384000 | 0,416128 | 0,537175 |

290 | 1,933333 | 16,010000 | 0,405750 | 0,536604 |

291 | 1,940000 | 16,010000 | 0,405750 | 0,536009 |

292 | 1,946667 | 16,000000 | 0,405473 | 0,535389 |

293 | 1,953333 | 16,010000 | 0,405750 | 0,534745 |

294 | 1,960000 | 16,212000 | 0,411349 | 0,534079 |

295 | 1,966667 | 16,394000 | 0,416406 | 0,533394 |

296 | 1,973333 | 16,394000 | 0,416406 | 0,532691 |

297 | 1,980000 | 16,192000 | 0,410794 | 0,531971 |

298 | 1,986667 | 16,000000 | 0,405473 | 0,531233 |

299 | 1,993333 | 16,000000 | 0,405473 | 0,530477 |

300 | 2,000000 | 16,000000 | 0,405473 | 0,529704 |

3. TEST TA’ L-ETC

3.1. Emissjonijiet gassużi (Magna Diesel)

Assumi r-riżultati tat-test li ġejjin għal sistema PDP-CVS

V0 (m3/rev) | 0,1776 |

Np (rev) | 23073 |

pB (kPa) | 98,0 |

p1 (kPa) | 2,3 |

T (K) | 322,5 |

Ha (g/kg) | 12,8 |

NOx conce (ppm) | 53,7 |

NOx concd (ppm) | 0,4 |

COconce (ppm) | 38,9 |

COconcd (ppm) | 1,0 |

HCconce (ppm) | 9,00 |

HCconcd (ppm) | 3,02 |

CO2,conce (%) | 0,723 |

Wact (kWh) | 62,72 |

Kalkolu tal-fluss tal-gass ta’ l-exhaust dilwit (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.1):

MTOTW = 1,293 × 0,1776 × 23073 × 98,0-2,3 × 273 / 101,3 × 322,5 = 4237,2 kg

Kalkolu tal-fattur ta’ korrezzjoni NOx (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.2):

KH, D = 11-0,0182 × 12,8-10,71 = 1,039

Kalkolu tal-konċentrazzjonijiet korretti fl-isfond (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1.1):

Assumi karburant diesel tal-kompożizzjoni C1H1,8

FS = 100 × 11 + 1,82 + 3,76 × 1 + 1,84 = 13,6

DF = 13,60,723 + 9,00 + 38,9 × 10- 4 = 18,69

NOx conc = 53,7-0,4 × 1-1/18,69 = 53,3 ppm

COconc = 38,9-1,0 × 1-1/18,69 = 37,9 ppm

HCconc = 9,00-3,02 × 1-1/18,69 = 6,14 ppm

Kalkolu tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjonijiet (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1

NOx mass = 0,001587 × 53,3 × 1,039 × 4237,2 = 372,391 g

COmass = 0,000966 × 37,9 × 4237,2 = 155,129 g

HCmass = 0,000479 × 6,14 × 4237,2 = 12,462 g

Kalkolu ta’ l-emissjonjiet speċifiċi (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.4):

NOx‾ = 372,391/62,72 = 5,94 g/kWh

CO‾ = 155,129/62,72 = 2,47 g/kWh

HC‾ = 12,462/62,72 = 0,199 g/kWh

3.2. Emissjonijiet tal-partikulati (Magna Diesel)

Assumi r-riżultati tat-test li ġejjin għal sistema PDP-CVS b’dilwizzjoni doppja

MTOTW (kg) | 4237,2 |

Mf,p (mg) | 3,030 |

Mf,b (mg) | 0,044 |

MTOT (kg) | 2,159 |

MSEC (kg) | 0,909 |

Md (mg) | 0,341 |

MDIL (kg) | 1,245 |

DF | 18,69 |

Wact (kWh) | 62,72 |

Kalkolu ta’ l-emissjoni massiva (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 5.1):

Mf = 3,030 + 0,044 = 3,074 mg

MSAM = 2,159-0,909 = 1,250 kg

PTmass = 3,0741,250 × 4237,21000 = 10,42 g

Kalkolu ta’ l-emissjoni massiva korretta fl-isfond (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 5.1):

PTmass = 3,0741,250-0,3411,245 × 1-118,69 × 4237,21000 = 9,32 g

Kalkolu ta’ l-emissjoni speċifika (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 5.2):

