Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/24/WE

z dnia 17 czerwca 1997 r.

w sprawie niektórych części i właściwości dwu- lub trzykołowych pojazdów silnikowych

PARLAMENT I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 100a,

uwzględniając wniosek Komisji [1],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 189b Traktatu [3] oraz w świetle wspólnego tekstu zatwierdzonego przez Komitet Pojednawczy w dniu 4 lutego 1997 r.,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Niezbędne jest podjęcie środków zmierzających do zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego.

(2) W każdym Państwie Członkowskim dwukołowe lub trójkołowe pojazdy silnikowe muszą, pod względem części i właściwości objętych niniejszą dyrektywą, spełniać obowiązkowe wymagania techniczne, które różnią się w poszczególnych Państwach Członkowskich; z uwagi na te różnice takie wymagania stanowią przeszkodę w handlu wewnątrz Wspólnoty; te przeszkody w funkcjonowaniu wspólnego rynku wewnętrznego mogą być usunięte, jeżeli wszystkie Państwa Członkowskie w miejsce swoich przepisów krajowych przyjmą takie same wymagania.

(3) Sporządzenie zharmonizowanych przepisów dotyczących części oraz właściwości dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych jest niezbędne, aby umożliwić, w odniesieniu do tych pojazdów, wdrażanie postępowań w sprawie wydawania homologacji typu oraz homologacji typu części objętych dyrektywą Rady 92/61/EWG z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie homologacji typu dwu- lub trzykołowych pojazdów silnikowych [4].

(4) W celu ułatwienia dostępu do rynków państw trzecich, wydaje się niezbędne ustanowienie równoważności pomiędzy wymaganiami rozdziału 1 (opony), 2 (światła i świetlne urządzenia sygnalizacyjne), 4 (lusterka wsteczne) i 11 (pasy bezpieczeństwa) Załącznika do niniejszej dyrektywy i odpowiednimi rozporządzeniami Narodów Zjednoczonych EKG nr 30, 54, 64 i 75 dotyczącymi opon, 3, 19, 20, 37, 38, 50, 56, 57, 72 i 82 dotyczącymi świateł i świetlnych urządzeń sygnalizacyjnych, 81 dotyczącymi lusterek wstecznych oraz 16 dotyczącymi pasów bezpieczeństwa.

(5) W odniesieniu do aspektów dotyczących ochrony środowiska naturalnego, a mianowicie zanieczyszczenia powietrza i emisji hałasu, niezbędne jest dążenie do ciągłej poprawy środowiska naturalnego; w tym celu muszą zostać ustalone wartości graniczne dla zanieczyszczeń i poziomu hałasu oraz jak najszybciej zastosowane; kolejne obniżanie wartości granicznych i zmiany procedury badań mogą być wprowadzone jedynie na podstawie studiów i badań naukowych, które winny zostać podjęte lub kontynuowane, dotyczących dostępnych lub oczekiwanych możliwości technologicznych oraz analizy stosunku kosztów do korzyści, aby mogły być produkowane na skalę przemysłową pojazdy, które są w stanie spełniać te zaostrzone wartości graniczne; decyzja o kolejnej redukcji tych wartości musi być podjęta przez Parlament Europejski i Radę przynajmniej na trzy lata przed wejściem w życie tych wartości granicznych, aby umożliwić przemysłowi podjęcie niezbędnych środków; w celu zapewnienia zgodności z nowymi przepisami Wspólnoty, Parlament Europejski i Rada podejmą decyzję na podstawie wniosku Komisji, który zostanie przedstawiony w odpowiednim czasie.

(6) Zgodnie z przepisami dyrektywy 92/61/EWG części i właściwości objęte niniejszą dyrektywą nie mogą być wprowadzane do obrotu i sprzedawane w Państwach Członkowskich, jeżeli nie spełniają przepisów niniejszej dyrektywy; Państwa Członkowskie muszą podjąć wszystkie niezbędne środki dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy.

(7) Państwom Członkowskim należy umożliwić promowanie, poprzez odpowiednie podatkowe środki zachęcające, sprzedaży pojazdów, które z wyprzedzeniem spełniają przyjęte na poziomie Wspólnoty wymagania dotyczące środków dla zapobiegania emisjom zanieczyszczeń i hałasu.

(8) Metody pomiaru odporności pojazdów i samodzielnych zespołów technicznych na promieniowanie elektromagnetyczne w celu sprawdzania zgodności z przepisami dotyczącymi kompatybilności elektromagnetycznej (rozdział 8), wymagają złożonych i kosztownych urządzeń; w celu umożliwienia Państwom Członkowskim wyposażenia się w takie urządzenia; należy przyjąć przepisy dotyczące odroczenia stosowania tych metod pomiarowych o trzy lata od wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

(9) Z uwagi na rozmiar i skutki proponowanej akcji w danym sektorze, środki Wspólnoty podlegające niniejszej dyrektywie w tym zakresie są niezbędne lub nawet nieodzowne w celu osiągnięcia postawionego celu, jakim jest wspólnotowa homologacja typu pojazdu; cele te nie mogą być osiągnięte właściwie przez Państwa Członkowskie działające samodzielnie.

(10) Postęp techniczny wymaga szybkiego dostosowania, określonych w Załączniku niniejszej dyrektywy, wymagań technicznych; za wyjątkiem wartości granicznych dotyczących zanieczyszczeń i poziomu hałasu, zadanie to powinno być przekazane Komisji w celu uproszczenia i przyspieszenia tej procedury; we wszystkich przypadkach, w których Parlament Europejski i Rada przekazują Komisji uprawnienia do wykonania zasad ustanowionych w sektorze dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych, właściwe jest przewidzieć procedurę dla uprzedniej konsultacji między Komisją a Państwami Członkowskimi w ramach komitetu.

(11) Wymagania bezpieczeństwa i wymagania w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego stwarzają potrzebę, ograniczenia nieuprawnionych modyfikacji w niektórych typach dwukołowych lub trójkołowych pojazdów; aby nie stwarzać właścicielowi przeszkód w obsłudze i utrzymaniu pojazdu, ograniczenia takie muszą odnosić się jedynie do takich nieuprawnionych modyfikacji, poprzez które w istotny sposób zmienione zostanie działanie pojazdu albo emisja jego zanieczyszczeń oraz hałasu.

(12) Jak długo pojazdy są zgodne z wymaganiami niniejszej dyrektywy, żadne Państwo Członkowskie nie może odmówić ich rejestracji ani zabronić używania; przepisy niniejszej dyrektywy nie mogą skutkować koniecznością wprowadzenia zmian w przepisach Państw Członkowskich, na podstawie których na obszarze tych państw dwukołowe lub trójkołowe pojazdy silnikowe nie mogą ciągnąć przyczep,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Niniejsza dyrektywa i załącznik do niej stosują się do:

- opon,

- świateł świetlnych i urządzeń sygnalizacyjnych,

- wystających elementów zewnętrznych,

- lusterek wstecznych,

- środków zapobiegających zanieczyszczeniu powietrza,

- zbiorników paliwa,

- czynności zapobiegających nieuprawnionym modyfikacjom,

- kompatybilności elektromagnetycznej,

- dopuszczalnego poziomu hałasu oraz układu wydechowego spalin,

- urządzeń służących do sprzęgania oraz zamocowań,

- mocowania pasów bezpieczeństwa oraz pasów bezpieczeństwa,

- szyb, wycieraczek szyb przednich, spryskiwaczy szyb i urządzeń odmrażających i odmgławiających,

wszystkich typów pojazdów określonych w art. 1 dyrektywy 92/61/EWG.

Artykuł 2

W ciągu trzech lat od daty określonej w art. 8 ust. 1 akapit trzeci, Komisja przeprowadza wnikliwą kontrolę dla upewnienia się czy środki przeciw nieuprawnionym modyfikacjom w pojazdach silnikowych, w szczególności określone w kategoriach A i B w rozdziale 7 załącznika do niniejszej dyrektywy, w świetle zamierzonych celów, mogą być uznane za właściwe, nieadekwatne albo za zbyt daleko idące. W oparciu o wnioski z wyników badania Komisja, o ile uzna to konieczne, zaproponuje nowe środki prawne.

Artykuł 3

1. Procedury regulujące udzielanie homologacji typu części w odniesieniu do opon, świateł i świetlnych urządzeń sygnalizacyjnych, lusterek wstecznych, zbiorników paliwa, układów wydechowych spalin, pasów bezpieczeństwa i szyb dla określonego typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych oraz homologacji typu części dla określonego typu opony, światła i świetlnego urządzenia sygnalizacyjnego, lusterka wstecznego, zbiornika paliwa, układu wydechowego spalin, pasów bezpieczeństwa i szyb oraz warunki swobodnego poruszania się tych pojazdów oraz swobodnego wprowadzania do obrotu tych części są określone w rozdziałach II i III dyrektywy 92/61/EWG.

2. Procedura udzielania homologacji typu części w odniesieniu do wyżej wymienionych wystających krawędzi zewnętrznych, środków przeciwko zanieczyszczeniu powietrza, działania przeciwko nieuprawnionym ingerencjom, kompatybilności elektromagnetycznej, dopuszczalnego poziomu hałasu, urządzeń służących do sprzęgania przyczep i przyczepek bocznych, mocowania pasów bezpieczeństwa, wycieraczek i spryskiwaczy szyb przednich i urządzeń odmrażających oraz odmgławiających dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych oraz warunki swobodnego poruszania się tych pojazdów są określone w rozdziałach II i III dyrektywy 92/61/EWG.

Artykuł 4

1. Zgodnie z przepisami art. 11 dyrektywy 92/61/EWG uznaje się równoważność wymagań rozdziału 1 (opony), 2 (światła i świetlne urządzenia sygnalizacyjne), 4 (lusterka wsteczne) i 11 (pasy bezpieczeństwa) załącznika do niniejszej dyrektywy z następującymi przepisami rozporządzeń EKG Narodów Zjednoczonych, w brzmieniu obowiązującym w czasie przyjmowania niniejszej dyrektywy: 30 [5], 54 [6], 64 [7], 75 [8] w odniesieniu do opon, 3 [9], 19 [10], 20 [11], 37 [12], 38 [13], 50 [14], 56 [15], 57 [16], 72 [17] i 82 [18] w odniesieniu do świateł i świetlnych urządzeń sygnalizacyjnych, 81 [19] w odniesieniu do lusterek wstecznych i 16 [20] w odniesieniu do pasów bezpieczeństwa.

W celu stosowania równoważności przewidzianej w akapicie pierwszym, wprowadzenie wymagań rozdziału 1 i 11 stosuje się również do urządzeń zatwierdzonych zgodnie z odpowiednimi rozporządzeniami EKG Narodów Zjednoczonych.

2. Władze Państw Członkowskich, które przyznają homologację typu części, uznają homologacje typu, które zostały przyznane zgodnie z wymaganiami rozporządzeń określonych w ust. 1, oraz znaki homologacji typu części, zamiast odpowiednich homologacji typu części i znaków homologacji, które zostały wydane zgodnie z wymaganiami niniejszej dyrektywy.

Artykuł 5

1. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w terminie 24 miesięcy od dnia przyjęcia niniejszej dyrektywy, wniosek określenia późniejszego etapu postępowania, w trakcie którego wprowadzone zostaną środki mające na celu przeciwdziałanie dalszemu obostrzaniu, ustanowionych w rozdziale 5 załącznika II, tabele I i II względnie w rozdziale 9 załącznika I, wartości granicznych emisji zanieczyszczeń i poziomu hałasu określonych pojazdów, przygotowany na podstawie wyników badań oraz oceny kosztów i korzyści ze stosowania obostrzonych wartości granicznych. W swoim wniosku Komisja uwzględnia i dokonuje oceny stosunku kosztów do spodziewanych korzyści w odniesieniu do poszczególnych środków mających na celu zmniejszenie emisji zanieczyszczeń i hałasu oraz przedstawia Komisji propozycję wprowadzenia środków, które pozostają w rozsądnej proporcji do zamierzonych celów.

2. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady, przyjęta na podstawie wniosku Komisji określonego w ust. 1, która jest przyjęta do dnia 1 stycznia 2001 r., uwzględnia potrzebę włączenia czynników i innych elementów niż tylko obostrzonych wartości granicznych. Koszty i korzyści wynikające z zastosowania tych środków przewidzianych w wymienionej dyrektywie są badane i oceniane, łącznie z zainteresowanymi stronami, jak na przykład przemysł, użytkownicy i grupy reprezentujące interesy konsumentów albo interesy publiczne; są one proporcjonalne i rozsądne w świetle zamierzonych celów.

Artykuł 6

1. Państwa Członkowskie mogą przyjąć przepisy w zakresie stosowania systemu podatkowych środków zachęcających jedynie wobec pojazdów silnikowych, które spełniają wymagania przeciwdziałania zanieczyszczeniu powietrza i obciążeniu hałasem, które zostały ustanowione w załączniku I rozdział 5 ppkt 2.2.1.1.3 i w załączniku II tabele I i II oraz w załączniku I do niniejszej dyrektywy rozdział 9.

2. Środki zachęcające określone w ust. 1 muszą spełniać postanowienia Traktatu i następujące warunki:

- pozostają ważne dla wszystkich nowych pojazdów, które są wprowadzane do obrotu w Państwie Członkowskim i które z wyprzedzeniem spełniają przepisy niniejszej dyrektywy wymienione w ust. 1,

- tracą moc obowiązującą z chwilą obowiązkowego wprowadzenia środków określonych w ust. 1,

- w odniesieniu do określonego typu pojazdu silnikowego stanowią niższe kwoty niż dodatkowe koszty związane z zastosowaniem nowych rozwiązań i ich instalacją w pojeździe, służących spełnieniu ustanowionych wartości granicznych.

3. Komisja jest informowana w stosownym terminie o zamiarach wprowadzenia lub zmiany systemu podatkowych środków zachęcających określonych w ust. 1, tak aby mogła przedstawić swoje stanowisko w tej sprawie.

Artykuł 7

Konieczne zmiany:

- w celu uwzględnienia zmian rozporządzeń EKG Narodów Zjednoczonych określonych w art. 4,

- w celu dostosowania załącznika do postępu technicznego, za wyjątkiem wartości granicznych zanieczyszczenia powietrza i obciążenia hałasem, ustalonych odpowiednio w załączniku I rozdział 5 ppkt 2.2.1.1.3 i w załączniku II,

zostają przyjęte zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 13 dyrektywy Rady 70/156/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep [21].

Artykuł 8

1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy przed dniem 18 grudnia 1998 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.

Od dnia określonego w akapicie pierwszym, Państwa Członkowskie nie mogą już zakazać dopuszczenia po raz pierwszy do użytku pojazdów, które spełniają przepisy niniejszej dyrektywy albo określonych jej rozdziałów.

Stosują one te przepisy od dnia 17 czerwca 1999 r.

Jednakże wykonanie określonych przepisów rozdziału 5, 8 i 9 jest odroczone zgodnie ze szczególnymi przepisami zawartymi w tych rozdziałach.

2. Gdy Państwa Członkowskie przyjmują środki, określone w ust. 1, zawierają one odesłanie do niniejszej dyrektywy bądź też odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Państwa Członkowskie określają metody takiego odesłania.

Artykuł 9

1. Dyrektywa Rady 80/780/EWG z dnia 22 czerwca 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie lusterek wstecznych dwukołowych pojazdów silnikowych z przyczepą lub bez i do akcesoriów w takich pojazdach [22] traci moc z dniem stosowania niniejszej dyrektywy.

2. Jednakże części, dla których udzielone zostały homologacje zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy określonej w ust. 1, mogą być w dalszym ciągu wykorzystywane.

3. Dyrektywa Rady 78/1015/EWG z dnia 23 listopada 1978 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie dopuszczalnego poziomu dźwięku i systemu wydechowego motocykli [23] traci moc z dniem określonym w akapicie pierwszym art. 8.

4. Do dnia określonego w art. 8 ust. 1 akapit pierwszy, mogą być przyznawane homologacje określone w dyrektywie 78/1015/EWG w odniesieniu do homologacji pojazdów określonych w dyrektywie 92/61/EWG. Stosuje się wartości graniczne dotyczące poziomu hałasu ustanowione w załączniku I ppkt 2.2.1 dyrektywy 78/1015/EWG.

W przypadku dopuszczenia po raz pierwszy do ruchu tych pojazdów stosuje się art. 15 ust. 4 lit. c) dyrektywy 92/61/EWG.

5. Z chwilą wejścia w życie niniejszej dyrektywy tracą moc przepisy dyrektywy Rady 89/336/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do kompatybilności elektromagnetycznej [24] w stosunku do pojazdów objętych niniejszą dyrektywą.

Artykuł 10

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Artykuł 11

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 17 czerwca 1997 r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego

J. M. Gil-Robles

Przewodniczący

W imieniu Rady

A. Jorritsma-Lebbink

Przewodniczący

[1] Dz.U. C 177 z 29.6.1994, str. 1 orazDz.U. C 21 z 25.1.1996, str. 23.

[2] Dz.U. C 195 z 18.7.1994, str. 77.

[3] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 18 maja 1995 r. (Dz.U. C 151 z 19.6.1995, str. 184), wspólne stanowisko Rady z dnia 23 listopada 1997 r. (Dz.U. C 190 z 29.6.1996, str. 1) i decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 19 czerwca 1996 r. (Dz.U. C 198 z 9.7.1996, str. 23). Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 kwietnia 1997 r.; decyzja Rady z dnia 12 maja 1997 r.

[4] Dz.U. L 225 z 10.8.1992, str. 72.

[5] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 29.

[6] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 53.

[7] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 63.

[8] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 74.

[9] E/EKG/TRANS/324/DOD 2.

[10] E/EKG/TRANS/324/RE V 1/DOD 18.

[11] E/EKG/TRANS/324/RE V 1/DOD 19.

[12] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 36.

[13] E/EKG/TRANS/324/RE V 1/DOD 37.

[14] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 49.

[15] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 55.

[16] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 56.

[17] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 71.

[18] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 81.

[19] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 80.

[20] E/EKG/TRANS/505/RE V 1/DOD 15.

[21] Dz.U. L 42 z 23.2.1970, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 96/27/WE (Dz.U. L 169 z 8.7.1996, str. 1).

[22] Dz.U. L 229 z 30.8.1980, str. 49. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 80/1272/EWG (Dz.U. L 375 z 31.12.1980, str. 73).

[23] Dz.U. L 349 z 13.12.1978, str. 21. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 89/235/EWG (Dz.U. L 98 z 11.4.1989, str. 1).

[24] Dz.U. L 139 z 23.5.1989, str. 19. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 93/97/EWG (Dz.U. L 290 z 24.11.1993, str. 1).

--------------------------------------------------

ROZDZIAŁ I

OPONY DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH ORAZ ICH MONTAŻ

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Przepisy administracyjne dotyczące homologacji typu części dla określonego typu opon … | 39 |

Dodatek 1 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu opon przeznaczonych do dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych … | 41 |

Dodatek 2 | Świadectwo homologacji typu części dla typu opony przeznaczonej do dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych … | 42 |

ZAŁĄCZNIK II | Definicje oraz oznakowania i wymagania … | 43 |

Dodatek 1 | Diagram objaśniający … | 50 |

Dodatek 2 | Rozmieszczenie oznakowań na oponach … | 51 |

Dodatek 3 | Wykaz cyfr określających dopuszczalne obciążenie oraz odpowiadająca mu dopuszczalna maksymalna masa … | 52 |

Dodatek 4 | Oznakowanie i wymiary określonych typów opon … | 53 |

Dodatek 5 | Metoda pomiaru wymiarów opon … | 61 |

Dodatek 6 | Procedura badania zachowywania się opon w zależności od obciążenia / prędkości … | 62 |

Dodatek 7 | Zmiana zdolności obciążeniowej jako funkcja prędkości … | 64 |

Dodatek 8 | Metoda określenia dynamicznego pęcznienia opon … | 65 |

ZAŁĄCZNIK III | Wymagania dla pojazdów dotyczące ogumienia pojazdów … | 67 |

Dodatek 1 | Dokument informacyjny dotyczący ogumienia określonego typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 69 |

Dodatek 2 | Świadectwo homologacji typu pojazdu dotyczące ogumienia określonego typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 70 |

ZAŁĄCZNIK I

PRZEPISY ADMINISTRACYJNE DOTYCZĄCE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI OKREŚLONEGO TYPU OPONY

1. WNIOSEK O HOMOLOGACJĘ ELEMENTU

1.1. We wniosku o udzielenie homologacji typu części określonego typu opon muszą zostać podane szczegóły typu opony, który ma być opatrzony znakiem homologacji typu części.

1.2. W odniesieniu do każdego typu opon wniosek powinien podawać także następujące dane:

1.2.1. oznaczenie rozmiaru opony zgodnie z załącznikiem II ppkt 1.16,

1.2.2. marka lub nazwa handlowa,

1.2.3. kategorie zastosowania: normalne, specjalne, śniegowe, do motoroweru;

1.2.4. struktura opony (opona diagonalna, opona z karkasem diagonalnym, opona opasana, opona radialna);

1.2.5. symbol kategorii prędkości;

1.2.6. oznaczenie dopuszczalnego obciążenia;

1.2.7. czy opona jest przeznaczona do używania z dętką czy bez dętki;

1.2.8. czy opona jest "zwykła" czy "wzmocniona";

1.2.9. liczba przekładek opon do pochodnych motocykli;

1.2.10. wymiary zewnętrzne: szerokość zewnętrzna i średnica zewnętrzna;

1.2.11. felgi, do których opony mogą być montowane;

1.2.12. felga pomiarowa i felga do badań;

1.2.13. ciśnienie do celów badań i ciśnienie pomiarowe;

1.2.14. współczynnik "x", określony w załączniku II ppkt 1.19;

1.2.15. w przypadku opon oznaczanych kodem literowym "V" i są odpowiednie do jazdy z prędkością powyżej 240 km/godz., albo w przypadku opon oznaczanych kodem literowym "Z" jako oznaczenie rozmiaru i nadają się do jazdy z prędkością powyżej 270 km/godz., muszą być podane przez producenta opon dane dotyczące maksymalnej prędkości oraz dopuszczalnego obciążenia przy tej prędkości. Dopuszczalna prędkość maksymalna i odpowiednie dopuszczalne obciążenie muszą być wskazane w świadectwie homologacji typu (dodatek 2 do niniejszego załącznika).

1.3. Do wniosku o homologację typu części ponadto załączone są szkice i zdjęcia, w trzech egzemplarzach, które uwidaczniają profil bieżnika i kontur napełnionej powietrzem opony zamontowanej na felgę pomiarową wykazującą odpowiednie wymiary (patrz załącznik II ppkt 3.1.1 i 3.1.2) typu opony, przedstawionej do zatwierdzenia. Załączone zostaje ponadto, według uznania właściwej władzy, sprawozdanie z badań wystawione przez zatwierdzone laboratorium badawcze albo dwie opony do badania tego typu do dyspozycji właściwej władzy.

1.4. Producent opon może wystąpić z wnioskiem o rozszerzenie homologacji typu części WE również na inne zmodyfikowane typy opon.

1.5. Niniejsza dyrektywa nie stosuje się do nowych opon, które są zaprojektowane do użytku terenowego i które są oznaczone symbolem "NHS" (nie do użytku na drogach), ani do opon wykorzystywanych w zawodach.

2. OZNAKOWANIA

Opony przedstawione do badania w celu uzyskania homologacji typu części muszą posiadać na sobie dobrze czytelną i nieusuwalną markę albo nazwę handlową wnioskodawcy i mieć wystarczającą ilość miejsca na znak homologacji typu części.

3. ZNAK HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI

Wszystkie opony, które odpowiadają typowi posiadającemu homologację typu części, zgodnie z niniejszą dyrektywą muszą nosić znak homologacji typu części określony w załączniku 5 do dyrektywy 92/61/EWG z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie homologacji dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych.

Wartość "a", określająca wymiary prostokąta i cyfr oraz liter, z których składa się oznakowanie, musi wynosić przynajmniej 2 mm.

4. MODYFIKACJA TYPU OPON

4.1. W przypadku modyfikacji profilu bieżnika opony nie jest konieczne powtórne przeprowadzanie badań, przewidzianych w załączniku II.

Dodatek 1

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Świadectwo homologacji typu części określonego typu opon dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK II

DEFINICJE, OZNAKOWANIA I WYMAGANIA

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "typ opony": oznacza opony, które zasadniczo nie różnią się od siebie pod względem:

1.1.1. marki lub nazwy handlowej,

1.1.2. oznaczenia rozmiaru opony,

1.1.3. kategorii zastosowania opony. (normalna: opona przeznaczona do normalnego zastosowania drogowego; specjalna: opony do specjalnych celów, takie jak używane na drodze i w terenie; opony śniegowe i do motorowerów),

1.1.4. typu budowy (opona diagonalna, opona z karkasem diagonalnym, opona opasana , opona radialna),

1.1.5. symbolu kategorii prędkości,

1.1.6. indeksu dopuszczalnego obciążenia,

1.1.7. wymiarów profilu przekroju poprzecznego opony montowanej na określoną felgę,

1.2. "struktura opony" oznacza charakterystykę techniczną karkasu opony. Rozróżnia się w szczególności następujące typy budowy:

1.2.1. "opony diagonalne" oznacza opony, których warstwy kordu rozciągają się od jednej stopki opony do drugiej i są usytuowane na przemian w kątach znacznie mniejszych niż 90° do osi bieżnika,

1.2.2. "opony z karkasem diagonalnym" oznacza strukturę opony typu diagonalnego, w której karkas jest otoczony przez pas, który składa się z dwóch lub więcej warstw w istocie nierozciągliwej warstwy kordu, które położone są na przemian w kątach podobnych kątów karkasu,

1.2.3. "opony radialne" oznacza opony, których warstwy kordu w istocie układają się pod kątem 90°do linii środkowej bieżnika od jednej do drugiej stopki opony i których warstwa kordu jest wzmocniona przez okalający, w istocie niewyginający się pas,

1.2.4. "opony wzmocnione" oznacza opony, których karkas jest bardziej odporny niż karkas odpowiedniej zwykłej opony;

1.3. "stopka opony" oznacza część opony, której forma i struktura są takie, aby mogła dopasować się do felgi i utrzymywać oponę na jej powierzchni [1];

1.4. "kord" oznacza włókna, które tworzą warstwy tkaniny opony [2];

1.5. "przekładka" oznacza warstwę składającą się z podgumowanych, równolegle przebiegających kordów [3];

1.6. "karkas" oznacza część opony poza bieżnikiem i ścianami bocznymi, która w stanie napełnienia powietrzem przejmuje obciążenie [4];

1.7. "bieżnik" oznacza część opony, która styka się z powierzchnią, po której porusza się pojazd [5];

1.8. "ściana boczna" oznacza część opony pomiędzy bieżnikiem i częścią pokrywaną przez krawędź felgi;

1.9. "rowek bieżnika" oznacza przestrzeń pomiędzy dwoma położonymi obok siebie żeberkami lub blokami bieżnika [6];

1.10. "główne rowki" oznacza szerokie rowki w środkowej części bieżnika;

1.11. "szerokość przekroju opony (S)" oznacza odstęp mierzony w linii prostej pomiędzy powierzchniami zewnętrznymi ścian bocznych opony wypełnionej powietrzem bez ewentualnych zgrubień spowodowanych przez napisy, ozdoby, pasy ochronne lub żeberka [7];

1.12. "szerokość całkowita" oznacza odstęp w linii prostej pomiędzy powierzchniami zewnętrznymi ściany bocznej opony wypełnionej powietrzem włącznie z napisami, ozdobami, pasami ochronnymi lub żeberkami [8]; w przypadku bieżnika szerszego od szerokości przekroju opony, szerokość całkowitą stanowi szerokość bieżnika;

1.13. "wysokość przekroju (H)" oznacza połowę różnicy pomiędzy średnicą zewnętrzną opony a średnicą znamionową felgi [9];

1.14. "stosunek przekroju poprzecznego (Ra)" oznacza stukrotność liczby, która powstaje poprzez podzielenie nominalnej wysokości przekroju (H) przez szerokość znamionową opony (S1), przy czym obydwie wielkości wyrażane są w tych samych jednostkach miary;

1.15. "średnica zewnętrzna (D)" oznacza przekrój całkowity nowej opony wypełnionej powietrzem [10];

1.16. "oznaczenie rozmiaru opony" oznacza określenie zawierające następujące wartości:

1.16.1. szerokość znamionowa (S1) (wartość ta jest wyrażana w mm, za wyjątkiem określonych typów opon, których określenie rozmiaru opony podane jest w pierwszej kolumnie tabeli w dodatku 4 do niniejszego załącznika);

1.16.2. stosunek przekroju poprzecznego (Ra), za wyjątkiem określonych typów opon, których określenie rozmiaru opony podane jest w pierwszej kolumnie tabeli dodatku 4 do niniejszego załącznika;

1.16.3. liczba umowna (d), która określa przekrój znamionowy felgi i mu odpowiada i jest wyrażana albo za pomocą kodu cyfrowego (liczby poniżej 100) albo w milimetrach (liczby powyżej 100);

1.16.3.1. wartości liczby umownej (d) w mm są następujące:

Liczba umowna "d" wyrażona przez jedną lub dwie liczby oznaczające średnicę nominalną felgi | Równoważność w mm |

4 | 102 |

5 | 127 |

6 | 152 |

7 | 178 |

8 | 203 |

9 | 229 |

10 | 254 |

11 | 279 |

12 | 305 |

13 | 330 |

14 | 356 |

15 | 381 |

16 | 406 |

17 | 432 |

18 | 457 |

19 | 483 |

20 | 508 |

21 | 533 |

22 | 559 |

23 | 584 |

1.17. "średnica znamionowa (d)" oznacza średnicę felgi przeznaczonej do montażu opony [11];

1.18. "felga" oznacza element konstrukcji, na którym umieszczone są stopki opon dętkowych albo opon bezdętkowych [12];

1.19. "felga teoretyczna" jest to fikcyjna felga, której szerokość wnęki felgi odpowiada x-krotności szerokości opony. Wartość x podawana jest przez producenta opony;

1.20. "felga pomiarowa" jest to felga, na którą montowana jest opona w celu pomiaru wymiarów;

1.21. "felga badawcza" jest to felga, na której zamontowana jest opona w celu dokonania badania;

1.22. "wyrwy" oznacza wyłamania kawałków gumy z bieżnika opony;

1.23. "oddzielenie kordu" oznacza oddzielenie kordu od powłoki gumowej;

1.24. "rozwarstwienie" oznacza oddzielenie znajdujących się obok siebie warstw;

1.25. "oddzielenie bieżnika" oznacza oderwanie bieżnika od karkasu;

1.26. "indeks dopuszczalnego obciążenia" oznacza liczbę, która określa maksymalne obciążenie opony przy prędkości odpowiadającej symbolowi prędkości w warunkach pracy określonych przez producenta. Dodatek 3 do załącznika II podaje wykaz indeksów i odpowiadających im obciążeń;

1.27. "tabela zmiany obciążenia jako funkcji prędkości" oznacza tabelę w dodatku 7 do załącznika II, która, w odniesieniu do znamionowych indeksów dopuszczalnego obciążenia i prędkości znamionowych, określa zmianę dopuszczalnego obciążenia opony, jeżeli jest ona użytkowana przy innych prędkościach aniżeli przyporządkowanych do jej kategorii prędkości;

1.28. "kategoria prędkości" oznacza:

1.28.1. Prędkość wyrażoną za pomocą symbolu kategorii podanej w ppkt 1.28.2.

1.28.2. Kategorie prędkości są podane w poniższej tabeli:

Symbol kategorii prędkości | Odpowiednia prędkość (km/godz.) |

B | 50 |

F | 80 |

G | 90 |

J | 100 |

K | 110 |

L | 120 |

M | 130 |

N | 140 |

P | 150 |

Q | 160 |

R | 170 |

S | 180 |

T | 190 |

U | 200 |

H | 210 |

V | 240 |

W | 270 |

1.28.3. Opony, które przystosowane są do jazdy z prędkością powyżej 240 km/godz., są oznaczane za pomocą liter "V" lub "Z", umieszczanych w obrębie oznaczenia rozmiaru opony przed wskazaniem typu konstrukcji opony;

1.29. "opona śniegowa" oznacza oponę, która jest przede wszystkim zaprojektowana tak, aby zapewniała lepsze warunki jezdne niż zwykła opona, w błocie, świeżym śniegu i topniejącym śniegu. Profil bieżnika opony typu śniegowego składa się w ogólności z rowków lub bloków, które usytuowane są w większych odstępach od siebie aniżeli w przypadku zwykłych opon;

1.30. "MST" (opona wielofunkcyjna) oznacza oponę wielofunkcyjną, która może być stosowana zarówno na drogach, jak i w terenie;

1.31. "dopuszczalne obciążenie znamionowe" oznacza największą dopuszczalną masę, którą opona może udźwignąć, przy czym przestrzegać należy, co następuje:

1.31.1. Dla prędkości mniejszej lub równej 130 km/godz. maksymalne obciążenie nie może przekraczać stopy procentowej wartości przyporządkowanej do odpowiedniego indeksu dopuszczalnego obciążenia opony podanej w tabeli pt. "Zmiana dopuszczalnego obciążenia w zależności od prędkości" (patrz ppkt 1.27.) w odniesieniu do symboli określonej kategorii prędkości opony oraz maksymalnej prędkości pojazdu, w którym opona jest zamontowana.

1.31.2. Dla prędkości powyżej 130 km/godz. i nieprzekraczających 210 km/godz. dopuszczalne maksymalne obciążenie nie może przekraczać wartości masy odnoszącej się do indeksu dopuszczalnego obciążenia opony.

1.31.3. W przypadku opon, które przeznaczone są do stosowania przy prędkościach przekraczających 210 km/godz., jednakże nieprzekraczających 270 km/godz., dopuszczalne maksymalne obciążenie nie przekracza, odnoszącego się do odpowiedniego indeksu obciążenia opony, procentu masy, podanego w poniższej tabeli, odnośnie do symbolu kategorii prędkości opony i konstrukcyjnej prędkości maksymalnej pojazdu, w którym opona jest zamontowana.

Maksymalna prędkość (km/godz.) [13] | Maksymalne obciążenie znamionowe (%) |

Kategoria prędkości V Symbol | Kategoria prędkości System W [15] |

210 | 100 | 100 |

220 | 95 | 100 |

230 | 90 | 100 |

240 | 85 | 100 |

250 | (80) [14] | 95 |

260 | (75) [14] | 85 |

270 | (70) [14] | 75 |

1.31.4. Dla ponad 270 km/godz. dopuszczalne obciążenie nie może przekraczać podawanej przez producenta masy odnoszącej się do wytrzymałości opony na prędkość.

W przypadku prędkości pomiędzy 270 km/godz. i maksymalnej prędkości dozwolonej przez producenta dokonuje się liniowej interpolacji obciążenia.

1.32. "opony do motorowerów" oznaczają opony, które są zaprojektowane do montowania w motorowerach;

1.33. "opony do motocykli" oznaczają opony, które zaprojektowane są przede wszystkim do montowania w motocyklach;

1.34. "obwód toczenia (Cr)" oznacza teoretyczną odległość pokonaną przez poruszający się pojazd przy całkowitym obrocie opony, który obliczany jest za pomocą następującego wzoru:

Cr = f × D, gdzie:

D jest średnicą zewnętrzną opony zgodnie z oznaczeniem rozmiaru określoną ppkt 3.1.2. w niniejszym załączniku

f =

3,02 dla opon, dla których kod średnicy felgi jest większy lub równy 13

3,03 dla opon radialnych, dla których kod średnicy felgi jest nie większy niż 12

2,99 dla opon diagonalnych lub opon z karkasem diagonalnym, dla których kod średnicy felgi jest nie większy niż 12.

2. OZNAKOWANIA

2.1. Opony, przynajmniej na jednej ścianie bocznej, noszą następujące oznakowania:

2.1.1. markę lub nazwę handlową;

2.1.2. oznaczenie rozmiaru zgodnie z ppkt 1.16;

2.1.3. wskazanie struktury opony:

2.1.3.1. w przypadku opon diagonalnych lub opon z karkasem diagonalnym brak danych albo litera "D" przed kodem średnicy felgi;

2.1.3.2. w przypadku opon opasanych litera "B" przed kodem średnicy felgi albo według swobodnego wyboru słowo "OPASANA";

2.1.3.3. w przypadku opon radialnych litera "R" przed kodem średnicy felgi albo według swobodnego wyboru słowo "RADIALNA";

2.1.4. kategoria prędkości opony wyrażona poprzez umieszczenie symbolu określonego w ppkt 1.28.2;

2.1.5. indeks dopuszczalnego obciążenia, jak zdefiniowano w ppkt 1.26.;

2.1.6. słowo "BEZDĘTKOWA", gdy opona jest przeznaczona do stosowania bez użycia dętki;

2.1.7. słowo "WZMOCNIONA" albo "REINF", gdy opona jest wzmocniona;

2.1.8. data produkcji składająca się z trzech cyfr, wśród których pierwsze dwie oznaczają tydzień, a ostatnia rok produkcji. Te informacje powinny być umieszczane jedynie na jednej ścianie bocznej opony;

2.1.9. symbol "M+S", "M.S." albo "M & S" w przypadku opon śniegowych;

2.1.10. symbol "MST" w przypadku opon wielofunkcyjnych;

2.1.11. wyrażenie "MOPED", "CICLOMOTORE" albo "CICLOMOTEUR", gdy opona jest przeznaczona dla motorowerów;

2.1.12. opony, które mogą być stosowane przy prędkościach powyżej 240 km/godz., w obrębie określenia rozmiaru opony, przed podaniem typu konstrukcji (patrz ppkt 2.1.3.) muszą być odpowiednio opatrzone literami kodu "V" lub "Z" (patrz ppkt 1.31.3.);

2.1.13. opony, które mogą być stosowane przy prędkościach 240 km/godz. (lub odpowiednio 270 km/godz.), muszą w nawiasach zawierać oznakowanie dopuszczalnego obciążenia (patrz ppkt 2.1.5) odpowiedni dla prędkości 210 km/godz. (lub odpowiednio 240 km/godz.) oraz następujące odnośne symbole kategorii prędkości (patrz ppkt 2.1.4):

- "V" — w przypadku opon oznaczonych w obrębie określenia rozmiaru opony literą kodu "V",

- "W" — w przypadku opon oznaczonych w obrębie określenia rozmiaru opony literą kodu "Z".

2.2. Dodatek 2 zawiera przykład układu oznakowania opon.

2.3. Oznakowania określone w ppkt 2.1 oraz oznakowanie homologacji typu części przewidziane w pkt 3 załącznika I są umieszczone na oponie w sposób wypukły lub wklęsły. Są one wyraźnie czytelne.

3. WYMAGANIA DOTYCZĄCE OPON

3.1. Wymiary opon

3.1.1. Szerokość przekroju opon

3.1.1.1. Szerokość przekroju opon jest obliczana według następującego wzoru:

S = S1 + K (A − A1)

gdzie:

S = szerokość przekroju opony wyrażona w mm, mierzona na feldze pomiarowej

S1 = szerokość przekroju znamionowa (w mm) podana na bocznej ścianie opony w obrębie określenia rozmiaru opony;

A = szerokość felgi pomiarowej wyrażona w mm podana przez producenta w opisie technicznym

A1 = teoretyczna szerokość felgi wyrażona w mm.

A1 jest równe S1 pomnożonemu przez podany przez producenta współczynnik x, a K przyjmuje wartość 0,4.

3.1.1.2. Jednakże gdy określenia rozmiarów opon podane są w pierwszej kolumnie tabel w dodatku 4 do załącznika II, szerokość przekroju opony (S1) i teoretyczna szerokość felgi odpowiada wartościom podanym w tych tabelach obok określenia rozmiaru opony.

3.1.2. Średnica zewnętrzna opony.

3.1.2.1. Średnica zewnętrzna opony jest obliczana według następującej formuły:

D = d + 2H

gdzie:

D = średnica zewnętrzna wyrażona w mm

d = średnica nominalna felgi wyrażona w mm

H = nominalna wysokość opony

H = S1 × 0,01 Ra, gdzie:

S1 = szerokość znamionowa przekroju opony

Ra = współczynnik nominalnego powiększenia

odpowiednio do napisu na ścianie bocznej opony, jak wymagane w ppkt 2.1.3.

3.1.2.2. Jednakże w przypadku typów opon, których określenie rozmiaru umieszczone zostało w pierwszej kolumnie tabel w dodatku 4 do niniejszego załącznika, średnica zewnętrzna odpowiada wartości podanej w tych tabelach obok określenia rozmiaru opon.

3.1.3. Metoda pomiaru opon.

Wymiary opon są mierzone w sposób określony w dodatku 5 do niniejszego załącznika.

3.1.4. Wymagania dotyczące szerokości przekroju opon.

3.1.4.1. Całkowita szerokość opony może być mniejsza niż szerokość przekroju opony S określona zgodnie z ppkt 3.1.1.

3.1.4.2. Może ona jednak przekraczać tę szerokość do wartości określonej w dodatku 4 do niniejszego załącznika albo w przypadku opon, których określenie rozmiaru nie zostało określone w dodatku 4, o następującej wartości procentowe:

3.1.4.2.1. dla opon do motorowerów, zwykłych opon drogowych i opon śniegowych do motocykli:

+ 10 % w przypadku kodu średnicy felgi 13 i większego

+ 8 % w przypadku kodu średnicy felgi nie większego niż 12;

3.1.4.2.2. w przypadku opon wielofunkcyjnych, które przystosowane są do ograniczonego użytku na drogach i noszą oznaczenie MST +25 %.

3.1.5. Wymagania dotyczące średnicy zewnętrznej opon.

3.1.5.1. Średnica zewnętrzna opony nie może przekraczać wartości minimum i maksimum średnicy określonych w dodatku 4 do niniejszego załącznika.

3.1.5.2. W przypadku opon, których określenie rozmiaru nie jest podane w dodatku 4 do niniejszego załącznika, średnica zewnętrzna nie może przekraczać wartości minimum i maksimum, które są obliczane według następujących wzorów:

Dmin = d + (2H × a)

Dmax = d + (2H × b),

gdzie:

H i d są takie jak zdefiniowano w ppkt 3.1.2.1., a a i b jak zdefiniowano w ppkt 3.1.5.2.1. i 3.1.5.2.2. odpowiednio:

3.1.5.2.1. dla opon do motorowerów, zwykłych opon drogowych i opon śniegowych

| a |

średnica felgi 13 i większa | 0,97 |

średnica felgi nie większa niż 12 | 0,93 |

dla opony wielofunkcyjnej | 1,00 |

3.1.5.2.2. dla opon do motorowerów i zwykłych opon drogowych do motocykli

| b |

średnica felgi 13 i większa | 1,07 |

średnica felgi nie większa niż 12 | 1,10 |

dla opon śniegowych i wielofunkcyjnych | 1,12 |

3.2. Próba eksploatacyjna obciążenia / prędkości

3.2.1. Próba eksploatacyjna obciążenia / prędkości jest przeprowadzana zgodnie z metodą określoną w dodatku 6 do załącznika II.

3.2.1.1. Jeżeli składa się wniosek w odniesieniu do opon, które w określeniu rozmiaru zawierają literę kodu "V" i mogą być stosowane do jazdy z prędkością powyżej 240 km/godz., albo dla opon, które w określeniu wielkości zawierają literę kodu "Z" i mogą być stosowane do jazdy z prędkością powyżej 270 km/godz. (patrz załącznik I ppkt 1.2.15), wyżej wymieniona próba eksploatacyjna obciążenia / prędkości winna być przeprowadzona przy obciążeniu i prędkości, które są podane w nawiasach na oponie (patrz ppkt 2.1.13). W przypadku innej opony takiego samego typu należy przeprowadzić dalszą próbę eksploatacyjną obciążenia / prędkości w warunkach maksymalnego obciążenia i maksymalnej prędkości podanych przez producenta opon.

3.2.2. Po pomyślnej próbie obciążenia / prędkości, opona nie wykazuje żadnych oderwań bieżnika, oddzielenia się kordu lub wyrwań bloków bieżnika, lub rozerwań kordu.

3.2.3. Średnica zewnętrzna opony zmierzona przynajmniej po sześciu godzinach od próby eksploatacyjnej obciążenia / prędkości może różnić się od wartości zmierzonej przed kontrolą najwyżej o ± 3,5 %.

3.2.4. Całkowita szerokość opony zmierzona na zakończenie próby eksploatacyjnej obciążenia / prędkości nie przekracza wartości określonej w ppkt 3.1.4.2.

3.3. Dynamiczne powiększenie opon

Opony określone w ppkt 1.1 dodatku 8 do załącznika II, które przeszły próbę eksploatacyjną obciążenia / prędkości zgodnie z ppkt 3.2.1., powinny, zgodnie z metodą określoną w tym dodatku, zostać poddane próbie mającej na celu sprawdzenie dynamicznego powiększenia.

3.4. Jeżeli producent wytwarza asortyment opon, wówczas nie jest niezbędne przeprowadzanie próby eksploatacyjnej obciążenia / prędkości i próby dynamicznego powiększenia w odniesieniu do każdego typu opon. Wybór najbardziej niekorzystnego przypadku pozostawia się do uznania władz odpowiedzialnych do udzielenia homologacji typu części.

3.5. W przypadku zmiany profilu bieżnika opony, niekonieczne jest powtórzenie prób określonych w ppkt 3.2 i 3.3 niniejszego załącznika.

3.6. Rozszerzenia homologacji dla opon, które są przystosowane do jazdy z prędkością ponad 240 km/godz. i w obrębie określenia rozmiaru wyróżniają się literą kodu "V" (względnie 270 km/godz. w przypadku opon, które w obrębie określenia rozmiaru wyróżniają się literą kodu "Z"), dla których celowe jest wydanie zatwierdzenia dla różnych prędkości maksymalnych lub wartości obciążenia, są dopuszczalne, pod warunkiem, że służba techniczna właściwa do przeprowadzania prób przedłoży nowe sprawozdanie z prób, które odnosić się będzie do nowych wartości prędkości maksymalnych i obciążenia. Nowe wartości obciążenia / prędkości muszą być określone w dodatku 2 do załącznika I.

Dodatek 1

+++++ TIFF +++++

Diagram poglądowy(patrz pkt 1 niniejszego załącznika)

Dodatek 2

Rozmieszczenie oznakowań opony

Przykład oznakowań, które muszą występować na oponach posiadających homologację typu

+++++ TIFF +++++

b ≥ 4 mm |

b | 100/80 B 18 | 53 S | BEZDĘTKOWA M+S | 013 |

Oznakowania te oznaczają oponę o następujących parametrach:

- szerokość nominalna przekroju 100 mm,

- współczynnik powiększenia 80,

- opona z karkasem diagonalnym (B),

- średnica felgi 457 mm, dla której liczba kodu to 18,

- dopuszczalne obciążenie 206 kg, co odpowiada indeksowi dopuszczalnego obciążenia 53 (patrz wykaz zamieszczony w dodatku 3),

- sklasyfikowaną w kategorii prędkości S (prędkość maksymalna 180 km/godz.),

- może być montowana bez dętki (bezdętkowa),

- typu śniegowego (M+S),

- wyprodukowane w tygodniu 1 (01) roku 1993 (3).

Usytuowania i kolejności oznakowań, które tworzą określenie opony, są jak następuje:

a) określenie rozmiaru zawierające nominalną szerokość przekroju, współczynnik powiększenia, symbol typu konstrukcji, gdzie stosowne, i średnicy felgi, muszą być umieszczone zgodnie z powyższym przykładem, tzn. 100/80 B 18;

b) indeks obciążenia i symbol kategorii prędkości są umieszczone w pobliżu określenia rozmiaru opony. Mogą znajdować się z przodu, z tyłu, na górze lub na dole tego określenia;

c) określenia "BEZDĘTKOWA" i "WZMOCNIONA" lub "REINF" i "M+S" lub "M.S.", lub "M & S" i/lub "MOTOROWER", lub "CICLOMOTORE", lub "CICLOMOTOUR" mogą być umieszczone w oddaleniu od określenia rozmiaru;

d) w wypadku opon, które są przystosowane do używania przy prędkościach powyżej 240 km/godz., przed oznakowaniem typu konstrukcji muszą być oznaczone literami kodu "V" lub "Z" (na przykład 140/60ZR18). Odpowiedni indeks dopuszczalnego obciążenia i odpowiedni symbol kategorii prędkości należy podawać w nawiasach (patrz załącznik II ppkt 2.1.13).