PT‾ = 10,42/62,72 = 0,166 g/kWh

PT‾ = 9,32/62,72 = 0,149 g/kWh, jekk korretta fl-isfond

3.3. Emissjonijiet Gassużi (Magna CNG)

Assumi r-riżultati tat-test li ġejjin għal sistema PDP-CVS b’dilwizzjoni doppja

MTOTW (kg) | 4237,2 |

Ha (g/kg) | 12,8 |

NOx conce (ppm) | 17,2 |

NOx concd (ppm) | 0,4 |

COconce (ppm) | 44,3 |

COconcd (ppm) | 1,0 |

HCconce (ppm) | 27,0 |

HCconcd (ppm) | 3,02 |

CH4 conce (ppm) | 18,0 |

CH4 concd (ppm) | 1,7 |

CO2,conce ( %) | 0,723 |

Wact (kWh) | 62,72 |

Kalkolu tal-fattur korrettiv NOx (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.2):

KH,G = 11-0,0329 × 12,8-10,71 = 1,074

Kalkolu tal-konċentrazzjoni NMHC (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1):

(a) Metodu GC

NMHCconce = 27,0-18,0 = 9,0 ppm

(b) Metodu NMC

Assumi effiċjenza tal-metanu ta’ 0,04 u effiċjenza ta’ l-etanu ta’ 0,98 (ara l-Anness III, Appendiċi 5, Taqsima 1.8.4)

NMHCconce = 27,0 × 1-0,04-18,00,98-0,04 = 8,4 ppm

Kalkolu tal-konċentrazzjonijiet korretti fl-isfond (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1.1):

Assumi karburant ta’ referenza G20 (100 % metanu) tal-kompożizzjoni C1H4:

FS = 100 × 11 + 42 + 3,76 × 1 + 44= 9,5

DF = 9,50,723 + 27,0 + 44,3 × 10- 4 = 13,01

Għall-NMHC, il-konċentrazzjoni ta’ l-isfond tkun id-differenza bejn HCconcd u CH4concd

NOx conc = 17,2-0,4 × 1-1/13,01 = 16,8 ppm

COconc = 44,3-1,0 × 1-1/13,01 = 43,4 ppm

NMHCconc = 8,4-1,32 × 1-1/13,01 = 7,2 ppm

CH4 conc = 18,0-1,7 × 1-1/13,01 = 16,4 ppm

Kalkolu tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjonijiet (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1):

NOx mass = 0,001587 × 16,8 × 1,074 × 4237,2 = 121,330 g

COmass = 0,000966 × 43,4 × 4237,2 = 177,642 g

NMHCmass = 0,000502 × 7,2 × 4237,2 = 15,315 g

CH4 mass = 0,000554 × 16,4 × 4237,2 = 38,498 g

Kalkolu ta’ l-emissjonijiet speċifiċi (Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.4):

NOx‾ = 121,330/62,72 = 1,93 g/kWh

CO‾ = 177,642/62,72 = 2,83 g/kWh

NMHC‾ = 15,315/62,72 = 0,244 g/kWh

CH4‾ = 38,498/62,72 = 0,614 g/kWh

4. λ-SHIFT FACTOR (Sλ)

4.1. Kalkolu tal-λ-shift factor (Sλ) [1]

Sλ = 21-inert %100n + m4-O2*100

fejn:

Sλ = λ-shift factor;

inert % = % tal-volum ta’ gassijiet inerti fil-karburant (i.e. N2, CO2, He, eċċ.);

O2* = % tal-volum ta’ l-ossiġnu oriġinali fil-karburant;

n u m =

jirreferu għall-medju ta’ CnHm li jirrappreżenta l-idrokarbonji tal-karburant, i.e:

n = 1 × CH4 %100+ 2 × C2 %100+ 3 × C3 %100+ 4 × C4 %100+ 5 × C5 %100+ ..1-diluent %100

m = 4 × CH4 %100 + 4 ×C2H4 %100 + 6 × C2H6 %100 + … 8 × C3H8 %100 + ..1-diluent %100

fejn:

CH4 = % tal-volum ta’ metanu fil-karburant;

C2 = tal-volum ta’ idrokarbonji C2 kollha (e.ż.: C2H6, C2H4, eċċ.) fil-karburant;

C3 = tal-volum ta’ idrokarbonji C3 kollha (e.ż.: C3H8, C3H6, eċċ.) fil-karburant;

C4 = % tal-volum ta’ idrokarbonji C4 kollha (e.ż.: C4H10, C4H8, eċċ.) fil-karburant

C5 = % tal-volum ta’ idrokarbonji C5 kollha (e.ż.: C5H12, C5H10, eċċ.) fil-karburant;

dilwent = % tal-volum ta’ gassijiet tad-dilwizzjoni fil-karburant (i.e.: O2*, N2, CO2, He, eċċ.).