Dodatek 3

Wykaz indeksów dopuszczalnego obciążenia i przyporządkowanej dopuszczalnej maksymalnej masy

A = indeks dopuszczalnego obciążenia

B = odpowiednia maksymalna masa (kg)

A | B |

0 | 45 |

1 | 46,2 |

2 | 47,5 |

3 | 48,7 |

4 | 50 |

5 | 51,5 |

6 | 53 |

7 | 54,5 |

8 | 56 |

9 | 58 |

10 | 60 |

11 | 61,5 |

12 | 63 |

13 | 65 |

14 | 67 |

15 | 69 |

16 | 71 |

17 | 73 |

18 | 75 |

19 | 77,5 |

20 | 80 |

21 | 82,5 |

22 | 85 |

23 | 87,5 |

24 | 90 |

25 | 92,5 |

26 | 95 |

27 | 97,5 |

28 | 100 |

29 | 103 |

30 | 106 |

31 | 109 |

32 | 112 |

33 | 115 |

34 | 118 |

35 | 121 |

36 | 125 |

37 | 128 |

38 | 132 |

39 | 136 |

40 | 140 |

41 | 145 |

42 | 150 |

43 | 155 |

44 | 160 |

45 | 165 |

46 | 170 |

47 | 175 |

48 | 180 |

49 | 185 |

50 | 190 |

51 | 195 |

52 | 200 |

53 | 206 |

54 | 212 |

55 | 218 |

56 | 224 |

57 | 230 |

58 | 236 |

59 | 243 |

60 | 250 |

61 | 257 |

62 | 265 |

63 | 272 |

64 | 280 |

65 | 290 |

66 | 300 |

67 | 307 |

68 | 315 |

69 | 325 |

70 | 335 |

71 | 345 |

72 | 355 |

73 | 365 |

74 | 375 |

75 | 387 |

76 | 400 |

77 | 412 |

78 | 425 |

79 | 437 |

80 | 450 |

81 | 462 |

82 | 475 |

83 | 487 |

84 | 500 |

85 | 515 |

86 | 530 |

87 | 545 |

88 | 560 |

89 | 580 |

90 | 600 |

91 | 615 |

92 | 630 |

93 | 650 |

94 | 670 |

95 | 690 |

96 | 710 |

97 | 730 |

98 | 750 |

99 | 775 |

100 | 800 |

101 | 825 |

102 | 850 |

103 | 875 |

104 | 900 |

105 | 925 |

106 | 950 |

107 | 975 |

108 | 1000 |

109 | 1030 |

110 | 1060 |

111 | 1090 |

112 | 1120 |

113 | 1150 |

114 | 1180 |

115 | 1215 |

116 | 1250 |

117 | 1285 |

118 | 1320 |

119 | 1360 |

120 | 1400 |

Dodatek 4

Oznaczenie i wymiary niektórych typów opon

(Patrz załącznik II ppkt 3.1.1.2, 3.1.2.2, 3.1.4.2 i 3.1.5.1)

TABELA 1 A

Opony do motorowerów

Opis i średnica felgi do kodu 12

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax |

2—12 | 1.35 | 413 | 417 | 426 | 55 | 59 |

2 ¼—12 | 1.50 | 425 | 431 | 441 | 62 | 67 |

2 ½— 8 | 1.75 | 339 | 345 | 356 | 70 | 76 |

2 ½— 9 | 1.75 | 365 | 371 | 382 | 70 | 76 |

2 ¾— 9 | 1.75 | 375 | 381 | 393 | 73 | 79 |

3—10 | 2.10 | 412 | 418 | 431 | 84 | 91 |

3—12 | 2.10 | 463 | 469 | 482 | 84 | 91 |

TABELA 1 B

Opony do motocykli

Opis i średnica felgi do kodu 12

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax |

2.50— 8 | 1.50 | 328 | 338 | 352 | 65 | 70 |

2.50— 9 | 354 | 364 | 378 |

2.50—10 | 379 | 389 | 403 |

2.50—12 | 430 | 440 | 451 |

2.75— 8 | 1.75 | 338 | 348 | 363 | 71 | 77 |

2.75— 9 | 364 | 374 | 383 |

2.75—10 | 389 | 399 | 408 |

2.75—12 | 440 | 450 | 462 |

3.00— 4 | 2.10 | 241 | 251 | 264 | 80 | 86 |

3.00— 5 | 266 | 276 | 291 |

3.00— 6 | 291 | 301 | 314 |

3.00— 7 | 317 | 327 | 342 |

3.00— 8 | 352 | 362 | 378 |

3.00— 9 | 378 | 388 | 401 |

3.00—10 | 403 | 413 | 422 |

3.00—12 | 454 | 464 | 473 |

3.25— 8 | 2.50 | 362 | 372 | 386 | 88 | 95 |

3.25— 9 | 388 | 398 | 412 |

3.25—10 | 414 | 424 | 441 |

3.25—12 | 465 | 475 | 492 |

3.50— 4 | 2.50 | 264 | 274 | 291 | 92 | 99 |

3.50— 5 | 289 | 299 | 316 |

3.50— 6 | 314 | 324 | 341 |

3.50— 7 | 340 | 350 | 367 |

3.50— 8 | 376 | 386 | 397 |

3.50— 9 | 402 | 412 | 430 |

3.50—10 | 427 | 437 | 448 |

3.50—12 | 478 | 488 | 506 |

4.00— 5 | 2.50 | 314 | 326 | 346 | 105 | 113 |

4.00— 6 | 339 | 351 | 368 |

4.00— 7 | 365 | 377 | 394 |

4.00— 8 | 401 | 415 | 427 |

4.00—10 | 452 | 466 | 478 |

4.00—12 | 505 | 517 | 538 |

4.50— 6 | 3.00 | 364 | 376 | 398 | 120 | 130 |

4.50— 7 | 390 | 402 | 424 |

4.50— 8 | 430 | 442 | 464 |

4.50— 9 | 456 | 468 | 490 |

4.50—10 | 481 | 493 | 515 |

4.50—12 | 532 | 544 | 568 |

5.00— 8 | 3.50 | 453 | 465 | 481 | 134 | 145 |

5.00—10 | 504 | 516 | 532 |

5.00—12 | 555 | 567 | 583 |

6.00— 6 | 4.00 | 424 | 436 | 464 | 154 | 166 |

6.00— 7 | 450 | 462 | 490 |

6.00— 8 | 494 | 506 | 534 |

6.00— 9 | 520 | 532 | 562 |

TABELA 2

Opony do motocykli i motorowerów

Profil zwykły

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax [1] | Dmax [2] | [1] | [2] |

1¾—19 | 1.20 | 582 | 589 | 597 | 605 | 50 | 54 | 58 |

2—14 | 1.35 | 461 | 468 | 477 | 484 | 55 | 58 | 63 |

2—15 | 486 | 493 | 501 | 509 |

2—16 | 511 | 518 | 526 | 534 |

2—17 | 537 | 544 | 552 | 560 |

2—18 | 562 | 569 | 577 | 585 |

2—19 | 588 | 595 | 603 | 611 |

2—20 | 613 | 620 | 628 | 636 |

2—21 | 638 | 645 | 653 | 661 |

2—22 | 663 | 670 | 680 | 686 |

2 ¼—14 | 1.50 | 474 | 482 | 492 | 500 | 62 | 66 | 71 |

2 ¼—15 | 499 | 507 | 517 | 525 |

2 ¼—16 | 524 | 532 | 540 | 550 |

2 ¼—17 | 550 | 558 | 566 | 576 |

2 ¼—18 | 575 | 583 | 591 | 601 |

2 ¼—19 | 601 | 609 | 617 | 627 |

2 ¼—20 | 626 | 634 | 642 | 652 |

2 ¼—21 | 651 | 659 | 667 | 677 |

2 ¼—22 | 677 | 685 | 695 | 703 |

2 ½—14 | 1.60 | 489 | 498 | 508 | 520 | 68 | 72 | 78 |

2 ½—15 | 514 | 523 | 533 | 545 |

2 ½—16 | 539 | 548 | 558 | 570 |

2 ½—17 | 565 | 574 | 584 | 596 |

2 ½—18 | 590 | 599 | 609 | 621 |

2 ½—19 | 616 | 625 | 635 | 647 |

2 ½—20 | 641 | 650 | 660 | 672 |

2 ½—21 | 666 | 675 | 685 | 697 |

2 ½—22 | 692 | 701 | 711 | 723 |

2 ¾—14 | 1.85 | 499 | 508 | 518 | 530 | 75 | 80 | 86 |

2 ¾—15 | 524 | 533 | 545 | 555 |

2 ¾—16 | 549 | 558 | 568 | 580 |

2 ¾—17 | 575 | 584 | 594 | 606 |

2 ¾—18 | 600 | 609 | 621 | 631 |

2 ¾—19 | 626 | 635 | 645 | 657 |

2 ¾—20 | 651 | 660 | 670 | 682 |

2 ¾—21 | 676 | 685 | 695 | 707 |

2 ¾—22 | 702 | 711 | 721 | 733 |

3—16 | 1.85 | 560 | 570 | 582 | 594 | 81 | 86 | 93 |

3—17 | 586 | 596 | 608 | 620 |

3—18 | 611 | 621 | 633 | 645 |

3—19 | 637 | 647 | 659 | 671 |

3 ¼—16 | 2.15 | 575 | 586 | 598 | 614 | 89 | 94 | 102 |

3 ¼—17 | 601 | 612 | 624 | 640 |

3 ¼—18 | 626 | 637 | 651 | 665 |

3 ¼—19 | 652 | 663 | 675 | 691 |

TABELA 3

(kontynuacja)

Opony do motocykli

Profil zwykły

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax [3] | Dmax [4] | [5] | [6] | [7] |

2.00—14 | 1.20 | 460 | 466 | 478 | | 52 | 57 | 60 | 65 |

2.00—15 | 485 | 491 | 503 | |

2.00—16 | 510 | 516 | 528 | |

2.00—17 | 536 | 542 | 554 | |

2.00—18 | 561 | 567 | 579 | |

2.00—19 | 587 | 593 | 605 | |

2.25—14 | 1.60 | 474 | 480 | 492 | 496 | 61 | 67 | 70 | 75 |

2.25—15 | 499 | 505 | 517 | 521 |

2.25—16 | 524 | 530 | 542 | 546 |

2.25—17 | 550 | 556 | 568 | 572 |

2.25—18 | 575 | 581 | 593 | 597 |

2.25—19 | 601 | 607 | 619 | 623 |

2.50—14 | 1.60 | 486 | 492 | 506 | 508 | 65 | 72 | 75 | 79 |

2.50—15 | 511 | 517 | 531 | 533 |

2.50—16 | 536 | 542 | 556 | 558 |

2.50—17 | 562 | 568 | 582 | 584 |

2.50—18 | 587 | 593 | 607 | 609 |

2.50—19 | 613 | 619 | 633 | 635 |

2.50—21 | 663 | 669 | 683 | 685 |

2.75—14 | 1.85 | 505 | 512 | 524 | 530 | 75 | 83 | 86 | 91 |

2.75—15 | 530 | 537 | 549 | 555 |

2.75—16 | 555 | 562 | 574 | 580 |

2.75—17 | 581 | 588 | 600 | 606 |

2.75—18 | 606 | 613 | 625 | 631 |

2.75—19 | 632 | 639 | 651 | 657 |

2.75—21 | 682 | 689 | 701 | 707 |

3.00—14 | 1.85 | 519 | 526 | 540 | 546 | 80 | 88 | 92 | 97 |

3.00—15 | 546 | 551 | 565 | 571 |

3.00—16 | 569 | 576 | 590 | 596 |

3.00—17 | 595 | 602 | 616 | 622 |

3.00—18 | 618 | 627 | 641 | 647 |

3.00—19 | 644 | 653 | 667 | 673 |

3.00—21 | 694 | 703 | 717 | 723 |

3.00—23 | 747 | 754 | 768 | 774 |

3.25—14 | 2.15 | 531 | 538 | 552 | 560 | 89 | 98 | 102 | 108 |

3.25—15 | 556 | 563 | 577 | 585 |

3.25—16 | 581 | 588 | 602 | 610 |

3.25—17 | 607 | 614 | 628 | 636 |

3.25—18 | 630 | 639 | 653 | 661 |

3.25—19 | 656 | 665 | 679 | 687 |

3.25—21 | 708 | 715 | 729 | 737 |

3.50—14 | 2.15 | 539 | 548 | 564 | 572 | 93 | 102 | 107 | 113 |

3.50—15 | 564 | 573 | 589 | 597 |

3.50—16 | 591 | 598 | 614 | 622 |

3.50—17 | 617 | 624 | 640 | 648 |

3.50—18 | 640 | 649 | 665 | 673 |

3.50—19 | 666 | 675 | 691 | 699 |

3.50—21 | 716 | 725 | 741 | 749 |

3.75—16 | 2.15 | 601 | 610 | 626 | 634 | 99 | 109 | 114 | 121 |

3.75—17 | 627 | 636 | 652 | 660 |

3.75—18 | 652 | 661 | 677 | 685 |

3.75—19 | 678 | 687 | 703 | 711 |

4.00—16 | 2.50 | 611 | 620 | 638 | 646 | 108 | 119 | 124 | 130 |

4.00—17 | 637 | 646 | 664 | 672 |

4.00—18 | 662 | 671 | 689 | 697 |

4.00—19 | 688 | 697 | 715 | 723 |

4.25—16 | 2.50 | 623 | 632 | 650 | 660 | 112 | 123 | 129 | 137 |

4.25—17 | 649 | 658 | 676 | 686 |

4.25—18 | 674 | 683 | 701 | 711 |

4.25—19 | 700 | 709 | 727 | 737 |

4.50—16 | 2.75 | 631 | 640 | 658 | 665 | 123 | 135 | 141 | 142 |

4.50—17 | 657 | 666 | 684 | 694 |

4.50—18 | 684 | 691 | 709 | 719 |

4.50—19 | 707 | 717 | 734 | 745 |

5.00—16 | 3.00 | 657 | 666 | 686 | 698 | 129 | 142 | 148 | 157 |

5.00—17 | 683 | 692 | 710 | 724 |

5.00—18 | 708 | 717 | 735 | 749 |

5.00—19 | 734 | 743 | 761 | 775 |

TABELA 4

Opony do motocykli

Profil niski

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax [8] | Dmax [9] | [10] | [11] | [12] |

3.60—18 | 2.15 | 605 | 615 | 628 | 633 | 93 | 102 | 108 | 113 |

3.60—19 | 631 | 641 | 653 | 658 |

4.10—18 | 2.50 | 629 | 641 | 654 | 663 | 108 | 119 | 124 | 130 |

4.10—19 | 655 | 667 | 679 | 688 |

5.10—16 | 3.00 | 615 | 625 | 643 | 651 | 129 | 142 | 150 | 157 |

5.10—17 | 641 | 651 | 670 | 677 |

5.10—18 | 666 | 676 | 694 | 702 |

4.25/85—18 | 2.50 | 649 | 659 | 673 | 683 | 112 | 123 | 129 | 137 |

4.60—16 | 2.75 | 594 | 604 | 619 | 628 | 117 | 129 | 136 | 142 |

4.60—17 | 619 | 630 | 642 | 654 |

4.60—18 | 644 | 654 | 670 | 678 |

TABELA 5

Opony do pochodnych motocykli

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax |

3.00—8C | 2.10 | 359 | 369 | 379 | 80 | 86 |

3.00—10C | 410 | 420 | 430 |

3.00—12C | 459 | 471 | 479 |

3.50—8C | 2.50 | 376 | 386 | 401 | 92 | 99 |

3.50—10C | 427 | 437 | 452 |

3.50—12C | 478 | 488 | 513 |

4.00—8C | 3.00 | 405 | 415 | 427 | 108 | 117 |

4.00—10C | 456 | 466 | 478 |

4.00—12C | 507 | 517 | 529 |

4.50—8C | 3.50 | 429 | 439 | 453 | 125 | 135 |

4.50—10C | 480 | 490 | 504 |

4.50—12C | 531 | 541 | 555 |

5.00—8C | 3.50 | 455 | 465 | 481 | 134 | 145 |

5.00—10C | 506 | 516 | 532 |

5.00—12C | 555 | 567 | 581 |

TABELA 6

Niskociśnieniowe opony do motocykli

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax |

5.4—6 | 4.00 | 373 | 379 | 395 | 135 | 146 |

5.4—10 | 474 | 481 | 497 |

5.4—12 | 525 | 532 | 547 |

5.4—14 | 576 | 582 | 598 |

5.4—16 | 626 | 633 | 649 |

6.7—10 | 5.00 | 532 | 541 | 561 | 170 | 184 |

6.7—12 | 583 | 592 | 612 |

6.7—14 | 633 | 642 | 662 |

TABELA 7

Opony do motocykli

Opis i wymiary opon amerykańskich

Określenie rozmiaru opony | Szerokość felgi teoretycznej (kod) (A1) | Średnica całkowita (mm) | Nominalna szerokość przekroju (S1) (mm) | Maksymalna szerokość całkowita (mm) |

Dmin | D | Dmax |

MH90—21 | 1.85 | 682 | 686 | 700 | 80 | 89 |

MJ90—18 | 2.15 | 620 | 625 | 640 | 89 | 99 |

MJ90—19 | 2.15 | 645 | 650 | 665 |

ML90—18 | 2.15 | 629 | 634 | 650 | 93 | 103 |

ML90—19 | 2.15 | 654 | 659 | 675 |

MM90—19 | 2.15 | 663 | 669 | 685 | 95 | 106 |

MN90—18 | 2.15 | 656 | 662 | 681 | 104 | 116 |

MP90—18 | 2.15 | 667 | 673 | 692 | 108 | 120 |

MR90—18 | 2.15 | 680 | 687 | 708 | 114 | 127 |

MS90—17 | 2.50 | 660 | 667 | 688 | 121 | 134 |

MT90—16 | 3.00 | 642 | 650 | 672 | 130 | 144 |

MT90—17 | 3.00 | 668 | 675 | 697 |

MU90—15M/C | 3.50 | 634 | 642 | 665 | 142 | 158 |

MU90—16 | 3.50 | 659 | 667 | 690 |

MV90—15M/C | 3.50 | 643 | 651 | 675 | 150 | 172 |

MP85—18 | 2.15 | 654 | 660 | 679 | 108 | 120 |

MR85—16 | 2.15 | 617 | 623 | 643 | 114 | 127 |

MS85—18 | 2.50 | 675 | 682 | 702 | 121 | 134 |

MT85—18 | 3.00 | 681 | 688 | 709 | 130 | 144 |

MV85—15M/C | 3.50 | 627 | 635 | 658 | 150 | 172 |

Dodatek 5

Metoda pomiaru wymiarów opon

Inne wersje opon muszą być napełniane do wartości ciśnienia podanego przez ich producenta.

1. [1].

2. Opona zamontowana na swoją felgę jest pozostawiana na przynajmniej na 24 godziny w temperaturze otoczenia.

3. Następnie ciśnienie jest ponownie sprowadzane do wartości określonej w ppkt 1.

4. Całkowita szerokość jest mierzona za pomocą suwmiarki w sześciu punktach równomiernie rozmieszczonych na obwodzie opony, należy przy tym uwzględnić grubość żeber i opasek opon.

Największy tak otrzymany ten sposób pomiar uznawany jest za szerokość całkowitą.

5. Średnica zewnętrzna ustalana jest w następujący sposób: zostaje zmierzony maksymalny obwód i podzielony przez wartość π (3,1416).

Dodatek 6

Procedura prób eksploatacyjnych obciążenia / prędkości

1. PRZYGOTOWANIE OPONY

1.1. Nowa opona jest montowana na felgę badawczą określoną przez producenta.

1.2. Opona jest napełniana powietrzem do właściwego ciśnienia określonego w poniższej tabeli:

CIŚNIENIE NAPEŁNIENIA DO PRÓB |

Wersja opony | Symbol kategorii prędkości | Ciśnienie |

| | bar | kPa |

MOTOROWERY | | |

standardowe | B | 2,25 | 225 |

wzmocnione | B | 3,00 | 300 |

MOTOCYKLE standardowe | F, G, J, K | 2,50 | 250 |

L, M, N, P | 2,50 | 250 |

Q, R, S | 3,00 | 300 |

T, U, H, V [1] | 3,50 | 350 |

wzmocnione | F, G, J, K, L, M, N, P | 3,30 | 330 |

Q, R, S, T, U, H | 3,90 | 390 |

POCHODNE MOTOCYKLI | 4PR | F, G, J, K, L, M | 3,70 | 370 |

6PR | 4,50 | 450 |

8PR | 5,20 | 520 |

Inne wersje opon należy napełnić powietrzem do wartości ciśnienia podanej przez producenta.

1.3. W uzasadnionych przypadkach producent może wnosić o zastosowanie innego ciśnienia badawczego niż określone w ppkt 1.2. W takim przypadku opona jest napełniana powietrzem do tej wartości ciśnienia (patrz załącznik I ppkt 1.12.13).

1.4. Układ opona / koło należy wystawić na działanie temperatury pomieszczenia prób przez przynajmniej trzy godziny.

1.5. Ciśnienie opon jest doprowadzane do wartości określonych w ppkt 1.2. lub 1.3.

2. PROCEDURA BADAŃ

2.1. Układ opona / koło jest montowana na trzpień próbny i dociskany do zewnętrznej powierzchni gładkiego koła zamachowego o średnicy 1,70 m ± 1 % lub 2,0 m ± 1 %.

2.2. Na trzpień próbny nakładany jest obciążnik, który wynosi 65 % następujących wartości:

2.2.1. obciążenia, które odpowiada indeksowi dopuszczalnego obciążenia opony z symbolem literowym prędkości do "H" i włącznie;

2.2.2. obciążenia znamionowego związanego z maksymalną prędkością 240 km/godz. opon opatrzonych symbolem literowym "V" (patrz ppkt 1.31.3 niniejszego załącznika);

2.2.3. obciążenia znamionowego związanego z maksymalną prędkością 270 km/godz. opon z symbolem prędkości "W" (patrz ppkt 1.31.3 niniejszego załącznika);

2.2.4. obciążenia znamionowego związanego z maksymalną prędkością podaną przez producenta opon, które przystosowane są do jazdy z prędkością powyżej 240 km/godz. (lub 270 km/godz.) (patrz ppkt 3.2.1.1);

2.2.5. w przypadku opon do motorowerów (kategoria prędkości oznaczona symbolem B) obciążenie próbne przy zastosowaniu bębna próbnego o średnicy 1,7 m wynosi 65 %, a w przypadku średnicy 2,0 m wynosi 67 %.

2.3. Podczas całej badania ciśnienie opon nie jest zmieniane a wartość obciążenia jest stała.

2.4. Podczas badania temperatura w pomieszczeniu prób jest utrzymywana w zakresie 20 °C—30 °C lub za zgodą producenta może być ustalona na wyższym poziomie.

2.5. Badanie jest przeprowadzana bez przerwy, zgodnie z następującymi kryteriami:

2.5.1. czas przyspieszenia od prędkości 0 do początkowej prędkości próbnej: 20 minut;

2.5.2. początkowa prędkość badania: równa prędkości maksymalnej przewidzianej dla określonego typu opony, pomniejszona o 30 km/godz., jeżeli próba jest przeprowadzana przy zastosowaniu bębna próbnego o średnicy 2 m lub pomniejszona o 40 km/godz., jeżeli średnica bębna próbnego wynosi 1,7 m;

2.5.2.1. w przypadku opon, które są przeznaczone do stosowania przy prędkościach przekraczających 240 km/godz. i w miejscu określenia rozmiaru posiadają oznaczenie kodem literowym "V" (lub ponad 270 km/godz. w odniesieniu do opon, które w miejscu określenia rozmiaru posiadają oznaczenie kodem literowym "Z"), prędkość maksymalna uwzględniana przy drugiej próbie odpowiada prędkości maksymalnej podanej przez producenta opon (patrz załącznik I ppkt 1.2.15);

2.5.3. kolejne przyrosty prędkości: 10 km/godz.:

2.5.4. czas trwania badania przy każdym zakresie prędkości: 10 minut;

2.5.5. łączny czas trwania badania: 1 godzina;

2.5.6. maksymalna prędkość badania: prędkość maksymalna przewidziana dla każdego typu opon, jeżeli próba jest przeprowadzana przy pomocy bębna próbnego o średnicy 2 m, względnie ta prędkość maksymalna pomniejszona jest o 10 km/godz., jeżeli średnica bębna do badania wynosi 1,7 m,

2.5.7. W przypadku opon do motorowerów (kategoria prędkości oznaczona symbolem B), prędkość badania wynosi 50 km/godz., czas przyspieszenia od 0 do 50 km/godz. wynosi 10 minut, prędkość ta winna być utrzymywana przez 30 minut, a czas badania wynosi łącznie 40 minut.

2.6. Jednakże jeżeli jest przeprowadzana druga badanie dla oceny maksymalnych osiągów opon przeznaczonych do stosowania przy prędkościach powyżej 240 km/godz., stosować należy następującą procedurę:

2.6.1. czas przyspieszenia od 0 do początkowej prędkości badania: 20 minut;

2.6.2. czas trwania badania przy początkowej prędkości badania: 20 minut;

2.6.3. przyspieszenie: do najwyższej prędkości badania: 10 minut;

2.6.4. czas trwania próby przy maksymalnej prędkości badania: 5 minut.

3. RÓWNOWAŻNE METODY BADAŃ

Jeżeli stosuje się inną metodę niż opisana w ppkt 2, należy wykazać jej równoważności.

Dodatek 7

Zmiany obciążenia jako funkcja prędkości

Prędkość (km/godz.) | Zmiany zdolności obciążeniowej (%) |

Motorower | kod średnicy felgi ≤ 12 | kod średnicy felgi ≥ 13 |

symbol prędkości | symbol prędkości | symbol prędkości |

B | J | K | L | J | K | L | M | N | P i powyżej |

30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 |

50 | 0 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 | + 30 |

60 | | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 | + 23 |

70 | | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 | + 16 |

80 | | + 10 | + 10 | + 10 | + 10 | + 10 | + 10 | + 10 | + 10 | + 14 |

90 | | + 5 | + 5 | + 7,5 | + 5 | + 5 | + 7,5 | + 7,5 | + 7,5 | + 12 |

100 | | 0 | 0 | + 5 | 0 | 0 | + 5 | + 5 | + 5 | + 10 |

110 | | − 7 | 0 | + 2,5 | | 0 | + 2,5 | + 2,5 | + 2,5 | + 8 |

120 | | − 15 | − 6 | 0 | | | 0 | 0 | 0 | + 6 |

130 | | − 25 | − 12 | − 5 | | | | 0 | 0 | + 4 |

140 | | | | | | | | | 0 | 0 |

Dodatek 8

Metoda ustalania dynamicznego powiększenia opon

1. ZAKRES I ZASTOSOWANIE

1.1. Niniejsza metoda badań ma zastosowanie do opon do motocykli typów określonych w ppkt 3.4.1 niniejszego załącznika.

1.2. Służy ona określeniu maksymalnego powiększenia opony pod wpływem siły odśrodkowej przy dopuszczalnej prędkości maksymalnej.

2. OPIS PROCEDURY BADANIA

2.1. Próbna oś i felga podlegają sprawdzeniu w celu upewnienia się, że bicie promieniowe wynosi mniej niż ± 0,5 mm, a odchylenie boczne mniej niż ± 0,5 mm, mierzone na zewnętrznym obrzeżu ułożyskowania stopki w kole.

2.2. Urządzenia służące do sporządzania ilustracji konturowych

Każde urządzenie (projektory, aparaty fotograficzne, rzutniki itd.) umożliwiające bezpośrednie określanie zewnętrznego porzecznego konturu albo obwiedni, po kątem prostym do linii środkowej opony, w miejscu największego odkształcenia bieżnika.

Za pomocą tego urządzenia odkształcenia winny zostać zmniejszone do minimum a pomiędzy zilustrowanym konturem a rzeczywistymi wymiarami opony winien być zapewniony stały (znany) stosunek (K).

Urządzenie to umożliwia ustalić kontur opony w stosunku do osi koła.

3. REALIZACJA BADANIA

3.1. W czasie badania winna być zachowana stała temperatura w pomieszczeniu, w którym przeprowadzana jest badanie, wynosząca 20 °C—30 C° albo za zgodą producenta być podniesiona do wyższej wartości.

3.2. Opona poddawana badaniu musi bez zastrzeżeń przejść badanie eksploatacyjną obciążenia / prędkości, zgodnie z dodatkiem 6.

3.3. Opona poddawana badaniu jest montowana na kole, którego felga odpowiada właściwej normie.

3.4. Ciśnienie powietrza w oponie (ciśnienie próbne) musi odpowiadać wartościom określonym w ppkt 3.4.1.

3.4.1. Opony radialne albo opony z karkasem diagonalnym.

Symbol kategorii prędkości | Wersja opony | ciśnienie powietrza przy badaniu |

bar | kPa |

P/Q/R/S | standardowa | 2,50 | 250 |

T i powyżej | standardowa | 2,90 | 290 |

3.5. Układ opona / koło jest wystawiony na działanie temperatury pomieszczenia, w którym przeprowadzane jest badanie przez przynajmniej trzy godziny.

3.6. Po wystawieniu na działanie tej temperatury ciśnienie powietrza w oponie należy doprowadzić do wartości określonej w ppkt 3.4.1.

3.7. Układ opona / koło jest montowany na oś badania w taki sposób, aby mogła się swobodnie obracać. Opona może być obracana za pomocą silnika, który działa na oś próbną albo inaczej poprzez nacisk na bęben do badania.

3.8. Cały zespół jest bez przerwy przyspieszany, aż do osiągnięcia w czasie pięciu minut dopuszczalnej prędkości maksymalnej opony.

3.9. Urządzenie służące do ustalania konturów jest zainstalowane w taki sposób, aby znajdowało się pod kątem prostym do kierunku obrotu bieżnika badanej opony.

3.10. Należy sprawdzać, aby prędkość obwodowa powierzchni bieżnika odpowiadała dopuszczalnej prędkości maksymalnej opony, z dokładnością ± 2 %. Przez przynajmniej pięć minut urządzenie jest utrzymywane przy stałej prędkości, a następnie ustalany jest kontur przekroju opony w miejscu największej deformacji, albo badane jest, czy opona wystaje poza ustaloną obwiednię.

4. OCENA WYNIKÓW

4.1. Obwiednia układu opona / koło jest ustalana w zilustrowany poniżej sposób:

+++++ TIFF +++++

W odniesieniu do ppkt 3.1.4 i 3.1.5 niniejszego załącznika ustalone zostają następujące wartości graniczne obwiedni:

Kategoria prędkości opony | dynH (mm) |

Kategoria zastosowania: Zwykłe | Kategoria zastosowania: Śniegowe i specjalne |

P/Q/R/S | H × 1,10 | H × 1,15 |

T/U/H | H × 1,13 | H × 1,18 |

Ponad 210 km/godz. | H × 1,16 | — |

4.1.1. Podstawowe wymiary obwiedni muszą, gdzie jest to właściwe, być dostosowane do wartości stałych K (patrz powyższy ppkt 2.2).

4.2. Kontur opony zdeformowany przy prędkości maksymalnej w odniesieniu do osi opony nie przekracza obwiedni.

4.3. Opona nie jest poddawana żadnym innym próbom.

5. RÓWNOWAŻNE METODY BADANIA

Jeżeli stosuje się inną metodę badania niż opisana w ppkt 2, jej równoważności są demonstrowane.

ZAŁĄCZNIK III

WYMAGANIA DLA POJAZDÓW W ODNIESIENIU DO INSTALOWANIA ICH OGUMIENIA

1. OGÓLNE

1.1. Z zastrzeżeniem przepisów ppkt 2, każda opona zainstalowana w pojeździe, włączając oponę zapasową, posiada homologację typu, zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy.

1.2. Ogumienie

1.2.1. Wszystkie opony zamontowane w pojeździe są identyczne w doniesieniu do aspektów objętych załącznikiem II pkt 1.1.5.

1.2.2. Wszystkie opony zamontowane do tej samej osi są tego samego typu (patrz załącznik II pkt 1.1.).

1.2.3. Producent pojazdu podaje określenie opon zgodnie z wymaganiami niniejszego rozdziału. Ten (te) typ (-y) opon, który (-e) został (-y) wytworzone przez producenta zgodnie z tolerancjami ustanowionymi w załączniku II pkt 3.1.4, 3.1.5 i 3.3, poruszają się swobodnie na przewidzianych dla nich stanowiskach. Przestrzeń, w której koło się obraca, musi być tak duża, aby przy zastosowaniu największego dopuszczalnego rozmiaru opony ruch koła nie był ograniczony przez przewidziane przez producenta pojazdu elementy zawieszenia, układu kierowniczego i osłon kół.

1.3. Dopuszczalne obciążenie

1.3.1. Maksymalne obciążenie znamionowe, jak zdefiniowano w załączniku II ppkt 1.31, każdej opony, która jest zamontowana w pojeździe, zgodnie z wymogami dodatku 7 do załącznika II odpowiada przynajmniej:

- maksymalnemu dopuszczalnemu naciskowi na oś, jeżeli na osi zamontowana jest tylko jedna opona;

- połowie maksymalnego dopuszczalnego nacisku na oś, jeżeli na jednej osi zamontowane są dwie pojedynczo rozmieszczone opony;

- 0,54-krotności maksymalnego dopuszczalnego nacisku na oś, jeżeli przy jednej osi zamontowane są dwie opony rozmieszczone w parach (bliźniaczo);

- 0,27-krotności maksymalnego dopuszczalnego nacisku na oś, jeżeli przy jednej osi zamontowane są dwa razy po dwie opony rozmieszczone w parach (bliźniaczo);

w odniesieniu do podanego przez producenta maksymalnego dopuszczalnego nacisku na oś.

1.4. Dopuszczalna prędkość

1.4.1. Każda opona, w którą pojazd jest zazwyczaj wyposażony, musi być oznaczona symbolem kategorii prędkości (patrz załącznik II ppkt 1.28) zgodnym z maksymalną prędkością konstrukcyjną pojazdu (podaną przez producenta pojazdu, włącznie z dopuszczalną tolerancją dla sprawdzania zgodności produkcji seryjnej) albo stosowaną kombinacją obciążenia / prędkości (patrz załącznik II ppkt 1.27.).

1.4.2. Wymaganie to nie stosuje się: w przypadku pojazdów, które normalnie wyposażone są w zwykłe opony, a incydentalnie wyposażane są także w opony śniegowe albo opony wielofunkcyjne.

Jednakże w takim przypadku symbol kategorii prędkości opon śniegowych lub opon wielofunkcyjnych musi odpowiadać prędkości, która jest albo wyższa niż maksymalna konstrukcyjna prędkość pojazdu (zadeklarowana przez producenta pojazdu), albo nie jest niższa niż 130 km/godz. (albo obie te możliwości).

Jeżeli, niemniej jednak, maksymalna konstrukcyjna prędkość pojazdu (zadeklarowana przez producenta pojazdu) jest wyższa niż prędkość odpowiadająca symbolowi kategorii prędkości opon śniegowych albo opon wielofunkcyjnych, wówczas wewnątrz pojazdu w dobrze widocznym miejscu w polu widzenia kierującego pojazdem należy umieścić tabliczkę ostrzegawczą zawierającą prędkość maksymalną opon śniegowych.

2. PRZYPADKI SPECJALNE

2.1. Opony, w odniesieniu do których zgodnie z dyrektywą 92/23/EWG udzielono homologację typu części, mogą być montowane także w motocyklach wyposażonych w przyczepki boczne, motorowerach trójkołowych, pojazdach trójkołowych i czterokołowych.

2.2. Opony motocyklowe mogą być montowane także w motorowerach.

2.3. W przypadku pojazdu, który w związku ze szczególnymi warunkami użytkowania, jest wyposażony w inne opony niż opony przeznaczone dla motocykli, pojazdów osobowych albo pojazdów użytkowych (np. opony maszyn rolniczych, opony pojazdów przemysłowych, opony pojazdów terenowych), wymagań załącznika II nie stosuje się, pod warunkiem, że organ udzielający homologacji jest przekonany, że zamontowane opony są odpowiednie do warunków eksploatacyjnych tego pojazdu.

2.4. Opony montowane dla motorowerów o niskiej mocy w rozumieniu załącznika I do dyrektywy 92/61/EWG w sprawie homologacji typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych mogą z powodu odmiennych warunków użytkowania różnić się od typów opon objętych wymaganiami niniejszego rozdziału, pod warunkiem, że organowi odpowiedzialnemu za udzielanie homologacji typu pojazdu zostanie złożone zapewnienie, że montowane opony są odpowiednie do warunków użytkowania pojazdu.

Dodatek 1

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Świadectwo homologacji pojazdu w odniesieniu do ogumienia dwukołowego lub trójkołowego pojazdu silnikowego

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 2

ŚWIATŁA I ŚWIETLNE URZĄDZENIA SYGNALIZACYJNE DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Wymagania ogólne dotyczące homologacji typu części na określony typ świateł i świetlnych urządzeń sygnalizacyjnych dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 40 |

Dodatek 1 | Barwa emitowanego światła — współrzędne trójchromatyczne … | 46 |

Dodatek 2 | Przykłady rozmieszczenia znaków homologacji … | 47 |

ZAŁĄCZNIK II | Wymagania dotyczące homologacji typu części przednich świateł pozycyjnych (bocznych), świateł tylnych, świateł stop, świateł kierunkowskazów, oświetlenia tylnej tablicy rejestracyjnej, świateł przeciwmgielnych przednich, świateł przeciwmgielnych tylnych, świateł cofania i świateł odblaskowych instalowanych do pojazdów silnikowych dwukołowych lub trójkołowych … | 55 |

Dodatek 1 | Minimalne kąty poziome (H) i pionowe (V) przestrzennego rozchodzenia się światła … | 58 |

Dodatek 2 | Pomiary fotometryczne … | 59 |

Dodatek 3 | Pomiary fotometryczne urządzeń oświetleniowych tylnej tablicy rejestracyjnej … | 60 |

Dodatek 4 | Dokument informacyjny … | 61 |

Dodatek 5 | Świadectwo homologacji typu części … | 62 |

ZAŁĄCZNIK III | Wymagania dotyczące homologacji typu części urządzeń (reflektorów) świateł mijania lub świateł drogowych, które są wyposażone w żarówki albo żarówki halogenowe, instalowanych w dwukołowych lub trójkołowych pojazdach silnikowych … | 63 |

ZAŁĄCZNIK III-A | Reflektory motorowerów … | 65 |

Dodatek 1 | Badania fotometryczne reflektorów, które są wyposażone w żarówki kategorii S3 i S4 … | 66 |

Dodatek 2 | Badania fotometryczne reflektorów, które są wyposażone w światła halogenowe kategorii HS2 … | 68 |

Dodatek 3 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektorów przeznaczonych do motorowerów … | 70 |

Dodatek 4 | Świadectwo homologacji typu części dotycząc określonego typu reflektorów przeznaczonych do motorowerów … | 71 |

ZAŁĄCZNIK III-B | Reflektory symetrycznych świateł mijania i świateł drogowych, które są wyposażone w żarówki, przeznaczonych do motocykli oraz pojazdów trójkołowych … | 72 |

Dodatek 1 | Badania fotometryczne … | 74 |

Dodatek 2 | Badanie stałości eksploatacyjnej cech fotometrycznych reflektorów … | 76 |

Dodatek 3 | Wymagania dotyczące świateł z kloszami z tworzywa sztucznego oraz badanie klosza albo materiału do badań oraz całych świateł … | 77 |

Dodatek 4 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektorów asymetrycznych świateł mijania i świateł drogowych, które wyposażone są w żarówki i są przeznaczone do motocykli i pojazdów trójkołowych … | 78 |

Dodatek 5 | Świadectwo homologacji typu części dotyczącego określonego typu reflektorów świateł mijania i świateł drogowych, które wyposażone są w żarówki i są przeznaczone do motocykli i pojazdów trójkołowych … | 79 |

ZAŁĄCZNIK III-C | Reflektory asymetryczne świateł mijania i świateł drogowych, które wyposażone są w żarówki halogenowe (żarówki HS1) albo żarówki kategorii R2 i są przeznaczone do motocykli i pojazdów trójkołowych … | 80 |

Dodatek 1 | Ekran pomiarowy … | 84 |

Dodatek 2 | Badanie stałości eksploatacyjnej cech fotometrycznych reflektorów … | 85 |

Dodatek 3 | Wymagania dotyczące świateł wyposażonych w klosze z tworzywa sztucznego oraz badanie kloszy albo materiału do badań i całych świateł … | 86 |

Dodatek 4 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora asymetrycznego światła mijania i światła drogowego, wyposażonego w żarówki halogenowe, przeznaczonego do motocykli i pojazdów trójkołowych … | 87 |

Dodatek 5 | Świadectwo homologacji typu części dotyczące określonego typu reflektora światła mijania i światła drogowego, wyposażonego w żarówki halogenowe i przeznaczonego do motocykli i pojazdów trójkołowych … | 88 |

ZAŁĄCZNIK III-D | Reflektory asymetrycznych świateł mijania i świateł drogowych, wyposażonych w żarówki halogenowe inne niż żarówki kategorii HS1 i przeznaczonych do motocykli oraz pojazdów trójkołowych … | 89 |

Dodatek 1 | Ekran pomiarowy … | 94 |

Dodatek 2 | Badanie stałości eksploatacyjnej cech fotometrycznych reflektorów … | 97 |

Dodatek 3 | Wymagania dotyczące reflektorów z kloszami z tworzywa sztucznego oraz badanie kloszy albo materiału do badań i całych świateł … | 100 |

Dodatek 4 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora asymetrycznego światła mijania oraz światła drogowego, wyposażonego w żarówki halogenowe i przeznaczonego do motocykli oraz pojazdów trójkołowych … | 109 |

Dodatek 5 | Świadectwo homologacji typu części dotyczącego określonego typu reflektora asymetrycznego światła mijania oraz światła drogowego, wyposażonego w żarówki halogenowe i przeznaczonego do motocykli oraz pojazdów trójkołowych … | 110 |

ZAŁĄCZNIK IV | Żarówki do zastosowania w posiadających homologację typu części światłach motorowerów, motocykli i pojazdów trójkołowych … | 111 |

Dodatki 1-22 | (Patrz załącznik IV) … | 113 |

Dodatek 23 | Przykład rozmieszczenia znaku homologacji … | 178 |

Dodatek 24 | Centrum świecenia oraz kształty żarników lamp … | 179 |

ZAŁĄCZNIK I

OGÓLNE WYMAGANIA STOSOWANE DO HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI OKREŚLONEGO TYPU ŚWIATŁA I ŚWIETLNEGO URZĄDZENIA SYGNALIZACYJNEGO DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

1. Do celów niniejszego rozdziału:

"typ urządzenia" oznacza urządzenia nieróżniące się między sobą pod następującymi zasadniczymi względami:

1.1. marka lub nazwa handlowa;

1.2. właściwości systemu optycznego;

1.3. dodanie lub usunięcie części, które mogłyby zmienić działanie optyczne poprzez odbicie, załamanie, absorpcję lub zniekształcenie w czasie ich funkcjonowania;

1.4. przeznaczenie do użytku w ruchu drogowym prawostronnym i lewostronnym albo dla obu;

1.5. materiały, z których składa się klosz lub powłoka reflektora, jeżeli występuje.

2. WNIOSEK O UDZIELENIE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI OKREŚLONEGO TYPU URZĄDZENIA

2.1. Wniosek o homologację typu części określonego typu urządzenia, który jest składany zgodnie z art. 3 dyrektywy Rady 92/61/EWG z dnia 30 czerwca 1992 roku w sprawie homologacji dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych, musi zawierać między innymi następujące szczegóły:

2.1.1. funkcję (funkcje) urządzenia;

2.1.2. w przypadku reflektora, dane, czy jest on zaprojektowany do ruchu prawostronnego i lewostronnego, czy tylko prawostronnego lub tylko lewostronnego;

2.1.3. w przypadku światła kierunkowskazu: jego kategoria.

2.2. W przypadku każdego typu urządzenia, co do którego składany jest wniosek o homologację, do wniosku należy dołączyć:

2.2.1. dostatecznie szczegółowe rysunki w trzech egzemplarzach pozwalające ustalić typ oraz warunki geometryczne montażu w pojeździe, oraz kierunek obserwacji, który podczas badań służy jako oś odniesienia (kąt poziomy H = 0, kąt pionowy V = 0) oraz wskazać punkt, który podczas powyższych badań służy jako środek odniesienia; w przypadku jednego reflektora rysunki muszą zawierać przekrój pionowy (osiowy) reflektora oraz widok z przodu z dokładnym przedstawieniem klosza reflektora z ewentualnymi wyżłobieniami; na rysunkach muszą być ponadto wskazane przewidywane miejsca obligatoryjnego umieszczenia oznakowania homologacji części oraz ewentualnych innych symboli w odniesieniu do prostokąta tego znaku;

2.2.2. krótki opis techniczny, podający w szczególności szczegóły, poza światłami z niewymiennymi źródłami światła, zamierzonej do zastosowania kategorii lub kategorii żarówek.

2.3. Wnioskodawcy muszą przedłożyć dwa urządzenia do badań, którego dotyczy wniosek o udzielenie homologacji typu części.

2.4. W odniesieniu do badania tworzyw sztucznych, z których wykonane są klosze reflektorów [1] i świateł przeciwmgielnych, należy przedłożyć, co następuje:

2.4.1. trzynaście kloszy:

2.4.1.1. sześć spośród tych kloszy może być zastąpionych przez sześć materiałów do badań, które mają wymiary przynajmniej 60 mm × 80 mm, mają płaską lub wypukłą powierzchnię zewnętrzną i w przeważającej mierze płaską powierzchnię środkową o wymiarach przynajmniej 15 mm × 15 mm (promień krzywizny nie mniejszy niż 300 mm);

2.4.1.2. każdy z tych kloszy albo każdy materiał do badań musi być wyprodukowany przy użyciu metody wykorzystywanej przy produkcji seryjnej;

2.4.2. reflektor, do którego zgodnie z instrukcjami producenta może być zainstalowany klosz.

2.5. Materiały, z których są wykonane klosze i powłoki, jeżeli takie istnieją, należy dołączyć do sprawozdania z badania dotyczącego właściwości tych materiałów i powłok, jeżeli zostały już poddane badaniom.

2.6. Właściwy organ przed udzieleniem homologacji typu musi zweryfikować, czy istnieją dostateczne ustalenia mające na celu zapewnienie skutecznej kontroli zgodności produkcji.

3. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE OZNAKOWANIA URZĄDZEŃ I ZNAKÓW NA URZĄDZENIACH

3.1. Urządzenie musi być oznakowane następującymi dobrze czytelnymi i nieusuwalnymi napisami:

3.1.1. marka albo nazwa handlowa;

3.1.2. dane dotyczące wybranej kategorii żarówek: nie stosuje się do świateł z niewymiennymi źródłami światła;

3.1.3. w odniesieniu do świateł z niewymiennymi źródłami światła napięcie znamionowe oraz moc znamionową;

3.1.4. oznakowanie homologacji typu części zgodnie z przepisami art. 8 dyrektywy 92/61/EWG. W przypadku reflektorów znaki muszą być umieszczone na kloszu albo na korpusie reflektora (przy czym odbłyśnik jest uznawany za korpus reflektora). Jeżeli klosz nie może być oddzielony od korpusu reflektora, wystarczającym miejscem jest klosz. Miejsce to należy uwidocznić na rysunkach określonych w ppkt 2.2.1. Przykłady, patrz dodatek 2 do niniejszego załącznika.

4. HOMOLOGACJA TYPU CZĘŚCI URZĄDZENIA

4.1. Jeżeli urządzenie składa się z dwóch lub więcej pomniejszych urządzeń, homologacja typu części może być udzielona jedynie wówczas, gdy każde z tych urządzeń jednostkowych spełnia wymagania niniejszego rozdziału.

5. MINIMALNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ZGODNOŚCI PROCEDUR KONTROLI PRODUKCJI

5.1. Ogólne

5.1.1. Uznaje się, że wymagania dotyczące zgodności są spełnione z mechanicznego i geometrycznego punktu widzenia, jeżeli odstępstwa nie są większe niż nieuniknione odchylenia w procesie produkcyjnym, w granicach wymagań niniejszej dyrektywy.

5.1.2. Pod względem wartości fotometrycznych nie należy kwestionować urządzeń wyprodukowanych seryjnie, jeżeli podczas pomiarów fotometrycznych jednego urządzenia wybranego losowo jako materiał badawczy, i które, w przypadku świateł sygnalizacyjnych, reflektorów albo przednich świateł przeciwmgielnych, są wyposażone w standardową żarówkę, żadna wartość pomiarowa nie różni się na niekorzyść o ponad 20 % wartości minimalnej przewidzianej w niniejszej dyrektywie.

5.1.3. Jeżeli wyniki powyższych badań nie spełniają tych wymagań, badania te należy powtórzyć w odniesieniu do świateł sygnalizacyjnych, reflektorów albo przednich świateł przeciwmgielnych, wyposażonych w inną standardową żarówkę.

5.1.4. Urządzenia wykazujące oczywiste wady nie są uwzględniane.

5.1.5. W przypadku świateł sygnalizacyjnych, reflektorów albo przednich świateł przeciwmgielnych muszą być zachowane parametry trójchromatyczne, jeżeli urządzenia te są wyposażone w żarówki o temperaturze kolorystycznej światła odpowiadającej normie A.

5.2. Minimalne wymagania dotyczące weryfikacji zachowania przez producenta zgodności

W odniesieniu do każdego typu urządzenia posiadacz znaku homologacji musi w odpowiednich odstępach czasu przeprowadzać przynajmniej poniższe badania. Badania te muszą być przeprowadzane zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.

Jeżeli pobieranie próbek wykazuje niezgodności w odniesieniu do sposobu badania, wówczas pobierane i badane są kolejne próbki. Producent musi podejmować działania w celu zapewnienia zgodności danej produkcji.

5.2.1. Charakter badania

Badanie zgodności z niniejszą dyrektywą musi obejmować właściwości fotometryczne i kolorymetryczne reflektorów motocykli i pojazdów trójkołowych oraz weryfikację zmiany położenia pionowego linii odciętych pod wpływem ciepła.

5.2.2. Metody użyte w badaniach

5.2.2.1. Badania należy w zasadzie przeprowadzać zgodnie z metodami określonymi w przepisach niniejszej dyrektywy.

5.2.2.2. Do wszelkich badań przeprowadzanych przez producenta w zakresie zgodności, za zgodą właściwego organu odpowiedzialnego za badania homologacji, stosować wolno równoważne metody. Producent jest zobowiązany wykazać, że zastosowana metoda badań jest równoważną z ustanowioną w niniejszej dyrektywie.

5.2.2.3. Stosowanie ppkt 5.2.2.1. i 5.2.2.2 wymaga regularnej kalibracji urządzeń służących do przeprowadzania badań oraz ich korelacji z pomiarami przeprowadzanymi przez właściwy organ.

5.2.2.4. We wszystkich przypadkach metody odniesienia muszą odpowiadać ustanowionym w niniejszej dyrektywie, w szczególności do celów urzędowej weryfikacji i pobierania próbek.

5.2.3. Charakter pobierania próbek

Próbki urządzeń należy pobierać w wyrywkowo z jednolitej partii produkcyjnej. Jednolita partia produkcyjna oznacza pewną ilość urządzeń tego samego typu, określonego zgodnie z technologią produkcji producenta.

Ocena dotyczy z reguły produkcji seryjnej poszczególnych zakładów produkcyjnych. Jednakże producent może grupować razem zapisy odnoszące się do urządzeń tego samego typu pochodzących z różnych zakładów produkcyjnych, o ile stosowane są takie same systemy kontroli jakości oraz takie same systemy zarządzania jakością.

5.2.4. Zmierzone i zapisane właściwości fotometryczne i kolorymetryczne

Jeżeli nie przewidziano inaczej, urządzenia pobrane jako próbki winny być poddane pomiarom fotometrycznym w punktach określonych w odpowiednich załącznikach. Muszą być zachowane parametry trójchromatyczne.

5.2.5. Kryteria uznawania

Producent jest zobowiązany do przeprowadzenia analizy statystycznej wyników badania i, w porozumieniu z właściwą władzą, do określenia kryteriów uznania jego produktów, aby zostały spełnione przepisy, dotyczące weryfikacji zgodności produkcji, ustanowione w załączniku VI do dyrektywy 92/61/EWG.

Kryteria uznania muszą być określone w taki sposób, aby przy poziomie zaufania wynoszącym 95 %, minimalne prawdopodobieństwo skutecznego przeprowadzania badania na miejscu zgodnie z podpunktem 6 (pierwsze pobranie próbek) wynosiło 0,95.

6. MINIMALNE WYMAGANIA POBIERANIA PRÓBEK PRZEZ INSPEKTORA

6.1. Ogólne

6.1.1. Uznaje się, że wymagania dotyczące zgodności są spełnione z mechanicznego i geometrycznego punktu widzenia, jeżeli różnice nie są większe niż nieuniknione odchylenia w procesie produkcyjnym, w granicach wymagań niniejszej dyrektywy.

6.1.2. W odniesieniu do wartości fotometrycznych, nie należy kwestionować urządzeń wyprodukowanych seryjnie, jeżeli podczas badań fotometrycznych jednego urządzenia wybranego wyrywkowo, a w przypadku świateł sygnalizacyjnych, reflektorów albo przednich świateł przeciwmgielnych, wyposażonych w standardową żarówkę, żadna wartość pomiarowa nie różni się niekorzystnie o ponad 20 % wartości minimalnej przewidzianej w niniejszej dyrektywie.

6.1.3. W przypadku świateł sygnalizacyjnych, reflektorów albo przednich świateł przeciwmgielnych muszą być zachowane parametry trójchromatyczne, jeżeli urządzenia są wyposażone w żarówki o temperaturze światła odpowiadającej normie A.

6.2. Pierwsze pobranie próbek

Przy pierwszym pobraniu urządzenia do badań wybierane są wyrywkowo. Pierwsza z dwóch próbek oznaczana jest literą A, druga z dwóch próbek literą B.

6.2.1. Wypadki, gdy zgodność nie jest kwestionowana.

6.2.1.1. Przy zachowaniu procedury pobierania próbek przedstawionej na rysunku 1 niniejszego załącznika nie jest kwestionowana zgodność urządzeń wytworzonych seryjnie, jeżeli odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń odbiegają na niekorzyść następująco:

6.2.1.1.1. próbka A

A1: | jedno urządzenie | 0 %, |

jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %; |

A2: | obydwa urządzenia więcej niż | 0 %, |

ale nie więcej niż | 20 %, |

przejście do próbki B

6.2.1.1.2. próbka B

B1: | oba urządzenia | 0 %. |

6.2.2. Zgodność jest kwestionowana.

6.2.2.1. Przy zachowaniu procedury pobierania próbek przedstawionej na rysunku 1 niniejszego załącznika kwestionowana jest zgodność urządzeń wytworzonych seryjnie, a producent jest wzywany do ponownego dostosowania produkcji do wymagań, jeżeli odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń są następujące:

6.2.2.1.1. próbka A

A3: | jedno urządzenia nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 20 %, |

ale nie więcej niż | 30 %. |

6.2.2.1.2. próbka B

B2: | w przypadku określonym w A2 | |

jedno urządzenie więcej niż | 0 %, |

ale nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %; |

B3: | w przypadku określonym w A2 | |

jedno urządzenie | 0 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 20 %, |

ale nie więcej niż | 30 %. |

6.2.3. Cofnięcie zatwierdzenia

Zgodność musi zostać kwestionowana, a art. 10 dyrektywy 92/61/EWG zastosowany, jeżeli przy przestrzeganiu procedury pobierania próbek, podanej na rysunku 1 niniejszego załącznika, odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń są następujące:

6.2.3.1. próbka A

A4: | jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 30 %; |

A5: | oba urządzenia więcej niż | 20 %. |

6.2.3.2. próbka B

B4: | w przypadku określonym w A2 | |

jedno urządzenie więcej niż | 0 %, |

ale nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 20 %; |

B5: | w przypadku określonym w A2 | |

obydwa urządzenia więcej niż | 20 %; |

B6: | w przypadku określonym w A2 | |

jedno urządzenie | 0 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 30 %. |

6.3. Ponowne pobranie próbek

W przypadkach określonych w A3, B2 i B3, w terminie dwóch miesięcy od daty powiadomienia, konieczne jest ponowne pobranie próbek przy czym należy pobrać trzecią próbkę C, składającą się z dwóch urządzeń oraz czwartą próbkę D, składającą się z dwóch specjalnych świateł ostrzegawczych, spośród egzemplarzy wyprodukowanych po dostosowaniu.

6.3.1. Zgodność nie jest kwestionowana.

6.3.1.1. Przy zachowaniu procedury pobierania próbek przedstawionej na rysunku 1 niniejszego załącznika, zgodność urządzeń wytworzonych seryjnie nie może być kwestionowana, jeżeli odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń są następujące:

6.3.1.1.1. próbka C

C1: | jedno urządzenie | 0 %, |

jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %; |

C2: | obydwa urządzenia więcej niż | 0 %, |

ale nie więcej niż | 20 %, |

przejście do próbki D

6.3.1.1.2. próbka D

D1: | w przypadku określonym w C2 | |

obydwa urządzenia | 0 %. |

6.3.2. Zgodność jest kwestionowana.

6.3.2.1. Przy zachowaniu procedury pobierania próbek przedstawionej na rysunku 1 niniejszego załącznika zgodność urządzeń wytworzonych seryjnie musi być kwestionowana, a producent jest wzywany, aby jego produkcja spełniała wymagania (dostosowanie), jeżeli odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń są następując:

6.3.2.1.1. próbka D

D2: | w przypadku określonym w C2 | |

jedno urządzenie więcej niż | 0 %, |

ale nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %. |

6.3.3. Cofnięcie homologacji

Zgodność musi zostać kwestionowana, a art. 10 dyrektywy 92/61/EWG stosuje się, jeżeli przy przestrzeganiu procedury pobierania próbek, podanej na rysunku 1 niniejszego załącznika, odchylenia od zmierzonych wartości urządzeń są następujące:

6.3.3.1. próbka C

C3: | jedno urządzenie nie więcej niż | 20 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 20 %; |

C4: | oba urządzenia więcej niż | 20 %. |

6.3.3.2. próbka D

D3: | w przypadku określonym w C2 | |

jedno urządzenie równo albo więcej niż | 0 %, |

jedno urządzenie więcej niż | 20 %. |

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1

Dodatek 1

Barwy emitowanego światła

Parametry trójchromatyczne

CZERWONY: | limit do żółtego: | y ≤ 0,335 |

limit do purpurowego: | z ≤ 0,008 |

BIAŁY: | limit do niebieskiego: | x ≥ 0,310 |

limit do żółtego: | x ≤ 0,500 |

limit do zielonego: | y ≤ 0,150 + 0,640 × |

limit do zielonego: | y ≤ 0,440 |

limit do purpurowego: | y ≥ 0,050 + 0,750 × |

limit do czerwonego: | y ≥ 0,382 |

BURSZTYNOWY: | limit do żółtego: | y ≤ 0,429 |

limit do czerwonego: | y ≥ 0,398 |

limit do białego: | z ≤ 0,007 |

W celu weryfikacji tych wartości granicznych, można stosować źródło światła o temperaturze 2856K (wartość standardowego światła A Międzynarodowej Komisji Oświetlenia) w kombinacji z odpowiednimi filtrami.

W przypadku świateł odblaskowych urządzenie jest oświetlane przez źródło światła o parametrach światła normalnego A (CIE) o kącie rozproszenia 1/3° i kącie oświetlenia V = H = 0°, albo, jeżeli tworzy się pozbawione barwy odbicie powierzchniowe, o kącie V = ± 5°, H = 0°, współrzędne trójchromatyczne odbijanego źródła światła zawierają się w obrębie wyżej wskazanych granic.

Dodatek 2

Przykłady rozmieszczeń oznakowań zatwierdzenia

+++++ TIFF +++++

Rysunek1

Urządzenie z umieszczonym na nim znakiem homologacji typu części WE jest kierunkowskazem kategorii 11, zatwierdzonym w Niderlandach (e4) po numerem 00243. Pierwsze dwie cyfry numeru zatwierdzenia oznaczają, że homologacja została udzielona zgodnie z wymogami załącznika II do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

W przypadku kierunkowskazów strzałka oznacza, że rozpraszanie światła następuje asymetrycznie w płaszczyźnie poziomej oraz, że spełnione są wymagane parametry fotometryczne, patrząc od strony przeciwnej do wyjścia światła aż do kąta 80° w prawo. Przykład pokazuje kierunkowskaz zamontowany po prawej stronie pojazdu.

Uproszczone oznaczanie świateł grupowych, kombinowanych lub zespolonych, jeżeli dwa lub więcej świateł stanowi część tego samego zespołu.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1a(Linie pionowe i poziome tworzą schematyczny kształt świetlnego urządzenia sygnalizującego. Nie stanowią one części znaku zatwierdzenia)

Uwaga:

Podane trzy przykłady znaków zatwierdzenia (modele A, B i C) stanowią możliwe warianty oznakowania urządzenia świetlnego, w którym dwa lub więcej świateł stanowi część tego samego zespołu świateł grupowych, kombinowanych albo zespolonych.

Przykłady te wskazują, że urządzenie zostało zatwierdzone w Niderlandach (e4) pod numerem homologacji 3333 i obejmuje:

- światło odblaskowe klasy 1, homologowane zgodnie z dyrektywą 76/757/EWG w jej pierwotnym brzmieniu;

- czerwone światło pozycyjne tylne (boczne) (R), homologowane zgodnie z załącznikiem II do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu;

- tylne światło przeciwmgielne (F), homologowane zgodnie z dyrektywą 77/538/EWG w jej pierwotnym brzmieniu;

- światło cofania (AR), homologowane zgodnie z dyrektywą 77/539/EWG w jej pierwotnym brzmieniu;

- światło stopu (S), homologowane zgodnie z załącznikiem II do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

Przykład oznakowania homologacji typu części WE

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1b |

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1c | Rysunek 1d |

Światło odblaskowe noszące znak homologacji typu części WE jest światłem klasy I, zatwierdzonym w Niderlandach (e4), pod numerem 216 zgodnie z dyrektywą 76/757/EWG; wymagania dotyczące świateł odblaskowych w załączniku II do niniejszej dyrektywy ppkt 9.1 mają zastosowanie gdy a ≥ 4 mm.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 2

Reflektor przedni noszący znak homologacji typu części WE został zatwierdzony w Niderlandach (e4) zgodnie z załącznikiem III-A do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu pod numerem zatwierdzenia 00243. Pierwsze dwie cyfry numeru homologacji oznaczają, że homologacja została udzielona w zgodności z wymogami załącznika II do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 3

Reflektor przedni noszący znak homologacji typu części WE spełnia wymagania załącznika III-B do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu i jest przeznaczony do zastosowania jedynie w ruchu prawostronnym.

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 4 | Rysunek 5 |

Reflektor przedni noszący oznakowanie homologacji typu części WE spełnia wymagania załącznika III-B do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu i jest przeznaczony: |

Do zastosowania tylko w ruchu lewostronnym. | W odniesieniu do obydwu kierunków jazdy przy odpowiedniej zmianie ustawienia zespołu optycznego albo światła w pojeździe. |

+++++ TIFF +++++

Rysunek 6

Reflektor przedni z kloszem z tworzywa sztucznego noszący oznakowanie homologacji typu części WE elementu spełnia wymagania załącznika III-C do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

Jest on tak zaprojektowany, że żarnik światła mijania może świecić się jednocześnie z żarnikiem światła drogowego lub z inną zintegrowaną funkcją oświetleniową.

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 7 | Rysunek 8 |

Reflektor przedni z umieszczonym na nim znakiem homologacji typu części WE spełnia wymagania załącznika III-D do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu: |

Jedynie w odniesieniu do światła mijania i zaprojektowane do stosowania jedynie w ruchu lewostronnym. | Jedynie w odniesieniu do światła drogowego. |

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 9 | Rysunek 10 |

Reflektor przedni wyposażony w klosz z tworzywa sztucznego z umieszczonym na nim znakiem homologacji typu części WE spełnia wymagania załącznika III-D do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu jedynie w odniesieniu do światła mijania i jest przeznaczony: |

Dla obu kierunków ruchu | Jedynie dla ruchu lewostronnego. |

Uproszczone oznakowania świateł grupowych, kombinowanych i zespolonych.

+++++ TIFF +++++

Rysunek11(Linie pionowe i poziome tworzą schematyczny kształt świetlnego urządzenia sygnalizującego. Nie stanowią one części oznakowania zatwierdzenia)

Uwaga:

Cztery podane przykłady odpowiadają urządzeniu świetlnemu noszącemu znak homologacji typu części WE odnoszące się do:

- przedniego światła pozycyjnego (bocznego) (A), homologowanego zgodnie z załącznikiem II do niniejszej dyrektywy, w jej pierwotnym brzmieniu;

- reflektora przedniego (HCR) ze światłem mijania zarówno dla ruchu lewostronnego jak i prawostronnego oraz światłem drogowym o maksymalnej sile świecenia 86.250 i 101.250 kandeli (wskazane liczbą 30), homologowanego zgodnie z załącznikiem III-D do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu i wyposażonym w klosz z tworzywa sztucznego;

- przedniego światła przeciwmgielnego (B) homologowanego zgodnie z dyrektywą 76/762/EWG w jej pierwotnym brzmieniu i wyposażonego w klosz z tworzywa sztucznego,

- przedniego światła kierunkowskazu kategorii 11 homologowanego zgodnie z załącznikiem II do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek12 | Rysunek 13 |

Reflektor przedni z umieszczonym na nim znakiem homologacji typu części WE spełnia wymagania dyrektywy 76/761/EWG. |

Jedynie w odniesieniu do światła mijania, i przeznaczony dla ruchu lewostronnego. | Jedynie w odniesieniu do światła drogowego. |

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 14 | Rysunek 15 |

Identyfikacja reflektora przedniego wyposażonego w klosz z tworzywa sztucznego spełnia wymagania dyrektywy 76/761/EWG w odniesieniu do dodatku 3 załącznika III-D do niniejszej dyrektywy. |

W odniesieniu do światła mijania i światła drogowego i przeznaczony jedynie dla ruchu prawostronnego. | W odniesieniu do światła mijania i przeznaczony jedynie dla ruchu lewostronnego. |

Żarnik światła mijania może świecić się jednocześnie z żarnikiem światła drogowego lub z innym zespolonym światłem reflektora. |

ZAŁĄCZNIK II

WYMAGANIA DOTYCZĄCE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI PRZEDNICH ŚWIATEŁ POZYCYJNYCH (BOCZNYCH), ŚWIATEŁ POZYCYJNYCH TYLNYCH, ŚWIATEŁ STOP, KIERUNKOWSKAZÓW, OŚWIETLENIA TYLNEJ TABLICY REJESTRACYJNEJ, PRZEDNICH ŚWIATEŁ PRZECIWMGIELNYCH, TYLNYCH ŚWIATEŁ PRZECIWMGIELNYCH ŚWIATEŁ COFANIA I ŚWIATEŁ ODBLASKOWYCH ZAINSTALOWANYCH W DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDACH SILNIKOWYCH

1. DEFINICJE

Stosuje się definicje określone w załączniku I do dyrektywy Rady 93/92/EWG z dnia 29 października 1993 r. w sprawie instalowania świateł i świetlnych urządzeń sygnalizacyjnych w dwukołowych lub trójkołowych pojazdach silnikowych.

1.1. "Klosz" oznacza zewnętrzną część światła (urządzenia), która przepuszcza światło przez powierzchnię oświetleniową światła;

1.2. "Powłoka" oznacza materiał albo materiały, który (-re) jest (są) nakładane jedno- lub wielowarstwowo na powierzchnię zewnętrzną klosza;

1.3. "Urządzenia różnych typów" to urządzenia, które różnią się między sobą pod takimi zasadniczymi względami, jak:

1.3.1. marka lub nazwa handlowa;

1.3.2. właściwości systemu optycznego;

1.3.3. dodanie albo pominięcie elementów, które mogłyby zmienić działanie optyczne poprzez odbicie, załamanie, absorpcję lub zniekształcenie w czasie ich funkcjonowania;

1.3.4. typ żarówki;

1.3.5. tworzywa, z których składają się klosz i ewentualnie powłoka.

2. INFORMACJE DODATKOWE DO ZNAKU HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI KIERUNKOWSKAZÓW:

2.1. Generalnie w przypadku kierunkowskazów w pobliżu prostokąta oznakowania homologacji typu części i naprzeciwko numeru homologacji typu części należy umieścić numer, który wskazuje, czy chodzi o kierunkowskaz przedni (kategoria 11), czy kierunkowskaz tylny (kategoria 12).

2.2. W przypadku kierunkowskazów, w których po jednej stronie nie osiągają wymaganych minimalnych wartości natężenia światła, aż do kąta H = 80°, zgodnie z ppkt 4.7.1, należy poniżej prostokąta znaku homologacji części umieścić poziomą strzałkę skierowaną w stronę, po której są zachowane minimalne wartości natężenia światła zgodnie z ppkt 4.7.1, aż do kąta przynajmniej 80°.

3. WYMAGANIA OGÓLNE

Urządzenia muszą być zaprojektowane i skonstruowane w taki sposób, aby przy normalnych warunkach użytkowania i pomimo wibracji, którym mogą być poddane, zapewnione zostało ich poprawne funkcjonowanie i zachowane zostały wymagane w niniejszym załączniku właściwości.

4. NATĘŻENIE EMITOWANEGO ŚWIATŁA

W obrębie osi odniesienia natężenie światła każdego z urządzeñ musi być równe przynajmniej wartościom minimalnym, a co najwyżej równe wartościom maksymalnym, określonym poniższej tabeli. Wartości maksymalne nie mogą zostać przekroczone w żadnym kierunku.

| | min (cd) | max (cd) |

4.1. | Światła pozycyjne tylne (boczne) | 4 | 12 |

4.2. | Światła pozycyjne przednie (boczne) | 4 | 60 |

4.3. | Światła stop | 40 | 100 |

4.4. | Światła kierunkowskazów | | |

4.4.1. | Przednie (kategoria 11) (patrz załącznik 1) | 90 | 700 [1] |

4.4.2. | Tylne (kategoria 12) (patrz załącznik 1) | 50 | 200 |

4.5. Poza osią odniesienia, natężenie emitowanego światła w obrębie pól kątowych zdefiniowanych w diagramach znajdujących się w dodatku 1, w każdym kierunku musi, odpowiednio do punktów rozchodzenia się światła określonych w tabeli zamieszczonej w dodatku 2, być przynajmniej równe wartościom minimalnych określonym w ppkt 4.1—4.4 oraz wartościom procentowym określonym w tej tabeli dla każdego kierunku.

4.6. Na zasadzie odstępstwa od ppkt 4.1 w odniesieniu do światła pozycyjnego (bocznego) tylnego zespolonego ze światłem stopu dopuszczalne jest maksymalne natężenie światła wynoszące 60 cd poniżej powierzchni tworzącej z powierzchnią poziomą kąt 5° do dołu.

4.7. Ponadto:

4.7.1. We wszystkich zakresach określonych w dodatku 1 natężenie światła musi wynosić przynajmniej 0,05 cd dla świateł pozycyjnych (bocznych) oraz przynajmniej 0,3 cd dla świateł stopu i świateł kierunkowskazów.

4.7.2. Gdy światła pozycyjne (boczne) są zgrupowane z innymi światłami albo z nimi zespolone, stosunek rzeczywiście zmierzonego natężenia światła w przypadku jednocześnie włączonych obydwu świateł do natężenia zapalonego światła pozycyjnego (bocznego) tylnego musi wynosić przynajmniej 5:1 w jedenastu punktach pomiarowych określonych w dodatku 2, które znajdują się w obszarze, który jest ograniczony przez pionowe linie proste, które przebiegają przez 0° V/± 10° H, oraz proste poziome, które przebiegają przez ± 5° V/0°H według tabeli rozchodzenia się światła.

4.7.3. Muszą być spełnione wymagania określone w ppkt 2.2 dodatku 2 dotyczące miejscowych odchyleń natężenia światła.

4.8. Natężenie światła należy mierzyć przy stale włączonych światłach. W przypadku świateł migających należy zapewnić, że urządzenie nie przegrzeje się.

4.9. Dodatek 2 określony w 4.5, zawiera szczegóły dotyczące stosowanej metody pomiarowej.

4.10. Urządzenie oświetleniowe tylnej tablicy rejestracyjnej musi spełniać wymagania określone w dodatku 3.

4.11. Cechy fotometryczne świateł mających kilka źródeł światła należy poddawać sprawdzaniu zgodnie z przepisami dodatku 2.

5. WARUNKI PRZEPROWADZANIA BADAŃ

5.1. Wszystkie pomiary winny być dokonywane za pomocą wzorcowego bezbarwnego światła, kategorii przewidzianej dla określonego urządzenia i ustawionego na emisję wiązki światła wymaganej dla danej lampy. Jednakże dla świateł wyposażonych w niewymienne źródła światła wszelkie pomiary winny być jednak przeprowadzane przy napięciu 6,75 V i 13,5 V odpowiednio.

5.2. Krawędzie poziome i pionowe powierzchni świecącej urządzenia muszą być określone i pomierzone w stosunku do jej środka odniesienia.

6. BARWA EMITOWANEGO ŚWIATŁA

Światła stopu i światła pozycyjne (boczne) tylne muszą emitować światło czerwone, światła pozycyjne (boczne) przednie muszą emitować światło białe, a kierunkowskazy światło żółte.

Barwa emitowanego światła zmierzona przy użyciu żarówki kategorii określonej przez producenta musi mieścić się w granicach współrzędnych trójchromatycznych określonych w dodatku 1 załącznika I, jeżeli ta żarówka jest zasilana prądem o napięciu próbnym określonym w załączniku IV.

Jednakże w przypadku świateł wyposażonych w niewymienne źródła światła właściwości kolorymetryczne należy jednak badać za pomocą źródeł światła przy napięciu 6,75 V, 13,5 V lub 28,0 V.

7. PRZEDNIE I TYLNE ŚWIATŁA PRZECIWMGIELNE

Stosuje się przepisy dyrektywy 77/539/EWG w sprawie przednich świateł przeciwmgielnych oraz dyrektywy 77/538/EWG w sprawie tylnych świateł przeciwmgielnych.

8. ŚWIATŁA COFANIA

Stosuje się wymagania dyrektywy 77/539/EWG w sprawie świateł cofania.

9. ŚWIATŁA ODBLASKOWE

9.1. Światła odblaskowe pedałów

9.1.1. Światła odblaskowe muszą mieć taki kształt, aby mieściły się w prostokącie, którego boki mają stosunek nie większy niż 8.

9.1.2. Światła odblaskowe pedałów bursztynowego żółtego koloru muszą spełniać wymagania określone w załączniku VIII do dyrektywy 76/757/EWG.

9.1.3. Powierzchnia odblaskowa każdego z czterech świateł odblaskowych zamontowanych w pedałach nie może być mniejsza niż 8 cm2.

9.2. Pozostałe światła odblaskowe

Stosuje się wymagania określone w dyrektywie 76/757/EWG w sprawie świateł odblaskowych.

Dodatek 1

Minimalne kąty poziome (H) i pionowe (V) przestrzennego rozchodzenia się światła

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Pomiary fotometryczne

1. METODY POMIARÓW

1.1. W przypadku pomiarów fotometrycznych należy unikać wprowadzającego zakłócenia światła rozproszonego, poprzez zastosowanie odpowiednich osłon.

1.2. Jeżeli wyniki pomiarów fotometrycznych są kwestionowane, należy je przeprowadzić w następujący sposób:

1.2.1. odległość pomiarową należy wybrać w taki sposób, aby zastosowanie miało prawo odwrotności kwadratów odległości;

1.2.2. aparat pomiarowy musi mieć takie właściwości, aby otwór kątowy odbiornika, patrząc od strony środka odniesienia światła, znajdował się pomiędzy 10 minutami kątowymi a jednym stopniem;

1.2.3. wymagane minimalne natężenie światła dla określonego kierunku obserwacji jest zadowalające, jeżeli jest uzyskane w kierunku, który nie odbiega od kierunku obserwacji bardziej niż ćwierć stopnia.

2. ZNORMALIZOWANA TABELA PRZEDSTAWIAJĄCA PRZESTRZENNE ROZCHODZENIE SIĘ ŚWIATŁA

+++++ TIFF +++++

2.1. Kierunek H = 0° i V = 0° odpowiada osi odniesienia (na pojeździe przebiega poziomo i równolegle do środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu w kierunku wymaganego pola widoczności). Przechodzi ona przez środek odniesienia. Wartości określone w tabeli określają minimalne natężenia dla określonych kierunków pomiaru w procentach wartości minimalnej wymaganej dla każdego światła w obrębie osi (w kierunku H = 0° oraz V = 0°).

2.2. W podanym w ppkt 2, w formie przedstawianego schematycznie za pomocą siatki, zakresie rozchodzenia się światła, to rozchodzenie musi być zasadniczo jednolite w taki sposób, aby natężenie światła w każdym kierunku części pola utworzonego przez linie siatki osiągało przynajmniej minimalną wartość określoną w procentach (albo najmniejszą osiągalna wartość) na liniach, które stanowią granice w określonym kierunku.

3. POMIARY FOTOMETRYCZNE ŚWIATEŁ WYPOSAŻONYCH W KILKA ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA

Cechy fotometryczne muszą być sprawdzane:

3.1. W przypadku świateł wyposażonych w niewymienne (stałe) żarówki albo inne źródła światła:

przy zastosowaniu napięcia zalecanego przez producenta, przy czym służba techniczna może zażądać od producenta specjalnego zasilania elektrycznego potrzebnego dla takich świateł.

3.2. W przypadku żarówek wymiennych

w przypadku wyposażenia w seryjnie produkowane żarówki zmierzone wartości natężenia światła przy napięciu wynoszącym 6,75 V, 13,5 V albo 28,0 V muszą znajdować się w przedziale pomiędzy wartościami minimalnymi i maksymalnymi podanymi w niniejszym załączniku, powiększone o wartość dopuszczalnego odchylenia strumienia światła wybranego typu żarówki, jak to zostało określone w załączniku IV dla żarówek produkowanych seryjnie; alternatywnie zamiast tego w każdym poszczególnym położeniu może być użyta wzorcowa żarówka i być wykorzystywana jako wiązka odniesienia, przy czym poszczególne pomiary dokonywane dla każdego położenia są dodawane.

Dodatek 3

Pomiary fotometryczne urządzenia oświetleniowego tylnej tablicy rejestracyjnej

1. POWIERZCHNIA OŚWIETLANA

Urządzenia mogą należeć do kategorii 1 lub 2. Urządzenia kategorii 1 muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby oświetlały powierzchnię o wymiarach przynajmniej 130 × 240 mm, a urządzenia kategorii 2 muszą być tak zaprojektowane, aby oświetlały powierzchnię o wymiarach przynajmniej 200 × 280 mm.

2. BARWA EMITOWANEGO ŚWIATŁA

Barwa światła, które jest emitowane przez światło wykorzystywane w urządzeniu, musi być biała, przy czym barwa ta musi być dostatecznie neutralna, aby nie powodowała istotnych zmian koloru tablicy rejestracyjnej.

3. PADANIE ŚWIATŁA

Producent urządzenia oświetlającego musi ustalić warunki instalowania urządzenia w stosunku do miejsca przeznaczonego na tablicę rejestracyjną. Urządzenie musi być tak umieszczone, aby kąt padania światła na tę powierzchnię nie był w żadnym punkcie powierzchni oświetlanej większy niż 82°, przy czym kąt ten podlega pomiarowi w stosunku do krawędzi powierzchni oświetlającej urządzenia najbardziej oddalonej powierzchni tablicy rejestracyjnej. Gdy jest więcej niż jeden element optyczny, wymóg ten odnosi się jedynie do tej części tablicy rejestracyjnej, która ma być oświetlana przez odpowiedni element.

Urządzenie to musi być zaprojektowane w taki sposób, aby promień światła nie świecił bezpośrednio w tył, z wyłączeniem promieni światła czerwonego, gdy urządzenie to jest kombinowane lub zgrupowane ze światłem tylnym.

4. METODY POMIARU

Poziomy luminancji są mierzone na matowobiałej bibule, której minimalny współczynnik odbicia rozproszonego wynosi przynajmniej 70 %, a wymiary bibuły muszą odpowiadać zwykłym wymiarom tablicy rejestracyjnej, przy czym bibuła winna być umieszczona w miejscu, w którym tablica się normalnie znajduje, ale na wysokości 2 mm przed jej wspornikiem.

Poziom luminacji jest mierzony prostopadle do powierzchni bibuły w punktach, które przedstawione są na diagramie w ppkt 5 poniżej, przy czym każdy punkt przedstawia kolistą powierzchnię o średnicy 25 mm.

5. WŁAŚCIWOŚCI FOTOMETRYCZNE

Luminacja B musi wynosić przynajmniej 2 cd / m2w każdym z poniżej wskazanych punktów pomiarowych zdefiniowanych poniżej.

+++++ TIFF +++++

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1Punkty pomiarowe dla kategorii 1 | Rysunek 2Punkty pomiarowe dla kategorii 2 |

Gradient luminancji pomiędzy wartościami B1 a B2, mierzony w punktach 1 i 2, które zostały wybrane spośród wyżej wskazanych punktów pomiarowych, nie może przekraczać wartości 2 × B0 / cm, przy czym B0 stanowi najmniejszą luminancję, która została zanotowana w różnych punktach pomiarowych, lub innymi słowy:

B

−B

.

≤ 2 × B

/cm

Dodatek 4

Dokument informacyjny dotyczący typu następujących urządzeń

+++++ TIFF +++++

Dodatek 5

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK III

WYMAGANIA DOTYCZĄCE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI URZĄDZEŃ (REFLEKTORÓW) WYKORZYSTUJĄCYCH ŻARÓWKI LUB ŻARÓWKI HALOGENOWE, W ŚWIATŁACH MIJANIA LUB ŚWIATŁACH DROGOWYCH, INSTALOWANYCH W DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDACH SILNIKOWYCH

1. DEFINICJE

Stosuje się definicje określone w załączniku I do dyrektywy 93/92/EWG.

1.1. "Klosz" oznacza zewnętrzną część reflektora (zespołu), która przepuszcza światło przez powierzchnię oświetlającą;

1.2. "Powłoka" — wyrób lub wyroby stosowane w jednej lub więcej warstwach na powierzchnię zewnętrzną klosza;

1.3. "Reflektory różnych typów" są to reflektory, które różnią się między sobą pod takimi zasadniczymi względami, jak:

1.3.1. marka lub nazwa handlowa;

1.3.2. właściwości systemu optycznego;

1.3.3. zawarcie albo pominięcie części, które mogłyby zmienić działanie optyczne poprzez odbicie, załamanie, absorpcję lub zniekształcenie w czasie ich funkcjonowania. Jednakże zamocowanie albo demontaż filtrów przeznaczonych do zmieniania barwy wiązki światła, a nie rozchodzenia jej światła nie powoduje zmiany typu;

1.3.4. przydatność w ruchu prawostronnym albo w ruchu lewostronnym albo w obu typach ruchu;

1.3.5. rodzaj światła (światło mijania, światło drogowe albo obydwa);

1.3.6. oprawa przeznaczona do montażu żarówki (lub żarówek) jednej z odpowiednich kategorii;

1.3.7. materiały składające się na klosze i powłoka (jeżeli taka występuje).

2. REFLEKTORY PRZEDNIE

Wprowadza się rozróżnienie pomiędzy:

2.1. Reflektory przednie do motorowerów

(patrz załącznik III-A)

2.1.1. | z żarówką jednożarnikową | 15 W (kategoria S3) |

2.1.2. | z żarówką dwużarnikową | 15/15 W (kategoria S4) |

2.1.3. | z żarówką halogenową jednożarnikową | 15 W (kategoria H2) |

2.2. Reflektory do motocykli i pojazdów trójkołowych

(patrz załączniki III-B i III-C)

2.2.1. | z żarówką dwużarnikową | 25/25W (kategoria S1) |

2.2.2. | z żarówką dwużarnikową | 35/35 W (kategoria S2) |

2.2.3. | z dwużarnikową żarówką halogenową | 35/35 W (kategoria HS1) |

2.2.4. | z żarówką dwużarnikową | 40/45/ W (kategoria R2) |

2.3. Reflektory przednie do motocykli i pojazdów trójkołowych

(patrz załącznik III-D — reflektory przednie z żarówkami halogenowymi innymi niż HS1)

2.3.1. | z żarówką jednożarnikową | 55 W (kategoria H1) |

2.3.2. | z żarówką jednożarnikową | 55 W (kategoria H2) |

2.3.3. | z żarówką jednożarnikową | 55 W (kategoria H3) |

2.3.4. | z żarówką jednożarnikową | 60 W (kategoria HB3) |

2.3.5. | z żarówką jednożarnikową | 51 W (kategoria HB4) |

2.3.6. | z żarówką jednożarnikową | 55 W (kategoria H7) |

2.3.7. | z żarówką dwużarnikową | 55/60 W (kategoria H4) |

ZAŁĄCZNIK III-A

REFLEKTORY PRZEDNIE DO MOTOROWERÓW

1. WYMAGANIA OGÓLNE

1.1. Reflektory przednie muszą być zaprojektowane i wyprodukowane w taki sposób, aby w normalnych warunkach użytkowania i pomimo wibracji na jakie mogą być wystawione zapewnione było ich właściwe funkcjonowanie oraz aby zachowały właściwości określone w niniejszym załączniku.

1.2. Części, które przeznaczone są do zamocowania żarówki, muszą być tak zaprojektowane, aby żarówka mogła być poprawnie zamontowana we właściwym położeniu także w ciemności.

2. WYMAGANIA SZCZEGÓLNE

2.1. Właściwe położenie klosza w odniesieniu do systemu optycznego musi być oznaczone w sposób jednoznaczny i być zabezpieczone przed przekręceniem podczas eksploatacji.

2.2. W celu dokonania pomiaru natężenia światła uzyskiwanego z reflektora należy stosować ekran pomiarowy opisany w dodatku 1 lub 2 oraz światło wzorcowe z gładką i bezbarwna żarówką objętą jedną z kategorii przewidzianych w ppkt 2.1 załącznika III.

Wzorcowe światła należy ustawiać w relacji do odpowiedniego referencyjnego strumienia światła zgodnie wartościami określonymi dla tych lamp w dokumentacji technicznej (patrz załącznik IV).

2.3. Światło mijania musi tworzyć wyraźnie odróżnialną granicę pomiędzy światłem a cieniem, aby za jej pomocą możliwe było dobre ustawienie. Granica pomiędzy światłem a cieniem musi, zmierzona z odległości 10 m, przebiegać przez linię poziomą ± 900 mm tak prosto i poziomo jak to możliwe (w przypadku do świateł halogenowych): długość przynajmniej ± 2250 mm, zmierzona z odległości 25 m; patrz dodatek 2. Jeżeli reflektory są ustawione zgodnie z dodatkiem 1, wówczas muszą spełniać określone w nim warunki.

2.4. Rozproszenie światła nie może wykazywać żadnych bocznych nieregularności, które negatywnie wpływają na dobrą widoczność.

2.5. Natężenie światła na ekranie określonym w ppkt 2.2. musi być mierzone przy pomocy odbiornika optycznego, którego skuteczna powierzchnia znajduje się w obrębie kwadratu o bokach 65 mm.

3. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE KONTROLI, KTÓRE MOGĄ BYĆ PRZEPROWADZONE PRZEZ WŁAŚCIWY ORGAN W ZWIĄZKU ZE SPRAWDZANIEM ZGODNOŚCI PRODUKCJI ZGODNIE Z PPKT 5.2.4 ZAŁĄCZNIKA I

Wszelkie zapisy właściwości fotometrycznych reflektorów, dokonane zgodnie z ogólnymi wymaganiami badania zgodności produkcji, muszą być ograniczone do punktów HV — LH — RH — L 600 — R 600 (patrz rysunek w dodatku 1).

Dodatek 1

Badania fotometryczne reflektorów, które są wyposażone w żarówki kategorii S3 i S4

1. W celu dokonania pomiarów należy ustawić ekran pomiarowy w odległości 10 m przed reflektorem i pod kątem prostym do linii, która łączy żarnik lampy światła drogowego z punktem HV, (patrz poniższy rysunek); linia H—H musi przebiegać poziomo.

2. WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŚWIATŁA MIJANIA

2.1. W relacji bocznej reflektor musi być tak ustawiony, aby wiązka jego światła była możliwie symetryczna w stosunku do linii V—V.

2.2. Pionowo reflektor musi być tak ustawiony, aby granica światła i cienia znajdowała się 100 mm poniżej linii H—H.

2.3. Jeżeli reflektor jest ustawiony w sposób określony zgodnie z ppkt 2.1. i 2.2, wówczas natężenie światła jest następujące:

2.3.1. Na linii H—H i powyżej: najwyżej 2 luksów;

2.3.2. Na linii położonej 300 mm poniżej linii H—H oraz na szerokości 900 mm po obu stronach linii pionowej V—V: przynajmniej 4 luksów;

2.3.3. Na linii położonej 600 mm poniżej linii H—H oraz na szerokości 900 mm po obu stronach linii pionowej V—V: przynajmniej 4 luksów;

3. WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŚWIATŁA DROGOWEGO (O ILE WYSTĘPUJE)

3.1. Jeżeli reflektor jest ustawiony zgodnie z ppkt 2.1 i 2.2, musi odpowiadać następującym wymaganiom dotyczącym świateł drogowych:

3.1.1. Punkt przecięcia (HV) linii H—H i V—V musi leżeć się w obrębie izoluksy dla 80 % maksymalnego natężenia światła.

3.1.2. Maksymalne natężenie światła (Emax) światła drogowego nie może być mniejsze niż 50 luksów.

3.1.3. Wychodzące z punktu HV oświetlenie światłem drogowym poziomo na prawo i na lewo, aż do odstępu 0,90 m, nie może być mniejsze niż Emax/4.

EKRAN POMIAROWY

(wymiary w mm przy odległości 10 m)

+++++ TIFF +++++

Rysunek

Dodatek 2

Badania fotometryczne reflektorów wyposażonych w żarówki halogenowe kategorii HS2

1. W celu przeprowadzenia pomiarów ekran pomiarowy jest ustawiony w odległości 25 m przed reflektorem i pod kątem prostym do linii, która łączy żarnik żarówki z punktem HV (patrz poniższy rysunek); linia H—H musi być pozioma.

2. W relacji bocznej reflektor musi być tak ustawiony w taki sposób, aby rozchodzenie wiązki światła było możliwie symetrycznie w stosunku do linii V—V.

3. Pionowo reflektor musi być tak ustawiony, aby granica światła—cienia znajdowała się 250 mm poniżej linii H—H. Musi być ona także możliwie pionowa.

4. Jeżeli reflektor jest ustawiony zgodnie z ppkt 2 i 3, spełnione muszą być następujące warunki:

Punkt pomiarowy | Natężenie światła E/luksów |

Każdy punkt na i powyżej linii H—H | ≤ 0,7 |

Każdy punkt na linii 35L—35R z wyjątkiem odpowiadającego 35 V | ≥ 1 |

Punkt odpowiadający 35 V | ≥ 2 |

Każdy punkt na linii 25L—25 R | ≥ 2 |

Każdy punkt na linii 15L—15R | ≥ 0,5 |

5. Ekran pomiarowy

EKRAN POMIAROWY

(Wymiary w mm przy odległości 25 m)

+++++ TIFF +++++

Rysunek

Dodatek 3

Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora przeznaczonego dla motoroweru

+++++ TIFF +++++

Dodatek 4

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNI III-B

REFLEKTORY SYMETRYCZNYCH ŚWIATEŁ MIJANIA I ŚWIATEŁ DROGOWYCH MOTOCYKLI I POJAZDÓW TRÓJKOŁOWYCH WYPOSAŻONE W ŻARÓWKI

1. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ZNAKÓW I ZNAKOWANIA SZCZEGÓLNYCH URZĄDZEŃ

1.1. Reflektory muszą być oznaczone wyraźnie czytelnymi i nieusuwalnymi literami "MB" (symbol światła drogowego), które są umieszczone naprzeciwko numeru homologacji typu części.

1.2. W przypadku reflektorów zaprojektowanych w taki sposób, aby uniemożliwić jednoczesne włączanie żarnika lampy światła mijania wraz z innymi źródłami światła, do których może być wbudowany, za znakiem (MB) dla reflektora światła mijania, należy w oznakowaniu homologacji części umieścić ukośnik (/).

1.3. Na reflektorach z wbudowanymi kloszami z tworzywa sztucznego, w pobliżu symbolu określonego w ppkt 1.1, należy umieścić symbol "PL".

2. WYMAGANIA OGÓLNE

2.1. Każda próbka musi być zgodna ze wymaganiami określonymi w ppkt 3.

2.2. Reflektory muszą być zaprojektowane i wyprodukowane w taki sposób, aby w normalnych warunkach użytkowania i pomimo wibracji, którym mogą być one poddane, zapewnione było ich poprawne funkcjonowanie i zachowane były ich wymagane właściwości.

2.2.1. Reflektory muszą być wyposażone w urządzenie, które umożliwi ustawienie reflektora w pojeździe zgodnie ze stosowanymi do niego przepisami. Urządzenie to nie musi być zainstalowane w reflektorach składających się z odbłysków i kloszy, które nie mogą zostać rozdzielone, gdy ich eksploatacja jest ograniczona do pojazdów, w których ustawienie reflektorów jest możliwe w inny sposób.

Jeżeli reflektory przeznaczone specjalnie do pracy jako światła drogowe i reflektory przeznaczone specjalnie do pracy jako światła mijania, z których każdy jest wyposażony we własną żarówkę, są zgrupowane lub zespolone w jednym urządzeniu, urządzenie nastawcze musi umożliwiać ustawianie każdego systemu optycznego z osobna, w celu uzyskania wymaganych właściwości.

2.2.2. Jednakże przepisów niniejszych nie stosuje się do zespołów reflektorów, których odbłyśniki są nierozdzielne. Do tego typu zespołów reflektorów stosuje się wymagania zawarte w ppkt 3.3. Gdy do uzyskania światła drogowego wykorzystywane jest więcej niż jedno źródło światła, w celu określenia wartości największego natężenia światła (Emax) muszą być wykorzystane wszystkie połączone funkcje.

2.3. Elementy, które są przeznaczone do zamontowania żarówki, muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby żarówka mogła być zamontowana w pewny sposób w odpowiednim miejscu, nawet w ciemności.

2.4. Powinny zostać przeprowadzane dodatkowe badania spełniające wymagania w dodatku 2, w celu zapewnienia, że w reflektorach nie wystąpią nadmierne zmiany cech fotometrycznych podczas ich eksploatacji.

2.5. Jeżeli klosz reflektora jest wykonany z tworzywa sztucznego, muszą zostać przeprowadzone dodatkowe badania, zgodnie z wymaganiami dodatku 3.

3. WYMAGANIA SZCZEGÓLNE

3.1. Właściwe położenie klosza reflektora w odniesieniu do systemu optycznego musi być jednoznacznie oznaczone i zabezpieczone w celu zapobieżeniu przekręcenia podczas eksploatacji.

3.2. W celu dokonania pomiarów natężenia światła emitowanego przez reflektor używany jest ekran pomiarowy opisany w dodatku 1 oraz lampa wzorcowa (S1 i/lub S2, patrz załącznik IV) z bezbarwną i gładką żarówką.

Lampy wzorcowe należy ustawiać w stosunku do odpowiednich referencyjnych strumieni światła odpowiadających wartościom wymaganym dla tych lamp.

3.3. Światło mijania musi wykazywać granicę światła-cienia o takiej ostrości, aby za jej pomocą było możliwe właściwe ustawienie. Granica światła-cienia musi przebiegać możliwie prosto i poziomo ponad długością pozioma wynoszącą przynajmniej ± 5°. Jeżeli reflektory zostaną ustawione zgodnie z dodatkiem 1, muszą spełniać określone w nim warunki.

3.4. Rozłożenie wiązki światła nie może wykazywać żadnych odchyleń bocznych, które ujemnie wpływałyby na dobrą widoczność.

3.5. Natężenie światła na ekranie określonym w ppkt 3.2 musi być mierzone za pomocą fotokomórki o aktywnej powierzchni, położonej w obrębie kwadratu o długości boków wynoszącej 65 mm.

4. DODATKOWE WYMAGANIA STOSOWANE DO KONTROLI, KTÓRE MOGĄ BYĆ PRZEPROWADZANE PRZEZ WŁAŚCIWY ORGAN PRZY SPRAWDZANIU ZGODNOŚCI PRODUKCJI ZGODNIE Z PPKT 5.1 ZAŁĄCZNIKA I.

4.1. Dla wartości w strefie III największe niekorzystne odchylenie może odpowiednio wynosić:

- 0,3 luksów równoważne 20 %,

- 0,45 luksów równoważne 30 %.

4.2. Jeżeli w przypadku światła drogowego punkt HV znajduje się w obrębie izoluksy 0,75 Emax, dla wszystkich punktów pomiarowych wyszczególnionych w ppkt 4.3 i 4.4 dodatku 1 do niniejszej dyrektywy, w odniesieniu do wartości fotometrycznych przyjmuje się tolerancję wynoszącą od +20 % w przypadku wartości maksymalnych oraz −20 % w przypadku wartości minimalnych.

4.3. W odniesieniu do weryfikacji zmian pionowego przebiegu granicy światła-cienia pod wpływem ciepła stosuje się następującą procedurę:

Jeden z reflektorów próbnych badanych zgodnie z procedurą opisaną w ppkt 2.1 dodatku 2, po jego trzykrotnym z rzędu poddaniu cyklowi opisanemu w ppkt 2.2.2 dodatku 2.

Reflektor uważa się za akceptowalny, jeżeli Δr nie przekracza 1,5 mrad.

Jeżeli wartość ta przekracza 1,5 mrad, ale nie jest większa niż 2,0 mrad, badaniu podlega drugi reflektor, po którym średnia wartość bezwzględnych zmierzonych dla obu próbek nie może przekraczać 1,5 mrad.

Dodatek 1

Badania fotometryczne

1. W celu wyregulowania parametrów ekran nastawczy należy ustawić w odległości 10 m przed reflektorem; a linia h—h musi przebiegać poziomo. Dla pomiarów fotokomórkę należy ustawić w odległości 25 m przed reflektorem i pod kątem prostym do linii, która łączy żarnik żarówki z punktem HV.

2. W relacji bocznej reflektor winien być ustawiony w taki sposób, aby rozchodzenie się światła z reflektora światła drogowego następowało symetrycznie do linii V—V.

3. Pionowo reflektor należy ustawić w taki sposób, aby granica światła—cienia światła z reflektora światła mijania znajdowała się 250 mm poniżej linii h—h (przy odległości 25 m).

4. Jeżeli reflektor jest ustawiony zgodnie z ppkt 2 i 3, wówczas, odpowiednio do wymogów stawianych reflektorom światła drogowego, muszą być spełnione następujące warunki:

4.1. środek wiązki światła drogowego nie może znajdować się więcej niż 0,6° powyżej ani poniżej linii h—h;

4.2. natężenie światła z reflektora światła drogowego musi osiągać swoją wartość maksymalną (Emax) w centrum całej wiązki światła i zmniejszać tę wartość na boki;

4.3. maksymalne natężenie światła (Emax) z reflektora światła drogowego musi wynosić przynajmniej 32 luksów;

4.4. natężenie światła uzyskane z reflektora światła drogowego musi odpowiadać następującym wartościom:

4.4.1. punkt przecięcia H V linii h—h i V—V musi znajdować się w obrębie izoluksy dla 90 % maksymalnego natężenia światła.

4.4.2. wychodząc z punktu HV, natężenie światła z reflektora światła drogowego w kierunku poziomym w prawo i w lewo, aż do odległości 1,125 m, musi mieć wartość przynajmniej 12 luksów, a do odległości 2,25 m wartość 3 luksów.

4.5. Natężenie światła uzyskane ze światła mijania musi osiągać następujące wartości:

Każdy punkt na i powyżej linii h—h | ≤ 0,7 lux |

Każdy punkt na linii 50L—50R, z wyjątkiem odpowiadającemu 50V [1] | ≥ 1,5 lux |

Punkt 50V | ≥ 3,0 lux |

Każdy punkt na linii 25L—25R | ≥ 3,0 lux |

Wszystkie punkty w strefie IV | ≥ 1,5 lux |

5. EKRAN POMIAROWY I NASTAWCZY

(wymiary w mm dla odległości 25 m)

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Badanie stałości cech fotometrycznych reflektorów podczas eksploatacji

Zgodność z wymogami niniejszego dodatku nie jest właściwym kryterium do uzyskania homologacji typu części reflektorów z wbudowanymi kloszami z tworzywa sztucznego.

Patrz dodatek 2 do załącznika III-D.

Dodatek 3

Wymagania dotyczące świateł z wbudowanymi kloszami z tworzywa sztucznego i badanie kloszy lub materiału przeznaczonych do badań oraz kompletnych świateł

Patrz dodatek 3 do załącznika III-D.

Dodatek 4

Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora symetrycznego światła mijania oraz światła drogowego wyposażonego w żarówki przeznaczonego do zastosowania w motocyklach i pojazdach trójkołowych

+++++ TIFF +++++

Dodatek 5

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK III-C

REFLEKTORY ASYMETRYCZNEGO ŚWIATŁA MIJANIA I ŚWIATŁA DROGOWEGO, KTÓRE SĄ WYPOSAŻONE W ŻARÓWKI HALOGENOWE (ŻARÓWKI HS1) LUB ŻARÓWKI KATEGORII R22 PRZEZNACZONE DO MOTOCYKLI I POJAZDÓW TRÓJKOŁOWYCH

1. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE ZNAKÓW I OZNAKOWANIA URZĄDZEŃ

1.1. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania dla jedynie jednego kierunku ruchu (ruchu prawostronnego albo ruchu lewostronnego), muszą na kloszu mieć oznaczenie dotyczące granicy obszaru zasłoniętego w celu uniknięcia wywoływania niekorzystnych skutków dla uczestników ruchu drogowego w kraju, w którym kierunek ruchu nie odpowiada kierunkowi, dla którego reflektor został zaprojektowany. Jednakże gdy granica tego obszaru wyróżnia się konstrukcyjnie, żadne oznaczenie tego typu nie jest niezbędne.

1.2. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania zarówno dla ruchu prawostronnego jak i lewostronnego, muszą posiadać oznaczenia w miejscu zamocowania w pojeździe albo żarówki na odbłyśniku; oznakowania te składają się z liter "R/D" dla pozycji ruchu prawostronnego oraz liter "L/G" dla pozycji ruchu lewostronnego.