4.2. Eżempji għall-kalkolu tal-λ-shift factor Sλ:

Eżempju 1: G25: CH4 = 86 %, N2 = 14 % (bil-volum)

n = 1 × CH4 %100 + 2 × C2 %100 + ..1- diluent %100 = 1 × 0,861-14100= 0,860,86 = 1

m = 4 × CH4 %100 + 4 × C2H4 %100 + ..1- diluent %100 = 4 × 0,860,86 = 4

Sλ = 21-inert %100 n + m4-O2*100 = 21-14100 × 1 + 44 = 1,16

Eżempju 2: GR: CH4 = 87 %, C2H6 = 13 % (by vol)

n = 1 × CH4 %100 + 2 × C2 %100 + ..1- diluent %100 = 1 × 0,87 + 2 × 0,131-0100 = 1,131 = 1,13

m = 4 × CH4 %100 + 4 × C2H4 %100 + ..diluent %1 - 100 = 4 × 0,87 + 6 × 0,131 = 4,26

Sλ = 21- inert %100n + m4-O2*100 = 21-0100 × 1,13 + 4,264 = 0,911

Eżempju 3: USA: CH4 = 89 %, C2H6 = 4,5 %, C3H8 = 2,3 %, C6H14 = 0,2 %, O2 = 0,6 %, N2 = 4 %

n = 1 × CH4 %100 + 2 × C2 %100+ ..1 - diluent %100 = 1 × 0,89 + 2 × 0,045 + 3 × 0,023 + 4 × 0,0021-0,64 + 4100 = 1,11

m = 4 × CH4 %100 + 4 ×C2H4 %100 + 6 × C2H6100 + .. + 8 × C3H81001 - diluent %100 = 4 × 0,89 + 4 × 0,045 + 8 × 0,023 + 14 × 0,0021-0,6 + 4100= 4,24

Sλ = 21-inert %100n + m4-O2*100 = 21-4100 × 1,11 + 4,244-0,6100 = 0,96

[1] Stoichiometric Air/Fuel ratios of automotive fuels - SAE J1829, Ġunju 1987. John B. Heywood, Internal combustion engine fundamentals, McGraw-Hill, 1988, Kapitolu 3.4 "Combustion stoichiometry" (pp. 68 sa 72).

--------------------------------------------------

ANNESS VIII

REKWIŻITI TEKNIĊI SPEĊIFIĊI RELATATI MAL-MAGNI DIESEL LI JAĦDMU BL-ETANOL

Fil-każ ta’ magni diesel li jaħdmu bl-etanol, il-modifiki speċifiċi li ġejjin għall-paragrafi, ekwazzjonijiet u fatturi rilevanti għandhom japplikaw għall-proċeduri tat-test definiti fl-Anness III ta’ din id-Direttiva.

FL-ANNESS III, APPENDIĊI 1:

4.2. Korrezzjoni xotta/mxarrba

FFH = 1,8771 + 2,577 × GFUELGAIR W

4.3. Korrezzjoni NOx għall-umdità u t-temperatura

KH,D = 11 + A × Ha - 10,71 + B × Ta - 298

bi:

A = 0,181 GFUEL/GAIRD – 0,0266

B = – 0,123 GFUEL/GAIRD + 0,00954

Ta = temperatura ta’ l-arja, K

Ha = umdità ta’ l-arja fl-intake, g ilma kull kg arja xotta

4.4. Kalkolu tar-rati tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni

Ir-rati tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni (g/h) għal kull modalità għandhom jiġu kalkolati kif ġej, bil-preżunzjoni li d-densità tal-gass ta’ l-exhaust tkun ta’ 1,272 kg/m3 fi 273 K (0 °C) u 101,3 kPa:

(1) NOx mass = 0,001613 × NOx conc × KH,D × GEXH W

(2) COx mass = 0,000982 × COconc × GEXH W

(3) HCmass = 0,000809 × HCconc × KH,D × GEXH W

feijn

NOx conc, COconc, HCconc [1] huma l-konċentrazzjonijiet medji (ppm) fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat, kif determinati fit-Taqsima 4.1.

Jekk, b’mod fakultattiv, l-emissjonijiet gassużi jiġu determinati b’sistema ta’ dilwizzjoni ta’ fluss sħiħ, għandhom jiġu applikati l-formoli li ġejjin.