1.3. Wszystkie reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby żarnik światła mijania nie mógł być włączony jednocześnie z żarnikami innych źródeł światła, z którymi może on być połączony, z tyłu znaku reflektora światła mijania w obrębie znaku homologacji typu części musi być oznaczony ukośnikiem (/).

1.4. Gdy reflektory spełniają jedynie wymagania dla ruchu lewostronnego, pod znakiem homologacji typu części należy umieścić poziomą strzałkę, która patrząc z przodu jest skierowana w prawo, tzn. na stronę jezdni, po której odbywa się ruch.

1.5. Gdy poprzez zamierzoną zmianę ustawienia korpusu reflektora albo żarówki, reflektory spełniają wymagania dla obu kierunków ruchu, pod znakiem homologacji typu części należy umieścić poziomą strzałkę z dwoma grotami, z których jeden skierowany jest w prawo, a drugi w lewo.

1.6. Na reflektorach wyposażonych w żarówki HS1, naprzeciw znaku homologacji typu części należy umieścić litery "MBH".

1.7. Znaki i symbole, o których mowa powyżej, muszą być wyraźnie widoczne i czytelne.

1.8. Na reflektorach wyposażonych w klosze z tworzywa sztucznego w pobliżu symboli, określonych w ppkt 1.2—1.7, należy umieścić litery "PL".

2. WYMAGANIA OGÓLNE

2.1. Każda próbka musi być zgodna ze specyfikacjami określonymi w ppkt 3—5.

2.2. Reflektory muszą być tak zaprojektowane i wyprodukowane w taki sposób, aby przy normalnych warunkach użytkowania, pomimo wibracji, którym mogą być poddane, działały prawidłowo i zachowały właściwości wymagane niniejszym załącznikiem.

2.2.1. Reflektory muszą być wyposażone w urządzenia umożliwiające ich ustawianie w pojeździe zgodnie ze stosowanymi do nich przepisami. Urządzenie takie nie musi być zamontowane w reflektorach, których odbłyśnik i klosz nie mogą być od siebie rozdzielone, pod warunkiem, że użytkowanie tych części jest ograniczone do pojazdów, w których ustawianie reflektorów jest możliwe w inny sposób.

Gdy reflektory światła drogowego i światła mijania, które są wyposażone we własną żarówkę, są połączone w jedną całość, urządzenie nastawcze musi pozwalać na właściwe ustawienie każdego systemu optycznego z osobna.

2.2.2. Jednakże przepisów tych nie stosuje się do zespołów reflektorów, których odbłyśniki są nierozdzielne. W tym wypadku stosuje się wymagania ppkt 2.3. Gdy do uzyskiwania światła wykorzystywane jest więcej niż jedno źródło światła, wówczas w celu określenia wartości maksymalnego natężenia światła (Emax) należy wszystkie te źródła światła połączyć.

2.3. Części przeznaczone do zamocowania żarówki w odbłyśniku, muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby żarówka mogła być zamontowana w pewny sposób, we właściwym położeniu nawet w ciemności.

2.4. Właściwe położenie klosza w odniesieniu do systemu optycznego musi być jednoznacznie oznaczone i zabezpieczone w celu uniknięcia jakichkolwiek obrotów.

2.5. Gdy reflektory są zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania zarówno dla ruchu prawostronnego jak i lewostronnego, dostosowanie do określonego kierunku ruchu może być dokonywane przy pierwotnym ustawianiu, gdy pojazd jest wyposażany lub przez zamierzone działanie jego użytkownika. Pierwotne ustawianie albo zamierzone działanie może polegać na przykład na zmianie położenia o określony kąt albo układu optycznego w stosunku do pojazdu, albo żarówki w stosunku do układu optycznego. W każdym przypadku muszą być możliwe jedynie dwa określone położenia gniazd, z których każde odpowiada jednemu kierunkowi ruchu (ruchowi lewostronnemu albo ruchowi prawostronnemu), przy czym położenia pośrednie muszą być wykluczone. Jeżeli żarówka może być zamontowana w dwóch różnych położeniach, części przeznaczone do mocowania żarówek do odbłyśnika muszą być tak zaprojektowane i wyprodukowane w taki sposób, aby żarówka w obu położeniach była utrzymywana tak samo dokładnie jak w przypadku reflektorów przeznaczonych tylko dla jednego kierunku ruchu. Zgodność musi być sprawdzona naocznie, gdy jest to właściwe, przy pomocy zestawu badawczego.

2.6. W celu zapewnienia, aby podczas eksploatacji nie występowały żadne nadmierne zmiany parametrów fotometrycznych, należy przeprowadzić właściwe badania wymagane dodatkiem 2.

2.7. Jeżeli klosz reflektora jest wykonany z tworzywa sztucznego, należy przeprowadzić dodatkowe badania zgodnie z wymaganiami dodatku 3.

3. WYMAGANIA DOTYCZĄCE NATĘŻENIA ŚWIATŁA

3.1. Wymagania ogólne

3.1.1. Reflektory muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby zamontowane w nich żarówki HS11 albo R22 emitowały nieoślepiające, wystarczające światło mijania i dobre natężenie światła drogowego.

3.1.2. W celu sprawdzenia emitowanego natężenia światła należy stosować umieszczony pionowo ekran pomiarowy, przedstawiony w dodatku 1, ustawiany w odległości 25 m od reflektora.

3.1.3. W celu zbadania reflektora należy stosować bezbarwną żarówkę wzorcową zaprojektowaną dla napięcia znamionowego 12 V. Podczas badania reflektora napięcie dochodzące do styków żarówki musi być ustawione w taki sposób, aby osiągnięte zostały poniższe wartości:

Kategoria żarówki HS1 | Zapotrzebowanie mocy w watach | Natężenie światła w lumenach |

+++++ TIFF +++++

Żarówka świateł mijania | 35 | 450 |

+++++ TIFF +++++

Żarówka światła drogowego | 35 | 700 |

Kategoria żarówki R2 | Zapotrzebowanie mocy wat | Natężenie światła lumen |

+++++ TIFF +++++

Żarówka świateł mijania | 40 | 450 |

+++++ TIFF +++++

Żarówka światła drogowego | 45 | 700 |

Reflektor uznaje się za akceptowalny, jeżeli spełnia on wymagania pkt 3 przy zastosowaniu przynajmniej jednej żarówki wzorcowej, która może być przedstawiona wraz z reflektorem.

3.1.4. Wymiary określające położenie żarników we wnętrzu żarówki wzorcowej HS11, są określone w załączniku IV.

3.1.5. Bańka żarówki wzorcowej musi być takiego kształtu i optycznie tak skonstruowana, aby powodowała ona minimalne odbicia i załamania, mogące mieć niekorzystny wpływ na rozchodzenie się światła.

3.2. Wymagania dotyczące światła mijania

3.2.1. Światło mijania musi tworzyć na tyle rozpoznawalną granicę światła—cienia, aby za jej pomocą możliwe było dobre ustawienie. Granica światła—cienia na stronie, która znajduje się naprzeciw tego kierunku ruchu, dla którego przewidziany jest reflektor, musi tworzyć poziomą linię prostą. Na drugiej stronie granica światła—cienia nie może przebiegać powyżej załamanego ciągu linii HV—H1 i H4, która jest tworzona przez linię prostą HV—H1, która przebiega pod kątem 45° do poziomej, a prosta H1—H4, która znajduje się pod kątem 1° w stosunku do prostej h—h albo prostej HV—H3, do prostej poziomej pod kątem 15° (patrz dodatek 1). Granica światła—cienia, która jednocześnie wychodzi ponad linię HV—H2 i linię H2—H4 i jest tworzona z kombinacji obydwu wyżej wymienionych możliwości, nie jest w żadnym wypadku dopuszczalna.

3.2.2. Reflektor musi być ustawiony w taki sposób, aby:

3.2.2.1. gdy reflektory są zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania dla ruchu prawostronnego, granica światła—cienia przebiegająca na lewej połowie ekranu musi być pozioma, a w przypadku reflektorów zaprojektowanych w taki sposób, aby spełniać wymagania dla ruchu lewostronnego, granica światła—cienia; przebiegająca na prawej połowie ekranu pomiarowego musi być pozioma. Ekran nastawczy musi być dostatecznie szeroki, aby umożliwić badanie granicy światła—cienia w zakresie 5° po każdej stronie linii V—V;

3.2.2.2. na ekranie pomiarowym ta pozioma część granicy światła—cienia znajdowała się 25 cm poniżej płaszczyzny poziomej przechodzącej przez centrum ogniskowej reflektora (patrz dodatek 1);

3.2.2.3. wierzchołek granicy światła—cienia znajduje się na prostej linii V—V. Jeżeli wiązka światła nie stworzy z granicą światła—cienia jednoznacznego "kolana", należy dokonać ustawienia bocznego w taki sposób, aby możliwie najlepiej spełnione zostały wymagania dotyczące natężenia światła określone w punktach 75R i 50R, w przypadku ruchu prawostronnego i w punktach 75L i 50L, w przypadku ruchu lewostronnego.

3.2.3. Przy takim ustawianiu reflektor musi spełniać wymagania określone w ppkt 3.2.5—3.2.7. i 3.3.

3.2.4. Jeżeli reflektor ustawiony zgodnie z powyższymi danymi nie spełnia wymagań ppkt 3.2.5—3.2.7. i 3.3, dozwolona jest zmiana ustawienia pod warunkiem, że oś wiązki światła zostanie przesunięta w bok, w prawo lub w lewo o najwyżej 1° (= 44 cm). Dopuszczalne nieprawidłowe ustawienie o 1° w prawo lub w lewo nie jest zgodne z pionowym dopuszczalnym prawidłowym przesunięciem w górę lub w dół, które jest ograniczone jedynie przez wymagania ustanowione w ppkt 3.3. Jednakże część pozioma granicy światła—cienia nie może jednak wykraczać poza linię h—h. W celu ułatwienia ustawienia za pomocą granicy światła—cienia, dopuszczalne jest częściowe osłonięcie reflektora w celu uczynienia granicy światła—cienia wyraźniejszą.

3.2.5. Natężenie światła uzyskane na ekranie z reflektora światła mijania musi odpowiadać wymaganiom określonym w następującej tabeli:

Punkt na ekranie pomiarowym | Natężenie światła, w luksach |

Reflektory do użytku drogowego / Ruch prawostronny | Reflektory do użytku drogowego / Ruch lewostronny |

| | | |

Pkt | B 50 L | Pkt | B 50 R | ≤ 0,3 |

Pkt | B 75 R | Pkt | B 75 L | ≥ 6 |

Pkt | B 50 R | Pkt | B 50 L | ≥ 6 |

Pkt | B 25 L | Pkt | B 25 R | ≥ 1,5 |

Pkt | B 25 R | Pkt | B 25 L | ≥ 1,5 |

Wszystkie punkty w strefie III | ≤ 0,7 |

Wszystkie punkty w strefie IV | ≥ 2 |

Wszystkie punkty w strefie I | ≤ 20 |

3.2.6. W żadnej ze stref I, II, III i IV nie mogą istnieć żadne boczne różnice oświetlenia powodujące niekorzystne skutki dla dobrej widoczności.

3.2.7. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania dla ruchu prawostronnego jak również ruchu lewostronnego muszą, dla każdego z dwóch położeń szczelnego reflektora lub żarówki, spełniać wymagania określone powyżej dla kierunku ruchu odpowiadającego danemu ustawieniu.

3.3. Wymagania dotyczące światła drogowego

3.3.1. Natężenie światła drogowego uzyskane na ekranie musi być mierzone przy użyciu takich samych ustawień reflektora jak w przypadku pomiarów zdefiniowanych w ppkt 3.2.5—3.2.7.

3.3.2. Natężenie światła uzyskane na ekranie pomiarowym przez reflektor światła drogowego musi odpowiadać następującym wymaganiom:

3.3.2.1. punkt przecięcia HV linii h—h i V—V musi znajdować się w obrębie izoluksy dla 90 % maksymalnego natężenia światła. Ta wartość maksymalna Em musi wynosić przynajmniej 32 luksów. Wartość maksymalna nie może przekraczać 240 luksów;

3.3.2.2. wychodząc z punktu HV, natężenie światła w kierunku poziomym w prawo i w lewo, aż do odległości 1,125 m, nie może przekraczać 16 luksów, a w przypadku odległości 2,25 m 4 luksów.

3.4. Natężenie światła na ekranie określone w ppkt 3.2.5—3.2.7. i 3.3 powinno być mierzone za pomocą odbiornika optycznego, którego skuteczna powierzchnia znajduje się w obrębie kwadratu o bokach 65 mm.

4. REFLEKTOR WZORCOWY

Za reflektor wzorcowy uważa się reflektor, który:

4.1. spełnia określone poniżej wymagania dotyczące homologacji części;

4.2. ma skuteczną średnicę przynajmniej 160 mm;

4.3. zapewnia, za pomocą żarówki wzorcowej, natężenie światła, w różnych punktach i w różnych zakresach przewidzianych w ppkt 3.2.5;

4.3.1. które wynosi przynajmniej 90 % wartości maksymalnej oraz

4.3.2. przynajmniej 120 % wartości minimalnej odpowiednio do wymagań w tabeli zawartej w ppkt 3.2.5.

5. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE KONTROLI, KTÓRE MOGĄ BYĆ PRZEPROWADZANE PRZEZ WŁAŚCIWY ORGAN PODCZAS SPRAWDZANIA ZGODNOŚCI PRODUKCJI ZGODNIE Z PPKT 5.1 ZAŁĄCZNIKA I

5.1. Dla wartości w pkt B 50 L (albo R) oraz w strefie III maksymalne odstępstwo może wynosić odpowiednio:

—B 50 L (lub R): | 0,2 luksów równoważne 20 % 0,3 luksów równoważne 30 % |

—strefa III: | 0,3 luksów równoważne 20 % 0,45 luksów równoważne 30 % |

5.2. W przypadku światła mijania wartości wskazane w niniejszej dyrektywie są spełnione w punkcie HV (z tolerancją 0,2 luksów) i przynajmniej w jednym punkcie każdej płaszczyzny oznaczonej na ekranie pomiarowym (z odległości 25 m), który jest ograniczony przez okrąg o promieniu 15 cm wokół punktów B 50 L (albo R) (z tolerancją 0,1 luksów), 75 R (albo L), 50 R (albo L), 25 R i 25 L, oraz na całej powierzchni strefy IV, jednakże nie więcej niż 22,5 cm powyżej linii przebiegających przez punkty 25 R i 25 L.

5.2.1. Jeżeli, w przypadku światła drogowego, punkt HV znajdujący się w obrębie izoluksy 0,75 Emax, w odniesieniu do wartości fotometrycznych w każdym punkcie pomiarowym określonym w ppkt 3.2.5 stosuje się tolerancję wynoszącą + 20 % dla wartości maksymalnej oraz −20 % dla wartości minimalnej, znak odniesienia pozostaje nieuwzględniony.

5.3. Jeżeli wyniki opisanych powyżej badań spełniają tych wymagań, ustawienie reflektora może być zmienione, pod warunkiem, że oś wiązki światła nie ulegnie przesunięciu bocznemu o więcej niż 1° w prawo lub w lewo.

5.4. Reflektory wykazujące oczywiste wady pozostają nieuwzględnione.

5.5. Znak odniesienia pozostaje nieuwzględniony.

Dodatek 1

Ekran pomiarowy

JEDNOLITE EUROPEJSKIE ŚWIATŁO REFLEKTORÓW

Reflektory dla ruchu prawostronnego [1]

wymiary w mm

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Badanie stałości parametrów fotometrycznych reflektorów podczas eksploatacji

Zgodność z tymi wymaganiami nie jest dostatecznym kryterium dla uzyskania homologacji części reflektorów wyposażonych w klosze wykonane z tworzywa sztucznego.

Patrz dodatek 2 do załącznika III-D.

Dodatek 3

Wymagania dla reflektorów wyposażonych w klosze wykonane z tworzywa sztucznego oraz badanie kloszy reflektorów albo materiału i kompletnych reflektorów przeznaczonych do badania

Patrz dodatek 3 do załącznika III-D.

Dodatek 4

Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora asymetrycznego światła mijania i światła drogowego, wyposażonego w żarówki halogenowe (żarówki HS11) albo żarówki kategorii R2 przeznaczonego do motocykli i pojazdów trójkołowych

+++++ TIFF +++++

Dodatek 5

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK III-D

REFLEKTORY ASYMETRYCZNYCH ŚWIATEŁ MIJANIA I ŚWIATEŁ DROGOWYCH WYPOSAŻONE W HALOGENOWE ŻARÓWKI INNE NIŻ KATEGORII HS1 PRZEZNACZONE DO MOTOCYKLI I POJAZDÓW TRÓJKOŁOWYCH

1. WYMAGANIA DODATKOWE DOTYCZĄCE ZNAKÓW I OZNAKOWANIA URZĄDZEŃ

1.1. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania dla jedynie jednego kierunku ruchu (ruchu prawostronnego albo ruchu lewostronnego), muszą na kloszu mieć oznaczenie dotyczące granicy obszaru zasłoniętego w celu uniknięcia wywoływania niekorzystnych skutków dla uczestników ruchu drogowego w kraju, w którym kierunek ruchu nie odpowiada kierunkowi, dla którego reflektor został zaprojektowany. Jednakże gdy granica tego obszaru wyróżnia się konstrukcyjnie, żadne oznaczenie tego typu nie jest niezbędne.

1.2. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania zarówno dla ruchu prawostronnego, jak i lewostronnego, muszą posiadać oznaczenia w miejscu zamocowania w pojeździe albo żarówki na odbłyśniku; oznakowania te składają się z liter "R/D" dla pozycji ruchu prawostronnego oraz liter "L/G" dla pozycji ruchu lewostronnego.

1.3. Wszystkie reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby żarnik światła mijania nie mógł być włączony jednocześnie z żarnikami innych źródeł światła, z którymi może on być połączony, z tyłu znaku reflektora światła mijania w obrębie znaku homologacji typu części muszą być oznaczone ukośnikiem (/).

1.4. Gdy reflektory spełniają jedynie wymagania dla ruchu lewostronnego, pod znakiem homologacji części należy umieścić poziomą strzałkę, która, patrząc z przodu, jest skierowana w prawo, tzn. na stronę jezdni, po której odbywa się ruch.

1.5. Gdy poprzez zamierzoną zmianę ustawienia korpusu reflektora albo żarówki, reflektory spełniają wymagania dla obu kierunków ruchu, pod znakiem homologacji typu części należy umieścić poziomą strzałkę z dwoma grotami, z których jeden skierowany jest w prawo, a drugi w lewo.

1.6. Następujący dodatkowy symbol lub symbole:

1.6.1. na reflektorach spełniających jedynie wymagania dla ruchu lewostronnego, poziomą strzałkę, która, patrząc z przodu, skierowana jest w prawo, tzn. w stronę jezdni, po której odbywa się ruch;

1.6.2. na reflektorach zaprojektowanych, aby spełniać wymagania obu kierunków ruchu, poprzez właściwe dostosowanie ustawień elementu optycznego albo żarówki, poziomą strzałkę z dwoma grotami, z których jeden skierowany jest w prawo, a drugi w lewo;

1.6.3. na reflektorach, które spełniają wymagania niniejszej dyrektywy jedynie w odniesieniu do światła mijania, litery "HC";

1.6.4. na reflektorach, które spełniają wymagania niniejszej dyrektywy jedynie w odniesieniu do światła drogowego, litery "HR";

1.6.5. na reflektorach, które spełniają wymagania niniejszej dyrektywy, w odniesieniu do światła mijania jak i światła drogowego, litery "HCR";

1.6.6. w przypadku reflektorów wyposażonych w klosz z tworzywa sztucznego litery "PL" należy umieścić w pobliżu symboli określonych w ppkt 1.6.3—1.6.5.

2. WYMAGANIA OGÓLNE

2.1. Każda próbka musi być zgodna ze wymaganiami określonymi w pkt 6—8.

2.2. Reflektory muszą być tak wykonane, aby podczas zwykłego użytkowania, pomimo możliwych wibracji zachowały przypisane im właściwości fotometryczne oraz zapewnione było ich poprawne funkcjonowanie.

2.2.1. Reflektory muszą być wyposażone w urządzenia umożliwiające ich ustawianie w pojeździe w taki sposób, aby wykonać stosowane w odniesieniu do nich przepisy. Urządzenie takie nie musi być zamontowane w reflektorach, których odbłyśnik i klosz nie mogą być rozdzielone, pod warunkiem, że zastosowanie takich części jest ograniczone do pojazdów, w których ustawianie świateł jest możliwe w inny sposób. Gdy reflektory światła drogowego i światła mijania, z których każdy wyposażony jest we własną żarówkę, są połączone w jedną całość, urządzenie nastawcze musi umożliwiać należyte ustawienie każdego systemu optycznego z osobna. Jednakże przepisów tych nie stosuje się do zespołów reflektorów, których odbłyśniki są nierozdzielne. Dla tego typu zespołów stosuje się wymagania pkt 6.

2.3. Części, przy pomocy których żarówka(-wki) jest (są) mocowane do odbłyśnika, muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby żarówka(-wki) mogła (mogły) być w pewny sposób, we właściwym położeniu zamontowana(-ne) nawet w ciemności [1] [2].

Oprawa żarówki musi odpowiadać właściwościom wymiarowym podanym w następujących arkuszach danych publikacji CIE 61—2.

Żarówki | Oprawa | Arkusz danych |

H1 | P 14.5s | 7005.46.3 |

H2 | X 5111 | 7005.99.2 |

H3 | PK 22s | 7005.47.1 |

HB3 | P 20d | 7005.31.1 |

HB4 | P 22d | 7005.32.1 |

H7 | PX 26d | 7005.5.1 |

H4 | P43t-38 | 7005.39.2 |

2.4. Reflektory zaprojektowane w taki sposób, aby spełniać wymagania zarówno dla ruchu prawostronnego, jak i lewostronnego, mogą być dostosowywane do określonego kierunku ruchu przy pierwotnym ustawianiu, gdy pojazd jest wyposażany, albo wybiórczo przez jego użytkownika. Takie pierwotne albo wybiórcze ustawianie może polegać na przykład na zmianie położenia o określony kąt albo układu optycznego w stosunku do pojazdu, albo żarówki w stosunku do układu optycznego. W każdym przypadku muszą być możliwe jedynie dwa dokładnie określone położenia, z których każde odpowiada jednemu kierunkowi ruchu, lewostronnemu albo prawostronnemu, przy czym położenia pośrednie muszą być wykluczone. Jeżeli żarówka może być zamontowana w dwóch różnych położeniach, części przeznaczone do mocowania żarówek do odbłyśnika muszą być tak zaprojektowane i wyprodukowane w taki sposób, aby żarówka w obu położeniach była utrzymywana tak samo dokładnie jak w przypadku reflektorów przeznaczonych tylko dla jednego kierunku ruchu. Zgodność z tymi wymogami musi być weryfikowana naocznie, gdy jest to niezbędne, poprzez próbne zainstalowanie.

2.5. Jedynie w odniesieniu do reflektorów wyposażonych w jednożanikową żarówkę halogenową: w odniesieniu do reflektorów światła drogowego i światła mijania, które są wyposażone w mechaniczne, elektromechaniczne albo inne urządzenie do zmiany świateł z jednych na drugie [3], muszą być zbudowane tak, aby:

2.5.1. urządzenie jest na tyle wytrzymałe, aby bez szkody przejść 50000cykli pracy pomimo wibracji, którym może być poddane w normalnej eksploatacji;

2.5.2. w przypadku uszkodzenia możliwe jest automatycznie przełączenie się na światło mijania;

2.5.3. musi stale zapewniać emisję albo światła drogowego, albo światła mijania bez żadnej możliwości zatrzymania się mechanizmu w położeniu pośrednim;

2.5.4. użytkownik nie może zmieniać, przy pomocy zwykłych narzędzi, kształtu ani położenia części ruchomych.

2.6. Należy przeprowadzić badania uzupełniające zgodnie z wymaganiami dodatku 2 dla zapewnienia, aby podczas eksploatacji nie występowały żadne nadmierne zmiany parametrów fotometrycznych.

2.7. Jeżeli klosz reflektora jest wykonany z tworzywa sztucznego, należy przeprowadzić badania zgodnie z wymaganiami dodatku 3.

3. OŚWIETLENIE

3.1. Przepisy ogólne

3.1.1. Reflektory muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby zamontowane w nich żarówki H1, H2, H3, HB3 HB4, H7 i/lub H4 emitowały nieoślepiające odpowiednie natężenie światła mijania i dobre światło drogowe.

3.1.2. Natężenie światła wytwarzane przez reflektor należy sprawdzić na pionowym ekranie pomiarowym ustawionym w odległości 25 m przed reflektorem i pod kątem prostym do jego osi (patrz dodatek 1).

3.1.3. W celu zbadania reflektora należy stosować żarówkę(-ki) standardowa(-we) (wzorcową(-we)) zaprojektowaną(-ne) dla napięcia znamionowego 12 V. Podczas badania reflektora napięcie na stykach żarówki musi być ustawione w taki sposób, aby osiągnięte zostały poniższe wartości:

Żarówka | Przybliżony pobór mocy (w V) dla celów pomiarowych | Natężenie światła w lumenach |

H1 | 12 | 1150 |

H2 | 12 | 1300 |

H3 | 12 | 1100 |

HB3 | 12 | 1300 |

HB4 | 12 | 825 |

H7 | 12 | 1100 |

H4 światła mijania światła drogowe | 12 12 | 7501250 |

Reflektor uznaje się za akceptowalny, jeżeli spełnia on wymagania fotometryczne przy zastosowaniu przynajmniej jednej żarówki standardowej (wzorcowej) o napięciu 12 V, która może być dostarczona wraz z reflektorem.

3.1.4. Wymiary określające położenie żarnika we wnętrzu 12-Woltowej żarówki standardowej (wzorcowej), są przedstawione w odpowiednim dokumentu danych załącznika 4.

3.1.5. Bańka żarówki standardowej (wzorcowej) musi być takiego optycznie kształtu i takiej jakości, aby nie występowało niekorzystne dla odbicia i załamania rozchodzenie się światła. Zgodność z tym wymaganiem musi być sprawdzana poprzez dokonanie pomiaru rozchodzenia się światła, które ma miejsce, jeżeli żarówka standardowa (wzorcowa) jest zainstalowana w reflektorze standardowym.

3.2. Przepisy dotyczące światła mijania

3.2.1. Światło mijania musi tworzyć na tyle rozpoznawalną granicę światła-cienia, aby za jej pomocą możliwe było dobre ustawienie. Granica światła-cienia na stronie, która znajduje się naprzeciw tego kierunku ruchu, dla którego przewidziany jest reflektor, musi tworzyć poziomą linię prostą; na drugiej stronie nie może przebiegać powyżej załamanych linii H—V, H1—H4, które są tworzone przez linie prostą HV—H1, która przebiega pod kątem 45° do prostej poziomej H1—H4, która przebiega 25 cm ponad linią poziomą h—h, ani też powyżej linii prostej poziomej HV—H3 nachylonej pod kątem 15o powyżej poziomej (patrz dodatek 1). Granica światła-cienia, która jednocześnie wychodzi ponad linię HV—H2 i linię H2—H4i jest tworzona z kombinacji obydwu wyżej wymienionych możliwości, nie jest w żadnym wypadku dopuszczalna.

3.2.2. Reflektor musi być ustawiony w taki sposób, aby:

3.2.2.1. w przypadku gdy reflektory spełniają jedynie wymagania dla ruchu prawostronnego granica światła-cienia przebiegała poziomo na lewej stronie, w przypadku gdy reflektory spełniają jedynie wymagania dla ruchu lewostronnego, poziomo na prawej stronie ekranu pomiarowego [4];

3.2.2.2. ta pozioma część granicy światła-cienia znajdowała się na ekranie pomiarowym 25 cm poniżej linii h—h (patrz dodatek 1);

3.2.2.3. kolano granicy światła-cienia znajdowało się na linii V—V [5].

3.2.3. przy takim ustawianiu reflektor, którego dotyczy homologacja dla światła mijania [6], musi spełniać jedynie wymagania określone w ppkt 3.2.5—3.2.7 i 3.3.

3.2.4. Jeżeli reflektor ustawiony zgodnie z powyższymi danymi nie spełnia wymagań ppkt 3.2.5—3.2.7. i 3.3, ustawienie reflektora może zostać zmienione pod warunkiem, że oś wiązki światła zostanie przesunięta w bok — w prawo lub w lewo o najwyżej 1° (= 44 cm) [7]. Dla ułatwienia ustawienia przy pomocy granicy światła-cienia, reflektor może być częściowo osłonięty w celu wyostrzenia granicy światła-cienia.

3.2.5. Wartości natężenia światła na ekranie uzyskane z reflektora światła mijania muszą spełniać następujące wymagania:

Punkt na ekranie pomiarowym | Natężenie światła, w luksach |

Reflektory do ruchu prawostronnego | Reflektory do ruchu lewostronnego |

| | | |

Pkt | B 50 L | Pkt | B 50 R | ≤ 0,4 |

Pkt | B 75 R | Pkt | B 75 L | ≥ 12 |

Pkt | B 75 L | Pkt | B 75 R | ≤ 12 |

Pkt | B 50 L | Pkt | B 50 R | ≤ 15 |

Pkt | B 50 R | Pkt | B 50 L | ≥ 12 |

Pkt | B 50 V | Pkt | B 50 V | ≥ 6 |

Pkt | B 25 L | Pkt | B 25 R | ≥ 2 |

Pkt | B 25 R | Pkt | B 25 L | ≥ 2 |

Wszystkie punkty w obrębie strefy III | ≤ 0,7 |

Wszystkie punkty w obrębie strefy IV | ≥ 3 |

Wszystkie punkty w obrębie strefy I | ≤ 2 × (E50 R i E50 L) [8] |

3.2.6. W strefach I, II, III i IV nie mogą istnieć żadne boczne różnice oświetlenia powodujące niekorzystne skutki dla dobrej widoczności.

3.2.7. Wartości natężenia światła w zakresach "A" i "B" winny być, jak to przedstawiono na rysunku C w załączniku IV, sprawdzone poprzez pomiar wartości fotometrycznych w punktach od 1—8 tego rysunku; wartości te muszą zawierać się w następujących granicach:

- 0,7 luksów ≥ 1, 2, 3, 7 ≥ 0,1 luksów

- 0,7 luksów ≥ 4, 5, 6, 8 ≥ 0,2 luksów.

3.2.8. Reflektory zaprojektowane, aby spełniać wymagania dla ruchu prawostronnego i ruchu lewostronnego, muszą dla obu ustawień układu optycznego albo żarówki spełniać wyżej określone wymagania odpowiadające określonemu kierunkowi ruchu.

3.3. Przepisy dotyczące światła drogowego

3.3.1. W przypadku reflektorów światła mijania i światła drogowego na ekranie pomiarowym należy dokonywać pomiaru natężenia światła emitowanego przez światło drogowe przy takim samym ustawieniu jak w przypadku pomiarów przeprowadzanych zgodnie z wymaganiami ppkt 3.2.5—3.2.7. W przypadku reflektorów światła drogowego ustawienie jest takie, aby obszar maksymalnego natężenia światła znajdował się w punkcie przecięcia linii h—h i V—V. Taki reflektor winien odpowiadać jedynie wymaganiom określonym w ppkt 3.3.

3.3.2. Natężenie światła uzyskane na ekranie pomiarowym z reflektora światła drogowego musi spełniać następujące wymagania:

3.3.2.1. punkt przecięcia (HV) linii h—h i V—V musi znajdować się w obrębie izoluksy dla 90 % maksymalnego natężenia światła. Ta wartość maksymalna (Emax) nie może być mniejsza niż 48 luksów oraz w żadnym przypadku przekraczać 240 luksów. Ponadto, w przypadku kombinowanych świateł mijania i świateł drogowych, ta wartość maksymalna nie może być wyższa niż szesnastokrotność natężenia światła z reflektora światła mijania, zmierzona w punkcie 75 R (lub 75 L).

3.3.2.1.1. maksymalną wartość natężenia światła (lmax) z reflektora światła drogowego, wyrażoną w tysiącach kandeli, otrzymuje się według następującego wzoru:

lmax = 0,625 Emax

3.3.2.1.2. znak odniesienia (lmax) wskazujący maksymalne natężenie światła i określony w ppkt 1.6, winien być obliczany według następującej formuły:

l'

=

l

= 0,208 E

wartość tę należy zaokrąglić do najbliższej z następujących liczb: 7,5; 10; 12,5; 17,5; 20; 25; 27,5; 30; 37,5; 40; 45; 50.

3.3.2.2. Wychodząc z punktu HV, natężenie światła w kierunku poziomym w prawo i w lewo, aż do odległości 1,125 m nie może być niższe niż 24 luksów oraz do odległości 2,25 m nie niższe niż 6 luksów.

3.4. Wartości natężenia światła na ekranie pomiarowym określone w ppkt 3.2.5—3.2.7 i 3.3 muszą być mierzone za pomocą odbiornika optycznego, którego skuteczna powierzchnia znajduje się w obrębie kwadratu o długości boków 65 mm.

4. POMIAR OŚLEPIANIA

Należy mierzyć oślepianie powodowane przez reflektor światła mijania.

5. REFLEKTOR WZORCOWY

5.1. Za reflektor wzorcowy uznaje się reflektor jeżeli:

5.1.1. spełnia powyższe wymagania dotyczące homologacji,

5.1.2. posiada skuteczną średnicę wynoszącą przynajmniej 160 mm,

5.1.3. za pomocą żarówki standartowej, w różnych punktach i różnych strefach określonych w ppkt 3.2.5, natężenie światła równe:

5.1.3.1. nie więcej niż 90 % wartości maksymalnych;

5.1.3.2. nie mniej niż 120 % wartości minimalnych określonym w tabeli zamieszczonej w ppkt 3.2.5.

6. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE KONTROLI, KTÓRE MOGĄ BYĆ PRZEPROWADZONE PRZEZ WŁAŚCIWY ORGAN PODCZAS SPRAWDZANIA ZGODNOŚCI PRODUKCJI ZGODNIE Z PPKT 5.1 ZAŁĄCZNIKA I

6.1. Dla wartości w pkt B 50 L (albo R) w strefie III maksymalne odchylenie może wynosić:

—B 50 L (albo R): | 0,2 luksów równoważne 20 % 0,3 luksów równoważne 30 % |

—Strefa III: | 0,3 luksów równoważne 20 % 0,45 luksów równoważne 30 % |

6.2. Dla światła mijania wartości w punkcie HV (z tolerancją 0,2 luksów), przewidziane w niniejszej dyrektywie, muszą być spełnione przynajmniej w jednym punkcie każdej płaszczyzny na ekranie pomiarowym (z odległości 25 m), który jest ograniczony przez okrąg o promieniu 15 cm wokół punktów B 50 L (albo R) (z tolerancją 0,1 luksów), 75 R (albo L), 50 R (albo L), 25 R i 25 L, oraz na całej powierzchni strefy IV, jednakże nie więcej niż 22,5 cm powyżej prostych przebiegających przez punkty 25 R i 25 L.

6.2.1. Jeżeli w przypadku światła drogowego punkt HV znajduje się w obrębie izoluksy 0,75 Emax, w odniesieniu do wartości fotometrycznych w każdym punkcie pomiarowym określonym ppkt 3.2.5 tego załącznika stosuje się tolerancję wynoszącą + 20 % dla wartości maksymalnej oraz −20 % dla wartości minimalnej, przy czym znak odniesienia nie jest uwzględniany.

6.3. Jeżeli wyniki opisanych powyżej badań nie spełniają tych wymogów, ustawienie reflektora może zostać zmienione, pod warunkiem, że oś wiązki światła nie ulegnie przesunięciu bocznemu o więcej niż 1° w prawo lub w lewo.

6.4. Reflektory wykazujące oczywiste wady nie są uwzględniane.

6.5. Znak odniesienia nie jest uwzględniany.

Dodatek 1

Ekran pomiarowy

Europejski reflektor wzorcowy

A. Reflektory dla ruchu prawostronnego

wymiary w mm

+++++ TIFF +++++

B. Reflektory dla ruchu lewostronnego

wymiary w mm

+++++ TIFF +++++

C. Punkty pomiarowe natężenia światła

+++++ TIFF +++++

Uwaga:

Rysunek C przedstawia punkty pomiarowe reflektorów przeznaczonych dla ruchu prawostronnego. Przy reflektorach przeznaczonych dla ruchu lewostronnego pkt 7 i 8 ulegają przesunięciu do odpowiednich położeń po prawej stronie rysunku.

Dodatek 2

Badanie stałości parametrów fotometrycznych reflektorów podczas eksploatacji

BADANIE KOMPLETNYCH REFLEKTORÓW

Jeżeli parametry fotometryczne są zmierzone zgodnie z wymaganiami niniejszej dyrektywy, w punkcie Emax dla światła drogowego oraz w pkt HV, 50 R, B 50 L (albo HV, 50 L, B 50 R w przypadku reflektorów przeznaczonych do stosowania w ruchu lewostronnym) dla światła mijania należy badać próbkę kompletnego reflektora pod kątem stałości wartości fotometrycznych w czasie eksploatacji. Przez "kompletny reflektor" rozumie się całość reflektora łącznie z okalającymi go częściami oraz żarówkami, które mogą mieć wpływ na rozpraszanie energii cieplnej.

1. BADANIE STAŁOŚCI PARAMETRÓW FOTOMETRYCZNYCH

Badania są przeprowadzane w suchym i bezwietrznym środowisku w temperaturze otoczenia od 23 °C ± 5 °C, przy czym kompletny reflektor należy umieścić na takiej podstawie, która odzwierciedla jego prawidłowe zainstalowanie w pojeździe.

1.1. Czysty reflektor

Reflektor winien być, jak opisano w ppkt 1.1.1, przez 12 godzin w użyciu i sprawdzony jak przewidziano w ppkt 1.1.2.

1.1.1. Procedura badań

Reflektor należy używać przez czas określony w przepisach w następujący sposób:

1.1.1.1. a) w każdym przypadku, gdy zatwierdzeniu ma podlegać tylko jedna z funkcji (światło mijania albo światło drogowe), włączony jest odpowiedni żarnik lampy na wskazany czas [1],

b) w przypadku reflektorów zespolonych światła mijania i światła drogowego (żarówki dwużarnikowe albo dwie żarówki):

- jeżeli wnioskodawca oświadcza, że reflektor ma być eksploatowany każdorazowo z włączonym żarnikiem [2], badanie przeprowadzone zostaje zgodnie z tym warunkiem, przy czym każda przewidziana funkcja jest włączana kolejno przez połowę czasu określonego w ppkt 1.1 [3],

- we wszystkich innych przypadkach [4] [5] reflektor jest poddany poniższej procedurze tak często, aż osiągnięty zostanie wskazany czas:

- 15 minut, włączony żarnik światła mijania

- 5 minut, włączone wszystkie żarniki ,

c) w przypadku zgrupowanych funkcji oświetleniowych wszystkie poszczególne funkcje muszą być włączone jednocześnie na czas określony dla poszczególnych funkcji oświetleniowych a), uwzględniając także korzystanie z funkcji zespolonych b), zgodnie ze specyfikacjami producenta.

1.1.1.2. Napięcie badawcze

Napięcie należy ustawić zgodnie z załącznikiem IV na poziomie 90 % maksymalnej mocy. Stosowana moc musi w każdym przypadku być zgodna z odpowiednią wartością żarówki o napięciu znamionowym 12 V, poza przypadkami, kiedy wnioskujący o homologację podaje, że reflektor może być eksploatowany przy innym napięciu. W tym ostatnim przypadku badanie przeprowadzane jest za pomocą żarówki, której moc jest najwyższa możliwa do zastosowania.

1.1.2. Wyniki badania

1.1.2.1. Badanie poprzez oględziny

Jeżeli reflektor jest ustabilizowany w stosunku do temperatury otoczenia, klosz reflektora i zewnętrzny klosz, jeśli istnieje, muszą być oczyszczone za pomocą czystej, wilgotnej szmatki. Wtedy poprzez oględziny musi być ustalone, że nie są widoczne żadne uszkodzenia, odkształcenia, zarysowania i zmiany barwy zarówno na kloszu reflektora jak również, o ile taki istnieje, na zewnętrznym kloszu reflektora.

1.1.2.2. Badanie fotometryczne

W celu spełnienia wymagań niniejszej dyrektywy, muszą zostać zbadane wartości fotometryczne w następujących punktach:

Światło mijania:

- 50 R — B 50 L — HV w przypadku reflektora przeznaczonego do ruchu prawostronnego,

- 50 L — B 50 R — HV w przypadku reflektora przeznaczonego do ruchu lewostronnego.

Światło drogowe:

- Punkt Emax.

Dalsze ustawianie może być podejmowane w celu uwzględnienia zniekształceń urządzeń przeznaczonych do montowania w nich reflektorów poprzez działanie ciepła (zmiana położenia linii granicy światła-cienia jest zgodna z punktem 2 niniejszego dodatku).

Dopuszczalne jest odchylenie wynoszące 10 % pomiędzy parametrami fotometrycznymi a wartościami zmierzonymi przed dopuszczeniem do badań, włącznie z tolerancjami procedury fotometrycznej.

1.2. Reflektor zabrudzony

Po zakończeniu badania przeprowadzonego zgodnie z ppkt 1.1 reflektor, po przygotowaniu jak przewidziano w ppkt 1.2.1, musi być, jak opisano w ppkt 1.1.1, używany przez godzinę, a następnie sprawdzony, jak przewidziano w ppkt 1.1.2.

1.2.1. Przygotowanie reflektora

1.2.1.1. Mieszanina badawcza

Mieszanina, która ma być naniesiona na reflektor, składająca się z wody i czynnika zanieczyszczającego, musi zawierać dziewięć części (w masie) piasku kwarcowego o rozmiarze ziaren od 0 do 100 µm, jednej części (w masie) roślinnego pyłu węglowego o wielkości cząsteczek pomiędzy 0 i 100 µm, 0,2 części (w masie) NaCMC [6] oraz stosownej ilości wody destylowanej, której przewodnictwo, dla celów tego badania, wynosi poniżej 1 mS/m.

Mieszanina nie może być starsza niż 14 dni.

1.2.1.2. Nanoszenie mieszaniny badawczej na reflektor

Mieszanina badawcza winna być nanoszona na całą powierzchnię emitującą światło reflektora, a następnie pozostawiona do wyschnięcia. Czynności te należy powtórzyć, aż wartość natężenia światła spadnie do poziomu 15—20 % wartości, które pierwotnie zostały zmierzone dla każdego z poniższych punktów w warunkach określonych w pkt 1:

- Emax dla wiązki światła z reflektora światła mijania/drogowego,

- Emax dla wiązki światła z reflektora jedynie światła drogowego,

- 50 R i 50 V [7] jedynie ze światła mijania, przeznaczonego dla ruchu prawostronnego,

- 50 R i 50 V jedynie ze światła drogowego, przeznaczonego dla ruchu lewostronnego.

1.2.1.3. Urządzenie pomiarowe

Urządzenie pomiarowe musi być równoważne takiemu, które jest stosowane do badań homologacyjnych. W celu przeprowadzenia sprawdzenia fotometrycznego należy stosować żarówkę standardową (wzorcową).

2. BADANIA ZMIANY POŁOŻENIA PIONOWEGO LINII GRANICY ŚWIATŁA-CIENIA POD WPŁYWEM CIEPŁA

Badanie to polega na zweryfikowaniu czy przesunięcie pionowe linii granicy światła-cienia pod wpływem ciepła w przypadku światła mijania podczas eksploatacji nie przekracza określonej wartości.

Reflektor badany zgodnie z pkt 1 musi być poddany badaniu zgodnie z ppkt 2.1 bez wyjmowania go z oprawy badawczej ani nie zmieniając jego położenia względem tej oprawy.

2.1. Badanie

Badanie należy przeprowadzać w suchym i bezwietrznym otoczeniu w temperaturze od 23 °C ±5 °C.

Reflektor światła mijania należy eksploatować przy zastosowaniu żarówki produkowanej seryjnie, która była rozgrzewana przez czas przynajmniej jednej godziny bez wyjmowania jej z oprawy badawczej ani nie zmieniając jej położenia względem tej oprawy. (Dla potrzeb tego badania napięcie musi być ustawione na poziomie określonym w ppkt 1.1.1.2). Położenie linii granicy światła-cienia w jej części poziomej (pomiędzy VV a pionową linią przechodzącą przez punkt B 50 R w przypadku ruchu lewostronnego albo B 50 L w przypadku ruchu prawostronnego) musi być weryfikowane po 3 minutach (r3) oraz po 60 minutach (r60) po okresie funkcjonowania światła.

Pomiar wyżej opisanych zmian położenia linii granicy światła-cienia jest przeprowadzany przy zastosowaniu dowolnej metody, która wykazuje akceptowalną dokładność i pozwala na uzyskanie odtwarzalnych wyników.

2.2. Wyniki badania

Δr

=

r3 − r60, która została stwierdzona w reflektorze, nie przekracza 1,0 mrad (Δr1 ≤ 1,0 mrad).

2.2.1. Jednakże jeżeli wartość ta przekracza jednak 1,0 mrad, ale nie jest większa niż 1,5 mrad (1,0 mrad < Δr1 ≤ 1,5 mrad), należy zbadać drugi reflektor jak opisano w ppkt 2.1, po poddaniu go kolejno trzykrotnemu badaniu, według niżej opisanych cykli, w celu ustabilizowania położenia części mechanicznych reflektora na bazie reprezentatywnej dla poprawnej instalacji reflektora w pojeździe:

- Działanie światłą mijania przez jedną godzinę (napięcie winno być wyregulowane jak określone w ppkt 1.1.1.2)

- Czas trwania badania jedna godzina.

Typ reflektora uważa się za akceptowalny, jeżeli średnia wartość absolutnych wartości Δr1 zmierzonych na pierwszej próbce i Δr11 zmierzonych na drugiej próbce, jest nie większa niż 1,0 mrad.

Δr

+ Δr

≤ 1,0 mrad

Dodatek 3

Wymagania dotyczące reflektorów wyposażonych w klosze z tworzywa sztucznego oraz badania klosza albo materiału oraz kompletnych reflektorów przeznaczonych do badania

1. WYMAGANIA OGÓLNE

1.1. Zgodnie z ppkt 2.4 załącznika I przedkładane próbki muszą odpowiadać przepisom ppkt 2.1—2.5 niniejszego dodatku.

1.2. Obydwa przedkładane kompletne reflektory do badań wyposażone w klosze z tworzywa sztucznego muszą pod względem tworzywa, z którego wykonane są klosze, spełniać wymagania podane w ppkt 2.6 niniejszego dodatku.

1.3. Klosze do badań wykonane z tworzywa sztucznego albo na próbki materiału, łącznie z odbłyśnikiem, do którego zostają umocowane, (gdy jest to właściwe) są poddawane badaniom homologacyjnym w porządku chronologicznym podanym w tabeli A zamieszczonej w dodatku 3.1.

1.4. Jednakże jeżeli producent reflektora może dowieść, że produkt pomyślnie przeszedł badania przewidziane w ppkt 2.1—2.5 albo badania równoważne zgodne z inną dyrektywą, badania te nie muszą być powtarzane, obligatoryjne są jedynie badania, o których mowa w dodatku 3.1, tabela B.

2. BADANIA

2.1. Odporność na zmiany temperatury

2.1.1. Badania

Trzy nowe próbki (kloszy) są poddane pięciu cyklom zmiennej temperatury i zmiennej wilgotności (HR = wilgotność względna), zgodnie z następującym programem:

- 3 godziny w temperaturze 40 °C ± 2 °C i 85—90 % HR powietrza;

- 1 godzinę w temperaturze 23 °C ± 5 °C i 60—75 % HR powietrza;

- 15 godzin w temperaturze −30 °C ± 2 °C;

- 1 godzinę w temperaturze 23 °C ± 2 °C i 60—75 % HR powietrza;

- 3 godziny w temperaturze 80 °C ± 2 °C;

- 1 godzinę w temperaturze 23 °C ± 5 °C i 60—75 % HR powietrza;

Przed tym badaniem próbki muszą być, przez czas przynajmniej czterech godzin, wystawione na działanie temperatury 23 °C ± 5 °C i 60—75 % HR powietrza.

Uwaga:

Okresy przewidziane na przejście z jednej temperatury do muszą być utrzymywane w odstępach jednogodzinnych przy temperaturze od 23 °C ± 5 °C, w celu uniknięcia szoku termicznego.

2.1.2. Pomiary fotometryczne

2.1.2.1. Metoda

Pomiary fotometryczne należy przeprowadzać na próbach przed i po badaniu.

Pomiary te należy przeprowadzać za pomocą światłą wzorcowego w następujących punktach:

B 50 L i 50 R w przypadku reflektora światła mijania dla światła mijania albo światła mijania/światła drogowego (B 50 R i 50 L w przypadku reflektorów dla ruchu lewostronnego) względnie B 50 i B 50 R/L w przypadku symetrycznego reflektora światła mijania;

Emax reflektora światła drogowego dla światła drogowego albo światła mijania/światła drogowego;

HV i Emax strefy D dla przedniego światła przeciwmgielnego.

2.1.2.2. Wyniki

Zmiany wartości fotometrycznych zmierzonych dla każdej próbki ustalone przed i po każdym badaniu nie mogą, przy uwzględnieniu tolerancji procedury fotometrycznej, przekraczać 10 %.

2.2. Odporność na czynniki atmosferyczne i chemiczne

2.2.1. Odporność na czynniki atmosferyczne

Trzy nowe próbki (klosze albo materiał przeznaczony do badań) należy wystawić na działanie promieniowania ze źródła, którego spektralne rozchodzenie się energii odpowiada wartościom rozchodzenia się energii ciała czarnego w temperaturze pomiędzy 5500K i 6000K. Pomiędzy źródłem a próbkami muszą zostać umieszczone odpowiednie filtry, aby promieniowanie o długości fali mniejszej niż 295 nm i większej niż 2500 nm było możliwie maksymalnie osłabione. Próbki są poddawane promieniowaniu energią o wartości 1200W/m2 ± 200 W/m2 na czas, który jest tak określony, aby energia promieniowania, którą wchłaniają, wynosiła 4500MJ/m2 ± 200 Mj/m2. Temperatura w obrębie urządzenia badawczego, która jest mierzona na czarnej płycie, znajdującej się na tej samej wysokości co próbki, musi wynosić 50 °C ± 5 °C. W celu zapewnienia równomiernego napromieniowania, próbki muszą obracać się wokół źródła promieniowania z od 1 do 5 1/min.

Próbki należy spryskiwać wodą destylowaną o przewodnictwie mniejszym niż 1 mS/m w temperaturze 23 °C ± 5 °C w następującym cyklu:

—spryskiwanie: | 5 minut |

—suszenie: | 25 minut. |

2.2.2. Odporność na czynniki chemiczne

Po przeprowadzeniu badania opisanego w ppkt 2.2.1 i pomiarów opisanych w ppkt 2.2.3.1 powierzchnia zewnętrzna tych trzech próbek jest pokrywana w sposób określony w ppkt 2.2.2.2 mieszaniną określoną w ppkt 2.2.2.1.

2.2.2.1. Mieszanina badawcza

Mieszanina badawcza składa się w 61,5 % z n-heptanu, w 12,5 % z toluenu, w 7,5 % tetrachlorku etylu, w 12,5 % z trichloroetylenu i w 6 % z ksylenu (procenty objętości).

2.2.2.2. Nanoszenie mieszaniny badawczej

Kawałek materiału bawełnianego (ISO 105) należy nasączyć mieszaniną określoną w ppkt 2.2.2.1 aż do nasycenia i przed upływem 10 sekund przyłożyć na 10 minut na zewnętrzną powierzchnię próbki, dociskając z siłą 50 N/cm2, która odpowiada sile 100 N przyłożonej na powierzchnię badaną 14 mm × 14 mm.

W czasie tych 10 minut materiał jest ponownie nasączany mieszaniną, aby skład nanoszonej cieczy przez cały czas trwania badania odpowiadał wskazanej mieszaninie badawczej.

Podczas nanoszenia nacisk wywierany na próbkę może być wyrównywany, aby zapobiec powstawaniu rys.

2.2.2.3. Czyszczenie

Po naniesieniu mieszaniny badawczej próbki muszą być wysuszone na powietrzu, po czym są myte za pomocą roztworu opisanego w ppkt 2.3. (odporność na detergenty) o temperaturze od 23 °C ± 5 °C.

Następnie wzory są starannie spłukiwane za pomocą wody destylowanej, która w temperaturze od 23 °C ± 5 °C nie zawiera więcej zanieczyszczeń niż 0,2 %, po czym są wycierane miękką szmatką.

2.2.3. Wyniki

2.2.3.1. Po zbadaniu odporności na warunki atmosferyczne, powierzchnia wzorów nie może wykazywać żadnych rys, zarysowań, części odłamanych i zniekształconych, a średnia wartość zmiany stopnia transmisji światła

Δt =

T

− T

T

,

która została zmierzona na trzech próbkach zgodnie z procedurą opisaną w dodatki 3.2 do niniejszego załącznika, nie może być większa niż 0,020 (Δtm ≤ 0,020).

2.2.3.2. Po przeprowadzeniu badania odporności na czynniki chemiczne, próbki nie mogą wykazywać śladów przebarwienia chemicznego, które może powodować zmianę rozchodzenia się światła, którego średnia wartość zmiany

Δd =

T

− T

T

,

która została zmierzona na trzech próbkach zgodnie z procedurą opisaną w ppkt 3.2, nie może przekraczać 0,020 (Δdm ≤ 0,020).

2.3. Odporność na detergenty i węglowodory

2.3.1. Odporność na detergenty

Powierzchnia zewnętrzna trzech próbek (szyby przednie albo próbki materiału) podgrzewane są do temperatury od 50 °C ± 5 °C i przez pięć minut zanurzane w mieszaninie utrzymywanej w temperaturze 23 °C ± 5 °C, która w 99 częściach składa się z wody destylowanej zawierającej więcej niż 0,02 % zanieczyszczeń oraz z jednej części alkiloarylosulfonianu.

Po przeprowadzeniu badania próbki są suszone w temperaturze od 50 °C ± 5 °C. Powierzchnia próbek jest czyszczona przy pomocy wilgotnej szmatki.

2.3.2. Odporność na węglowodory

Zewnętrzna powierzchnia tych trzech próbek jest następnie lekko pocierana przez jedną minutę bawełnianą szmatką nasączoną mieszaniną składającą się w 70 % z n-heptanu i 30 % z toluenu (% objętościowe), a następnie suszona na wolnym powietrzu.

2.3.3. Wyniki

Po pomyślnym przeprowadzeniu powyższych dwóch badań, średnia wartość zmian przepuszczalności światła

Δt =

T

− T

T

,

która została zmierzona na tych trzech próbkach zgodnie z procedurą opisaną w dodatku 3.2 do niniejszego załącznika, nie może przekraczać 0,010 (Δtm ≤ 0,010).

2.4. Odporność na szkodliwe działania mechaniczne

2.4.1. Metoda szkodliwego działania mechanicznego

Zewnętrzne powierzchnie trzech nowych próbek (kloszy) są poddawane jednolitemu badaniu na szkodliwe działania mechaniczne metodą opisaną w dodatku 3.3 do niniejszego załącznika.

2.4.2. Wyniki

Po tym badaniu, zmiany:

w przepuszczalności światła:

Δt =

T

− T

T

i rozproszeniu:

Δd =

T

− T

T

są mierzone zgodnie z procedurą opisaną w dodatku 3.2 do niniejszego załącznika w obszarze określonym w ppkt 2.2.4. Średnia wartość dla tych trzech próbek musi wynosić:

- Δtm ≤ 0,100

- Δdm ≤ 0,050.

2.5. Badanie przyczepności powłok, o ile występują

2.5.1. Przygotowanie próbki

Na powłoce klosza, na powierzchni o wymiarach 20 mm × 20 mm, za pomocą żyletki albo igły nacina się kraciasty wzór, którego kwadraty mają wymiary około 2 mm × 2 mm. Nacisk wywierany na żyletkę albo na igłę musi być tak silny, aby nacięta została przynajmniej powłoka.

2.5.2. Opis badania

Należy nanieść przylepny pasek o sile przylegania wynoszącej 2 N/ (cm szerokości) ± 20 %, która została zmierzona w normalnych warunkach określonych w dodatku 3.4 do niniejszego załącznika. Pasek przylepny, który musi mieć szerokość przynajmniej 25 mm, jest przyciskany do powierzchni przygotowanej zgodnie z ppkt 2.5.1 przez pięć minut.

Następnie koniec paska przylepnego należy obciążyć w taki sposób, że siła przylegania do przedmiotowej powierzchni jest równoważona przez siłę, która działa prostopadle do tej powierzchni. W tej fazie pasek przylepny jest odrywany ze stałą prędkością 1,5 m/s ± 0,2 m/s.

2.5.3. Wyniki

Na powierzchni, na której znajduje się kraciasty wzór, nie może istnieć żadne istotne uszkodzenie. Uszkodzenia w punktach przecięcia kwadratów i krawędzi nacięć są dopuszczalne, o ile uszkodzona powierzchnia nie jest większa niż 15 % powierzchni, na której znajdują się kraciaste nacięcia.

2.6. Badania kompletnych reflektorów wyposażonych w klosze z tworzywa sztucznego

2.6.1. Odporność powierzchni klosza na szkodliwe działania mechaniczne

2.6.1.1. Badania

Badanie próbki nr 1 klosza światła należy przeprowadzać zgodnie z powyższą ppkt 2.4.1.

2.6.1.2. Wyniki

Po przeprowadzeniu badania wyniki pomiarów fotometrycznych przeprowadzonych na reflektorze, zgodnie z niniejszą dyrektywą, nie mogą być wyższe niż wartości maksymalne określone w punktach B 50 L i HV o więcej niż 30 % oraz nie mogą być niższe niż określone dla pkt 75 R wartości minimalne o więcej niż 10 % (w przypadku ruchu lewostronnego są to odpowiednio pkt B 50 R, HV i 75 L). W odniesieniu do symetrycznego światła mijania bierze się pod uwagę pkt B 50 i HV.

2.6.2. Badanie przyczepności powłok, jeżeli występują

Klosz próbki światła nr 2 jest poddawany badaniu opisanemu w ppkt 2.5.

3. SPRAWDZANIE ZGODNOŚCI PRODUKCJI

3.1. W odniesieniu do materiałów stosowanych do produkcji kloszy, w przypadku reflektorów pochodzących z jednej serii, przyjmuje się, iż spełniają one przepisy niniejszej dyrektywy, jeżeli:

3.1.1. Po przeprowadzeniu badania odporności na czynniki chemiczne oraz badania odporności detergenty oraz na węglowodory powierzchnia zewnętrzna próbki nie wykazuje żadnych rys, zarysowań, odłamanych części ani zniekształceń, które są widoczne gołym okiem (patrz ppkt 2.2.2, 2.3.1 i 2.3.2);

3.1.2. Po przeprowadzeniu badania opisanego w ppkt 2.6.1.1 wartości fotometryczne w punktach pomiarowych określone w ppkt 2.6.1.2. znajdują się w obrębie granic, które są przewidziane w niniejszej dyrektywie dla określenia zgodności produkcji.

3.2. Jeżeli wyniki badania nie odpowiadają wymaganiom, badanie musi być powtórzone wybiórczo na innej wybranej próbce reflektora.

Dodatek 3.1

Chronologiczny porządek przeprowadzania badań zatwierdzających

A. Badania tworzyw sztucznych (klosze lub materiał przeznaczony do badania, dostarczone zgodnie z ppkt 1.2.4 załącznika I)

Próbki | Klosze lub próbki tworzywa | Klosze |

Nr próbki | Nr próbki |

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |

1.1.Ograniczone własności fotometryczne (2.1.2) | | | | | | | | | | × | × | × | |

1.1.1.Zmiana temperatury (2.1.1) | | | | | | | | | | × | × | × | |

1.2.Ograniczone własności fotometryczne (2.1.2) | | | | | | | | | | × | × | × | |

1.2.1.Pomiar przepuszczalności | × | × | × | × | × | × | × | × | × | | | | |

1.2.2.Pomiar rozproszenia | × | × | × | | | | × | × | × | | | | |

1.3.Czynnik atmosferyczny (2.2.1) | × | × | × | | | | | | | | | | |

1.3.1.Pomiar przepuszczalności | × | × | × | | | | | | | | | | |

1.4.Czynnik chemiczny (2.2.2) | × | × | × | | | | | | | | | | |

1.4.1.Pomiar rozproszenia | × | × | × | | | | | | | | | | |

1.5.Detergenty (2.3.1) | | | | × | × | × | | | | | | | |

1.6.Węglowodory (2.3.2) | | | | × | × | × | | | | | | | |

1.6.1.Pomiar przepuszczalności | | | | × | × | × | | | | | | | |

1.7.Detergenty (2.4.1) | | | | | | | × | × | × | | | | |

1.7.1.Pomiar przepuszczalności | | | | | | | × | × | × | | | | |

1.7.2.Pomiar rozproszenia | | | | | | | × | × | × | | | | |

1.8.Przyczepność (2.5) | | | | | | | | | | | | | × |

B. Badania kompletnych reflektorów (dostarczonych zgodnie z ppkt 1.2.3 załącznika I)

Tests | Kompletny reflektor |

Nr próbki |

1 | 2 |

2.1.Szkodliwe działanie (2.6.1.1) | × | |

2.2.Właściwości fotometryczne (2.6.1.2) | × | |

2.3.Przyczepność (2.6.2) | | × |

Dodatek 3.2.

Metody pomiaru rozproszenia i przepuszczalności światła

1. URZĄDZENIE (patrz rysunek)

Wiązka promieni kolimatora K z połowiczną dywergencją

= 17,4 × 10

rd

jest ograniczana przez diafragmę DT o otworze 6 mm, na przeciw której jest umieszczone stanowisko próbki.

Achromatyczny klosz skupiający L2, który jest skorygowany pod względem aberracji sferycznych, łączy diafragmę DT z odbiornikiem R; średnica klosza L2 musi być w taki sposób zmierzona, aby nie przesłaniała światła rozpraszanego przez próbkę w stożku o połowicznym kącie rozwarcia

= 14°

α

= 1°

i

α

= 12°

jest umieszczana w płaszczyźnie obrazu ogniskowej klosza L2.

Nieprzezroczysta cześć środkowa diafragmy jest niezbędna, aby wykluczyć światło, pochodzące bezpośrednio ze źródła światła. Musi istnieć możliwość odsuwania części środkowej diafragmy od wiązki światła w taki sposób, aby powracała ona dokładnie do swojej pozycji wyjściowej.

Odcinek L2 DT oraz długość ogniskowej F2 [1] klosza L2 muszą być wybrane w taki sposób, aby obraz DT w całości pokrywał odbiornik R.

Jeżeli dla początkowego strumienia światła przyjmuje się wartość 1000 jednostek, absolutna dokładność odczytu nie może być mniejsza niż 1 jednostka.

2. POMIARY

Dokonuje się odczytu następujących wartości:

Odczyt | na próbce | w środkowej części DD | Reprezentowana ilość |

T1 | nie | nie | Padający strumień światła w odczycie początkowym |

T2 | tak (przed badaniem) | nie | Strumień światła przepuszczony przez nowy materiał w zakresie 24 °C |

T3 | tak (po badaniu) | nie | Strumień światła przepuszczony przez badany materiał w zakresie 24 °C |

T4 | tak (przed badaniem) | tak | Strumień światła rozproszony przez nowy materiał |

T5 | Tak (po badaniu) | tak | Strumień światła rozproszony przez badany materiał |

+++++ TIFF +++++

Dodatek 3.3

Metoda badania natryskowego

1. URZĄDZENIE

1.1. Pistolet natryskowy

Stosowany pistolet natryskowy musi być wyposażony w dyszę o średnicy 1,3 mm, która umożliwia przepustowość cieczy 0,24 ± 0,02 l/minutę przy ciśnieniu roboczym 6,0 bar − 0, + 0,5 bar.

W takich warunkach roboczych ślad strumienia piasku na powierzchni, która jest poddawana szkodliwemu działaniu, z odległości 380 mm ± 10 mm od dyszy, musi mieć średnicę 170 mm ± 50 mm.

1.2. Mieszanina badawcza

Mieszanina badawcza składa się z:

- piasku kwarcowego o stopniu twardości 7 w skali twardości Mohsa, o wielkości ziaren od 0 do 0,2 mm i niemal normalnym ich rozkładem, przy czynniku kątowym wynoszącym od 1,8 do 2;

- wody, której stopień twardości nie przekracza 205 g/m3, do mieszaniny, która zawiera 25 g piasku na litr wody.

2. BADANIE

Powierzchnia zewnętrzna kloszy świateł jest jednorazowo lub kilkakrotnie poddawana działaniu strumienia piasku wytworzonego w wyżej opisany sposób. Strumień piasku musi być skierowany prawie prostopadle do badanej powierzchni.

Uszkodzenie jest badane na jednej lub kilku próbkach szkła, które jako próbki wzorcowe są umieszczone w pobliżu poddawanych badaniu kloszy. Mieszanina jest natryskiwana tak długo, aż zmierzona w sposób określony w dodatku 2 zmiana rozpraszania światła w badanej próbce albo próbkach wynosi:

Δd =

T

− T

T

= 0,0250 ± 0,0025

W celu dokonania sprawdzenia równomiernego uszkodzenia całej badanej powierzchni może być użytych kilka próbek wzorcowych.

Dodatek 3.4

Badanie przyczepności taśmy przylepnej

1. CEL

Niniejsza metoda pozwala określić, w normalnych warunkach, liniową siłę przyczepności taśmy przylepnej do płyty szklanej.

2. ZASADA

Pomiary siły, która jest niezbędna dla zerwania z płyty szklanej paska przylepnego pod kątem 90°.

3. SZCZEGÓLNE WARUNKI ATMOSFERYCZNE

Temperatura otoczenia musi wynosić 23 °C ± 5 °C, a wilgotność względna (WW) 65 % ± 15 %.

4. PRÓBKI PODDAWANE BADANIU

Przed badaniem rolka taśmy przylepnej zastosowanej w badaniu musi być kondycjonowana przez 24 godziny w przepisanych warunkach otoczenia (patrz ppkt 3 wyżej).

Z każdej rolki pobieranych jest do badania pięć próbek do badania o długości 400 mm każda. Te próbki są pobierane z każdej rolki po usunięciu pierwszych trzech warstw.

5. PROCEDURA

Badanie jest przeprowadzane w warunkach otoczenia sprecyzowanych w ppkt 3.

Pięć próbek do badania jest pobieranych z rolki, podczas, gdy taśma klejąca jest odwijana z rolki radialnie z prędkością około 300 mm/s, następnie w ciągu 15 sekund są one nanoszone w następujący sposób:

- Pasek przylepny jest nanoszony na płytę szklaną stopniowo poprzez ustawiczny ruch polegający na wzdłużnym gładzeniu powierzchni, bez nadmiernego nacisku, w taki sposób, aby nie pozostawiać pęcherzy powietrza pomiędzy taśmą i szklaną płytą;

- Płyta szklana z nałożonym na nią paskiem przylepnym przez 10 minut jest wystawiona na działanie przepisanych warunków atmosferycznych.

- Około 25 mm próbki do badania jest zdzierane z płyty w płaszczyźnie prostopadłej do osi próbki do badania.

- Płyta jest umocowywana, a luźna końcówka taśmy przylepnej jest zawinięta do tyłu o 90°. Siła ciągnienia jest przykładana w taki sposób, aby linie podziału pomiędzy paskiem przylepnym a płytą przebiegały prostopadle do kierunku działania tej siły i do płyty.

- Taśma jest odrywana z prędkością 300 mm/s, a zastosowana siła jest rejestrowana.

6. WYNIKI

Pięć uzyskanych wartości należy uporządkować w kolejności, a średnia wartość jest przyjmowana za wynik pomiaru. Wartość ta jest wyrażana w niutonach na centymetr szerokości taśmy przylepnej.

Dodatek 4

Dokument informacyjny dotyczący określonego typu reflektora asymetrycznego światła mijania i światła drogowego wyposażonego w żarówki halogenowe przeznaczonego do zastosowania w motocyklach oraz pojazdach trójkołowych

+++++ TIFF +++++

Dodatek 5

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK IV

ŻARÓWKI PRZEZNACZONE DO STOSOWANIA W POSIADAJĄCYCH HOMOLOGACĘ TYPU CZĘŚCI ŚWIATŁACH MOTOROWERÓW, MOTOCYKLI ORAZ POJAZDÓW TRÓJKOŁOWYCH

Dodatek 1 | Kategoria żarówki R2 |

Dodatek 2 | Kategoria żarówki H1 |

Dodatek 3 | Kategoria żarówki H2 |

Dodatek 4 | Kategoria żarówki H3 |

Dodatek 5 | Kategoria żarówki H4 |

Dodatek 6 | Kategoria żarówki HS1 |

Dodatek 7 | Kategoria żarówki HB3 |

Dodatek 8 | Kategoria żarówki HB4 |

Dodatek 9 | Kategoria żarówki H7 |

Dodatek 10 | Kategoria żarówki HS2 |

Dodatek 11 | Kategoria żarówki S1 i S2 |

Dodatek 12 | Kategoria żarówki S3 |

Dodatek 13 | Kategoria żarówki S4 |

Dodatek 14 | Kategoria żarówki P21W |

Dodatek 15 | Kategoria żarówki P21/5W |

Dodatek 16 | Kategoria żarówki R5W |

Dodatek 17 | Kategoria żarówki R10W |

Dodatek 18 | Kategoria żarówki T4W |

Dodatek 19 | Kategoria żarówki C5W |

Dodatek 20 | Kategoria żarówki C21W |

Dodatek 21 | Kategoria żarówki W3W |

Dodatek 22 | Kategoria żarówki W5W |

Dodatek 23 | Przykład usytuowania znaku homologacji żarówki |

Dodatek 24 | Centrum świetlne oraz kształty żarówek |

1. WNIOSEK O UDZIELENIE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI ŻARÓWKI

1.1. Wniosek o udzielenie homologacji typu części żarówki, który składany jest zgodnie z art. 3 dyrektywy 92/61/EWG, musi zawierać następujące szczegóły:

1.1.1. dostatecznie dokładne rysunki w trzech egzemplarzach, które umożliwiają określenie typu;

1.1.2. krótki opis techniczny;

1.1.3. pięć próbek dla każdej barwy, której dotyczy wniosek;

1.2. W przypadku żarówki, która wyróżnia się od typu już homologowanego jedynie poprzez markę lub nazwę handlową, wystarczy przedstawić:

1.2.1. oświadczenie producenta żarówek, że przedłożony typ żarówki, której kod homologacji także należy podać, jest identyczny (za wyjątkiem odmienności wytwórcy lub nazwy handlowej) i została wyprodukowana przez tego samego producenta co już homologowana żarówka;

1.2.2. dwie próbki z nowym oznaczeniem marki albo nazwą handlową.

2. DODATKOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE OZNAKOWANIA I ZNAKÓW NA ŻARÓWKACH

2.1. Żarówki przedstawione do homologacji typu muszą na trzonku albo na bańce (w tym ostatnim przypadku właściwości światła nie może zostać poważnie pogorszona) mieć umieszczone:

2.1.1. marka lub nazwę handlową wnioskodawcy;

2.1.2. napięcie znamionowe;

2.1.3. międzynarodowe określenie danej kategorii;

2.1.4. moc znamionową (w kolejności żarnik główny/żarnik wtórny w przypadku żarówek dwużarnikowych); te dane nie są konieczne, jeżeli stanowią część międzynarodowego określenia danej kategorii żarówki;

2.1.5. pole o wielkości wystarczającej do umieszczenia znaku homologacji;

2.2. Pole określone w ppkt 2.1.5 należy wskazać w rysunkach załączonych do wniosku o homologację typu.

2.3. Poza napisami określonymi w ppkt 2.1 mogą być umieszczane dalsze napisy, o ile nie wpływają one negatywnie na właściwości światła.

3. HOMOLOGACJA TYPU CZĘŚCI ŻARÓWKI

3.1. Jeżeli wszystkie próbki określonego typu żarówki, które przedkładane są zgodnie z ppkt 1.1.3 albo 1.2.2 spełniają wymagania niniejszego załącznika, homologacja typu jest udzielana.

3.2. W polu określonym w ppkt 2.1.5 należy, zgodnie z art. 8 dyrektywy 92/61/EWG, umieścić znak homologacji typu części.

3.3. Dodatek 23 do niniejszego załącznika podaje przykład umieszczenia znaku homologacji.

4. WYMAGANIA TECHNICZNE

4.1. Zastosowanie mają wymagania techniczne określone w ppkt 2.1. i pkt 3 rozporządzenia 37 EKG Narodów Zjednoczonych, które skonsolidowane w następującym dokumencie:

- poprawkę 2, zawierającą serie 02 i 03 zmian, sprostowanie 2 i uzupełnienia od 1—9 do serii 03 zmian.

5. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

5.1. Zgodnie z niniejszym załącznikiem homologowane żarówki muszą być wyprodukowane w taki sposób, aby były zgodne z homologowanym typem poprzez spełnienie wymagań dotyczących znakowania i wymogów technicznych zawartych w ppkt 2.1, 3.2 i 4 oraz w odpowiednich dodatkach do niniejszego załącznika.

5.2. W celu zweryfikowania, czy spełnione są wymagania ppkt 5.1. należy przeprowadzać kontrole produkcji jak zdefiniowano w ust. 4 i załącznikami 6, 7, 8 i 9 do rozporządzenia 37 EKG Narodów Zjednoczonych, określonych w ppkt 4.1.

5.3. Homologacja typu udzielona w odniesieniu do typu żarówki może być cofnięta, jeżeli nie są spełnione wymagania ppkt 5.1 i 5.2 albo jeżeli żarówka, opatrzona znakiem homologacji nie odpowiada homologowanemu typowi.

[1] Oś odniesienia przebiega pod kątem prostym do płaszczyzny odniesienia i przez punkt środkowy średnicy trzonka wynoszącej 45 mm. [2] Emitowane światło musi być barwy białej. [3] Żadna część trzonka nie może, poprzez odbicie światła emitowanego przez żarnik światła mijania, rzucać promieni światła rozproszonego, jeżeli żarówka znajduje się w pojeździe we swoim normalnym położeniu. Dodatek 1

Żarówki kategorii R2

ARKUSZ R2/1

+++++ TIFF +++++

Rysunki te przeznaczone są jedynie dla zilustrowania głównych wymiarów lampy.

Właściwości elektryczna i fotometryczna |

| Żarówka z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 [4] | 12 [4] | 24 [4] | 12 [4] |

wat | 45 | 40 | 45 | 40 | 55 | 50 | 45 | 40 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,2 | 28 | 13,2 |

Wartości obiektywne | wat | 53 max. | 47 max. | 57 max. | 51 max. | 76 max. | 69 max. | 52 + 0 % − 10 % | 46 ± 5 % |

natężenie wiązki światła Im | 720 min. | 570 ± 15 % | 860 min. | 675 ± 15 % | 1000 min. | 860 ± 15 % | | |

Natężenie wiązki światła przy napięciu w przybliżeniu 12 V | 700 | 450 |

ARKUSZ R2/2

Położenie i wymiary osłony oraz żarników

+++++ TIFF +++++

Rysunki pod względem kształtu przesłony i żarników nie są wiążące.

ARKUSZ R2/3

[5]Położenie i wymiaryżarników i przesłony |

Wymiary w mm | Tolerancja |

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | 6 V | 12 V | 24 V | 12 V |

a | 0,60 | ± 0,35 | ± 0,15 |

b1/30,0 [6] b1/33,0 | 0,20 b1/30,0 mv [7] | ± 0,35 | ± 0,15 |

b2/30,0 [6] b2/33,0 | 0,20 b2/30,0 mv [7] | ± 0,35 | ± 0,15 |

c/30,0 [6] c/33,0 | 0,50 c/30,0 mv [7] | ± 0,30 | ± 0,15 |

e | 6 V, 12 V 24 V | 28,5 28,8 | ± 0,35 | ± 0,15 |

f | 6 V, 12 V 24 V | 1,8 2,2 | ± 0,40 | ± 0,20 |

g | 0 | ± 0,50 | ± 0,30 |

h/30,0 [6] h/33,0 | 0 h/30,0 mv [7] | ± 0,50 | ± 0,30 |

1/2 (p—q) | 0 | ± 0,60 | ± 0,30 |

lc | 5,5 | ± 1,50 | ± 0,50 |

γ [8] | 15° nom. | | | | |

Trzonek P45t-41 zgodnie z publikacją 61 MKE (dokument 7004-95-4) |

Dodatek 2

Żarówki kategorii H1

ARKUSZ H1/1

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Rysunki przeznaczone są jedynie dla zilustrowania zasadniczych wymiarów żarówki.

ARKUSZ H11/2

Wymiary w mm | Tolerancja |

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | 6 V | 12 V | 24 V |

b | 0,7 f | | | |

e (5), (9) | 25,0 | 1 | ± 0,15 |

f (5), (9) | 6 V | 4,5 | ± 1,0 | |

12 V | 5,0 | ± 0,5 | + 0,5 0 |

24 V | 5,5 | ± 1,0 | |

g (6) | 0,5 d (7) | ± 0,5 d | ± 0,25 d |

h1 | 0 | (8) | ± 0,20 (4) |

h2 | (8) | ± 0,25 (4) |

ε | 45° | ± 12° | ± 3° |

Trzonek P 14,5 t-41 zgodnie z publikacją 61 MKE (dokument 7004-95-4) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 55 | 70 | 55 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,2 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | max. 63 | max. 68 | max. 84 | max. 68 w 13,2 V |

Wiązka świetlna lm | 1350 | 1550 | 1900 | |

± % | 15 | |

Wiązka świetlna odniesienia dla celów badania reflektora: 1300lm przy ok. 12 V. |

ARKUSZ H11/3

() Oś odniesienia jest prostopadłą do płaszczyzny odniesienia i przebiega przez punkt, który jest wyznaczony przez wymiary zaznaczone1.

() Obie elektrody dostarczające prąd muszą znajdować się wewnątrz baniek, przy czym dłuższa elektroda musi znajdować się ponad żarnikiem (lampa oglądana z położenia jak na rysunku). Wewnętrzna budowa żarówki wina być taka, aby rozproszone obrazy świetlne i odbicia światła były możliwie zredukowane, na przykład poprzez zastosowanie płaszczy chłodzących na niezwiniętych częściach żarnika.

() Część cylindryczna bańki na długości φ musi być ustawiona w taki sposób, aby rzut obrazu żarnika nie był zniekształcony w taki sposób, aby istotnie obniżyć parametry optyczne.

() Niewspółosiowość jest mierzona jedynie w kierunkach poziomym i pionowym żarówki, tak jak to przedstawiono na rysunku. Mierzone punkty są te, w których rzut części zewnętrznej końcówek, które znajdują się najbliżej do albo najdalej od przecięcia płaszczyzny odniesienia z osią żarnika.

() Kierunek patrzenia jest prostopadły do osi odniesienia położonej na płaszczyźnie, która jest wyznaczona przez oś odniesienia oraz środek drugiego kołka trzonka.

() Przesunięcie żarnika w stosunku do osi bańki mierzone 27,5 mm od osi odniesienia.

() d: średnica żarnika.

() Podlega sprawdzaniu przy pomocy "układu pól", arkusz H1/4.

() Za końcówki żarnika lampy uznaje się punkty, w których, w kierunku obserwacji zdefiniowanym tak jak w powyższym przypisie 5, rzut strony zewnętrznej końcówki zwraca się najbliżej do albo najdalej od przecięcia płaszczyzny odniesienia, z osią odniesienia (dla żarników dwuskrętnych w przygotowaniu są specjalne instrukcje).

ARKUSZ H1/4

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Niniejsze badanie jest wykorzystywane w celu określenia poprzez kontrolę, czy żarnik jest właściwie położony w stosunku do osi odniesienia i do płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami.

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

| a1 | a2 | b1 | b2 | c1 | c2 |

6 V | 1,4 d | 1,9 d | 0,25 | 6 | 3,5 |

12 V | 6 | 4,5 |

24 V | 7 | 4,5 |

d = średnica żarnika

Początek żarnika lampy jak zdefiniowano w przypisie 2 arkusza H1/1 musi znajdować się pomiędzy liniami Z1 i Z1.

Położenie żarnika lampy jest sprawdzane jedynie w kierunkach FH i FV, tak jak to zostało przedstawione na arkuszu H1/1.

Żarnik lampy musi znajdować się w całości w obrębie określonych granic.

Dodatek 3

Żarówki kategorii H2

ARKUSZ H2/1

Wymiary w milimetrach

+++++ TIFF +++++

Rysunki przeznaczone są jedynie dla zilustrowania zasadniczych wymiarów żarówki.

ARKUSZ H22/2

Wymiary w mm | Tolerances |

| | Żarówka z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | 6 V | 12 V | 24 V |

e (6) | 12,25 | (3) | ± 0,15 |

f (6) | 6 V | 4,5 | ± 1,0 | ± 0,50 |

12 V | 5,5 | |

24 V | |

g (1) (2) | 0,5 d | ± 0,5 d | ± 0,25 d |

h1 (2) | 7,1 | (5) | ± 0,20 |

h2 (4) | (5) | ± 0,25 |

h3 (1) (2) | 0,5 d | (5) | ± 0,20 |

h4 (1) (4) | (5) | ± 0,25 |

Trzonek X 511 zgodny z publikacją MKE 61 (arkusz 7004-99-2) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 55 | 70 | 55 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,2 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | max. 63 | max. 68 | max. 84 | max. 68 w 13,2 V |

Wiązka świetlna lmlm ± % | 1300 | 1800 | 2150 | |

15 | |

Wiązka świetlna odniesienia dla celów badania reflektora: 1300 lm przy ok. 12 V. |

ARKUSZ H2/3

() d: średnica żarnika.

() Przesunięcia należy mierzyć na poprzecznej prostopadłej do osi bańki, przechodzącej przez koniec żarnika [1] najbliżej położonego w stosunku do trzonka żarówki.

() Trzy krzyżyki (x) na płaszczyźnie podparcia wskazują położenie trzech występów, określających tę płaszczyznę na oprawce. W obrębie koła o średnicy 3 mm wokół tych trzech punktów nie mogą znajdować się żadne widoczne zniekształcenia ani wcięcia, które mogą mieć wpływ na położenie żarówki.

() Przesunięcia takie należy mierzyć w przekroju prostopadle do osi bańki, przechodzącej przez końcówkę żarnika [2] najdalej położoną od trzonka żarówki.

() Podlega sprawdzeniu przy zastosowaniu tzw. "układu pól", podanym w arkuszu H2/4.

() Za końcówki żarnika lampy uznaje się punkty, w kierunku obserwacji określonym literą "D" (dokument H2/1), rzut strony zewnętrznej końcówki zwraca się najbliżej do albo najdalej od przecięcia trzonka z linią, która przebiega równolegle do linii ZZ w odległości 7,1 mm (dla żarników dwuskrętnych są w przygotowaniu dodatkowe zalecenia).

ARKUSZ H2/4

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie wykorzystywane jest do określania, poprzez sprawdzenie, czy żarówka jest właściwie ustawiona w stosunku do osi x-x, y-y oraz z-z [3], czy żarówka jest zgadna z tymi wymaganiami.

(Wymiary w mm)

+++++ TIFF +++++

Końcówka żarnika [4], która jest położona najbliżej trzonka, musi znajdować się pomiędzy b1 i b2. Żarnik musi w całości znajdować się w obrębie wskazanych granic.

| 6 V | 12 V | 24 V |

a1 | d + 0,50 | d + 1,0 |

a2 | d + 1,0 |

b1, b2 | 0,25 |

d1 | 7,1 |

d2 | 0,5 d − 0,35 |

h | 6 | 7 |

d = średnica żarnika

Dodatek 4

Żarówki kategorii H3

ARKUSZ H3/1

(Wymiary w mm)

+++++ TIFF +++++

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

ARKUSZ H3/2

Definijca: środek pierścienia oraz oś odniesienia (2)

Wymiary żarnika oraz tolerancje dla żarówki standartowej, patrz arkusz H3/3.

Wymiary w mm

+++++ TIFF +++++

ARKUSZ H3/3

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

| | 6 V | 12 V | 24 V |

E | 18,0 (5) | 18,0 |

f (7) | 3,0 min | 4,0 min | 5,0 ± 0,50 |

k | (5) | 0 ± 0,20 |

h1 | | 0 ± 0,15 (6) |

h3 | |

h2 | | 0 ± 0,25 (6) |

h4 | |

Trzonek PK 22s zgodny z publikacją 61 MKE (dokument 7004-47-2) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 55 | 70 | 55 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,2 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | max. 63 | max. 68 | max. 84 | max. 68 w 13,2 V |

Wiązka świetlna | 1050 | 1450 | 1750 | |

| 1m ± % | 15 | |

Wiązka świetlna odniesienia do celów badania reflektora: 1100 lm przy w przybliżeniu 12 V. |

ARKUSZ H3/4

() Odkształcenie podstawy bańki, przy trzonku w maksymalnym kącie zacienienia wynoszącym 80° na zewnątrz, nie może być w żadnym kierunku widoczne. Przesłony nie mogą powodować niepożądanego odbicia światła. Kąt pomiędzy osią odniesienia a płaszczyzną każdej przesłony, mierzony po stronie bańki, nie może przekraczać 90°.

() Dopuszczalne odchylenie środka pierścienia od osi odniesienia wynosi w kierunku prostopadłym do linii Z—Z 0,5 mm, a w kierunku równoległym do linii Z—Z 0,05 mm.

() Minimalna długość powyżej środka emisji światła ("e"), ponad którą bańka musi być cylindryczna.

() Żadna z części sprężyny ani żadna z części oprawy żarówki nie może posiadać prostokąta zaznaczonego liniami przerywanymi gdzie indziej niż na zewnątrz zogniskowanego pierścienia.

() Wymiary seryjnie wytwarzanych żarówek muszą być sprawdzone przy pomocy "układu pól" (arkusz H3/5).

() W przypadku żarówek standardowych należy dokonać pomiaru punktów, w których rzut strony zewnętrznej zwoju końcowego przecina oś żarnika.

() Położenie pierwszego i ostatniego zwoju żarnika jest zdefiniowane przez punkt przecięcia strony zewnętrznej pierwszego i ostatniego zwoju emitującego światło z płaszczyzną prostopadłą i znajdującą się w odległości 13 mm od osi odniesienia (dla żarników dwuskrętnych w przygotowaniu są dodatkowe instrukcje).

ARKUSZ H3/5

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie wykorzystywane jest do określania, poprzez sprawdzenie czy żarówka jest właściwie umieszczona w stosunku w stosunku do osi odniesienia oraz do płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z tymi wymaganiami.

Wymiary w mm

+++++ TIFF +++++

| a | c | k | g |

6 V | 1,8 d | 1,6 d | 1,0 | 2,0 |

12 V | 2,8 |

24 V | 2,9 |

d = średnica żarnika

Żarnik lampy musi w całości znajdować się w obrębie pokazanych granic.

Środek żarnika musi znajdować się w granicach wymiaru k.

Dodatek 5

Żarówki kategorii H4

ARKUSZ H4/1

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Rysunki nie są obowiązujące; jedynym ich celem jest wskazanie wymiarów, które muszą podlegać weryfikacji.

Odniesienie | Wymiary | Tolerancja |

12 V | 24 V | 12 V | 24 V |

| | + 0,45 | |

e | 28,5 | 29,0 | − 0,25 | ± 0,35 |

p | 28,95 | 29,25 | — | — |

m (1) | max. 60,0 | — |

η (1) | max. 34,5 | — |

s (2) | 45,0 | — |

α (3) | max. 40° | — |

ARKUSZ H4/2

Właściwości

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

| | | | | |

Wartości znamionowe | Wolt | 12 (4) | 24 (4) | 12 (4) |

Wat | 60 | 55 | 75 | 70 | 60 | 55 |

Napięcie badawcze | Wolt | 13,2 | 28 | | |

Wartości obiektywne | Wat | max. 75 | max. 68 | max. 85 | max. 80 | max. 75 13,2 V | max. 68 w 13,2 V |

Wiązka świetlna lm | 1650 | 1000 | 1900 | 1200 | | |

± % | 15 | | |

Wiązka świetlna odniesienia przy około 12 V lm | 1250 | 750 |

Trzonek P43t-38 zgodny z publikacją MKE 61 (arkusz 7004-39-2) |

ARKUSZ H4/3

+++++ TIFF +++++

ARKUSZ H4/4

+++++ TIFF +++++

ARKUSZ H4/5

DODATKOWE OBJAŚNIENIA DO ARKUSZY H4/3 I H4/4

Poniższe wymiary mierzone są w trzech kierunkach:

+++++ TIFF +++++

w odniesieniu do wymiarów a, b1, c, d, e, f, lR R oraz lC;

+++++ TIFF +++++

w odniesieniu do wymiarów g, h, p oraz q;

+++++ TIFF +++++

w odniesieniu do wymiaru b2.

Wymiary p oraz q są mierzone w płaszczyźnie, która znajduje się w odległości 33 mm równolegle do osi odniesienia.

Wymiary b1, b2, c oraz h są mierzone w płaszczyznach, które znajdują się o odległości 29,5 mm (przy 24 V: 30,0 mm) oraz 33 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

Wymiary a oraz g są mierzone w płaszczyznach, które znajdują się w odległości 26,0 mm oraz 23,5 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

Uwaga:

w odniesieniu do metody pomiarowej patrz 809 dodatek E do publikacji MKE 809.

ARKUSZ H4/6

Tabela wymiarów odnoszących się do rysunków na arkuszach H4/3 i H4/4 (w mm)

Odniesienie | Wymiar | Tolerancja |

12 V | 24 V | 12 V | 24 V | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

12 V | 24 V | 12 V |

a/26 [1] | 0,8 | ± 0,35 | ± 0,2 |

a/23,5 [1] | 0,8 | ± 0,60 | ± 0,2 |

b1/29,5 [1] | 30,0 [1] | 0 | ± 0,30 | ± 0,35 | ± 0,2 |

b1/33 [1] | b1/29,5 mv [2] | 30,0 mv [2] | ± 0,30 | ± 0,35 | ± 0,15 |

b2/29,5 [1] | 30,0 [1] | 0 | ± 0,30 | ± 0,35 | ± 0,2 |

b2/33 [1] | b2/29,5 mv [2] | 30,0 mv [2] | ± 0,30 | ± 0,35 | ± 0,15 |

c/29,5 [1] | 30,0 [1] | 0,6 | 0,75 | ± 0,35 | ± 0,2 |

c/33 [1] | c/29,5 mv [2] | 30,0 mv [2] | ± 0,35 | ± 0,15 |

d | min. 0,1 | — | — |

e (7) | 28,5 | 29,0 | + 0,35 − 0,25 | ± 0,35 | + 0,2 − 0,0 |

f (5) (6) (8) | 1,7 | 2,0 | + 0,50 − 0,30 | ± 0,40 | + 0,3 − 0,1 |

g/26 [1] | 0 | ± 0,5 | ± 0,3 |

g/23,5 [1] | 0 | ± 0,7 | ± 0,3 |

h/29,5 [1] | 30,0 [1] | 0 | ± 0,5 | ± 0,3 |

h/33 [1] | h/29,5 mv [2] | 30,0 mv [2] | ± 0,35 | ± 0,2 |

lR (5) (8) | 4,5 | 5,25 | ± 0,8 | ± 0,4 |

lC (5) (6) | 5,5 | 5,25 | ± 0,5 | ± 0,8 | ± 0,35 |

p/33 [1] | Zależy od kształtu przesłony | — | — |

q/33 [1] | p + q2 | ± 0,6 | ± 0,3 |

ARKUSZ H4/7

() "m" oraz "n" określają maksymalne wymiary lampy

() Musi być możliwe wstawienie żarówki do cylindra o średnicy "s", który usytuowany jest koncentrycznie do osi odniesienia i jest ograniczany z jednej strony przez płaszczyznę równoległą do i oddaloną od płaszczyzny odniesienia o 20 mm, a z drugiej strony przez półkulę o promieniu s2.

() Zaciemnienie musi sięgać przynajmniej do początku części cylindrycznej bańki. Musi ponadto pokrywać, patrząc prostopadle do osi odniesienia, przesłonę wewnętrzną. Zaciemnienie może być osiągnięte także przy zastosowaniu innych środków.

() Wartości lewej kolumny odnoszą się do światła drogowego. Wartości w lewej kolumnie odnoszą się do światła mijania.

() Za końcówki zwojów żarników uznaje się pierwszy i ostatni zwój świecący, które zasadniczo mają właściwy kąt uzwojenia. W przypadku żarników dwuskrętnych zwoje są definiowane przez osłonę skrętu pierwotnego.

() W przypadku żarnika lampy przeznaczonego do światła mijania punktami podlegającymi pomiarowi są punkty przecięcia, patrząc w kierunku

+++++ TIFF +++++

bocznej krawędzi przesłony z zewnętrzną stroną zwoju skrajnego, określonego w przypisie 5.

() "e" określa odległość pomiędzy osią odniesienia a wyżej zdefiniowanym początkiem żarnika światła mijania.

() W przypadku żarnika światła drogowego punktami podlegającymi pomiarowi są punkty przecięcia, patrząc w kierunku

+++++ TIFF +++++

płaszczyzny równoległej do płaszczyzny HH i położonej 0,8 mm poniżej tej płaszczyzny, ze zwojami końcowymi przypisem 5.

() Oś odniesienia jest linią położoną pod kątem prostym do płaszczyzny odniesienia, która przebiega przez punkt środkowy koła o średnicy "M" (patrz arkusz H4/1).

() Płaszczyzna VV jest płaszczyzną, która przebiega pod kątem prostym do płaszczyzny odniesienia, przechodzącą przez oś odniesienia i przez przecięcie koła o średnicy "M" z osią występu odniesienia.

() Płaszczyzna HH jest płaszczyzną, która przebiega prostopadle zarówno do osi odniesienia jak i do płaszczyzny VV jak również przez oś odniesienia.

Dodatek 6

Żarówki kategorii HS1

ARKUSZ HS1/1

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Rysunki nie są obowiązujące; jedynym ich celem jest wskazanie, które wymiary muszą być zweryfikowane.

Odniesienie | Wymiar | Tolerancja |

6 V | 12 V | 6 V | 12 V |

o | 28,5 | + 0,45 − 0,25 |

p | 28,95 | — |

m (1) | max. 60,0 | — |

n (1) | max. 34,5 | — |

s (2) | 45,0 | — |

α (3) | max. 40° | — |

ARKUSZ HS1/2

Właściwości

| Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 (4) | 12 (4) | 12 (4) |

Wat | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,2 | | |

Wartości obiektywne | Wat | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 at 13,2 V | 35 at 13,2 V |

± % | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |

Wiązka świetlna lm | 700 | 440 | 825 | 525 | | |

± % | 15 | | |

Odniesienie wiązki świetlnej przy w przybliżeniu 12 V lm. | 700 | 450 |

Trzonek PX43t-38 zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-34-1). |

ARKUSZ HS1/3

Tabela wymiarów określonych w diagramach na arkuszach HS1/4 i HS1/5 (w mm)

Odniesienie | Wymiar | Tolerancja |

6 V | 12 V | 6 V | 12 V | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

6 V | 12 V | 12 V |

a/26 [1] | 0,8 | ± 0,35 | ± 0,2 |

a/25 [1] | 0,8 | ± 0,55 | ± 0,2 |

b1/29,5 [1] | 0 | ± 0,35 | ± 0,2 |

b1/33 [1] | b1/29,5 mv | ± 0,35 | ± 0,15 |

b2/29,5 [1] | 0 | ± 0,35 | ± 0,2 |

b2/33 [1] | b2/29,5 mv | ± 0,35 | ± 0,15 |

c/29,5 [1] | 0,5 | ± 0,35 | ± 0,2 |

c/31 [1] | c/29,5 mv | ± 0,30 | ± 0,15 |

d | min. 0,1 max. 1,5 | — | — |

e (7) | 28,5 | + 0,45 − 0,25 | + 0,2 − 0,0 |

f (5) (6) (8) | 1,7 | + 0,50 − 0,30 | + 0,3 − 0,1 |

g/25 [1] | 0 | ± 0,5 | ± 0,3 |

g/25 [1] | 0 | ± 0,7 | ± 0,3 |

h/29,5 [1] | 0 | ± 0,5 | ± 0,3 |

h/31 [1] | h/29,5 | ± 0,30 | ± 0,2 |

lR (5) (8) | 3,5 | 4,0 | ± 0,8 | ± 0,4 |

lC (5) (6) | 3,3 | 4,5 | ± 0,8 | ± 0,35 |

p/33 [1] | W zależności od kształtu przesłony | — | — |

q/33 [1] | p + q2 | ± 0,6 | ± 0,3 |

ARKUSZ HS1/4

Położenie żarnika [2]

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

ARKUSZ HS1/5

Położenie przesłony [3]

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

ARKUSZ HS1/6

DODATKOWE OBJAŚNIENIA DO ARKUSZY HS1/4 I HS1/5

Poniższe wymiary są mierzone w trzech kierunkach:

+++++ TIFF +++++

dla wymiarów a, b1, c, d, e, f, lg, i lC;

+++++ TIFF +++++

dla wymiarów g, h, p i q;

+++++ TIFF +++++

dla wymiaru b2.

Wymiary p oraz q są mierzone w płaszczyźnie, która przebiega w odległości 33 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

Wymiary b1 oraz b2 są mierzone w płaszczyznach, które przebiegają w odległości 29,5 mm i 33 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

Wymiary a oraz g są mierzone w płaszczyznach, które przebiegają w odległości 25 mm i 26 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

Wymiary c oraz h są mierzone w płaszczyznach, które przebiegają w odległości 29,5 mm i 31 mm równolegle do płaszczyzny odniesienia.

ARKUSZ HS1/7

() "m" i "n" określają maksymalne wymiary żarówki.

() musi być możliwe wstawienie żarówki do cylindra o średnicy "s", który jest położony koncentrycznie do osi odniesienia, a na jednym końcu jest ograniczony przez płaszczyznę równoległą do i oddaloną o 20 mm od płaszczyzny odniesienia, a na drugim końcu przez półkulę o promieniu s2.

() Zaciemnienie musi sięgać przynajmniej do części cylindrycznej bańki. Musi ono, patrząc prostopadle do osi odniesienia, przykrywać przesłonę wewnętrzną. Skutek zaciemnienia może być osiągnięty także przy użyciu innych środków.

() Wartości wskazane w lewej kolumnie odnoszą się do światła drogowego. Wartości wskazane w prawej kolumnie odnoszą się do światła mijania.

() Za końcówki zwojów żarników uznaje się pierwszy i ostatni zwój świecący, które to zasadniczo mają właściwy kąt zwijania. W przypadku żarników dwuskrętnych zwoje są definiowane przez osłonę skrętu pierwotnego.

() W przypadku żarnika przeznaczonego do światła mijania punktami podlegającymi pomiarowi są punkty przecięcia, patrząc w kierunku

+++++ TIFF +++++

, bocznej krawędzi przesłony z zewnętrzną stroną zwoju skrajnego określonego w przypisie 5.

() "e" określa odległość pomiędzy osią odniesienia a wyżej zdefiniowanym początkiem żarnika światła mijania.

() W przypadku żarnika światła drogowego punktami podlegającymi pomiarowi są punkty przecięcia, patrząc w kierunku

+++++ TIFF +++++

, płaszczyzny, która znajduje się równolegle do płaszczyzny HH i 0,8 mm poniżej tej płaszczyzny, ze zwojami końcowymi określonymi w przypisie 5.

() Oś odniesienia jest linią położoną pod kątem prostym do płaszczyzny odniesienia, która przebiega przez środek koła o średnicy "M" (patrz dokument HS1/1).

() Płaszczyzna VV jest płaszczyzną, która przebiega pod kątem prostym do płaszczyzny odniesienia i przechodzi przez oś odniesienia oraz punkt przecięcia pomiędzy kołem o średnicy "M" z linią środkową występu odniesienia.

() Płaszczyzna HH jest płaszczyzną, która przebiega prostopadle zarówno do osi odniesienia i do płaszczyzny VV oraz przechodzi przez oś odniesienia.

Dodatek 7

Kategoria HB3

ARKUSZ HB3/1

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Rysunki przeznaczone są jedynie dla zilustrowania zasadniczych wymiarów żarówki.