(1) NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,D × GTOT W

(2) COx mass = 0,000966 × COconc × GTOT W

(3) HCmass = 0,000795 × HCconc × GTOT W

feijn

NOx conc, COconc, HCconc [1] ikunu l-konċentrazzjonijiet medji korretti fl-isfond (ppm) ta’ kull modalità fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, kif determinati fl-Anness III, Appendiċi 2, Taqsima 4.3.1.1.

FL-ANNESS III, APPENDIĊI 2:

It-Taqsimiet 3.1, 3.4, 3.8.3 u 5 ta’ l-Appendiċi 2 ma japplikawx biss għall-magni diesel. Japplikaw ukoll għall-magni diesel li jaħdmu bl-etanol.

4.2. Il-kondizzjonijiet għat-test għandhom jiġu rranġati sabiex it-temperatura ta’ l-arja u l-umdità mkejla fl-intake tal-magna jkunu regolati għall-kondizzjonijiet standard matul it-test run. L-istandard għandu jkun 6 ± 0,5 g ilma kull kg arja xotta f’interval ta’ temperatura ta’ 298 ± 3 K. F’dawn il-limiti ma għandha ssir l-ebda korrezzjoni oħra għall-NOx. It-test huwa null jekk dawn il-kondizzjonijiet ma jintlaħqux.

4.3. Kalkolu tal-fluss tal-massa ta’ l-emissjoni

4.3.1. Sistemi bi fluss kostanti tal-massa

Għas-sistemi b’heat exchanger, il-massa ta’ l-inkwinanti (g/test) għandha tiġi determinata mill-ekwazzjonijiet li ġejjin:

(1)NOx mass = 0,001587 × NOx conc × KH,D × MTOT W Magni li jaħdmu bl-etanol

(2)COx mass = 0,000966 × COconc × MTOT W Magni li jaħdmu bl-etanol

(3)HCmass = 0,000794 × HCconc × MTOT W Magni li jaħdmu bl-etanol

fejn

NOx conc, COconc, HCconc [2], NMHCconc = il-konċentrazzjonijiet korretti medji ta’ l-isfond matul iċ-ċiklu mill-integrazzjoni (obbligatorju għall-NOx u HC) jew kejl bil-borża, ppm;

MTOTW = massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit kif determinata fit-Taqsima 4.1, kg.

4.3.1.1. Determinazzjoni tal-konċentrazzjonijiet korretti ta’ l-isfond

Il-konċentrazzjoni medja ta’ l-isfond ta’ l-inkwinanti gassużi fl-arja tad-dilwizzjoni għandhom jitnaqqsu mill-konċentrazzjonijiet imkejla sabiex jinkisbu l-konċentrazzjonijiet netti ta’ l-inkwinanti. Il-valuri medji tal-konċentrazzjonijiet ta’ l-isfond jistgħu jiġu determinati bil-metodu tal-borża kampjunarja jew b’kejl kontinwu bl-integrazzjoni. Għandha tintuża l-formola li ġejja:

conc = conce - concd × 1 - 1DF

fejn,

conc = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, korretta bl-ammont ta’ l-inkwinant rispettiv li jkun fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm;

conce = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv mkejla fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm;

concd = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv mkejla fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm;

DF = fattur ta’ dilwizzjoni

Il-fattur ta’ dilwizzjoni għandu jiġi kalkolat kif ġej:

DF = FSCO2conce + HCconce + COconce × 10-4

fejn,

CO2conce = konċentrazzjoni CO2 fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, % vol

HCconce = konċentrazzjoni HC fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm C1

COconce = konċentrazzjoni CO fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm

FS = fattur stojkjometriku

Il-konċentrazzjonijiet imkejla fuq bażi xotta għandhom jiġu konvertiti għal bażi mxarrba skond l-Anness III, Appendiċi 1, Taqsima 4.2.

Il-fattur stojkjometriku għandu jkun, għall-konsum ġenerali tal-kompożizzjoni tal-karburant CHαOβNγ, kalkolat kif ġej:

FS = 100 × 11 + α2 + 3,76 × 1 + α4 - β2 + γ2

Alternattivament, jekk il-kompożizzjoni tal-karburant mhijiex magħrufa, jistgħu jintużaw il-fatturi stojkjometriċi li ġejjin:

FS (LPG) = 12,3.