ARKUSZ HB3/2

11Wymiary w mm () | Tolerancje |

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

e (8) (4) | 31,5 | (7) | ± 0,16 |

f (8) (4) | 5,1 | (7) | ± 0,16 |

h1, h2 | 0 | (7) | ± 0,15 (3) |

h3 | 0 | (7) | ± 0,08 (3) |

γ1 (5) | 45° min. | — | — |

γ2 (5) | 52° min. | — | — |

Trzonek P 20d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-31-1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 12 | 12 |

Wat | 60 | 60 |

Napięcie badawcze | Wolt | 13,2 | 13,2 |

Wartości obiektywne | Wat | 73 max. | 73 max. |

Wiązka świetlna lm ± % | 1860 | |

12 | |

Wiązka świetlna odniesienia do celów badania reflektora: 1300 lm w przybliżeniu 12 V |

ARKUSZ HB3/3

() Płaszczyzna odniesienia jest płaszczyzną utworzoną przez punkty przeciwległe osadzenia trzonka w oprawie.

() Oś odniesienia jest osią przebiegającą prostopadle do płaszczyzny odniesienia oraz koncentryczną z 17,46-milimetrową średnicą trzonka.

() Niewspółosiowość jest mierzona jedynie w kierunku patrzenia [1] A i B, tak jak to zostało przedstawione na rysunku na arkuszu HB3/1. Punktami podlegającymi pomiarowi są punkty, w których rzut strony zewnętrznej zwojów końcowych, które znajdują się najbliżej do albo najdalej od osi odniesienia, przecina oś żarnika.

() Kierunek patrzenia jest kierunkiem [2] B, jak to przedstawia rysunek na arkuszu HB3/1.

() Obszar skrajny bańki szklanej musi osiowo znajdować się wewnątrz kątów γ1 i γ2 wolny od zniekształceń optycznych. Wymagania te mają zastosowanie w odniesieniu do całego obwodu bańki w obrębie kątów γ1 i γ2. Emitowane światło musi być barwy białej.

() Bańka szklana i podparcia nie mogą wystawać poza obwiednię i nie mogą ograniczać wsuwania kołka bocznego trzonka. Osłona jest koncentryczna dla osi odniesienia.

() Podlega sprawdzaniu z zastosowaniem "układu pól", arkusz HB3/4 [3].

() Za końcówki żarnika uznaje się punkty, w których, w kierunku obserwacji [4] zdefiniowanym w przypisie 4, rzut strony zewnętrznej zwojów krańcowych przecina oś żarnika.

() Rowek jest obligatoryjny.

() Żarówka jest obracana musi być obracana w oprawie pomiarowej, do czasu gdy występ odniesienia dotknie płaszczyznę C oprawy.

() Wymiary są sprawdzane przy zdjętym pierścieniu O.

ARKUSZ HB3/4

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie jest wykorzystywane do określenia, poprzez sprawdzenie, czy żarówka jest prawidłowo ustawiona w stosunku do osi odniesienia oraz do płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami.

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

| p | q | r | s | t | u | v |

12 V | 1,3 d | 1,6 d | 3,0 | 2,9 | 0,9 | 0,4 | 0,7 |

d jest średnicą żarnika

Położenie żarnika jest sprawdzane jedynie w kierunkach A i B, jak przedstawiono na arkuszu HB3/1.

Początek żarnika jak zdefiniowano w uwadze 8, arkusz HB3/3, musi znajdować się w obszarze "B", a koniec żarnika w obszarze "C".

Żarnik musi w całości znajdować się w obrębie zdefiniowanych granic. W odniesieniu do obszaru "A" zastosowania nie mają wymagania dotyczące środka żarnika.

Dodatek 8

Kategoria HB4

ARKUSZ HB4/1

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Rysunki przeznaczone są jedynie do zilustrowania zasadniczych wymiarów żarówki.

ARKUSZ HB4/2

12Wymiary w mm () | Tolerancje |

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka standardowa |

e (4) (9) | 31,5 | (8) | ± 0,16 |

f (4) (9) | 5,1 | (8) | ± 0,16 |

h1, h2 | 0 | (8) | ± 0,15 (3) |

h3 | 0 | (8) | ± 0,08 (3) |

g (4) | 0,75 | ± 0,5 | ± 0,3 |

γ1 (5) | 50° min. | — | — |

γ2 (5) | 52° min. | — | — |

γ3 (7) | 45° | ± 5° | ± 5° |

Trzonek P 22d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-32-1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 12 | 12 |

Wat | 51 | 51 |

Napięcie badawcze | Wolt | 13,2 | 13,2 |

Wartości obiektywne | Wat | 62 max. | 62 max. |

Wiązka świetlna lm ± % | 1095 | |

15 | |

Wiązka świetlna odniesienia do celów badania reflektora: 825 lm w przybliżeniu 12 V. |

ARKUSZ HB4/3

() Płaszczyzna odniesienia jest płaszczyzną utworzoną przez punkty osadzenia trzonka w oprawie.

() Oś odniesienia jest osią przebiegającą prostopadle do płaszczyzny odniesienia oraz współśrodkowo z 19,46-milimetrową średnicą trzonka.

() Niewspółosiowość jest mierzona jedynie w kierunkach patrzenia [1] A i B, tak jak to zostało przedstawione na rysunku w arkuszu HB4/1. Punktami podlegającymi pomiarowi są punkty, w których rzut strony zewnętrznej zwojów końcowych, które znajdują się najbliżej do albo najdalej od osi odniesienia, przecina oś żarnika lampy.

() Kierunek patrzenia jest kierunkiem [2] B, jak to przedstawia rysunek w dokumentu HB4/1.

() Obszar skrajny bańki szklanej musi osiowo znajdować się wewnątrz kątów γ1 i γ2 wolny od zniekształceń optycznych. Wymóg ten ma zastosowanie w odniesieniu do całej bańki w obrębie kątów γ1 i γ2. Emitowane światło musi być barwy białej.

() Bańki szklane oraz podparcia nie mogą wystawać poza obwiednię i nie mogą ograniczać wsuwania występu bocznego trzonka. Osłona jest koncentryczna do osi odniesienia.

() Zaciemnienie rozciąga się przynajmniej do kąta γ3 i sięga przynajmniej do nieodkształconej części bańki, która jest określona przez kąt γ1.

() Podlega sprawdzaniu z zastosowaniem "układu pól", określonego w dokumentu HB4/4 [3].

() Za końcówki żarnika uznaje się punkty, w których, w kierunku obserwacji zdefiniowanym w przypisie [4], rzut strony zewnętrznej zwojów krańcowych przecina oś żarnika.

() Rowek jest obligatoryjny.

() Żarówka jest obracana w oprawie pomiarowej, do momentu aż występ odniesienia dotknie płaszczyzny C oprawy.

() Wymiary są sprawdzane przy zdjętym pierścieniu O.

ARKUSZ HB4/4

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie jest wykorzystywane do określenia, poprzez sprawdzenie, czy żarówka jest prawidłowo ustawiona w stosunku do osi odniesienia oraz do płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami.

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

| p | q | r | s | t | u | v |

12 V | 1,3 d | 1,6 d | 3,0 | 2,9 | 0,9 | 0,4 | 0,7 |

d jest średnicą żarnika

Położenie żarnika należy sprawdzać jedynie w kierunkach A i B, jak to zostało przedstawione na arkuszu HB4/1.

Początek żarnika, jak zdefiniowano w uwadze 9, arkusz, HB4/3, musi znajdować się w obszarze "B", a koniec żarnika w obszarze "C".

Żarnik musi w całości znajdować się w obrębie zdefiniowanych granic. W odniesieniu do obszaru "A" zastosowania nie mają wymagania dotyczące środka żarnika.

Dodatek 9

Kategoria H7

ARKUSZ H7/1

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1: Rysunek podstawowy(Wymiary w milimetrach)

Rysunki są przeznaczone jedynie dla zilustrowania zasadniczych wymiarów żarówki.

ARKUSZ H7/2

+++++ TIFF +++++

Napięcie znamionowe 12 V |

Wymiary w mm | Tolerancja |

| | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

e (7) | 25,0 | (8) | ± 0,1 |

f (7) | 4,1 | (8) | ± 0,1 |

g (10) | 0,5 | min. | |

h1 (4) | 0 | (8) | ± 0,1 |

h2 (4) | 0 | (8) | ± 0,15 |

γ1 (4) | 40° min. | — | — |

γ2 (4) | 50° min. | — | — |

γ3 (5) | 30° min. | — | — |

Trzonek PX 26d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-5-1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 12 | 12 |

Wat | 55 | 55 |

Napięcie badawcze | Wolt | 13,2 | 13,2 |

Wartości obiektywne | Wat | max. 58 | max. 58 |

wiązka świetlna 1 m | 1500 | |

± % | 10 | |

Wiązka świetlna odniesienia dla badanego reflektora: 1100 lm przy ok. 12 V. |

ARKUSZ H7/3

() Płaszczyzna odniesienia jest określona przez punkty na powierzchni oprawy, do których przylegają trzy występy podpierające pierścienia trzonka.

() Oś odniesienia przebiega prostopadle do płaszczyzny odniesienia i przez punkt przecięcia obu prostopadłych, jak to przedstawiono na rysunku 3 w dokumentu H7/1.

() Bańki szklane oraz uchwyty nie mogą wystawać poza osłonę szklaną zilustrowaną na rysunku 2 w dokumentu H7/1. Osłona przebiega koncentrycznie do osi odniesienia.

() Bańka szklana musi być wolna od zniekształceń optycznych w obrębie kątów γ1 i γ2. Wymaganie to stosuje się do całego obwodu w obrębie kątów γ1i γ2.

() Zaciemnienie musi rozciągać się przynajmniej do kąta γ3 i na całym górnym obwodzie bańki sięgać przynajmniej do jej cylindrycznej części.

() Wnętrze lampy musi być zaprojektowane w taki sposób, aby rozproszone obrazy świetlne oraz odbicia zwierciadlane występowały jedynie ponad samym żarnikiem patrząc w kierunku poziomym. (Widok

+++++ TIFF +++++

, jak to przedstawiono na rysunku 1 na arkuszu H7/1). W obszarach zacienionych rysunku 5 na arkuszu H7/1 poza zwojami żarnika nie mogą znajdować się żadne elementy metalowe.

() Za końcówki żarnika lampy uznaje się punkty, w których rzut strony zewnętrznej zwojów końcowych, patrząc od strony

+++++ TIFF +++++

, jak pokazano na rysunku 1 na arkuszu H7/1, przecina oś żarnika.

() Sprawdzanie należy wykonać z zastosowaniem "układu pól", arkusz H7/4.

() Przesunięcie żarnika w stosunku do osi bańki jest mierzone w kierunkach patrzenia

+++++ TIFF +++++

i

+++++ TIFF +++++

, jak to zostało zilustrowane na rysunku 1 na arkuszu H7/1. Punktami podlegającymi pomiarowi są te punkty, w których rzut strony zewnętrznej zwojów końcowych, które znajdują się najbliżej do albo najdalej od płaszczyzny odniesienia, przecina oś żarnika.

() Przesunięcie żarnika w stosunku do osi bańki mierzone w dwóch płaszczyznach, które przebiegają równolegle do płaszczyzny odniesienia, gdzie rzut strony zewnętrznej zwojów końcowych, które znajdują się najbliżej do albo najdalej od płaszczyzny odniesienia, przecina oś żarnika.

() Emitowane światło musi być barwy białej.

() Uwagi dotyczące średnicy żarnika:

- W odniesieniu do rzeczywistej średnicy brak jest ograniczeń ale dla nowych rozwiązań w przyszłości, dąży się do osiągnięcia dmax. = 1,3 mm.

- W przypadku tego samego producenta średnica żarówki (étalon) standardowej i lampy normalnie produkowanej muszą być takie same.

ARKUSZ H7/4

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie wykorzystywane jest do stwierdzenia, poprzez sprawdzenie czy żarówka jest prawidłowo umieszczona w stosunku do osi odniesienia oraz płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami.

Wymiary w milimetrach

+++++ TIFF +++++

| a1 | a2 | b1 | b2 | c1 | c2 |

12 V | d + 0,30 | d + 0,50 | 0,2 | 4,6 | 4,0 |

d jest średnicą żarnika

Końcówki żarnika określone w przypisie 7 na arkuszu H7/3 muszą znajdować się pomiędzy liniami Z1 i Z2 oraz pomiędzy liniami Z3 i Z4.

Położenie żarnika jest sprawdzane jedynie w kierunkach

+++++ TIFF +++++

i

+++++ TIFF +++++

, jak przedstawiono na rysunku 1 na arkuszu H7/1.

Żarnik lampy musi znajdować się całkowicie w obrębie wskazanych granic.

Dodatek 10

Kategoria HS2

ARKUSZ HS2

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

min. | nom. | max. |

e | | 11,0 (3) | | 11,0 ± 0,15 |

f (6 V) (6) | 1,5 | 2,5 | 3,5 | 2,5 ± 0,15 |

f (12 V) (6) | 2,0 | 3,0 | 4,0 | |

h1, h2 | | (3) | | 0 ± 0,15 |

α(4) | | | 40 | |

β (5) | − 15° | 90° | + 15° | 90° ± 5° |

γ1 (7) | 15° | | | 15° min. |

γ2 (7) | 40° | | | 40° min. |

Trzonek P × 13,5s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-35-1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości | Wolt (6) | 6 | 12 | 6 |

Wat | 15 | 15 | 15 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | |

Wartości obiektywne | Wat | 15 | 15 | 15,0 w 6,75 V |

± % | 6 | 6 | 6 |

Wiązka świetlna lm | 320 | 320 | |

± % | 15 | 15 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 320 lm przy około 6,75 Wolt. |

Barwa emitowanego światła musi być biała.

ARKUSZ HS2/2

() Oś odniesienia jest prostopadła do płaszczyzny odniesienia i przebiega przez punkt przecięcia tej płaszczyzny z osią pierścienia trzonka.

() Pozostaje zastrzeżone.

() Należy sprawdzać z zastosowaniem "układu pól".

() Wszystkie części, które mogą przesłaniać światło albo mogą mieć wpływ na wiązkę światła, muszą znajdować się w obrębie kąta α.

() Kąt β określa położenie płaszczyzny poprzez prowadnice wewnętrzne w stosunku do wycięcia odniesienia.

() W celu uniknięcia szybkiego uszkodzenia żarówki, napięcie zasilania w żarówkach 6 V nie może przekraczać 8,5 V, a w żarówkach 12—15 V.

() W zakresie pomiędzy zewnętrznymi ramionami kątów γ1 i γ2 bańka nie może posiadać żadnych powierzchni wywołujących zniekształcenia optyczne, a promień krzywizny bańki nie może być mniejszy niż 50 % rzeczywistej średnicy żarówki.

ARKUSZ HS2/3

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie wykorzystywane jest do stwierdzenia, poprzez sprawdzenie, czy żarówka jest prawidłowo umieszczona w stosunku do osi odniesienia oraz płaszczyzny odniesienia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami.

Wszystkie wymiary w milimetrach

+++++ TIFF +++++

| a1 | a2 | b1 | b2 | c1 (6 V) | c1 (12 V) | c2 |

12 V | d + 1,0 | d + 1,4 | 0,25 | 0,25 | 4,0 | 4,5 | 1,75 |

d = rzeczywista średnica żarnika

Żarnik musi w całości znajdować się w obrębie wskazanych granic.

Początek żarnika musi znajdować się pomiędzy liniami Z1 i Z2.

Dodatek 11

Kategoria S1 i S2

ARKUSZ S1/S2/1

(Wymiary w milimetrach )

+++++ TIFF +++++

Uwaga:

Płaszczyzna V—V obejmuje oś odniesienia i linie środkowe występów.

Płaszczyzna H—H (normalne położenie przesłony) jest prostopadłe do płaszczyzny V—V i obejmuje oś odniesienia.

ARKUSZ S1/S2/2

Kategorie S1 i S2 — wymiary

Wymiary (mm) | 5Żarówki z normalnej produkcji () | Żarówka wzorcowa |

min. | nom. | max. |

e | 32,35 | 32,70 | 33,05 | 32,7 ± 0,15 |

f | 1,4 | 1,8 | 2,2 | 1,8 ± 0,2 |

l | 4 | 5,5 | 7 | 5,5 ± 0,5 |

c (3) | 0,2 | 0,5 | 0,8 | 0,5 ± 0,15 |

b (3) | − 0,15 | 0,2 | 0,55 | 0,2 ± 0,15 |

a (3) | 0,25 | 0,6 | 0,95 | 0,6 ± 0,15 |

h | − 0,5 | 0 | 0,5 | 0 ± 0,2 |

g | − 0,5 | 0 | 0,5 | 0 ± 0,2 |

β(3) (4) | − 2° 30′ | 0° | 2° 30′ | 0° ± 1° |

Trzonek BA 20d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-12-5) |

ARKUSZ S1/S2/3

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE

Kategoria S1

| 5Żarówki z normalnej produkcji () | Żarówka wzorcowa | |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 6 | |

Wat | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | — | |

Wartości obiektywne | Wat | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | 25 | |

| | | | | w 6,75 V | |

± % | 5 | 5 | 5 | |

Lumen | 435 | 315 | 435 | 315 | — | |

± % | | 20 | 20 | — |

Wiązka świetlna odniesienia: odpowiednio 398 lm i 284 lm przy ok. 6 V | |

Kategoria S2

| 5Żarówki z normalnej produkcji () | Żarówka wzorcowa | |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 12 | |

Wat | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,3 | 13,5 | — | |

Wartości obiektywne | Wat | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | 35 | |

| | | | | w 13,5 V | |

± % | 5 | 5 | 5 | |

Lumen | 650 | 465 | 650 | 465 | — | |

± % | | 20 | 20 | — |

Wiązka świetlna odniesienia: odpowiednio 568 lm i 426 lm przy ok. 12 V | |

Uwagi:

() Emitowane światło musi być barwy białej.

() Płaszczyzna odniesienia jest prostopadła do osi odniesienia i styka się z górna powierzchnią występu, który ma szerokość 4,5 mm.

() Wymiary a, b, c oraz β odnoszą się do płaszczyzny, która jest równoległa do płaszczyzny odniesienia i przecina obydwie krawędzie przesłony w odstępie e + 1,5 mm.

() Dopuszczalne odchylenia kątów płaszczyzny przesłony od normalnego położenia.

() Wymagania dotyczące homologacji typu. Wymagania dotyczące zgodności produkcji są w przygotowaniu.

Dodatek 12

Kategoria S3

ARKUSZ S3/1

(Wymiary w mm)

+++++ TIFF +++++

Wymiary (mm) | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

min. | nom. | max. |

e (2) | 19,0 | 19,5 | 20,0 | 19,5 ± 0,25 |

f (6 V) | | | 3,0 | 2,5 ± 0,5 |

f (12 V) | | | 4,0 | |

d1, d2 (3) | − 0,5 | 0 | + 0,5 | ± 0,3 |

Trzonek P26s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-36-1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE

| | | |

| |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 6 |

Wat | 15 | 15 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | — |

Wartości obiektywne | Wat | 15 | 15 w 6,75 V |

± % | 6 | 6 |

Lumen | 240 | — |

± % | 15 | — |

Wiązka świetlna odniesienia: 240 lm przy ok. 6,75 V |

Uwagi:

() Emitowane światło musi mieć barwę białą.

() Odstęp w odniesieniu do środka świetlnego.

() Boczne odchylenie osi żarnika w stosunku do osi odniesienia. Wystarczające jest sprawdzenie tego odchylenia w dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczyznach.

Dodatek 13

Kategoria S4

ARKUSZ S4/1

(Wymiary w mm)

+++++ TIFF +++++

Uwagi:

Płaszczyzna VV obejmuje oś odniesienia oraz linię środkową kołka odniesienia.

Płaszczyzna HH obejmuje oś odniesienia i jest prostopadła do płaszczyzny VV.

Ukierunkowane położenie płaszczyzny SS przebiega przez krawędzie przesłony równoległe do płaszczyzny HH.

ARKUSZ S4/2

Żarówki S4 do reflektorów motorowerów

Wymiary (mm) | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. | | |

| | | |

| |

e | 33,25 | 33,6 | 33,95 | 33,6 ± 0,15 |

f | 1,45 | 1,8 | 2,15 | 1,8 ± 0,2 |

lC, lR | 2,5 | 3,5 | 4,5 | 3,5 ± 0,5 |

c (2) | 0,05 | 0,4 | 0,75 | 0,4 ± 0,15 |

b (2) | − 0,15 | 0,2 | 0,55 | 0,2 ± 0,15 |

a (2) | 0,25 | 0,6 | 0,95 | 0,6 ± 0,15 |

h | − 0,5 | 0 | 0,5 | 0 ± 0,2 |

g | − 0,5 | 0 | 0,5 | 0 ± 0,2 |

β (2) (5) | − 2° 30′ | 0 | 2° 30′ | 0 ± 1° |

BAX 15d (1) |

WŁAŚCIWOśCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Napięcie znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 6 |

Moc znamionowa (6) | Wat | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | | |

Moc obiektywna (6) | Wat | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 |

| | | | | | (w 6,75 V) |

Tolerancja | ± % | 6 | 6 | 6 |

Wartości obiektywne | Wiązka świetlna lm (4) (6) | 180 | 125 | 190 | 180 | 125 | 190 | | |

min. | min. | max. | min. | min. | max. | | |

Wiązka świetlna odniesienia: 240 lm (światło drogowe), 160 lm (światło mijania) przy w przybliżeniu 6 V (4) |

ARKUSZ S4/3

Uwagi:

() W opracowywaniu trzonek zgodny z publikacją MKE 61.

() Wymiary a, b, c oraz β odnoszą się do płaszczyzny, która jest równoległa do płaszczyzny odniesienia i przecina obydwie krawędzie przesłony w odległości e + 1,5 mm.

() Płaszczyzna odniesienia jest prostopadła do osi odniesienia i styka się z górna powierzchnią kołka o długości 2 mm.

() Emitowane światło musi mieć barwę białą.

() Dopuszczalne odchylenie płaszczyzny przechodzącej przez krawędzie przesłony od położenia celowego.

() Wartości lewej kolumny odnoszą się do żarnika światła drogowego, a wartości w prawej kolumnie do żarnika światła mijania.

Dodatek 14

Kategoria P21W

ARKUSZ P21W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | | 31,8 [1] | | 31,8 ± 0,3 |

f | 12 V | 5,5 | 6,0 | 7,0 | 6,0 ± 0,5 |

6, 24 V [4] | | | 7,0 | |

β | 75° | 90° | 105° | 90° ± 5° |

Odchylenie boczne [3] | | | 0 | 0,3 max. |

Trzonek BA 15s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-11A-7) [2] |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 21 | 21 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 26 | 25 | 28 | 25 w 13,5 V |

± % | 6 | 6 |

Wiązka świetlna lm | 460 | |

± % | 15 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 460 lm przy około 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

ARKUSZ P21W/2

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie to wykorzystywane jest do stwierdzenia, poprzez sprawdzenie czy żarnik znajduje się we właściwym położeniu w stosunku do osi odniesienia oraz płaszczyzny odniesienia oraz czy jego oś przebiega prostopadle, w granicach ± 15°, do płaszczyzny, która przebiega przez punkty środkowe kołków i przez oś odniesienia, czy jest zgodna z wymaganiami.

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

Odniesienie | a | b | h | k |

Wymiar | 3,5 | 3,0 | 9,0 | 1,0 |

Procedura badań i wymagania

1. Żarówka zostaje umieszczona w oprawie, którą można obracać wokół jej osi i która posiada albo wyskalowaną podziałkę albo stałe ograniczniki odpowiadające granicom tolerancji przemieszczenia kątowego, np. ± 15°. Oprawa jest następnie obracana w taki sposób, ażeby na ekranie można było uzyskać obraz rzutu bocznego żarnika. Rzut boczny żarnika jest uzyskiwany w granicach tolerancji przesunięcia kątowego (± 15°).

2. Rzut boczny

Żarówkę umieszcza się w taki sposób, aby trzonek był skierowany w dół, oś odniesienia znajdowała się pionowo, a żarnik był skierowany na wprost, rzut żarnika musi w całości znajdować się w obrębie prostokąta o wysokości "a" i szerokości "b", przy czym punkt środkowy tego prostokąta odpowiada teoretycznemu położeniu środka żarnika.

3. Rzut przedni

Żarówka zostaje ustawiona w taki sposób, aby trzonek był skierowany w dół, oś odniesienia była położona pionowo, żarówka była widziana w kierunku prostopadłym do osi żarnika:

3.1. rzut żarnika musi w całości znajdować się w obrębie prostokąta o wysokości "a" i szerokości "b", przy czym punkt środkowy tego prostokąta odpowiada teoretycznemu położeniu środka żarnika; a

3.2. środek żarnika nie może być przesunięty od osi odniesienia bardziej niż na odległość "k".

Dodatek 15

Kategoria P21/5W

ARKUSZ P21/5W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

| | | | | |

e | | | 31,8 [1] | | | 31,8 ± 0,3 |

f | | | | | 7,0 [1] | 7,0 − 0 − 2 |

Odchylenie boczne | | | | | [1] | 0,3 max. [2] |

x, y | [1] | 2,8 ± 0,3 |

β | 75° [1] | 90° | 105° [1] | 90° ± 5° |

Trzonek BAY 15d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-11B-5) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 [3] | 12 |

Wat | 21 | 5 | 21 | 5 | 21 | 5 | 21/5 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 26 | 6 | 25 | 6 | 28 | 10 | 25 i 6 w 13,5 V |

± % | 6 | 10 | 6 | 10 | 6 | 10 | 6 i 10 |

Wiązka świetlna 1 m | 440 | 35 | 440 | 35 | 440 | 40 | |

± % | 15 | 20 | 15 | 20 | 15 | 20 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 440 lm i 35 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

ARKUSZ P21/5W/2

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie to winno umożliwić stwierdzenie, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami, poprzez sprawdzenie:

a) czy główny żarnik (wysokiej mocy) znajduje się we właściwym położeniu w stosunku do osi odniesienia i do płaszczyzny odniesienia oraz czy jego oś, w granicach tolerancji ± 15°, znajduje się prostopadle do płaszczyzny, która przebiega poprzez punkty środkowe kołków i oś odniesienia; oraz

b) czy żarnik światła pomocniczego (niskiej mocy) znajduje się we właściwym położeniu w stosunku do głównego żarnika (wysokiej mocy).

Procedura badań i wymagania

1. Żarówka jest umieszczona w oprawie, która może być obracana wokół jej osi i posiada albo wyskalowaną podziałkę, albo stałe ograniczniki, odpowiadające granicom tolerancji przesunięć kątowych, tj. ± 15°. Oprawa jest następnie obracana w taki sposób, aby uzyskać na ekranie rzut boczny głównego żarnika (wysokiej mocy) na ekranie, na który jest rzutowany obraz tego żarnika. Rzut ten zostaje uzyskany w granicach tolerancji przesunięcia kątowego (± 15°).

2. Rzut boczny

Żarówka jest umieszczona w taki sposób, aby trzonek był skierowany w dół, oś odniesienia znajdowała się pionowo, a żarnik główny (wysokiej mocy) lampy był rzutowany na wprost:

2.1. w tym położeniu rzut żarnika głównego (wysokiej mocy) w całości znajduje się w obrębie prostokąta o wysokości "a" i szerokości "b", przy czym punkt środkowy tego prostokąta odpowiada teoretycznemu położeniu środka żarnika.

2.2. w tym położeniu cały rzut żarnika pomocniczego (niskiej mocy) znajduje się:

2.2.1. w obrębie prostokąta o szerokości "c" i wysokości "d", przy czym punkt środkowy tego prostokąta jest oddalony o "v" w prawo i o "u" w górę od teoretycznego położenia środka głównego żarnika (wysokiej mocy);

2.2.2. powyżej linii prostej, stycznej do górnej krawędzi rzutu głównego żarnika (wysokiej mocy) i rośnie pod kątem 25° z lewej strony w prawą;

2.2.3. po prawej stronie od rzutu głównego żarnika (wysokiej mocy).

3. Rzut przedni

Żarówka jest umieszczona w taki sposób, aby trzonek skierowany był w dół, oś odniesienia była usytuowana pionowo, a żarówka była rzutowana w kierunku prostopadłym do osi głównego żarnika (wysokiej mocy):

3.1. rzut głównego żarnika (wysokiej mocy) musi w całości znajdować się w obrębie prostokąta o wysokości "a" i szerokości "h", przy czym punkt środkowy tego prostokąta odpowiada teoretycznemu położeniu środka żarnika; a

3.2. środek pomocniczego żarnika (niskiej mocy) nie może być przesunięty od osi odniesienia bardziej niż na odległość "k";

3.3. środek pomocniczego żarnika nie może być przesunięty od osi odniesienia bardziej niż o ± 2 mm (w przypadku żarówek standardowych ± 0,4 mm).

ARKUSZ P21/5W/3

Rzut boczny

Wymiary w milimetrach

+++++ TIFF +++++

Odniesienie | a | b | c | d | u | v |

Wymiary | 3,5 | 3,0 | 4,8 | 2,8 |

+++++ TIFF +++++

Odniesienie | a | h | k |

Wymiary | 3,5 | 9,0 | 1,0 |

Dodatek 16

Kategoria R5W

ARKUSZ R5W/1

+++++ TIFF +++++

Płaszczyzna odniesienia | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | 17,5 | 19,0 | 20,5 | 19,0 ± 0,3 |

Odchylenie boczne (2) | | | 1,5 | 0,3 max. |

β | 60° | 90° | 120° | 90° ± 5° |

Trzonek BA 15s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-11A-6) (1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 (3) | 12 |

Wat | 5 | 5 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne wiązki świetlnej odniesienia: | Wat | 5 | 7 | 5 w 13,5 V |

± % | 10 | 10 |

Wiązka świetlna odniesienia lm | 50 | |

± % | 20 | |

50 lm w przybliżeniu 13,5 |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

() Żarówki z trzonkiem BA 15d mogą być stosowane w szczególnych przypadkach: mają takie same wymiary.

() Maksymalnie dopuszczalne boczne przesunięcie środka żarnika żarówki w odniesieniu do dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczyzn, z których obydwie obejmują oś odniesienia, a jedna z tych płaszczyzn obejmuje osie kołków.

() W odniesieniu do wysokowydajnych żarówek typu 24 wolt, mających inny kształt żarnika, w przygotowaniu znajdują się dodatkowe przepisy.

() Patrz dodatek 24.

Dodatek 17

Kategoria R10W

ARKUSZ R10W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | 17,5 | 19,0 | 20,5 | 19,0 ± 0,3 |

Odchylenie boczne (2) | | | 1,5 | 0,3 max. |

β | 60° | 90° | 120° | 90° ± 5° |

Trzonek BA 15s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-11A-6) (1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 (3) | 12 |

Wat | 10 | 10 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 10 | 12,5 | 10 w 13,5 V |

± % | 10 | 10 |

Wiązka świetlna lm | 125 | |

± % | 20 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 125 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć białą barwę.

() Lampy z trzonkami BA 15d mogą być stosowane w szczególnych przypadkach: mają one te same wymiary.

() Maksymalna dopuszczalne boczne odchylenie środka żarnika lampy od dwóch wzajemnie prostopadłych do siebie płaszczyzn, z których obydwie obejmują oś odniesienia, a jedna z tych płaszczyzn obejmuje osie kołków.

() W odniesieniu do wysokowydajnych żarówek typu 24 wolt, mających inny kształt żarnika, w przygotowaniu znajdują się dodatkowe przepisy.

() Patrz dodatek 24.

Dodatek 18

Kategoria T4W

ARKUSZ T4W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | 13,5 | 15,0 | 16,5 | 15,0 ± 0,3 |

odchylenie boczne (1) | | 1,5 | 1,5 | 0,5 max. |

β | | 90° | | 90° ± 5° |

Trzonek BA 9s zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-14-6) (3) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 4 | 4 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 4 | 5 | 4 w 13,5 V |

± % | 10 | 10 |

Wiązka świetlna lm | 35 | |

± % | 20 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 35 lm przy ok. 13,5 V |

() Maksymalne boczne odchylenie środka żarnika lampy od dwóch wzajemnie prostopadłych do siebie płaszczyzn, z których obydwie obejmują oś odniesienia, a jedna z tych płaszczyzn obejmuje osie kołków.

() Patrz dodatek 24.

() Trzonek nie może wykazywać na całej swojej długości żadnych występów ani lutowań wystających poza maksymalną dopuszczalną średnicę trzonka.

Dodatek 19

Kategoria C5W

ARKUSZ C5W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

b [1] | 34,0 | 35,0 | 36,0 | 35 ± 0,5 |

f [2] [3] | 7,5 [4] | | 15 [5] | 9 ± 1,5 |

Trzonek SV 8,5 zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-81-3) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 5 | 5 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 5 | 7 | 5 w 13,5 V |

± % | 10 | 10 |

Wiązka świetlna lm | 45 | |

± % | 20 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 45 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

Dodatek 20

Kategoria C21W

ARKUSZ C21W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

b [1] | 40,0 | 41,0 | 42,0 | 41 ± 0,5 |

f [2] | 7,5 | | 10,5 | 8 ± 1 |

Trzonek SV 8,5 zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-81-3) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 12 | 12 |

Wat | 21 | 21 |

Napięcie badawcze | Wolt | 13,5 | |

Wartości obiektywne | Wat | 25 | 25 w 13,5 V |

± % | 6 | 6 |

Wiązka świetlna lm | 460 | |

± % | 15 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 460 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

ARKUSZ C21W/2

Wymagania dotyczące rzutowania ekranu

Badanie wykorzystywane jest do stwierdzenia, czy żarówka jest zgodna z wymaganiami poprzez sprawdzenie czy żarówka jest prawidłowo umieszczona w stosunku do osi odniesienia i do środka długości żarówki.

(Wymiary w milimetrach)

+++++ TIFF +++++

| a | h | k |

12 V | 4,0 + d | 14,5 | 2,0 |

d = średnica nominalna żarnika podana przez producenta.

Dla żarówki standardowej: a = 2,0 + d k = 0,5

Procedura badań i wymagania

1. Lampę należy umieścić w oprawie, którą można obracać wokół osi odniesienia o 360°, aby na ekranie rzutowania można było uzyskać rzut przedniej strony żarnika. Płaszczyzna odniesienia na ekranie musi zbiegać się z punktem środkowym żarówki. Oś środkowa domyślna na ekranie musi zbiegać się ze środkiem długości żarówki.

2. Rzut przedni

2.1. Rzut żarnika musi w całości znajdować się w obrębie prostokąta, jeżeli żarówka jest obrócona o 360°.

2.2. Środek żarnika nie może być przesunięty od domyślnej osi środkowej nie więcej niż o odległość "k".

Dodatek 21

Kategoria W3W

ARKUSZ W3W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | 11,2 | 12,7 | 14,2 | 12,7 ± 0,3 |

Odchylenie boczne (2) | | | 1,5 | 0,5 max. |

β | − 15° | 0° | + 15° | 0° ± 5° |

Trzonek W 2,1 × 9,5d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-91-2) (1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 3 | 3 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 3 | 4 | 3 w 13,5 V |

± % | 15 | 10 |

Wiązka świetlna lm | 22 | |

± % | 30 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 22 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

() Ten typ korzysta z ochrony patentowej; stosuje się normy ISO/IEC.

() Maksymalne dopuszczalne boczne odchylenie środka żarnika w stosunku do dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczyzn, z których obie obejmują oś odniesienia, a jedna z tych płaszczyzn obejmuje oś X—X.

() Patrz dodatek 24.

Dodatek 22

Kategoria W5W

ARKUSZ W5W/1

+++++ TIFF +++++

Wymiary w mm | Żarówki z normalnej produkcji | Żarówka wzorcowa |

| | min. | nom. | max. |

e | 11,2 | 12,7 | 14,2 | 12,7 ± 0,3 |

Odchylenie boczne (2) | | | 1,5 | 0,5 max. |

β | − 15° | 0° | + 15° | 0° ± 5° |

Trzonek W 2,1 x 9,5d zgodny z publikacją MKE 61 (dokument 7004-91-2) (1) |

WŁAŚCIWOŚCI ELEKTRYCZNE I FOTOMETRYCZNE |

Wartości znamionowe | Wolt | 6 | 12 | 24 | 12 |

Wat | 5 | 5 |

Napięcie badawcze | Wolt | 6,75 | 13,5 | 28,0 | |

Wartości obiektywne | Wat | 5 | 7 | 5 w 13,5 V |

± % | 10 | 10 |

Wiązka świetlna lm | 50 | |

± % | 20 | |

Wiązka świetlna odniesienia: 50 lm przy ok. 13,5 V |

Emitowane światło musi mieć barwę białą.

() Ten typ korzysta z ochrony patentowej, stosuje się normy ISO/IEC.

() Maksymalne boczne odchylenie środka żarnika w stosunku do dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczyzn, z których obie obejmują oś odniesienia, a jedna z tych płaszczyzn obejmuje oś XX.

() Patrz dodatek 24.

Dodatek 23

Przykład usytuowania oznakowania homologacji

+++++ TIFF +++++

Powyższy znak homologacji typu części WE umieszczony na żarówce oznacza, że żarówka została homologowana w Niemczech (e1) pod numerem homologacji A3. Pierwsza cyfra kodu homologacji (0) oznacza, że homologacja została udzielona zgodnie z wymaganiami załącznika IV do niniejszej dyrektywy w jej pierwotnym brzmieniu.

Dodatek 24

Środek świetlny i kształty żarników

O ile na arkuszach z danymi żarówek nie jest podane inaczej, stosowane są te wymagania dla określenia środka świetlnego różnych kształtów żarówek, jeżeli na arkuszach z danymi żarówek żarnik jest przynajmniej z jednego kierunku obserwacji wskazany jako punkt.

Położenie środka świetlnego jest zależne od kształtu żarnika.

Nr | Kształt żarnika | Spostrzeżenia |

+++++ TIFF +++++

1 | | Przy b > 1,5 h, odchylenie osi żarnika w stosunku do płaszczyzny znajdującej się w zwykłym położeniu w stosunku do osi odniesienia nie może przekraczać 15°. |

+++++ TIFF +++++

2 | | Stosuje się do żarników, które mogą być wpisane w prostokąt, którego b > 3 h. |

+++++ TIFF +++++

3 | | Stosuje się do żarników, które mogą być wpisane w prostokąt, którego b < 3 h, gdzie jednakże k < 2 h. |

Linie boczne prostokąta opisującego w nr 2 i 3 są równoległe, odpowiednio, do osi odniesienia.

Środek świetlny jest punktem na przecięciu linii kreska—kropka.

ROZDZIAŁ 3

WYSTAJĄCE ZEWNĘTRZNE ELEMENTY DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Wymagania dotyczące wystających elementów zewnętrznych niezabudowanych dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 214 |

Dodatek | Urządzenie badawcze oraz warunki badań … | 217 |

ZAŁĄCZNIK II | Wymagania dotyczące wystających elementów zewnętrznych zabudowanych trójkołowych pojazdów silnikowych … | 218 |

Dodatek | Pomiary elementów wystających oraz odstępów … | 222 |

ZAŁĄCZNIK III | … | 224 |

Dodatek 1 | Dokument informacyjny dotyczący wystających elementów zewnętrznych określonego typu dwukołowego lub trójkołowego pojazdu silnikowego … | 224 |

Dodatek 2 | Świadectwo homologacji typu części dotyczące wystających elementów zewnętrznych określonego typu dwukołowego lub trójkołowego pojazdu silnikowego … | 225 |

ZAŁĄCZNIK I

WYMAGANIA STOSOWANE DO WYSTAJĄCYCH ZEWNĘTRZNYCH ELEMENTÓW NIEZABUDOWANYCH DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego załącznika:

1.1. "zewnętrzne elementy pojazdu": oznacza elementy pojazdu, które mogą mieć styczność z przeszkodami zewnętrznymi w przypadku zderzenia z nimi;

1.2. "otarcie": oznacza każdą styczność, która w określonych warunkach mogłaby spowodować obrażenia ciała w postaci skaleczeń;

1.3. "zderzenie": oznacza każdą styczność, która w określonych warunkach mogłaby spowodować obrażenia ciała w postaci głębokich ran;

1.4. "typ pojazdu w odniesieniu do wystających elementów zewnętrznych": oznacza pojazdy nie różniące się zasadniczo między sobą, w szczególności pod względem kształtu, wymiarów, przystosowania do kierunku ruchu oraz twardości zewnętrznych elementów pojazdu;

1.5. "promień zaoblenia": oznacza promień "r" łuku koła najbardziej zbliżonego do zaokrąglonego kształtu danego elementu pojazdu.

2. KRYTERIA ROZRÓŻNIANIA MIĘDZY "OTARCIEM" A "ZDERZENIEM"

2.1. Jeżeli urządzenie służące do przeprowadzania badań (przedstawione na rysunku A w dodatku) porusza się wzdłuż pojazdu jak opisano w ppkt 4.2 poniżej, części pojazdu, które stykają się z urządzeniem musza być uznane za objęte:

2.1.1. grupą 1: jeżeli części pojazdu ocierają się o urządzenie badawcze; lub

2.1.2. grupą 2: jeżeli części pojazdu zderzają się z urządzeniem badawczym.

2.1.3. W celu dokonania jednoznacznego rozróżnienia pomiędzy częściami grupy 1 oraz tymi z grupy 2 urządzenie badawcze należy stosować zgodnie z metodą opisaną na poniższym rysunku:

+++++ TIFF +++++

3. WYMAGANIA OGÓLNE

3.1. Bez względu na wymagania ppkt 3.2, powierzchnia zewnętrzna wszystkich typów pojazdów nie może zawierać żadnych skierowanych na zewnątrz części ostro zakończonych lub sterczących, których kształt, wymiary, kąt ustawienia oraz twardość mogłyby zwiększyć ryzyko zranienia albo stopień uszkodzenia ciała osób, które podczas wypadku zostałyby przez pojazd uderzone lub potrącone.

3.2. Pojazdy są zaprojektowane w taki sposób, aby części, z którymi mogą zetknąć się inni uczestnicy ruchu, odpowiadały wymaganiom określonym w ppkt 5 i 6.

3.3. Wszystkie elementy zewnętrzne objęte niniejszym załącznikiem, które są wykonane lub powleczone gumą albo miękkim tworzywem sztucznym o stopniu twardości 60 Shore A, są uważane za spełniające wymagania określone w ppkt 5 i 6.

3.4. Jednakże poniższych wymagań nie stosuje się do przestrzeni pomiędzy przyczepą boczną a motocyklem w motocyklach z przyczepami.

3.5. Jeżeli motorowery są wyposażone w pedały, nie muszą być spełnione wymagania niniejszej dyrektywy dotyczące pedałów. Jeżeli wymagania te nie są spełnione, producenci muszą poinformować władze, do której złożyli wniosek o udzielenie homologacji typu części, o wystających elementach zewnętrznych określonego typu pojazdu oraz wskazać, jakie przedsięwzięli środki w celu zapewnienia bezpieczeństwa.

4. METODA BADAŃ

4.1. Urządzenie badawcze oraz warunki badań

4.1.1. Urządzenie badawcze odpowiada opisanemu na rysunku A dodatku.

4.1.2. Badany pojazd znajduje się w linii prostej i w pozycji pionowej, z oboma kołami stykającymi się z podłożem. Układ kierowniczy może być swobodnie poruszany w jego normalnym zakresie.

W pojeździe należy umieścić 50 percentylowego człekokształtnego manekina AM albo osobę o podobnych cechach fizycznych w normalnej pozycji jak podczas jazdy i w taki sposób, aby mogła wykonywać swobodne ruchy układem kierowniczym.

4.2. Procedura badań

Urządzenie badawcze przesuwa się z przodu na tył pojazdu poddawanego badaniu, przy czym układ kierowniczy (jeżeli może stykać się z urządzeniem badawczym) musi być przekręcony do całkowitego zablokowania. Urządzenie badawcze musi stykać się z pojazdem (patrz rysunek B w dodatku). Badanie jest przeprowadzane po obu stronach pojazdu.

5. KRYTERIA

5.1. Kryteria określone w niniejszym podpunkcie nie stosuje się do części objętych wymaganiami ppkt 6 poniżej.

5.2. Z zastrzeżeniem wyjątku określonego w ppkt 3.3 stosuje się następujące kryteria minimalne:

5.2.1. Wymagania stosowane do części z grupy 1:

5.2.1.1. Płyty

- rogi poszczególnej płyty muszą mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 3 mm,

- krawędzie muszą mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 0,5 mm.

5.2.1.2. Trzonki:

- średnica trzonka musi wynosić przynajmniej 10 mm,

- krawędzie na końcu trzonka muszą mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2 mm.

5.2.2. Wymagania stosowane do części z grupy 2:

5.2.2.1. Płyty:

- krawędzie i rogi muszą mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2 mm;

5.2.2.2. Trzonki:

- długość może stanowić najwyżej połowę średnicy trzonka, jeżeli średnica trzonka wynosi mniej niż 20 mm.

- promień zaoblenia krawędzi na końcu trzonka musi wynosić przynajmniej 2 mm, jeżeli średnica trzonka wynosi przynajmniej 20 mm.

6. WYMAGANIA SZCZEGÓLNE

6.1. Górna krawędź szyby przedniej owiewki musi mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2 mm albo zgodnie z ppkt 3.3 być pokryta warstwą ochronną.

6.2. Końcówki i krawędzie zewnętrzne dźwigni sprzęgła i hamulca powinny być niemal okrągłe i mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 7 mm.

6.3. Przednia krawędź przedniego błotnika powinna mieć promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2 mm.

6.4. Tylna krawędź każdego korka wlewu paliwa na górnej części zbiorników paliwa, o które kierowca może uderzyć w przypadku zderzenia, nie powinna wystawać wyżej niż 15 mm ponad powierzchnię jej podłoża; miejsca łączące z powierzchnią podłoża muszą być wygładzone lub niemal okrągłe. Przewidzieć należy także inne środki, jak osłonę znajdującą się za wlewem paliwa, jeżeli nie mogą być spełnione wymagania dotyczące wysokości 15 mm (patrz, na przykład, poniższy szkic).

+++++ TIFF +++++

6.5. Kluczyki do uruchamiania zapłonu muszą być wyposażone w pokrywę ochronną. Wymagań tych nie stosuje się do kluczy składanych albo kluczy, które nie wystają ponad powierzchnię.

Dodatek 1

Urządzenie badawcze oraz warunki badań

+++++ TIFF +++++

Rysunek A

+++++ TIFF +++++

Rysunek B

ZAŁĄCZNIK II

WYMAGANIA STOSOWANE DO WYSTAJĄCYCH ELEMENTÓW ZEWNĘTRZNYCH ZABUDOWANYCH TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

OGÓLNE

W odniesieniu do zabudowanych pojazdów silnikowych, które są przeznaczone do przewozu osób, stosuje się przepisy dyrektywy 74/483/EWG [1] dotyczącej wystających elementów zewnętrznych pojazdów silnikowych (klasy M1).

W odniesieniu do trójkołowych zabudowanych pojazdów silnikowych przeznaczonych do przewozu towarów, stosuje się następujące wymagania.

1. ZAKRES

1.1. Niniejszy załącznik ma zastosowanie do elementów zewnętrznych wystających przed tylną przegrodę kabiny, w pojazdach przeznaczonych do przewozu towarów, które znajdują się jedynie na powierzchni zewnętrznej, jak zdefiniowano poniżej. Nie ma on zastosowania ani do wstecznych lusterek zewnętrznych, włącznie z ich trzonkami, ani do elementów wyposażenia takich, jak anteny, czy pojemniki na bagaże.

1.2. Celem niniejszych przepisów jest zmniejszenie ryzyka zranienia albo zmniejszenia rozmiaru uszkodzeń ciała osób, które w czasie wypadku stykają się z zewnętrzną powierzchnią pojazdu.

2. DEFINICJE

Do celów niniejszego załącznika:

2.1. "powierzchnia zewnętrzna" oznacza część pojazdu, która znajduje się przed tylną przegrodą kabiny, jak zdefiniowano w ppkt 2.4 poniżej, za wyjątkiem samej tylnej przegrody oraz takie części, jak przedni błotnik(-ki), przedni zderzak oraz przednie koło(-ła) (o ile są zainstalowane);

2.2. "typ pojazdu pod względem wystających elementów zewnętrznych" oznacza pojazdy nieróżniące się istotnie między sobą, w szczególności w zakresie kształtu, wymiarów, przystosowania do kierunku jazdy oraz twardości elementów zewnętrznych pojazdu;

2.3. "kabina" oznacza część zabudowy, która tworzy pomieszczenie dla kierowcy oraz pasażera, włącznie z jego drzwiami;

2.4. "tylna przegroda kabiny" oznacza najdalej do tyłu wysuniętą część powierzchni zewnętrznej pomieszczenia dla kierowcy oraz dla pasażera;

2.5. "płaszczyzna odniesienia" oznacza płaszczyznę poziomą przebiegającą przez środek przedniego koła (kół) albo płaszczyznę znajdującą się na wysokości 50 cm nad powierzchnią podłoża, w zależności od tego, która z nich znajduje się najniżej. Płaszczyzna ta jest wyznaczana dla pojazdu obciążonego ładunkiem;

2.6. "linia podłogowa" oznacza linię wyznaczoną w następujący sposób: powierzchnię zewnętrzną pojazdu należy zawrzeć w stożku o nieokreślonej wysokości z pionową osią i połowicznym kątem o wartości 15 %, aby stykał się z powierzchnią zewnętrzną zabudowy w jej najniższym miejscu. Linia podłogowa jest śladem geometrycznym punktów styczności.

Przy wytyczaniu linii podłogowej nie są uwzględniane rury wydechowe, koła lub istotne funkcjonalnie elementy mechaniczne, przymocowane do płyty podłogowej, takie jak miejsce przyłożenia podnośnika, elementy montażowe zawieszenia, zaczepy do holowania lub do celów transportowych. Zakłada się, że wszelkie przerwy bezpośrednio ponad łukami kół są wypełnione przez abstrakcyjną powierzchnię jako bezpośrednie przedłużenie sąsiadujących elementów zewnętrznych. W celu wytyczenia linii podłogowej, w zależności od typu pojazdu przy wytyczaniu linii podłogowej uwzględnione powinny być: zewnętrzny profil zabudowy, błotnik lub błotniki (jeżeli został zamocowany) albo zewnętrzny kąt obszaru zajmowanego przez zderzak (jeżeli został zamocowany). Jeżeli występują jednocześnie dwa lub więcej punktów styczności, wówczas przy wytyczaniu linii podłogowej miarodajny jest najniżej położony punkt styczności.

2.7. "promień zaoblenia" oznacza promień łuku koła, który najściślej odpowiada zaokrąglonemu kształtowi danego elementu;

2.8. "pojazd załadowany" oznacza pojazd o maksymalnym dopuszczalnym technicznie obciążeniu, przy czym ciężar ten jest rozłożony na osie zgodnie ze wskazaniami producenta.

3. WYMAGANIA OGÓLNE

3.1. Przepisów niniejszego załącznika nie stosuje się do części "powierzchni zewnętrznej" pojazdu nieobciążonego z zamkniętymi drzwiami, oknami, włazami, umożliwiający dostęp do kabiny itd., położonych:

3.1.1. poza obszarem, który jest ograniczony w górnej części przez płaszczyznę poziomą przebiegającą 2 m nad podłożem oraz w dolnej części, zgodnie z wyborem producenta, przez płaszczyznę odniesienia, zdefiniowaną w ppkt 2.5 albo linię podłogową, zdefiniowaną w ppkt 2.6,

albo

3.1.2. w taki sposób, że w stanie spoczynku nie mogą stykać się z kulą o średnicy 100 mm.

3.1.3. Jeżeli płaszczyzna odniesienia stanowi dolną granicę tej strefy, uwzględnia się także te części pojazdu, które znajdują się poniżej płaszczyzny odniesienia między dwoma płaszczyznami pionowymi, z których jedna styka się z powierzchnią zewnętrzną pojazdu, a druga przebiega do niej równolegle 80 mm w kierunku wnętrza pojazdu od punktu, w którym płaszczyzna odniesienia styka się z nadbudową pojazdu.

3.2. Na "powierzchni zewnętrznej" pojazdu nie mogą znajdować się żadne części skierowane na zewnątrz, które mogłyby zaczepić o przechodniów, rowerzystów albo motocyklistów.

3.3. Żadna z części pojazdu zdefiniowana w ppkt 4 nie może zawierać części zaostrzonych lub ostrych, skierowanych na zewnątrz lub których jakiekolwiek wystające części, kształt, wymiary lub twardość mogłyby zwiększyć ryzyko albo stopień uszkodzenia ciała osób, które podczas wypadku zostałyby przez powierzchnię zewnętrzną pojazdu uderzone lub potrącone.

3.4. Wystające elementy powierzchni zewnętrznej o twardości maksymalnie 60 Shore (A) mogą mieć mniejszy promień zaoblenia niż zdefiniowany w ppkt 4 poniżej.

3.5. Jeżeli, w drodze odstępstwa od wymagań ppkt 4, promień zaoblenia wystającej krawędzi elementu zewnętrznego jest mniejszy niż 2,5 mm, musi być on pokryty warstwą ochronną, która wykazuje właściwości określone w ppkt 3.4.

4. WYMAGANIA SZCZEGÓLNE

4.1. Ozdoby, znaki towarowe, litery i cyfry logo handlowych

4.1.1. W przypadku ozdób, znaków towarowych, liter i cyfr logo handlowych promień zaoblenia nie może być mniejszy niż 2,5 mm. Wymagania tego nie stosuje się, jeżeli części te wystają mniej niż 5 mm ponad sąsiadującą powierzchnię, przy założeniu, że nie mają skierowanych na zewnątrz tnących krawędzi.

4.1.2. W przypadku ozdób, znaków towarowych, liter i cyfr logo handlowych, które wystają bardziej niż 10 mm ponad otaczającą je powierzchnię, muszą być możliwe do zdjęcia, odłączenia albo złożenia, jeżeli na ich najdalej wystające punkty w dowolnym kierunku w płaszczyźnie, która przebiega mniej więcej równolegle do powierzchni zewnętrznej, do której są przymocowane, działa siła 10 daN.

W celu zastosowania siły o wartości 10 daN należy użyć przebijaka o spłaszczonej końcówce o średnicy maksymalnie 50 mm. Jeżeli nie jest to możliwe, zastosować należy równoważną metodę. Jeżeli ozdoby są zdjęte, odłączone albo złożone, pozostająca część nie może wystawać bardziej niż 10 mm oraz nie może mieć krawędzi zaostrzonych, ostrych albo tnących.

4.2. Osłony i obramowania reflektorów

4.2.1. Osłony i obramowania reflektorów są dozwolone pod warunkiem, że nie wystają one bardziej niż 30 mm poza powierzchnią przezroczystą reflektora, a ich promień zaoblenia wynosi wszędzie przynajmniej 2,5 mm.

4.2.2. Reflektory chowane w pozycji gotowej do użycia i schowanej w obudowę spełniają wymagania określone w ppkt 4.2.1.

4.2.3. Przepisy ppkt 4.2.1 nie stosuje się do reflektorów głęboko wpuszczanych w obudowę albo do reflektorów, które wystają ponad elementy zabudowy, jeżeli jest to zgodne z ppkt 3.2 powyżej.

4.3. Kratownice

Części kratownicy muszą mieć następujące promienie zaoblenia:

- przynajmniej 2,5 mm, jeżeli odstęp między znajdującymi się obok siebie częściami jest większy niż 40 mm;

- przynajmniej 1 mm, jeżeli odstęp ten wynosi od 25 mm do 40 mm;

- przynajmniej 0,5 mm, jeżeli odstęp ten jest mniejszy niż 25 mm.

4.4. System spryskiwania/wycierania szyb przednich i reflektorów

4.4.1. W przypadku wyżej wymienionych urządzeń wałek ramienia wycieraczki musi być wyposażony w pokrywę ochronną o promieniu zaoblenia wynoszącym 2,5 mm i musi mieć powierzchnię 150 mm2, mierzoną poprzez rzut przekroju na płaszczyznę, której odstęp od najdalej wystającego punktu wynosi najwyżej 6,5 mm.

4.4.2. Dysze spryskiwaczy szyb przednich i reflektorów muszą mieć kąt zaoblenia wynoszący przynajmniej 2,5 mm. Jeżeli wystają one mniej niż 5 mm, krawędzie wystające na zewnątrz muszą być wygładzone.

4.5. Błotniki (jeżeli są zainstalowane)

Jeżeli błotnik stanowi element pojazdu najdalej wysunięty przed kabinę kierowcy, części konstrukcyjne muszą być tak zaprojektowane, aby wszystkie twarde i skierowane na zewnątrz części miały promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 5 mm.

4.6. Urządzenia ochronne (zderzaki) (jeżeli są zainstalowane)

4.6.1. Końcówki przednich urządzeń ochronnych muszą być wygięte w dół, aż do powierzchni zewnętrznych zabudowy.

4.6.2. Części przednich urządzeń ochronnych muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby wszystkie twarde powierzchnie skierowane na zewnątrz miały promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 5 mm.

4.6.3. Części wyposażenia takie jak haki holownicze i wciągarki nie mogą wystawać ponad powierzchnię zderzaka najdalej wysuniętą do przodu. Jednakże wciągarki mogą wystawać ponad powierzchnię zderzaka najdalej wysuniętą do przodu pod warunkiem, że w czasie, kiedy są używane, są wyposażone w pokrywę ochronną o promieniu zaoblenia wynoszącym przynajmniej 2,5 mm.

4.6.4. Wymagania określone w ppkt 4.6.2 nie stosuje się do części konstrukcyjnych zderzaka do części przymocowanych albo wmontowanych do zderzaka, które wystają na odległość mniejszą niż 5 mm. Krawędzie urządzeń, które wystają mniej niż 5 mm, muszą być wygładzone. W odniesieniu do urządzeń przymocowanych do zderzaków, stosuje się szczególne wymagania wymienione w innych punktach niniejszego załącznika.

4.7. Uchwyty, zawiasy i przyciski drzwi, pokrywy bagażnika i pokrywy komory silnika, zamknięcia wejść i klapy oraz uchwyty

4.7.1. Elementy te nie mogą wystawać w przypadku przycisków ponad 30 mm, uchwytów ponad 70 mm, a we wszystkich pozostałych przypadkach ponad 50 mm. Ich promień zaoblenia musi wynosić przynajmniej 2,5 mm.

4.7.2. Jeżeli uchwyty drzwi bocznych są typu obrotowego, muszą one spełniać następujące dwa warunki:

4.7.2.1. w przypadku uchwytów, które są obracane w płaszczyźnie równoległej do powierzchni drzwi, otwarta ich końcówka musi być skierowana do tyłu. Końcówka ta musi być zgięta w kierunku powierzchni drzwi i być umieszczona w obudowie ochronnej albo być zagłębiona;

4.7.2.2. uchwyty, które można przekręcać na zewnątrz w dowolnym kierunku, który nie jest równoległy do powierzchni drzwi, muszą w pozycji zamkniętej mieścić się w obudowie ochronnej lub być zagłębione. Otwarta końcówka musi być skierowana albo w tył albo w dół. Jednakże uchwyty, które nie czynią zadość temu ostatniemu wymogowi, mogą być mimo to dopuszczone do ruchu, jeżeli:

- są wyposażone w samoczynny mechanizm powrotny;

- w przypadku awarii mechanizmu powrotnego nie wystają więcej niż 15 mm;

- w pozycji otwartej mają promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2,5 mm (warunku tego nie stosuje się, jeżeli uchwyt ten, znajdując się w pozycji najbardziej wysuniętej na zewnątrz, wystaje mniej niż 5 mm, w którym to przypadku narożniki części skierowanych na zewnątrz muszą być wygładzone);

- powierzchnia wolnej końcówki, mierząc z odległości najwyżej 6,5 mm od najbardziej wystającego miejsca, ma wielkość przynajmniej 150 mm2.

4.8. Boczne urządzenia ukierunkowujące powietrze i wodę deszczową oraz urządzenia odprowadzające brud z szyb

Krawędzie skierowane na zewnątrz mają promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 1 mm.

4.9. Krawędzie blachy

Krawędzie blachy są dopuszczalne, o ile są pokryte osłoną o promieniu zaoblenia wynoszącym przynajmniej 2,5 mm albo materiałem spełniającym warunki określone w ppkt 3.4.

4.10. Nakrętki kół, kołpaki kół i urządzenia ochronne

4.10.1. Nakrętki kół, kołpaki kół i urządzenia ochronne nie są wyposażone w żadne wystające do przodu elementy w kształcie łopatek.

4.10.2. W przypadku jazdy pojazdu na wprost, poza oponami żadna część kół, która znajduje się powyżej poziomej płaszczyzny przebiegającej przez ich oś obrotu, nie wystaje ponad pionowy rzut zewnętrznego skraju zabudowy ponad koło w płaszczyźnie poziomej. Jednakże jeżeli jest to uzasadnione wymaganiami eksploatacji, urządzenia chroniące nakrętki kół i piasty kół mogą wystawać poza pionowy rzut zewnętrznego skraju nadbudowy, pod warunkiem, że promień zaoblenia powierzchni wystającej przedniej części wynosi przynajmniej 5 mm, a część wystająca ponad pionowy rzut zewnętrznej krawędzi zabudowy wystaje najwyżej 30 mm.

4.10.3. Urządzenia ochronne zgodne z ppkt 4.10.2 są instalowane, jeżeli nakrętki i śruby wystają ponad rzut powierzchni zewnętrznej opony (część opony, która znajduje się ponad poziomą płaszczyzną przebiegającą przez oś obrotową koła).

4.11. Miejsca przeznaczone do przystawiania podnośników oraz rura(-y) wydechowa(-e)

4.11.1. Miejsca przeznaczone do przystawiania podnośników oraz rura(-y) wydechowa(-e), o ile te istnieją, nie wystają więcej niż 10 mm poza osiowy rzut linii podłogowej albo pionowy rzut linii przecięcia płaszczyzny odniesienia z powierzchnią zewnętrzną pojazdu.

4.11.2. W drodze odstępstwa od niniejszego wymagania, rura wydechowa może wystawać więcej niż 10 mm, pod warunkiem, że krawędzie mają na końcu zaoblenia o promieniu wynoszącym przynajmniej 2,5 mm.

4.12. Elementy wystające i odległości są mierzone zgodnie z wymaganiami podanymi w niniejszym dodatku.

Dodatek

Pomiary wystających elementów zewnętrznych i odstępów

1. METODA OKREŚLANIA WYMIARÓW WYSTAJĄCEGO ELEMENTU ZEWNĘTRZNEGO ZAMONTOWANEGO NA POWIERZCHNI ZEWNĘTRZNEJ

1.1. Wymiary wystającej części zewnętrznej zamontowanej na powierzchni wypukłej płatu poszycia mogą być określone na niej samej za pomocą odpowiedniego rysunku zawierającego przekrój umocowanej części.

1.2. Jeżeli wymiary wystającej części zewnętrznej zamontowanej na płacie poszycia innym niż wypukły nie mogą być ustalone w drodze pomiaru, muszą zostać określone za pomocą odstępu pomiędzy linią odniesienia powierzchni zewnętrznej a punktem środkowym kuli o średnicy 100 mm, która jest toczona w taki sposób, że stale pozostaje w styczności z tą częścią. Przykład zastosowania tej metody został przedstawiony na rysunku 1.

1.3. W szczególności w przypadku uchwytów, wymiary wystającego elementu zewnętrznego są ustalane w stosunku do płaszczyzny przechodzącej przez punkty mocowania. Rysunek 2 przedstawia przykład.

2. METODA OKREŚLANIA WYMIARÓW ZEWNĘTRZNEJ WYSTAJĄCEJ CZĘŚCI OSŁON I OBRAMOWAŃ REFLEKTORÓW

2.1. Wymiary części wystających ponad powierzchnię zewnętrzną są mierzone poziomo od punktu styczności kuli o średnicy 100 mm, jak przedstawiono na rysunku 3.

3. METODA OKREŚLANIA WIELKOŚCI ODSTĘPU POMIĘDZY CZĘŚCIAMI KRATOWNICY

3.1. Wielkość odstępu między elementami kratownicy są określane przez określenie odległości między dwoma płaszczyznami, które przebiegają przez punkty styczności kuli prostopadle do linii łączącej te punkty. Rysunki 4 i 5 podają przykłady zastosowania tej metody.

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK III

Dodatek 1

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 4

LUSTERKA WSTECZNE DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Definicje … | 227 |

Dodatek | Procedura określania promienia zaoblenia "r" powierzchni odbijającej światło lusterka wstecznego … | 229 |

ZAŁĄCZNIK II | Wymagania dotyczące budowy i badania w celu homologacji typu części lusterek wstecznych … | 231 |

Dodatek 1 | Metoda badania w celu ustalenia zdolności odbijania … | 236 |

Dodatek 2 | Homologacja typu części i znakowanie lusterek wstecznych … | 240 |

Dodatek 3 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu lusterka wstecznego przeznaczonego dla dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 241 |

Dodatek 4 | Świadectwo homologacji typu części dotyczące określonego typu lusterka wstecznego przeznaczonego dla dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych … | 242 |

ZAŁĄCZNIK III | Wymagania dotyczące montażu lusterek wstecznych w pojazdach … | 243 |

Dodatek 1 | Dokument informacyjny dotyczący montażu lusterek wstecznych w określonym typie dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 247 |

Dodatek 2 | Świadectwo homologacji typu części dotyczące montażu lusterek wstecznych w określonym typie dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 248 |

ZAŁĄCZNIK I

DEFINICJE

1. "Lusterko wsteczne" oznacza urządzenie inne niż kompletny system optyczny taki jak peryskop, którego funkcja polega na tym, że umożliwia dobrą widoczność do tyłu pojazdu.

2. "Lusterko wsteczne wewnętrzne" oznacza urządzenie, jak zdefiniowano w ppkt 1, które może być zamontowane we wnętrzu pojazdu.

3. "Lusterko wsteczne zewnętrzne" oznacza urządzenie, jak zdefiniowano w ppkt 1, które może być zamontowane na zewnątrz pojazdu.

4. "Typ lusterka wstecznego" oznacza urządzenia, które nie różnią się znacząco między sobą pod względem następujących zasadniczych właściwości:

4.1. Wymiary i promienie zaoblenia powierzchni odbijającej lusterka wstecznego;

4.2. Projekt, kształt i materiał zastosowany w lusterku wstecznym, włącznie z elementami służącymi do umocowania w pojeździe.

5. "Klasa lusterek wstecznych" oznacza wszelkie urządzenia wykazujące takie same właściwości działania. Są one podzielone w następujący sposób:

Grupa I: Lusterka wewnętrzne,

Grupa L: "Główne" lusterka zewnętrzne.

6. "r" oznacza wartość średnią promieni zaoblenia mierzone na powierzchni odbijającej zgodnie z metodą opisaną w dodatku 1 ppkt 2.

7. "Główne promienie zaoblenia w określonym punkcie powierzchni odbijającej" oznaczają wartości uzyskane za pomocą przyrządu opisanego w dodatku 1 mierzone na głównym łuku powierzchni odbijającej, który przebiega przez punkt środkowy tej powierzchni i znajduje się na płaszczyźnie pionowej (ri), który przebiega przez punkt środkowy tej płaszczyzny i znajduje się na płaszczyźnie poziomej (r′i) oraz na łuku prostopadłym do tego segmentu.

8. "Promień zaoblenia w określonym punkcie powierzchni odbijającej (rp)" oznacza średnią arytmetyczną głównych promieni zaoblenia rii oraz r′i, innymi słowami:

r

=

r

+ r′

9. "Punkt środkowy powierzchni odbijającej" oznacza środek powierzchni strefy widzialnej powierzchni odbijającej.

10. "Promień zaoblenia części lusterka wstecznego" oznacza promień c łuku koła, który jest najbardziej podobny do zaokrąglonego kształtu danej części.

11. "Typ pojazdu pod względem lusterka wstecznego" oznacza pojazdy silnikowe, które nie różnią się po między sobą pod następującymi zasadniczymi względami:

11.1. Właściwości pojazdu, które mogą ograniczać pole widzenia i może mieć wpływ na montaż lusterka wstecznego;

11.2. Rozmieszczenie i typy lusterek wstecznych obowiązkowych i nieobowiązkowych, o ile takie są montowane.

12. "Oczne punkty kierowcy" oznacza dwa punkty, które są od siebie oddalone o 65 mm i znajdują się na wysokości 635 mm pionowo ponad punktem R w stosunku do pozycji kierowcy określonej w dodatku do niniejszego załącznika. Prosta łącząca obydwa punkty znajduje się prostopadle do pionowej środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu.

Środek segmentu, którego zakończeniami są dwa punkty oczne, znajduje się w obrębie pionowej płaszczyzny wzdłużnej, która musi przechodzić przez punkt środkowy miejsca siedzenia kierowcy, określony przez producenta.

13. "Widzenie obuoczne" oznacza całe pole widzenia, które składa się z przesunięcia jednoocznych pól widzenia oka prawego i oka lewego (patrz rysunek poniżej);

+++++ TIFF +++++

Dodatek

Procedura określania promienia zaoblenia "r" powierzchni odbijającej lusterka wstecznego.

1. POMIARY

1.1. Urządzenia pomiarowe

Stosować należy urządzenie zwane "sferometrem" opisane na rysunku 1.

1.2. Punkty pomiaru

1.2.1. Główne promienie zaoblenia mierzone są w trzech punktach, znajdujących się możliwie najbliżej jednej trzeciej, jednej drugiej i dwóch trzecich długości głównego łuku powierzchni odbijającej, która przebiega przez punkt środkowy tej powierzchni w płaszczyźnie pionowej albo głównego łuku, który przebiega przez punkt środkowy tej powierzchni w płaszczyźnie poziomej, jeżeli ten ostatni łuk jest dłuższy.

1.2.2. Jednakże jeżeli wymiary powierzchni odbijającej uniemożliwiają dokonanie pomiarów zdefiniowanych w ppkt 7, służby techniczne odpowiedzialne za badania, mogą przeprowadzić pomiary w tym punkcie, w dwóch prostopadłych kierunkach, które znajdują się możliwie blisko wyżej wymaganych kierunków.

2. OBLICZANIE PROMIENIA ZAOBLENIA "r"

"r", wyrażony w mm, jest obliczany według następującego wzoru:

r =

r

+ r

+ r

gdzie:

rp1 = promień zaoblenia z pierwszego punktu pomiaru,

rp2 = promień zaoblenia z drugiego punktu pomiaru,

rp3 = promień zaoblenia z trzeciego punktu pomiaru.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1

ZAŁĄCZNIK II

WYMAGANIA DOTYCZĄCE BUDOWY I BADANIA STOSOWANE DO UDZIELANIA HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI LUSTEREK WSTECZNYCH

1. WYMAGANIA OGÓLNE

1.1. Wszystkie lusterka wsteczne muszą być regulowane.

1.2. Zewnętrzne krawędzie powierzchni odbijającej lusterek wstecznych muszą być zawarte w obudowie ochronnej (pokrywka itp.), która na swoim obwodzie, we wszystkich miejscach i we wszystkich kierunkach musi wykazywać wartość "c" wynoszącą przynajmniej 2,5 mm. Jeżeli powierzchnia odbijająca wystaje poza obudowę ochronną, promień zaoblenia "c" na obwodzie obudowy musi wynosić przynajmniej 2,5 mm, a powierzchnia odbijająca musi chować się w obudowie, jeżeli na miejsce najdalej wystające ponad obudowę działa siła 50 N w kierunku poziomym niemal równolegle do środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu.

1.3. Jeżeli lusterko wsteczne jest zamontowane na płaskiej powierzchni, wszystkie części lusterka wstecznego we wszystkich położeniach regulacyjnych urządzenia oraz wszelkie pozostałe części przymocowane do płyty wspornikowej po badaniu przewidzianym w ppkt 4.2, które w zwykłych warunkach statycznych mogą stykać się z kulą o średnicy 165 mm, w przypadku lusterka wstecznego wewnętrznego lub 100 mm średnicy, w przypadku lusterka wstecznego zewnętrznego, mają promień zaoblenia wynoszący przynajmniej 2,5 mm.

1.3.1. Krawędzie otworów albo przelotów służących do mocowania, których największa przekątna średnica wynosi mniej niż 12 mm, nie muszą spełniać wymagań ppkt 1.3, jeżeli ich krawędzie są zaoblone.

1.4. Urządzenie służące do mocowania lusterka wstecznego w pojeździe musi być tak zaprojektowane, aby cylinder o promieniu 50 mm, którego oś jest jedną z osi skrętnych albo obrotowych, która w przypadku zderzenia umożliwia złożenie lusterka w pożądanym kierunku, przynajmniej częściowo przecinał powierzchnię, do której jest zamocowane lusterko wsteczne.

1.5. Części lusterek zewnętrznych określonych w ppkt 1.2 i 1.3, których twardość Shore A nie przekracza 60, mogą być wyłączone ze spełnienia odpowiednich wymagań.

1.6. Części lusterek wewnętrznych o twardości Shore A nie przekraczającej 50, które są zamontowane na sztywnych wspornikach, nie podlegają przepisom ppkt 1.2 i 1.3 jedynie w odniesieniu do tych wsporników.

2. WYMIARY

2.1. Lusterka wewnętrzne (klasa I)

a = 150 mm ×

1 +

1000r

2.2. "Główne" lusterka zewnętrzne (klasa L)

2.2.1. Wymiary minimalne powierzchni odbijającej są takie, aby:

2.2.1.1. powierzchnia nie była mniejsza niż 6900 mm2;

2.2.1.2. średnica lusterka okrągłego była nie mniejsza niż 94 mm;

2.2.1.3. W przypadku nieokrągłych lusterek wstecznych na ich powierzchni odbijającej mogło być opisane koło o średnicy 78 mm.

2.2.2. Wymiary maksymalne powierzchni odbijającej są takie, aby:

2.2.2.1. W przypadku okrągłego lusterka wstecznego jego średnica nie była większa niż 150 mm,

2.2.2.2. W przypadku nieokrągłego lusterka wstecznego powierzchnia odbijająca była zamknięta w prostokącie o bokach 120 mm × 200 mm.

3. POWIERZCHNIA ODBIJAJĄCA I WSPÓŁCZYNNIKI ODBICIA

3.1. Powierzchnia odbijająca lusterka wstecznego musi być wypukła.

3.2. Wartość "r" nie może być niższa niż:

3.2.1. 1200 mm w przypadku lusterka wewnętrznego (klasa I);

3.2.2. Wartość średnia "r" promienia zaoblenia, mierzona na powierzchni odbijającej, nie może w odniesieniu do lusterek wstecznych klasy L być mniejsza niż 1000 mm i większa niż 1500 mm.

3.3. Wartość współczynnika regularnego odbicia określona zgodnie z metodą opisaną w dodatku 1 niniejszego załącznika nie może być niższa niż 40 %. W przypadku powierzchni odbijających z dwoma ustawieniami ("dzień" i "noc") w pozycji "dzień" rozpoznawalne być muszą barwy znaków drogowych. Wartość współczynnika normalnego odbicia w pozycji "noc" nie może być niższa niż 4 %.

3.4. Powierzchnia odbijająca musi zachowywać właściwości wymagane w ppkt 3.3, także po dłuższym używaniu przy złej pogodzie, w normalnych warunkach eksploatacji.

4. BADANIA

4.1. Lusterka wsteczne poddawane są badaniom opisanym w ppkt 4.2 i 4.3.

4.1.1. W przypadku wszystkich lusterek zewnętrznych, w których żadna część niezależnie od ustawienia lusterka przy technicznie dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu nie znajduje się niżej niż 2 m ponad powierzchnią podłoża, nie są wymagane badania określone w ppkt 4.2.

Odstępstwo to ma zastosowanie także wówczas, gdy elementy służące do mocowania lusterek wstecznych (płytki mocujące, trzonki, przeguby kulowe itd.) znajdują się przynajmniej na wysokości 2 m ponad powierzchnią podłoża i w obrębie całkowitej szerokości pojazdu. Jest ona mierzona na pionowej płaszczyźnie poprzecznej, znajdującej się na przechodzącej przez najniżej położone elementy służące do mocowania lusterka wstecznego albo inne punkty znajdujące się przed tą płaszczyzną, jeżeli ustalona zostanie w ten sposób większa całkowita szerokość.

W tym przypadku należy dostarczyć opis, który dokładnie stwierdza, że lusterko wsteczne należy zamontować w taki sposób, aby punkt umieszczenia jego zamocowania w pojeździe był taki jak opisano powyżej.

Jeżeli stosuje się to odstępstwo, zamocowanie należy trwale oznakować symbolem

+++++ TIFF +++++

, który należy określić w świadectwie homologacji typu części.

4.2. Badanie odporności na uderzenie

4.2.1. Opis urządzenia badawczego

4.2.1.1. Urządzenie badawcze składa się z wahadła, które może wychylać się pomiędzy dwoma poziomymi, prostopadłymi względem siebie osiami, z których jedna przebiega prostopadle do płaszczyzny obejmującej tor opadania wahadła.

Końcówka wahadła składa się z młota w kształcie sztywnej kuli o średnicy 165 ± 1 mm, która jest pokryta 5 mm powłoką gumową o twardości wynoszącej 50 Shore A.

Urządzenie pomiarowe umożliwia pomiar największego wychylenia kątowego ramienia wahadła na płaszczyźnie toru opadania.

Wspornik umocowany sztywno do korpusu wahadła służy do umieszczenia próbki przeznaczonej do badania odporności na uderzenia, przeprowadzanego zgodnie z warunkami określonymi w ppkt 4.2.2.6.

Rysunek 1 określa wymiary urządzenia badawczego oraz jego szczególne cechy konstrukcyjne.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1

4.2.1.2. m

= m

dl.

4.2.2. Opis badania

4.2.2.1. Lusterko wsteczne należy umocować na podłożu zgodnie z procedurą uznaną przez producenta urządzenia albo, gdy jest to właściwe, producenta pojazdu.

4.2.2.2. Położenie kierunkowe lusterka wstecznego w celu przeprowadzenia badania.

4.2.2.2.1. Lusterko wsteczne jest umieszczane na wahadle w taki sposób, aby przy zachowaniu instrukcji montażu wnioskodawcy osie przebiegające poziomo i pionowo znajdowały się możliwie w takim samym położeniu jak w pojeździe.

4.2.2.2.2. Jeżeli możliwa jest zmiana ustawienia lusterka w odniesieniu do toru rozbiegu, badanie jest przeprowadzane w zakresie ustawiania przewidzianym przez wnioskodawcę w położeniu najmniej korzystnym dla złożenia się lusterka.

4.2.2.2.3. Jeżeli lusterko wsteczne wyposażone jest w urządzenie do zmiany położenia odległości do powierzchni, na której jest mocowane, wybierana jest najmniejsza odległość pomiędzy obudową i powierzchnią, na której jest mocowane.

4.2.2.2.4. Jeżeli powierzchnia odbijająca może być przestawiana w zakresie obudowy, wybierane jest takie położenie, aby jej najbardziej oddalona górna krawędź wystawała najdalej w stosunku do obudowy.

4.2.2.3. Za wyjątkiem badania nr 2 dotyczącego lusterek wewnętrznych (patrz ppkt 4.2.2.6.1), wahadło znajduje się w pozycji pionowej, podczas gdy płaszczyzny wzdłużne pozioma i pionowa, które przechodzą przez środek młota, muszą przechodzić przez środek powierzchni odbijającej, jak zdefiniowano w załączniku I, ppkt 9. Kierunek podłużny wychylenia wahadła musi przebiegać równolegle do środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu.

4.2.2.4. Jeżeli, przy ustawieniu określonym w ppkt 4.2.2.1 i 4.2.2.2, ruch powrotny młota jest ograniczany przez elementy konstrukcyjne lusterka wstecznego, punkt uderzenia musi być prostopadle przesunięty do określonej danej osi obrotowej lub skrętnej.

Przesunięcie może nastąpić jedynie tak dalece, jak to jest całkowicie niezbędne do przeprowadzenia badania. Należy go ograniczyć w taki sposób, aby:

- albo kula obejmująca młot pozostawała przynajmniej w styczności z cylindrem zdefiniowanym w ppkt 1.4,

- albo styczność z młotem była w odległości przynajmniej 10 mm od obwodu powierzchni odbijającej.

4.2.2.5. Podczas badania młot spada z wysokości, która odpowiada kątowi wahadła wynoszącemu 60° do pionu w taki sposób, że wahadło w chwili uderzenia młota w lusterko wsteczne znajduje się w położeniu pionowym.

4.2.2.6. Lusterko uderzane jest przy następujących zróżnicowanych warunkach:

4.2.2.6.1. Lusterka wewnętrzne (klasa I)

Badanie nr 1: Punkt uderzenia musi odpowiadać warunkom zdefiniowanym w ppkt 4.2.2.3, a uderzenie musi nastąpić w taki sposób, aby młot trafił w lusterko wsteczne od strony powierzchni odbijającej.

Badanie nr 2: Punkt uderzenia znajduje się na krawędzi obudowy ochronnej w taki sposób, aby uderzenie następowało pod kątem 45° w stosunku do powierzchni odbijającej i miało miejsca w obrębie płaszczyzny poziomej przechodzącej przez środek tej powierzchni. Uderzenie młota musi trafić w powierzchnię odbijającą lusterka wstecznego.

4.2.2.6.2. Lusterka zewnętrzne (klasa L)

Badanie nr 1: Punkt uderzenia jest taki, jak zdefiniowano w ppkt 4.2.2.3 lub 4.2.2.2, przy czym uderzenie musi następować w taki sposób, aby młot trafiał w lusterko wsteczne od strony powierzchni odbijającej.

Badanie nr 2: Punkt uderzenia jest taki, jak określono w ppkt 4.2.2.3 albo 4.2.2.2, przy czym uderzenie musi następować w taki sposób, aby młot trafiał w lusterko wsteczne po przeciwnej stronie powierzchni odbijającej.

4.3. Badanie zginania obudowy ochronnej przymocowanej do trzonka

4.3.1. Opis badania

Obudowę należy umieścić w przyrządzie zaciskowym poziomo w taki sposób, aby elementy zamocowania, służące do regulowania, mogły być dobrze zamknięte. Koniec miejsca zaciskania elementu służącego do regulacji wspornika lusterka, znajdujący się najbliżej punktu zamocowania, jest przytrzymywany w kierunku największego wymiaru sztywnym ogranicznikiem o szerokości 15 mm, który pokrywa całą szerokość obudowy lusterka.

Przy drugim końcu jest przymocowywana taki sam ogranicznik, w celu przyłożenia do tego punktu wymaganego ciężaru koniecznego do przeprowadzenia badania (rysunek 2).

Koniec obudowy, który znajduje się po przeciwnej stronie punktu obciążenia, może być również zamknięty, zamiast utrzymywania w pozycji wskazanej na rysunku 2.

+++++ TIFF +++++

Przykład oprzyrządowania służącego do badania zginania lusterek wstecznych

4.3.2. Obciążenie podczas badania wynosi 25 kg i jest utrzymywane przez jedną minutę.

5. WYNIKI BADAŃ

5.1. Podczas badań przewidzianych w ppkt 4.2 wahadło kontynuuje swoje ruchy w taki sposób, aby rzut położenia ramienia na płaszczyźnie rozbiegu tworzył do pionu kąt przynajmniej 20°.

Kąt ten jest mierzony z dokładnością ± 1°.

5.1.1. Niniejszego wymagania nie stosuje się do lusterek wstecznych, które są przyklejane do szyby przedniej. W tym przypadku po przeprowadzeniu badania zastosowanie mają wymagania określone w ppkt 5.2.

5.2. Podczas przeprowadzania badania przewidzianego w ppkt 4.2, w odniesieniu do części lusterek wstecznych, które są przyklejane do szyby przedniej, w przypadku pęknięcia zamocowania lusterka pozostająca część nie może wystawać ponad podłoże więcej niż 1 cm, a pozostała po przeprowadzonym badaniu konfiguracja musi spełniać wymagania określone w ppkt 1.3.

5.3. Podczas badań przewidzianych w ppkt 4.2 i 4.3 powierzchnia odbijająca nie może pęknąć na drobne kawałki. Dopuszczalne jest jednak pęknięcie powierzchni odbijającej, jeżeli spełniony jest jeden z poniższych warunków:

5.3.1. kawałki powstałe w wyniku pęknięcia szyby, które pozostają przyklejone do obudowy lusterka albo do powierzchni trwale połączonej z obudową lusterka; częściowe odklejenie szkła jest jednak dopuszczalne, pod warunkiem, że nie przekracza po obu stronach pęknięcia 2,5 mm. Dopuszczalne są małe odłamki odklejone od powierzchni szyby w miejscu uderzenia;

5.3.2. powierzchnia odbijająca składa się ze szkła bezpiecznego.

Dodatek 1

Metoda badawcza w celu ustalenia zdolności odbijania światła

1. DEFINICJE

1.1. Znormalizowane źródło światła CIE A [1]: kolorymetryczne źródło światła, który stanowi ciało czarne w temperaturze T68 = 2855,6 K.

1.2. Znormalizowane źródło światła CIE A [2]: żarówka z żarnikiem wolframowym, z atmosferą gazową, która funkcjonuje w przybliżonej temperaturze światła T68 = 2855,6 K.

1.3. Kolorymetryczny czujnik odniesienia CIE 1931 [3]: odbiornik promieniowania, którego właściwości kolorymetryczne odpowiadają trójchromatycznym składnikom spektralnym

x

(λ)

,

y

(λ)

z

(λ)

(patrz tabela).

1.4. Trójchromatyczne składniki spektralne CIE: trójchromatyczne składniki w systemie CIE (XYZ) części monochromatycznych spektrum o równorzędnej mocy.

1.5. Widzenie dzienne [4]: widzenie normalnego oka przy dostosowaniu do natężenia światła wynoszącego przynajmniej kilka cd/m2.

2. APARATURA

2.1. Ogólne

Aparatura zawiera źródło światła, podstawę dla próbki przeznaczonej do badania, odbiornik z komórką fotoelektryczną, wskaźnik (patrz rysunek 1) wraz z niezbędnymi środkami do tłumienia światła wtórnego.

Odbiornik, w celu ułatwienia pomiaru czynnika odbicia niepłaskiego (tzn. wypukłego) lusterka wstecznego może zawierać kulę Ulbrichta (patrz rysunek 2).

2.2. Właściwości spektralne źródła światła i odbiornika

Źródło światła musi być znormalizowanym źródłem CIE A z systemem optycznym, który emituje wiązkę promieni prawie równoległych. Zaleca się stosowanie stabilizatora napięcia, w celu zapewnienia równomiernego napięcia podczas całego czasu funkcjonowania aparatury.

Odbiornik musi być wyposażony w komórkę fotoelektryczną, której spektralna czułość na światło jest proporcjonalna do funkcji dziennego natężenia światła kolorymetrycznego czujnika odniesienia CIE (1931) (patrz tabela). Dopuszczalne jest także stosowanie każdej innej kombinacji źródła światła-filtra-odbiornika, zapewniającej całkowitą równoważność takiej, jak znormalizowane źródło światła CIE A i widzialność dzienna. Jeżeli odbiornik składa się z kuli Ulbrichta, wówczas powierzchnia wewnętrzna kuli musi być pokryta matową (rozpraszającą) nie selektywną białą farbą.

2.3. Warunki geometryczne

Wpadająca wiązka promieni musi, jeżeli to możliwe, tworzyć kąt (Θ) 0,44 ± 0,09 rad (25 ± 5°) z prostopadłą do powierzchni badanej; kąt ten nie może jednakże przekraczać górnej granicy tolerancji, tzn. 0,53 rad albo 30°. Oś odbiornika musi tworzyć z tą prostopadłą taki sam kąt (Θ) jak kąt wpadającej wiązki światła (patrz rysunek 1). Przy padaniu na badaną powierzchnię wiązka promieni musi mieć średnicę przynajmniej 19 mm. Wiązka odbita nie może być szersza niż czuła powierzchnia komórki fotoelektrycznej, nie może stanowić więcej niż 50 % tej powierzchni i musi, o ile to możliwe, pokrywać taką sama część powierzchni jak wiązka promieni używana podczas skalowania tego instrumentu.

Jeżeli odbiornik składa się także z kuli Ulbrichta, wówczas musi ona mieć średnicę minimalną wynoszącą 127 mm. Otwory w ścianach kuli, przeznaczone na umieszczenie próbek poddawanych badaniu i wpadającą wiązkę, muszą być dostatecznie duże, aby całkowicie przepuszczać wiązkę wpadających i odbijanych promieni. Komórka fotoelektryczna musi być umieszczona w taki sposób, aby ani światło wpadającej wiązki ani światło wiązki odbitej nie padało bezpośrednio na nią.

2.4. Właściwości elektryczne zestawu komórka i wskaźnik

Pokazana na wskaźniku moc komórki fotoelektrycznej musi być liniową funkcją natężenia światła powierzchni światłoczułej. Przewidziane muszą być środki (elektryczne lub optyczne) (albo obydwa), w celu ułatwienia ponownego nastawiania i regulacji ustawień skalowania. Środki te nie mogą negatywnie wpływać na liniowość ani właściwości spektralne instrumentu. Precyzyjność zestawu odbiornika i wskaźnika musi wynosić ± 2 % pełnej skali albo ± 10 % najmniejszej wartości zmierzonej.

2.5. Podstawka próbki poddawanej badaniu

Za pomocą tego mechanizmu musi istnieć możliwość umieszczenia próbki poddawanej badaniu w taki sposób, aby oś ramienia źródła i oś ramienia odbiornika spotykały się na wysokości powierzchni odbijającej. Powierzchnia odbijająca może znajdować się w obrębie poddawanego badaniu lusterka wstecznego albo po jego obu stronach, w zależności od tego, czy chodzi o lusterko wsteczne z pierwotną czy wtórną powierzchnią odbijającą albo o lusterko wsteczne pryzmatyczne typu "flip".

3. METODA PRZEPROWADZANIA BADANIA

3.1. Metoda kalibracji bezpośredniej

W przypadku wykorzystania metody kalibracji bezpośredniej odniesieniem jest powietrze. Metoda ta może być zastosowana do instrumentów, które zaprojektowane są w taki sposób, aby możliwa była kalibracja w pełnej skali, przy czym odbiornik musi być ustawiony bezpośrednio w osi źródła światła (patrz rysunek 1).

W określonych przypadkach (na przykład w celu dokonania pomiaru powierzchni o niższej zdolności odbijania światła) metoda ta umożliwia przyjęcie punktu pośredniego jako punktu kalibracji (między 0 a 100 % skali). W tym przypadku na trajektorii optycznej niezbędne jest ustawienie filtru o neutralnej gęstości i znanym czynniku przepuszczalności oraz system kalibracji w taki sposób, aby wskaźnik podawał wartość procentową przepuszczalności filtra przy neutralnej gęstości. Przed rozpoczęciem pomiarów odbijania filtr ten musi zostać usunięty.

3.2. Metoda kalibracji pośredniej

Ta metoda kalibracji jest stosowana w przypadku instrumentów ze stałą geometryczną konfiguracją źródła światła i odbiornika. Wymaga ona w odpowiedni sposób skalibrowanego i utrzymywanego standardu odbijania. W przypadku tego standardu chodzi przede wszystkim o lusterko płaskie, którego współczynnik odbicia jest możliwie najbliższy stopniu odbicia lusterka wstecznego poddawanego badaniu.

3.3. Pomiar na płaskich lusterkach wstecznych

Współczynnik odbijania płaskich lusterek wstecznych może być zmierzony za pomocą instrumentów, które funkcjonują zgodnie z zasadą kalibracji bezpośredniej lub kalibracji pośredniej. Wartość współczynnika odbicia jest odczytywana bezpośrednio lub pośrednio na skali wskaźnika instrumentu.

3.4. Pomiary na lusterkach wstecznych niepłaskich (wypukłych)

W celu dokonania pomiaru współczynnika odbijania niepłaskich (wypukłych) lusterek wstecznych konieczne są instrumenty, które, w obrębie odbiornika zawierają kulę Ulbrichta (patrz rysunek 2). Jeżeli za pomocą standardowego kalibrującego lusterka wstecznego o współczynniku odbicia wynoszącym E % czytnik kuli wskazuje przedziały ne, wówczas w przypadku nieznanego lusterka wstecznego przedziały nx będą odpowiadały współczynnikowi odbicia wynoszącemu X %, zgodnie z poniższym wzorem:

X = E

n

n

.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1: Ogólny rysunek schematyczny aparatury pomiarowej zdolności odbijania z zastosowaniem obu metod kalibracji.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 2: Rysunek ogólny urządzenia do pomiaru zdolności odbijania za pomocą kuli Ulbrichta zawartej w odbiorniku.

Wartość trójchromatycznych składników spektralnych kolorymetrycznego czujnika odniesienia CIE 1931 [5]

Niniejsza tabela jest wyciągiem z publikacji CIE 50 (45) — 1970.

λ pm | x-(λ) | y-(λ) | z-(λ) |

380 | 0,001 4 | 0,000 0 | 0,006 5 |

390 | 0,004 2 | 0,000 1 | 0,020 1 |

400 | 0,014 3 | 0,000 4 | 0,067 9 |

410 | 0,043 5 | 0,001 2 | 0,207 4 |

420 | 0,134 4 | 0,004 0 | 0,645 6 |

430 | 0,283 9 | 0,011 6 | 1,385 6 |

440 | 0,348 3 | 0,023 0 | 1,747 1 |

450 | 0,336 2 | 0,038 0 | 1,772 1 |

460 | 0,290 8 | 0,060 0 | 1,669 2 |

470 | 0,195 4 | 0,091 0 | 1,287 6 |

480 | 0,095 6 | 0,139 0 | 0,813 0 |

490 | 0,032 0 | 0,208 0 | 0,465 2 |

500 | 0,004 9 | 0,323 0 | 0,272 0 |

510 | 0,009 3 | 0,503 0 | 0,158 2 |

520 | 0,063 3 | 0,710 0 | 0,078 2 |

530 | 0,165 5 | 0,862 0 | 0,042 2 |

540 | 0,290 4 | 0,954 0 | 0,020 3 |

550 | 0,433 4 | 0,995 0 | 0,008 7 |

560 | 0,594 5 | 0,995 0 | 0,003 9 |

570 | 0,762 1 | 0,952 0 | 0,002 1 |

580 | 0,916 3 | 0,870 0 | 0,001 7 |

590 | 1,026 3 | 0,757 0 | 0,001 1 |

600 | 1,062 2 | 0,631 0 | 0,000 8 |

610 | 1,002 6 | 0,503 0 | 0,000 3 |

620 | 0,854 4 | 0,381 0 | 0,000 2 |

630 | 0,642 4 | 0,265 0 | 0,000 0 |

640 | 0,447 9 | 0,175 0 | 0,000 0 |

650 | 0,283 5 | 0,107 0 | 0,000 0 |

660 | 0,164 9 | 0,061 0 | 0,000 0 |

670 | 0,087 4 | 0,032 0 | 0,000 0 |

680 | 0,046 8 | 0,017 0 | 0,000 0 |

690 | 0,022 7 | 0,008 2 | 0,000 0 |

700 | 0,011 4 | 0,004 1 | 0,000 0 |

710 | 0,005 8 | 0,002 1 | 0,000 0 |

720 | 0,002 9 | 0,001 0 | 0,000 0 |

730 | 0,001 4 | 0,000 5 | 0,000 0 |

740 | 0,000 7 | 0,000 2 [6] | 0,000 0 |

750 | 0,000 3 | 0,000 1 | 0,000 0 |

760 | 0,000 2 | 0,000 1 | 0,000 0 |

770 | 0,000 1 | 0,000 0 | 0,000 0 |

780 | 0,000 0 | 0,000 0 | 0,000 0 |

Dodatek 2

Homologacja typu części i znakowanie lusterek wstecznych

1. ZNAKOWANIE

Próbki określonego typu lusterka wstecznego przedstawione do homologacji typu części mają wyraźnie i nieusuwalnie umieszczone znak handlowy albo marka producenta oraz dostateczną ilość miejsca na umieszczenie oznakowania homologacji typu części; miejsce to musi być wskazane na rysunkach dołączonych do wniosku o udzielenie homologacji typu części.

2. HOMOLOGACJA TYPU CZĘŚCI

2.1. Do wniosku o udzielenie homologacji typu części dołącza się cztery lusterka wsteczne: trzy lusterka wsteczne w celu przeprowadzenia badania i jedno lusterko wsteczne, które będzie przechowywane przez laboratorium w celu przeprowadzania późniejszych niezbędnych badań. Laboratorium może zażądać kolejnych egzemplarzy.

2.2. Jeżeli dostarczony zgodnie z ppkt 1 typ lusterka wstecznego odpowiada wymaganiom załącznika II, udzielana jest homologacja typu części i przyznany numer homologacji typu części.

2.3. Numer ten nie jest przyznawany żadnemu innemu typowi lusterka wstecznego.

3. ZNAKI

3.1. Każdy typ lusterka wstecznego, który uzyskał homologację typu części, na podstawie niniejszego rozdziału, musi być oznaczony znakiem homologacji typu części, opisanym w załączniku V do dyrektywy Rady 92/61/EWG z dnia 3 czerwca 1992 r. w sprawie homologacji typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych. Wartość "a", poprzez którą określane są wymiary prostokąta oraz cyfry i litery znaku, mają wielkość przynajmniej 6 mm.

3.2. Znak homologacji typu części jest uzupełniane przez dodatkowy symbol I oraz L, który oznacza klasę typu lusterek wstecznych. Dodatkowy symbol należy umieścić w dowolnym miejscu w pobliżu prostokąta opisującego literę "e".

3.3. Znak homologacji typu części i dodatkowy symbol umieszcza się na głównej części lusterka wstecznego w taki sposób, aby były nieścieralne i po zamontowaniu do pojazdu dobrze widoczne.

Dodatek 3

Dokument informacyjny dotyczący określonego typu lusterka wstecznego dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych

+++++ TIFF +++++

Dodatek 4

Świadectwo homologacji typu części dotyczące określonego typu lusterka wstecznego do dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK III

WYMAGANIA DOTYCZĄCE MONTAŻU LUSTEREK WSTECZNYCH W POJAZDACH

1. POŁOŻENIE

1.1. Lusterka wsteczne są mocowane w taki sposób, aby w normalnych warunkach jazdy nie poruszały się.

1.2. W przypadku pojazdów niezabudowanych lusterko wsteczne musi (lusterka wsteczne muszą) być tak umieszczone i ustawione, aby odległość środka powierzchni odbijającej na zewnątrz wynosiła przynajmniej 280 mm od środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu. Przed pomiarem kierownica musi znajdować się w położeniu, które odpowiada jeździe pojazdu w linii prostej, a lusterka wsteczne muszą być ustawione w swoich normalnych położeniach użytkowania.

1.3. Lusterka wsteczne muszą być umieszczone w taki sposób, aby kierowca ze swojego siedzenia w normalnej pozycji w czasie jazdy mógł widzieć drogę za pojazdem i z boku(-ów) pojazdu.

1.4. Lusterka zewnętrzne muszą być widoczne poprzez powierzchnię szyby bocznej lub poprzez część szyby przedniej omiataną przez wycieraczkę.

1.5. Podczas mierzenia pola widzenia w przypadku pojazdu w postacie podwozia z kabiną, producent podaje szerokość minimalną i maksymalną nadwozia, a jeżeli jest to niezbędne, szerokości te należy symulować przez wezgłowie manekina. Wszystkie konfiguracje pojazdów i lusterek poddawane badaniom muszą być podane na świadectwie homologacji typu WE dla określonego typu pojazdu dotyczącego montażu jego lusterek wstecznych (patrz dodatek 2).

1.6. Przewidziane w przepisach lusterka wsteczne zewnętrzne muszą być umieszczone po stronie kierowcy w ten sposób, aby pomiędzy pionową środkową płaszczyzną wzdłużną pojazdu i płaszczyzną pionową przechodzącą przez środek lusterka wstecznego oraz przez środek prostej o długości 65 mm, która łączy dwa główne punkty perspektywy kierowcy, powstał kąt nieprzekraczający 55°.

1.7. Lusterko wsteczne nie może wystawać poza zewnętrzne poszycie nadwozia pojazdu więcej niż jest to konieczne do uzyskania pola widzenia określonego w ppkt 4.

1.8. Jeżeli dolna krawędź lusterka zewnętrznego znajduje się na wysokości mniejszej niż 2 m ponad nawierzchnia drogi, lusterko to zewnętrzne nie może wystawać bardziej niż 0,20 m poza maksymalną szerokość pojazdu mierzoną bez lusterek, jeżeli pojazd jest obciążony w całkowitym maksymalnym dopuszczalnym stopniu.