4.3.2. Sistemi b’kumpens ta’ fluss

Għas-sistemi mingħajr heat exchanger, il-massa ta’ l-inkwinanti (g/test) għandha tiġi stabbilita bil-kalkolu ta’ l-emissjonijiet istantanji tal-massa u l-integrazzjoni tal-valuri istantanji matul iċ-ċiklu. Minbarra dan, il-korrezzjoni ta’ l-isfond għandha tiġi applikata b’mod dirett għal-valur tal-konċentrazzjoni istantanja. Għandhom jintużaw l-formoli li ġejjin:

(1)NOx mass = Σi = 1n MTOT W,i × NOx conce,i × 0,001587 - MTOTW × NOx concd × 1 - 1DF × 0,001587

(2)COmass = Σi = 1n MTOT W,i × COconce,i × 0,000966 - MTOTW × COconcd × 1 - 1DF × 0,000966

(3)HCmass = Σi = 1n MTOT W,i × HCconce,i × 0,000749 - MTOTW × HCconcd × 1 - 1DF × 0,000749

fejn,

conce = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv mkejla fil-gass ta’ l-exhaust dilwit, ppm;

concd = konċentrazzjoni ta’ l-inkwinant rispettiv mkejla fl-arja tad-dilwizzjoni, ppm;

MTOTW,i = massa istantanja tal-gass ta’ l-exhaust dilwit, (ara t-Taqsima 4.1), kg;

MTOTW = massa totali tal-gass ta’ l-exhaust dilwit matul iċ-ċiklu (ara t-Taqsima 4.1), kg;

DF = fattur ta’ dilwizzjoni kif determinat fit-Taqsima 4.3.1.1

4.4. Kalkolu ta’ l-emissjonijiet speċifiċi

L-emissjonijiet (g/kWh) għandhom jiġu kalkolati għall-komponenti individwali kollha bil-metodu li ġej:

NO‾x = NOx massWact

CO‾ = COmassWact

HC‾ = HCmassWact

fejn,

Wact = prestazzjoni attwali tul iċ-ċiklu kif determinat fit-Taqsima 3.9.2, kWh.

[1] Ibbażat fuq l-ekwivalent ta’ C1.

[2] Ibbażat fuq l-ekwivalent ta’ C1.

--------------------------------------------------

ANNESS IX

LIMITI TA’ ŻMIEN GĦAT-TRASPOŻIZZJONI TAD-DIRETTIVI MĦASSRA FIL-LIĠIJIET NAZZJONALI

Msemmija fl-Artikolu 10

PARTI A:

Direttivi Mħassra

Direttivi | Ġurnal Uffiċjali |

Direttiva 88/77/KEE | L 36, 9.2.1988, p. 33. |

Direttiva 91/542/KEE | L 295, 25.10.1991, p. 1. |

Direttiva 96/1/KE | L 40, 17.2.1996, p. 1. |

Direttiva 1999/96/KE | L 44, 16.2.2000, p. 1. |

Direttiva 2001/27/KE | L 107, 18.4.2001, p. 10. |

PARTI B

Limiti ta’ żmien għat-traspożizzjoni fil-liġijiet nazzjonali

Direttiva | Limiti ta’ żmien għat-traspożizzjoni | Data ta’ l-applikazzjoni |

Direttiva 88/77/KEE | 1 Lulju 1988 | |

Direttiva 91/542/KEE | 1 Jannar 1992 | |

Direttiva 96/1/KE | 1 Lulju 1996 | |

Direttiva 1999/96/KE | 1 Lulju 2000 | |

Direttiva 2001/27/KE | 1 Ottubru 2001 | 1 Ottubru 2001 |

--------------------------------------------------

ANNESS X

TABELLA TA’ KORRELAZZJONI

(Msemmija fit-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 10)

Artikolu 1 | — | | — | Artikolu 1 |

— | Artikolu 2(3) | — | — | — |

Artikolu 2(3) | — | — | — | — |

— | — | — | Artikolu 2(4) | Artikolu 2(3) |

— | — | — | Artikolu 2(5) | — |

— | — | Artikolu 2(4) | — | Artikolu 2(5) |

— | — | Artikolu 2(5) | — | Artikolu 2(6) |

— | — | Artikolu 2(6) | — | Artikolu 2(7) |

— | — | Artikolu 2(7) | — | Artikolu 2(8) |

— | — | Artikolu 2(8) | — | Artikolu 2(9) |

Artikolu 3 | — | — | — | — |

— | — | Artikolu 5 u 6 | — | Artikolu 3 |

— | — | Artikolu 4 | — | Artikolu 4 |

Artikolu 4 | — | — | — | Artikolu 7 |

— | — | — | — | Artikolu 10 |

Annessi I sa VII | — | — | — | Annessi I sa VII |

— | — | — | Anness VIII | Anness VIII |

— | — | — | — | Anness IX |

— | — | — | — | Anness X |

--------------------------------------------------

32005L0055