1.9. W warunkach określonych w ppkt 1.7 i 1.8 lusterka wsteczne mogą wystawać poza maksymalne szerokości pojazdów.

2. ILOŚĆ

2.1. Minimalna ilość lusterek wstecznych wymagana dla pojazdów niezabudowanych

Kategoria pojazdu | Główne lusterko (-a) zewnętrzne |

Motorower | 1 |

Motocykl | 2 |

Pojazd trójkołowy | 2 |

2.2. Minimalna ilość lusterek wstecznych wymaganych dla pojazdów zabudowanych

Kategoria pojazdu | Lusterko wewnętrzne Klasa I | Główne lusterko (-a) zewnętrzne Klasa L |

Motorowery trójkołowe (włączając lekkie pojazdy czterokołowe) i pojazdy trójkołowe | 1 [1] | 1 jeżeli jest lusterko wewnętrzne; 2 jeżeli nie ma lusterka wewnętrznego |

2.3. Jeżeli zamontowane jest tylko jedno lusterko wsteczne, lusterko to, w Państwach Członkowskich o ruchu prawostronnym, umieszcza się po lewej stronie, a w Państwach Członkowskich o ruchu lewostronnym po prawej stronie pojazdu.

2.4. Lusterka wsteczne klasy I i III, które uzyskały homologację typu części, zgodnie z przepisami dyrektywy 71/127/EWG dotyczącej lusterek wstecznych pojazdów silnikowych, są także dopuszczalne dla motorowerów, motocykli i pojazdów trójkołowych.

2.5. Maksymalna ilość nieobowiązkowych lusterek wstecznych:

2.5.1. W przypadku motorowerów dopuszczalne jest lusterko zewnętrzne umieszczone po przeciwnej stronie w stosunku do miejsca przeznaczonego na umieszczenie obowiązkowego lusterka określonego w ppkt 2.1.

2.5.2. W przypadku pojazdów zabudowanych dopuszczalne jest lusterko wsteczne, które jest umieszczone po przeciwnej stronie w stosunku do miejsca przeznaczonego na umieszczenie obowiązkowego lusterka określonego w ppkt 2.2.

2.5.3. Lusterka określone w ppkt 2.5.1 i 2.5.2 spełniają wymagania niniejszego rozdziału.

3. REGULACJA

3.1. Istnieje możliwość ustawiania lusterek wstecznych przez kierowcę znajdującego się w normalnej pozycji w czasie jazdy. W przypadku pojazdów trójkołowych z nadbudową, dokonana może być zmiana ustawienia położenia lusterek przy zamkniętych drzwiach i otwartym oknie. Jednakże zablokowanie w żądanym położeniu może jednakże nastąpić z zewnątrz.

3.2. Lusterka wsteczne, które po złożeniu poprzez pchnięcie, mogą być ponownie doprowadzone do swojej pozycji wyjściowej bez ustawiania niepodległą wymaganiom ppkt 3.1.

4. POLE WIDZENIA W PRZYPADKU ZABUDOWY

4.1. Wewnętrzne lusterka wsteczne

4.1.1. Wewnętrzne lusterka wsteczne (klasa I)

Pole widzenia musi być takie, aby kierowca mógł widzieć płaską i poziomą część jezdni, która znajduje się centralnie do pionowej środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu, ma szerokość przynajmniej 20 m i rozciąga się na odległość 60 m poza punkty oczne kierowcy wstecz do horyzontu (rysunek 1).

4.2. Lusterka zewnętrzne

4.2.1. Główne lusterka zewnętrzne (klasy L i III)

4.2.1.1. Lewe lusterko zewnętrzne w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu prawostronnego, prawe lusterko zewnętrzne w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego.

4.2.1.1.1. Pole widzenia musi być takie, aby kierowca mógł widzieć płaską poziomą część jezdni na szerokości przynamniej 2,50 m, która jest po prawej stronie (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu prawostronnego) albo po lewej stronie (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego) ograniczona przez płaszczyznę przebiegającą przez równoległą do pionowej środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu, przez położony najbardziej na zewnątrz lewy punkt (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu prawostronnego) albo przez położony najbardziej na zewnątrz prawy punkt (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego) całkowitej szerokości pojazdu i rozciąga się na odległość 10 m z tyłu od punktów ocznych kierowcy aż do horyzontu (rysunek 2).

4.2.1.2. Prawe lusterko zewnętrzne w pojazdach przeznaczonych do ruchu prawostronnego, lewe lusterko zewnętrzne w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego.

4.2.1.2.1. Pole widzenia musi być takie, aby kierowca mógł widzieć płaską poziomą część jezdni na szerokości przynajmniej 4 m, która jest po lewej stronie (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu prawostronnego) albo po prawej stronie (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego) ograniczona przez płaszczyznę przebiegającą przez równoległą do pionowej środkowej płaszczyzny wzdłużnej pojazdu, przez położony najbardziej na zewnątrz prawy punkt (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu prawostronnego) albo przez położony najbardziej na zewnątrz lewy punkt (w przypadku pojazdów przeznaczonych do ruchu lewostronnego) całkowitej szerokości pojazdu i rozciąga się na odległość 20 m z tyłu od punktów ocznych kierowcy aż do horyzontu (patrz rysunek 2).

4.3. Ograniczenia widoczności

4.3.1. Lusterka wewnętrzne (klasa I)

4.3.1.1. Ograniczenie widoczności przez urządzenia takie jak zagłówki, osłony przeciwsłoneczne, wycieraczki tylnej szyby albo elementy ogrzewania jest dopuszczalne, jeżeli wszystkie urządzenia łącznie nie zakrywają określonego w przepisach pola widzenia bardziej niż w 15 %.

4.3.1.2. Stopień ograniczania pola widoczności jest mierzony przy zagłówkach znajdujących się w możliwie najniższym położeniu i osłonach przeciwsłonecznych złożonych.

4.3.2. Lusterka zewnętrzne (klasy L i III)

Przy określaniu wyżej wymienionego pola widzenia nie są brane pod uwagę ograniczenia widoczności przez zabudowy i ich określone elementy, takie jak klamki drzwi, światła obrysowe, kierunkowskazy, końcówki tylnych zderzaków oraz elementy służące do czyszczenia powierzchni odbijających światło, jeżeli powodują one całkowite ograniczenie widoczności określonego pola widzenia mniejsze niż 10 %.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1

+++++ TIFF +++++

Rysunek 2

Dodatek 1

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 5

ŚRODKI PRZECIWKO ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA POWODOWANEMU PRZEZ DWUKOŁOWE LUB TRÓJKOŁOWE POJAZDY SILNIKOWE

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Wymagania dotyczące środków przeciwdziałających zanieczyszczeniu powietrza przez motorowery … | 250 |

Dodatek 1 | Badanie typu I … | 254 |

—Subdodatek 1: | Cykl jazdy na rolkach dynamometru (badanie typu I) … | 263 |

—Subdodatek 2: | Przykład nr 1 układu odbierania spalin … | 264 |

—Subdodatek 3: | Przykład nr 2 układu odbierania spalin … | 265 |

—Subdodatek 4: | Metoda kalibracji dynamometru … | 266 |

Dodatek 2 | Badanie typu II … | 268 |

ZAŁĄCZNIK II | Wymagania dotyczące środków przeciwdziałających zanieczyszczeniu powietrza przez motocykle i motorowery trójkołowe … | 270 |

Dodatek 1 | Badanie typu I … | 273 |

—Subdodatek 1: | Cykl pracy silnika przypadku badania typu I … | 285 |

—Subdodatek 2: | Przykład nr 1 układu odbierania spalin … | 286 |

—Subdodatek 3: | Przykład nr 2 układu odbierania spalin … | 287 |

—Subdodatek 4: | Metoda kalibracji poboru mocy w jeździe drogowej przy pomocy dynamometru w odniesieniu do motocykli albo motorowerów trójkołowych … | 288 |

Dodatek 2 | Badanie typu II … | 290 |

ZAŁĄCZNIK III | Wymagania dotyczące środków przeciwdziałających widocznemu zanieczyszczeniu powietrza przez dwukołowe lub trójkołowe pojazdy silnikowe wyposażone w silnik wysokoprężny … | 291 |

Dodatek 1 | Przebieg pracy w ustalonych warunkach na krzywej obciążenia całkowitego … | 293 |

Dodatek 2 | Badanie przy swobodnym przyspieszeniu … | 295 |

Dodatek 3 | Wartości graniczne dotyczące badania pracy w ustalonych warunkach … | 297 |

Dodatek 4 | Wymagania dla dynamometrów absorpcyjnych … | 298 |

Dodatek 5 | Instalowanie i stosowanie dymomierza absorpcyjnego … | 301 |

ZAŁĄCZNIK IV | Wymagania dotyczące paliwa wzorcowego … | 303 |

ZAŁĄCZNIK V | Dokument informacyjny dotyczący środków przeciwdziałających zanieczyszczeniu powietrza przez określony typ dwukołowego albo trójkołowego pojazdu silnikowego … | 305 |

ZAŁĄCZNIK VI | Świadectwo dotyczący środków przeciwdziałających zanieczyszczeniu powietrza przez określony typ dwukołowego lub trójkołowego pojazdu silnikowego … | 306 |

ZAŁĄCZNIK I

WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŚRODKÓW PRZECIWDZIAŁAJĄCYCH ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA PRZEZ MOTOROWERY

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "Typ pojazdu określony pod względem emisji z silnika gazowych zanieczyszczeń powietrza" oznacza motorowery, które nie różnią się pod następującymi zasadniczymi względami:

1.1.1. Równoważność bezwładności określonej w stosunku do masy referencyjnej, jak określono w ppkt 5.2. dodatku 1;

1.1.2. Właściwości silnika i motoroweru zgodnie jak zdefiniowano w załączniku V;

1.2. "Masa referencyjna" oznacza masę motoroweru gotowego do jazdy powiększoną o stałą masę wynoszącą 75 kg. Masa motoroweru gotowego do jazdy odpowiada całkowitemu ciężarowi pojazdu nieobciążonego ładunkiem, przy czym wszystkie zbiorniki muszą być napełnione przynajmniej w 90 % swojej pojemności;

1.3. Gazowe zanieczyszczenia powietrza

"Gazowe zanieczyszczenia powietrza" oznaczają tlenek węgla, węglowodory i tlenki azotu wyrażane w równowartości ditlenku azotu (NO2).

2. WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA

2.1. Ogólne

Części odpowiedzialne z wpływ na emisję gazów zanieczyszczających powietrze muszą być zaprojektowane w taki sposób, aby motorower w normalnych warunkach eksploatacyjnych i pomimo ewentualnych wibracji, którym może być poddany, był zgodny z wymaganiami niniejszego załącznika.

2.2. Opis badania

2.2.1. Motorowery muszą zostać poddane badaniom typu I i II, jak określono poniżej:

2.2.1.1. Badanie typu I (sprawdzanie średniej emisji zanieczyszczeń gazowych na obszarach miejskich o dużym nasileniu ruchu).

2.2.1.1.1. Motorower jest ustawiany na dynamometrze, który wyposażony jest w hamulec i koło zamachowe. Badanie o łącznym czasie trwania 448 sekund i obejmujące cztery cykle przeprowadza się bez przerwy.

Każdy cykl składa się z siedmiu etapów (bieg jałowy, przyspieszenie, prędkość stała, zwolnienie itd.). Podczas badania spaliny pojazdu należy mieszać z powietrzem w taki sposób, aby przepływ mieszaniny pozostawał stały. Podczas badania:

- z powstałej mieszaniny do torby odprowadzana jest stała ilość służąca jako próbka do sukcesywnego ustalania stężenia tlenku węgla, nie spalonych węglowodorów i tlenków azotu (wartość średnia z badania);

- mierzona jest łączna objętość mieszaniny.

Na koniec badania rzeczywiście przebyta droga ustalana jest za pomocą wskazań licznika obrotów, który napędzany jest przez rolkę stanowiska badawczego.

2.2.1.1.2. Badanie należy przeprowadzić zgodnie z procedura opisaną w dodatku 1. Metody wykorzystywane do odbierania i analizy spalin są ustalone poniżej.

2.2.1.1.3. Z zastrzeżeniem przepisów ppkt 2.2.1.1.4. badanie należy przeprowadzić trzykrotnie. Ilości tlenku węgla oraz węglowodorów i tlenku azotu muszą przyjmować wartości niższe niż wartości graniczne określone w tabeli poniższej.

| Homologacja typu części i zgodność produkcji |

Etapy | CO (g/km) L1 | HC + NOx (g/km) L2 |

24 miesiące od dnia przyjęcia niniejszej dyrektywy [1] | 6 [1] | 3 [1] |

36 miesięcy od wykonania pierwszego etapu [1] | 1 [2] | 1,2 |

2.2.1.1.3.1. Jednakże w przypadku każdej z wyżej wymienionych substancji szkodliwych jedna z trzech zmierzonych dopuszczalnych wielkości wartości granicznych dla określonego typu motoroweru może być przekroczona o maksymalnie 10 %, pod warunkiem, że średnia arytmetyczna tych trzech wyników znajduje się poniżej dopuszczalnej wartości granicznej. Jeżeli przekroczone są dopuszczalne wartości graniczne w przypadku więcej niż jednej substancji szkodliwej, nie jest istotne, czy przekroczenia te występują podczas jednego i tego samego badania czy podczas różnych badań.

2.2.1.1.4. Liczba badań określonych w ppkt 2.2.1.1.3. jest zmniejszana przy spełnieniu warunków określonych poniżej, gdzie V1 oznacza wynik pierwszego badania, a V2 wynik drugiego badania w odniesieniu do każdej z określonych w ppkt 2.2.1.1.3. substancji szkodliwych.

2.2.1.1.4.1. Jeżeli w odniesieniu do wszystkich określonych substancji szkodliwych V1 ≤ 0,70 L, wymagane jest tylko jedno badanie.

2.2.1.1.4.2. Wymagane są tylko dwa badania, jeżeli w odniesieniu do wszystkich określonych substancji szkodliwych V1 ≤ 0,85 L i jeżeli w przypadku przynajmniej jednej z tych substancji szkodliwych V1 > 0,70 L. Ponadto w przypadku każdej z określonych substancji szkodliwych V2 musi być taki, że V1 + V2 <; 1,70 L i V2 < L.

2.2.1.2. Badanie typu II (badanie tlenku węgla i niedopalonych węglowodorów emitowanych przez silnik pracujący na biegu jałowym).

2.2.1.2.1. Masa tlenku węgla i masa niedopalonych węglowodorów emitowanych przez silnik pracujący na biegu jałowym są mierzone w ciągu jednej minuty.

2.2.1.2.2. Niniejsze badanie musi być przeprowadzone zgodnie z procedurą opisaną w dodatku 2.

3. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

3.1. W zakresie sprawdzania zgodności produkcji zastosowanie mają przepisy załącznika VI do dyrektywy Rady 92/61/EWG z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie homologacji typu części dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych.

3.1.1. Jednakże w przypadku badania zgodności odnośnie badania typu I stosować należy następujące podejście:

3.1.1.1. pojazd pobrany z linii produkcyjnej jest poddawany badaniu opisanemu w ppkt 2.2.1.1. Wartości graniczne należy przyjmować z tabeli zamieszczonej w ppkt 2.2.1.1.3.

3.1.2. x

- oraz dywergencję typu S próbki w zakresie emisji tlenku węgla i całkowitej emisji węglowodorów oraz tlenku azotu.

Produkcja seryjna jest uznawana za zgodną, jeżeli spełnione są następujące warunki:

x

- + k · S ≤ L [3]

gdzie:

L : oznacza dopuszczalną wartość graniczną wymaganą zgodnie z tabelą zamieszczoną w ppkt 2.2.1.1.3, a dotyczącą emisji tlenku węgla i całkowitej emisji węglowodorów i tlenków azotu;

k : oznacza współczynnik statystyczny zależny od n i podany jest w poniższej tabeli:

n | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |

k | 0,973 | 0,613 | 0,489 | 0,421 | 0,376 | 0,342 | 0,317 | 0,296 | 0,279 |

n | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |

k | 0,265 | 0,253 | 0,242 | 0,233 | 0,224 | 0,216 | 0,210 | 0,203 | 0,198 |

k =

n

4. ROZSZERZENIE ZAKRESU HOMOLOGACJI

4.1. Typy pojazdów o różnych masach referencyjnych

Homologacja może być rozszerzona na określone typy pojazdów różniące się jedynie poprzez swoją masę referencyjną, pod warunkiem, że masa odniesienia określonego typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie homologacji, prowadzi jedynie do zastosowania najbliższych wyższych lub niższych równoważników masy inercji.

4.2. Typy pojazdów o zróżnicowanych przełożeniach całkowitych

4.2.1. Homologacja dla określonego typu pojazdu może być rozszerzona na takie typy pojazdów, które różnią się od typu zatwierdzonego jedynie całkowitym przełożeniem, po spełnieniu następujących warunków.

4.2.1.1. W przypadku każdego przełożenia, które jest wykorzystywane podczas badania typu I, ustalić należy stosunek

E =

V

− V

V

,

gdzie V1 i V2 oznaczają prędkość przyporządkowaną obrotom silnika w 1000 obr./min homologowanego typu pojazdu względnie typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie.

4.2.2. Jeżeli dla każdego przełożenia stosunek E ≤ 8 %, musi zostać udzielone rozszerzenie bez powtarzania badania typu I.

4.2.3. Jeżeli w przypadku przynajmniej jednego przełożenia stosunek E > 8 % i w odniesieniu do każdego przełożenia stosunek E ≤ 13 %, badania typu I musi zostać powtórzone; mogą one być jednakże przeprowadzone w laboratorium, które może wybrać producent, z zastrzeżeniem zgody właściwego organu udzielającego homologacji. Sprawozdanie z badania należy przekazać służbie technicznej.

4.3. Typy pojazdów o różnych masach referencyjnych i różnych przełożeniach całkowitych

Homologacja określonego typu pojazdu może być rozszerzona na inne typy pojazdów, które różnią się od typu pojazdu homologowanego jedynie masą referencyjną i przełożeniami całkowitymi, jeżeli są zgodne z wymaganiami ppkt 4.1 i 4.2.

4.4. Motorowery trójkołowe i lekkie pojazdy czterokołowe

Homologacja udzielona na motorowery dwukołowe może być rozszerzona na motorowery trójkołowe oraz lekkie pojazdy czterokołowe, jeżeli zastosowanie w nich mają takie same silniki oraz takie same układy wydechowe i wyposażone są w takie same przekładnie albo przekładnie odbiegające jedynie pod względem przełożenia całkowitego, o ile masa referencyjna określonego typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie, sprowadza się jedynie do zastosowania najbliższych wyższych lub niższych odpowiedników masy inercji.

4.5. Homologacja, która zgodnie z ppkt 4.1—4.4. została już rozszerzona, nie może być dalej rozszerzana.

Dodatek 1

Badanie typu I

(sprawdzanie przeciętnej emisji gazów zanieczyszczających powietrze w obszarach miejskich o dużym nasileniu ruchu).

1. WPROWADZENIE

Procedura badania typu I jest określona w załączniku I ppkt 2.2.1.1.

2. CYKLE PRACY NA STANOWISKU DYNAMOMETRYCZNYM

2.1. Opis cyklu

Cykl pracy na stanowisku dynamometrycznym jest określony w następującej tabeli, która w formie graficznej przedstawiona została w subdodatku 1.

Faza | Charakter pracy | Przyspieszenie | Prędkość | Czas trwania | Czas łączny |

| | m/s2 | km/godz. | s | s |

1 | bieg jałowy | — | — | 8 | 8 |

2 | przyspieszenie | pełne otwarcie przepustnicy | 0-max. | 57 | — |

3 | prędkość stała | pełne otwarcie przepustnicy e | max. | — |

4 | zwalnianie | − 0,56 | max.-20 | 65 |

5 | prędkość stała | — | 20 | 36 | 101 |

6 | zwalnianie | − 0,93 | 20-0 | 6 | 107 |

7 | bieg jałowy | — | — | 5 | 112 |

2.2. Ogólne warunki przeprowadzania cyklu

Muszą być przeprowadzone wstępne cykle próbne, jeżeli jest to niezbędne dla określenia, najkorzystniejszego sposobu używania przyspieszacza i, jeżeli jest to niezbędne, przełożeń oraz hamulca.

2.3. Użytkowanie skrzyni biegów

Skrzynię biegów należy użytkować zgodnie z instrukcją producenta. Jeżeli nie ma takiej instrukcji, stosuje się następujące zasady:

2.3.1. Ręczna skrzynia biegów

Przy stałej prędkości wynoszącej 20 km/godz. obroty silnika muszą w miarę możliwości pozostawać w przedziale między 50 a 90 % obrotów maksymalnych. Jeżeli prędkość ta może być osiągnięta za pomocą więcej przełożeń niż jednego, motorower jest badany przy wykorzystaniu najwyższego przełożenia.

Podczas przyspieszania, motorower jest badany przy wykorzystaniu przełożenia, w którym możliwe jest osiągnięcie największego przyspieszenia. Najbliższy najwyższy bieg jest włączany najpóźniej wtedy, gdy obroty silnika wynoszą 110 % maksymalnych znamionowych obrotów. Podczas zwalniania musi być wykorzystywany najbliższy najniższy bieg, zanim silnik rozpocznie wpadać w wibracje, najpóźniej jednak, gdy obroty spadną do 30 % maksymalnych znamionowych obrotów. Podczas zwalniania nie wolno ponownie zredukować biegu na bieg pierwszy.

2.3.2. Automatyczna skrzynia biegów i przemiennik momentu obrotowego

Należy używać ustawienia "drive" (jazda).

2.4. Tolerancje

2.4.1. Tolerancje o 1 km/godz. Poniżej lub powyżej prędkości teoretycznej są dopuszczalne we wszystkich fazach.

Przy przejściu z jednej fazy do następnej dopuszczalne są większe tolerancje szybkości, pod warunkiem, że czas ich trwania nie przekracza każdorazowo 0,5 s.

Jeżeli motorower bez użycia hamulców zwalnia szybciej niż przewidziano, stosuje się procedurę określoną w ppkt 6.2.6.3.

2.4.2. Dopuszczalne są tolerancje o 0,5 s powyżej lub poniżej w stosunku do czasów teoretycznych.

2.4.3. Tolerancje prędkości i czasu są ze sobą połączone, jak przedstawiono w subdodatku 1.

3. MOTOROWER A PALIWO

3.1. Motorower przeznaczony do badania

3.1.1. Motorower należy przedstawić w dobrym stanie mechanicznym. Musi być dotarty i przejechać przed badaniem przynajmniej 250 km.

3.1.2. Układ wydechowy nie może wykazywać nieszczelności, które mogłyby doprowadzić do zmniejszenia ilości odbieranych spalin; ilość ta musi odpowiadać ilości spalin wydostających się z silnika.

3.1.3. W celu zapewnienia, aby mieszanina nie była zmieniona przez niezamierzony dopływ powietrza, sprawdzeniu może być poddana szczelność układu ssącego.

3.1.4. Ustawienie silnika i urządzeń sterowania motoroweru musi odpowiadać temu określonemu przez producenta. Ma to także zastosowanie w szczególności do ustawienia biegu jałowego (prędkość obrotowa i zawartość tlenku węgla w), automatycznego ssania i układu oczyszczania spalin.

3.1.5. Laboratorium może zweryfikować, czy osiągi pojazdu odpowiadają tym określonym przez producenta, czy jest on przystosowany do normalnych warunków eksploatacji i przede wszystkim do zimnego i ciepłego rozruchu oraz czy silnik pracuje na biegu jałowym bez nagłego zatrzymywania pracy.

3.2. Paliwo

W celu przeprowadzenia badania stosować należy paliwo wzorcowe, określone w załączniku IV. Jeżeli silnik smarowany jest mieszaniną, jakość i ilość oleju dodawanego do paliwa wzorcowego muszą odpowiadać zaleceniom producenta.

4. URZĄDZENIE BADAWCZE

4.1. Dynamometr

Właściwości dynamometru są następujące:

- równanie krzywej obciążenia: na dynamometrze musi istnieć możliwość, wychodząc od prędkości początkowej wynoszącej 12 km/godz., symulacji pracy silnika podczas jazdy drogowej na jezdni płaskiej i przy sile wiatru równej praktycznie zero, z tolerancją wynoszącą ± 15 %.

W przeciwnym przypadku moc pochłaniana przez hamulec i wewnętrzne tarcie stanowiska (PA), zarejestrowane na rolkowym stanowisku kontrolnym musi być:

przy prędkości | 0 < V ≤ 12 km/godz.: |

0 ≤ PA ≤ kV123 + 5 % kV123 + 5 % PV50 [1] |

przy prędkości | V > 12 km/godz.: |

PA = kV3 ± 5 % kV3 ± 5 % PV50 [1] |

wynik nie może być negatywny. (kalibrowanie musi odpowiadać przepisom subdodatku 4).

- podstawowa inercja: 100 kg

- dodatkowe inercje [2]: od 10 kg i 10 kg

- rolka musi być wyposażona w licznik, z możliwością kasowania wskazań, za pomocą którego można ustalić rzeczywiście przebytą odległość.

4.2. Urządzenie do odbierania spalin

Urządzenie do odbierania spalin składa się z następujących elementów (patrz subdodatki 2 i 3):

4.2.1. Urządzenie, za pomocą, którego odbierane są wszystkie gazy emitowane podczas badania, przy utrzymaniu ciśnienia atmosferycznego, przy rurze wydechowej (rurach wydechowych) motoroweru.

4.2.2. Rura łącząca między urządzeniem do odbierania spalin a układem poboru próbek spalin. Ta rura łącząca i urządzenie do odbierania spalin muszą być wykopane ze stali nierdzewnej albo innego materiału, który nie zmieni składu odbieranych spalin i utrzyma temperaturę tych gazów na stałym poziomie.

4.2.3. Urządzenie do zasysania rozcieńczonych spalin. Urządzenie to musi zapewnić stały przepływ o wystarczającej wielkości, aby zassane zostały wszystkie spaliny.

4.2.4. Sonda do pobierania próbek przymocowana na zewnętrz urządzenia do odbierania spalin, za pomocą, której możliwe jest pobieranie w czasie trwania badania stałej pod względem ilości próbki rozrzedzającego powietrza przy użyciu pompy, filtru i przepływomierza.

4.2.5. Sonda do pobierania próbek skierowana pod prąd rozcieńczonych spalin, za pomocą, której możliwe jest, w czasie trwania badania, pobranie stałej pod względem ilości próbki mieszaniny, jeżeli jest to niezbędne przy użyciu filtru, przepływomierza i pompy. Przepływający strumień gazu w obydwu systemach poboru próbek musi wynosić przynajmniej 150 l/h.

4.2.6. Zawory trójdrożne w wyżej wymienionych instalacjach poboru próbek, które kierują strumień gazu do poboru próbek albo do atmosfery, albo w czasie trwania badania do odpowiednich toreb na próbki.

4.2.7. Gazoszczelne torby na próbki, do odbierania powietrza rozrzedzającego i mieszaniny gazów, które muszą być w stosunku do określonych substancji szkodliwych obojętne i wystarczająco duże, aby normalny strumień próbki nie został przerwany. Torby na próbki muszą być wyposażone w automatyczne urządzenia uszczelniające, które na koniec badania mogą być zamykane szybko i szczelnie, zamontowane albo na instalacji poboru próbek albo instalacji do przeprowadzania analiz.

4.2.8. Istnieć musi metoda przeprowadzania pomiarów łącznej objętości rozrzedzonych gazów, które podczas badania przepływają przez urządzenie poboru spalin.

4.3. Urządzenia służące do przeprowadzania analiz

4.3.1. Jako sonda służąca do poboru próbek może służyć sonda poboru, która prowadzi do torby odbierającej, albo przewód do opróżniania torby. Sonda ta musi być wykonana ze stali nierdzewnej albo z materiału, który nie ma wpływu na skład spalin. Sonda służąca do poboru i przewód łączący z analizatorem muszą mieć temperaturę otoczenia.

4.3.2. Analizatory muszą być następujących typów:

- nie dyspersyjny analizator absorpcji tlenku węgla na podczerwień;

- analizator jonizacji ogniowej węglowodorów;

- analizator chemiluminescencji tlenków azotu.

4.4. Precyzyjność urządzeń i dokładność pomiaru

4.4.1. Ponieważ hamulec został poddany kalibracji w czasie osobnego badania (ppkt 5.1), dokładność dynamometru nie musi być wskazana. Całkowita inercja mas wirujących włącznie z rolkami i wirujących części hamulca (ppkt 4.1) powinny być mierzone z dokładnością ± 5 kg.

4.4.2. Odległość przebyta przez motorower jest określana za pomocą liczby obrotów rolki z dokładnością ± 10 m.

4.4.3. Prędkość motoroweru jest mierzona za pomocą prędkości obrotowej rolki. Musi być możliwe jej zmierzenie dla prędkości powyżej 10 km/godz. z dokładnością ± 1 km/godz.

4.4.4. Musi być możliwe zmierzenie temperatury otoczenia z dokładnością ± 2 °C.

4.4.5. Musi być możliwe zmierzenie ciśnienia powietrza z dokładnością ± 0,2 kPa.

4.4.6. Musi być możliwe zmierzenie wilgotności powietrza atmosferycznego z dokładnością ± 0,5 %.

4.4.7. Dokładność pomiaru stężenia poszczególnych substancji szkodliwych nie może wynosić więcej niż ± 3 %, niezależnie od określania dokładności próbek gazów. Całkowity czas analizy musi wynosić mniej niż jedna minuta.

4.4.8. Skład gazów wzorcowych (kalibracja) może odbiegać od wartości wzorcowej każdego poszczególnego gazu o maksymalnie ± 2 %. W przypadku tlenku węgla i tlenków azotu, azot stosowany jest jako środek rozrzedzający, a w przypadku węglowodorów (propan) stosowane jest powietrze.

4.4.9. Musi być możliwe zmierzenie prędkości chłodnego powietrza z dokładnością ± 5 km/godz.

4.4.10. Pod względem czasu trwania cykli jazdy i poboru próbek spalin dopuszczalna jest tolerancja ± 1 s. Odstępy czasu należy mierzyć z dokładnością 0,1 s.

4.4.11. Musi być możliwe zmierzenie łącznej objętości rozrzedzonych gazów z dokładnością ± 3 %.

4.4.12. Całkowity przepływ oraz przepływ pobierany muszą być stałe, z dokładnością ± 5 %.

5. PRZYGOTOWANIE BADANIA

5.1. Ustawienie hamulca

Hamulec winien być ustawiony w taki sposób, aby prędkość motoroweru na stanowisku badawczym przy otwarciu przepustnicy odpowiadała, z tolerancją do ± 1 km/godz., prędkości maksymalnej, która może być osiągana podczas jazdy po drodze. Ta prędkość maksymalna może odbiegać nie więcej niż o ± 2 km/godz. od podawanej przez producenta znamionowej prędkości maksymalnej.

5.2. Dostosowanie równoważnych inercji do inercji postępowych motoroweru

Jedno lub więcej kół zamachowych jest wykorzystywane umożliwiając, aby łączną inercja mas wirujących odpowiadała następującym wartościom granicznym masy wzorcowej motoroweru:

Masa wzorcowa motoroweru RM (kg) | Inercje równoważne (kg) |

RM ≤ 105 | 100 |

105 < RM ≤ 115 | 110 |

115 < RM ≤ 125 | 120 |

125 < RM ≤ 135 | 130 |

135 < RM ≤ 145 | 140 |

145 < RM ≤ 165 | 150 |

165 < RM ≤ 185 | 170 |

185 < RM ≤ 205 | 190 |

205 < RM ≤ 225 | 210 |

225 < RM ≤ 245 | 230 |

245 < RM ≤ 270 | 260 |

270 < RM ≤ 300 | 280 |

300 < RM ≤ 330 | 310 |

330 < RM ≤ 360 | 340 |

360 < RM ≤ 395 | 380 |

395 < RM ≤ 435 | 410 |

435 < RM ≤ 475 | — |

5.3. Chłodzenie motoroweru

5.3.1. Na czas trwania badania przed motorowerem należy ustawić pomocniczą dmuchawę tak, aby strumień chłodnego powietrza był skierowany na silnik.

Prędkość strumienia powietrza musi wynosić 25 ± 5 km/godz.. Dysza dmuchawy musi mieć przekrój przynajmniej 0,2 m2, powierzchnia dyszy musi znajdować się prostopadle do osi podłużnej motoroweru i być w odległości 30—45 cm przed przednią krawędzią motoroweru. Urządzenie służące do pomiaru prędkości liniowej chłodnego powietrza jest ustawiane w odległości 20 cm od wylotu dyszy dmuchawy. Prędkość powietrza winna być w miarę możliwości stała.

5.3.2. Do chłodzenia motoroweru mogą być alternatywnie wykorzystane metody opisane poniżej. Na motorower kierowany jest strumień powietrza o zmiennej prędkości. Dmuchawa wina być tak uregulowana, aby podczas jazdy z prędkością 10—45 km/godz. włącznie, prędkość liniowa powietrza przy wylocie dyszy dmuchawy odpowiadała, z dokładnością do ± 5 km/godz. równoważnej prędkości rolki. Przy równoważnej prędkości rolki poniżej 10 km/godz. prędkość chłodnego powietrza może wynosić zero. Wylot dyszy dmuchawy musi mieć powierzchnię o przekroju poprzecznym wynoszącym przynajmniej 0,2 m2, a krawędź dolna musi znajdować się na wysokości 15—20 cm ponad powierzchnią podłoża. Powierzchnia wylotu dyszy musi znajdować się prostopadle do osi podłużnej motoroweru i być w odległości 30—45 cm przed kołem przednim motoroweru.

5.4. Kondycjonowanie motoroweru

5.4.1. Bezpośrednio przed rozpoczęciem pierwszego cyklu badania przeprowadzane są cztery następujące po sobie cykle badawcze trwające po 112 s, w celu rozgrzania silnika.

5.4.2. Ciśnienie opon musi odpowiadać wartości podanej przez producenta dla normalnych warunków eksploatacyjnych. Jednakże, jeżeli średnica opony jest mniejsza niż 500 mm, to ciśnienie opony może być podwyższone o 30—50 %.

5.4.3. Nacisk osiowy na kole napędzającym: nacisk osiowy na kole napędzającym musi, z dokładnością ± 3 kg, odpowiadać naciskowi osiowemu motoroweru w normalnych warunkach eksploatacyjnych, z ważącym 75 kg ± 5 kg siedzącym pionowo kierowcą.

5.5. Badanie przeciwciśnienia

5.5.1. Podczas badań wstępnych należy zapewnić, aby przeciwciśnienie pochodzące z urządzenia służącego do poboru nie różniło się od ciśnienia atmosferycznego o więcej niż ± 0,75 kPa.

5.6. Kalibracja aparatury analitycznej

5.6.1. Kalibracja analizatorów

Za pomocą mierników przepływu i ciśnienia zawieszonych na każdej butli, do analizatora doprowadzana jest ilość gazu przy podanym ciśnieniu, przy którym urządzenie funkcjonuje bez zakłóceń. Urządzenie jest ustawione w taki sposób, aby wskazywało wartość podaną na standardowej butli z gazem jako wartość stałą. Wychodząc od takiego ustawienia, które zostało uzyskane w butli przy maksymalnym napełnieniu, krzywa odchylenia urządzenia jest ustalana w zależności od zawartości różnych stosowanych standardowych butli z gazem.

5.6.2. Całkowity czas zadziałania urządzeń

Do końcówki sondy poboru wprowadzany jest gaz z butli o maksymalnym napełnieniu. Musi zostać przeprowadzona kontrola dla zapewnienia, że wartość wskazywana, która odpowiada maksymalnemu odchyleniu jest osiągnięta w czasie krótszym od jednej minuty. Jeżeli wartość ta nie jest osiągnięta, wówczas obwód analityczny należy zbadać od końca do końca na okoliczność szczelności.

6. PROCEDURA BADAŃ DYNAMOMETRYCZNYCH

6.1. Szczególne warunki dotyczące przeprowadzania cyklu

6.1.1. Temperatura pomieszczenia, w którym znajduje się dynamometr musi wynosić w czasie całego badania 20—30 °C.

6.1.2. Motorower musi stać w miarę możliwości poziomo w celu uniknięcia nieprawidłowego rozprowadzania paliwa albo oleju silnikowego.

6.1.3. W celu oceny poprawności przeprowadzonych cykli podczas badania rejestrowana jest prędkość w zależności od czasu.

6.2. Uruchomianie silnika

6.2.1. Po przeprowadzeniu przygotowawczych czynności na urządzeniach do poboru, rozrzedzania, analizy i pomiaru spalin (patrz ppkt 7.1), silnik uruchamiany jest za pomocą dostarczonych w tym celu przez producenta urządzeń rozruchowych takich, jak przepustnica ssania powietrza, rozrusznik itd., zgodnie z instrukcją producenta.

6.2.2. Początek pierwszego cyklu jazdy zbiega się z początkiem poboru próbki i pomiaru ilość przepływowej układu ssącego.

6.2.3. Bieg jałowy

6.2.3.1. Ręczna skrzynia biegów:

Aby umożliwić przyspieszenia zgodnie z normalnym cyklem, na 5 sekund przed przyspieszaniem, które następuje po fazie biegu jałowego, przy wyłączonym sprzęgle, włączany jest pierwszy bieg.

6.2.3.2. Automatyczna skrzynia biegów i przemiennik momentu obrotowego:

Na początku badania włączane jest urządzenie do zmiany biegów. Jeżeli istnieją dwa biegi, dla "jazdy miejskiej" oraz "jazdy drogowej", przełącznik należy ustawić w pozycji "jazdy drogowej".

6.2.4. Przyspieszenie

Bezpośrednio po zakończeniu fazy biegu jałowego przeprowadza się przyspieszenie; poprzez pełne otwarcie przepustnicy i, jeżeli jest to niezbędne, użycie skrzyni biegów, aby możliwie najszybciej osiągnąć prędkość maksymalną.

6.2.5. Prędkość stała

Stała prędkość maksymalna jest zachowywana poprzez utrzymywanie przepustnicy w położeniu pełnego otwarcia, aż do następującej po tej fazie fazy spowalniania. W fazie badania ze stałą prędkością wynoszącą 20 km/godz. położenie przepustnicy należy utrzymać w możliwie stałym położeniu.

6.2.6. Spowalnianie

6.2.6.1. Wszelkie spowalniania winny być wywoływane przez całkowite zamknięcie przepustnicy, przy włączonym sprzęgle. Ręczne wysprzęglanie silnika, bez używania dźwigni zmiany biegów, następuje przy prędkości wynoszącej 10 km/godz.

6.2.6.2. Jeżeli czas trwania spowalniania jest dłuższy niż czas przewidziany dla określonego etapu badania, w celu zachowania cyklu jazdy stosować muszą być wykorzystywane hamulce motoroweru.

6.2.6.3. Jeżeli czas spowalniania jest krótszy niż czas przewidziany dla określonego etapu badania, musi zostać przywrócony stan zgodności z teoretycznym cyklem jazdy przez fazę stałej prędkości albo bieg jałowy. W tym przypadku nie stosuje się ppkt 2.4.3.

6.2.6.4. Na koniec drugiej fazy spowalniania (pojazd znajduje się w stanie spoczynku na rolkach) skrzynię biegów jest ustawiona na biegu jałowym oraz włączyć sprzęgło.

7. PROCEDURA POBIERANIA PRÓBEK I ANALIZY

7.1. Pobieranie próbek

7.1.1. Pobieranie próbek rozpoczyna się, jak wskazano w ppkt 6.2.2, przy rozpoczynaniu badania.

7.1.2. Torby na próbki są hermetycznie zamykane, gdy tylko są pełne.

7.1.3. Na koniec ostatniego cyklu system odbierania rozrzedzonych spalin i powietrza rozrzedzającego są zamykane, a spaliny wytwarzane przez silnik odprowadzane do atmosfery.

7.2. Analiza

7.2.1. Spaliny zgromadzone w każdej torbie poddawane są możliwie najszybciej analizie i w żadnym przypadku nie później niż dwadzieścia minut od rozpoczęcia napełniania.

7.2.2. Jeżeli sonda nie pozostaje stale w torbie, unikać należy wpuszczenia powietrza podczas wprowadzania sondy oraz wszelkiego odpływu gazu podczas wyciągania sondy.

7.2.3. Analizator musi w ciągu minuty od podłączenia torby wskazywać stabilną wartość.

7.2.4. Stężenie HC, CO i NOx w próbkach rozrzedzonych spalin i w torbach na próbki rozrzedzonego powietrza ustalane jest za pomocą wartości wskazanych lub zarejestrowanych przez urządzenie pomiarowe przy zastosowaniu prawidłowych krzywych kalibracji.

7.2.5. Za zawartość każdej substancji szkodliwej w analizowanych gazach uznawana jest wartość, która jest odczytywana po stabilizacji urządzenia pomiarowego.

8. USTALENIE ILOŚCI EMITOWANYCH ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH

8.1. Masa emitowanego podczas badania tlenku węgla ustalana jest na podstawie następującego wzoru:

CO

=

· V · d

·

CO

10

gdzie:

8.1.1. COM równa się masie tlenku węgla wyemitowanej podczas badania wyrażonej w g/km;

8.1.2. S równa się wyrażonej w km rzeczywiście przebytej odległości, która ustalana jest poprzez pomnożenie całkowitej liczby obrotów rolki wskazanych na obrotomierzu przez obwód rolki;

8.1.3. dCO równa się gęstości tlenku węgla w temperaturze 0 °C i ciśnieniu 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);

8.1.4. COc równa się stężeniu objętościowemu tlenku węgla w rozrzedzonych spalinach wyrażonemu w ppm i skorygowanemu, uwzględniając zanieczyszczenie rozrzedzającego powietrza;

CO

= CO

− CO

gdzie:

8.1.4.1. COe równa się stężeniu tlenku węgla mierzonego w ppm, w znajdującej się w torbie Sa próbce rozrzedzonych spalin;

8.1.4.2. COd równa się stężeniu tlenku węgla w ppm, w znajdującej się w torbie Sb próbce powietrza rozrzedzającego;

8.1.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4;

8.1.5. V równa się łącznej objętości wyrażonej w m3 / badanie rozrzedzonych spalin w temperaturze wzorcowej 0 °C (273 °K) i ciśnieniu 101,33 kPa;

V = Vo ·

N

· 273

101,33 ·

gdzie:

8.1.5.1. Vo równa się całkowitej objętości gazu przepompowanego podczas jednego obrotu pompy P1 w m3 / obrót. Objętość ta jest zależna od różnicy ciśnienia pomiędzy sekcjami wlotu i wylotu samej pompy;

8.1.5.2. N równa się liczbie obrotów pompy P1 podczas czterech cykli badawczych;

8.1.5.3. Pa równa się ciśnieniu otoczenia w kPa;

8.1.5.4. Pi równa się wartości średniej spadku ciśnienia, wyrażonej w kPa, w sekcji wlotu pompy P1, podczas przeprowadzania czterech cykli badań;

8.1.5.5. Tp równa się wartości temperatury rozrzedzonych spalin, zmierzonej w sekcji wlotu pompy P1, podczas przeprowadzania czterech cykli.

8.2. Masa niespalonych węglowodorów wydalonych podczas badania z układu wydechowego motoroweru obliczana jest przy pomocy następującego wzoru:

HC

=

· V · d

·

HC

10

gdzie:

8.2.1. HCM równa się masie węglowodorów wydalonych podczas badania w g/min;

8.2.2. S równa się odległości zdefiniowanej w ppkt 8.1.2;

8.2.3. dHC równa się gęstości węglowodorów w temperaturze 0 °C i ciśnieniu 101,33 kPa (przy średnim stosunku węgiel/wodór wynoszącym 1:1,85) (= 0,619 kg/m3);

8.2.4. HCc równa się stężeniu rozrzedzonych spalin, wyrażonemu w ppm równowartości węglowodoru (na przykład stężenie propanu razy 3) i skorygowanemu, aby uwzględnić powietrze rozrzedzające:

HC

= HC

− HC

gdzie:

8.2.4.1. HCe równa się stężeniu węglowodorów w rozrzedzonych spalinach zawartych w próbce znajdującej się w torbie Sa, wyrażonemu w ppm równowartości węglowodorów;

8.2.4.2. HCd równa się stężeniu węglowodorów w próbce rozrzedzającego powietrza zawartej w torbie Sb wyrażonemu w ppm równowartości węglowodorów;

8.2.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4;

8.2.5. V równa się całkowitej objętości gazu (patrz ppkt 8.1.5.)

8.3. Masa tlenków azotu wydalonych podczas badania z układu wydechowego motoroweru obliczana jest za pomocą następującego wzoru:

NO

=

· V · d

·

NO

· K

10

gdzie:

8.3.1. NOxM równa się masie tlenków azotu wydalonych podczas badania wyrażonej w g/km;

8.3.2. S równa się odległości określonej w ppkt 8.1.2.;

8.3.3. dNO2 równa się gęstości tlenków azotu w spalinach, w równowartości NO2, przy temperaturze 0 °C i ciśnieniu 101,33 kPa (= 2,05 kg/m3 );

8.3.4. NOxc równa się stężeniu tlenku azotu w rozrzedzonych spalinach, wyrażonemu w ppm, z korektą uwzględniającą powietrze rozrzedzające:

NO

= NO

− NO

gdzie :

8.3.4.1. NOxe równa się stężeniu tlenku azotu w próbce rozrzedzonych spalin, znajdującej się w torbie Sa wyrażonemu w ppm;

8.3.4.2. NOxd równa się stężeniu tlenku azotu w próbce rozrzedzonych spalin znajdującej się w torbie Sb wyrażonemu w ppm;

8.3.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4.

8.3.5. Kh jest czynnikiem korekty wilgotności:

Kh =

1 − 0,0329

gdzie:

8.3.5.1. H równa się wilgotności absolutnej w gramach wody na kilogram suchego powietrza

H =

Pa − Pd

gdzie:

8.3.5.1.1. U równa się zawartości wilgoci w procentach;

8.3.5.1.2. Pd równa się ciśnieniu nasycenia parą wodną w temperaturze badania, wyrażonemu w kPa;

8.3.5.1.3. Pa równa się ciśnieniu atmosferycznemu w kPa;

8.4. DF jest współczynnikiem wyrażanym za pomocą następującego wzoru:

DF =

CO

+ 0,5 CO + HC

gdzie:

8.4.1. CO, CO2 i HC równa się stężeniu tlenku węgla, ditlenku węgła i węglowodorów w rozrzedzonych spalinach zawartych w próbce znajdującej się w torbie Sa, wyrażonemu w procentach równowartości węglowodorów.

9. ZESTAWIENIE WYNIKÓW

Wyniki wyraża są w g/km:

HC w g/km = HC masa/S

CO w g/km = CO masa/S

NOx w g/km = NOx masa/S

gdzie:

Masa HC: patrz definicja w ppkt 8.2.

Masa CO: patrz definicja w ppkt 8.1.

Masa NOx : patrz definicja w ppkt 8.3.

S: odległość rzeczywiście przebyta przez pojazd podczas badania.

Subdodatek 1

Cykl jazdy na dynamometrze (badanie typu I)

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 2

Przykład nr 1 systemu odbioru spalin

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 3

Przykład nr 2 systemu odbioru spalin

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 4

Metoda kalibracji dynamometru

1. CEL

Subdodatek ten opisuje metodę sprawdzania, czy krzywa pochłaniania mocy przez dynamometr jest zgodna z krzywą pochłaniania wymaganą w dodatku 1 ppkt 4.1.

Zmierzona pochłonięta moc odnosi się mocy pochłoniętej przez tarcie i hamulec, ale nie uwzględnia się mocy pochłoniętej przez tarcie pomiędzy oponami a rolką.

2. PODSTAWOWA ZASADA METODY

Metoda ta umożliwia obliczenie pochłoniętej mocy za pomocą pomiaru czasu spowalniania rolki. Energia kinetyczna urządzenia jest wyrównywana przez hamulec i tarcie dynamometrycznego stanowiska rolkowego. Wewnętrzne zróżnicowane tarcie rolki powodowane każdorazowo przez ciężar motoroweru nie jest uwzględniane.

3. PROCEDURA

3.1. Uruchamiany jest system symulacji masy inercji odpowiadającej masie poddawanego badaniu motoroweru.

3.2. Hamulec jest ustawiany zgodnie z dodatkiem 1 ppkt 5.1.

3.3. Rolka jest poruszana z prędkością V + 10 km/godz.

3.4. Urządzenie wykorzystywane do napędzania rolki jest odłączane, aby rolka mogła swobodnie wytracać prędkość.

3.5. Czas spowalniania od prędkości v + 0,1 v do prędkości v − 0,1 v jest rejestrowany.

3.6. Obliczanie pochłoniętej mocy następuje na podstawie następującego wzoru:

P

= 0,2 ×

Mv

× 10

gdzie:

PA : równa się mocy pochłoniętej przez dynamometr wyrażonej w kW

M : równa się równoważnikowi masy bezwładności wyrażonej w kg

v : równa się badawczej prędkości rolek zgodnie z ppkt 3.3 w m/s

t : równa się czasowi spowalniania rolki wyrażonemu w s od v + 0,1 v do v − 0,1 v.

3.7. Etapy opisane w ppkt od 3.3—3.6. są powtarzane w taki sposób, aby w przedziałach po 10 km/godz. objęty został zakres prędkości 10—50 km/godz.

3.8. Wykreślona zostaje krzywa pochłoniętej mocy jako funkcja prędkości.

3.9. Należy upewnić się, że krzywa ta znajduje się w obrębie tolerancji określonej w dodatku 1 ppkt 4.1.

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Badanie typu II

(pomiar emisji tlenku węgla i węglowodorów na biegu jałowym)

1. WPROWADZENIE

Procedura badania typu II określona w załączniku I ppkt 2.2.1.2.

2. WARUNKI POMIARÓW

2.1. Jako paliwo należy używać paliwa opisanego w dodatku 1 ppkt 3.2.

2.2. Smary zastosowane także muszą być zgodne z przepisami dodatku 1 ppkt 3.2.

2.3. Masa emisji tlenku węgla oraz węglowodorów jest określana bezpośrednio po zakończeniu badania typu I opisanego w dodatku 1 ppkt 2.1, o ile ustabilizowały się wartości, przy pracy silnika na biegu jałowym.

2.4. W przypadku motorowerów z ręczną skrzynią biegów, badanie jest przeprowadzane przy ustawieniu przekładni na bieg jałowy i włączonym sprzęgle.

2.5. W przypadku motorowerów z automatyczną skrzynią biegów, badanie jest przeprowadzane przy włączonym sprzęgle, przy czym koło napędowe jest jednak unieruchomione.

2.6. W przypadku fazy biegu jałowego liczbę obrotów silnika należy ustawić zgodnie z instrukcją producenta.

3. POBÓR PRÓBEK I ANALIZA

3.1. Zawory elektromagnetyczne muszą być ustawione w położeniu dla analizy bezpośredniej rozrzedzonych spalin i powietrza rozrzedzającego.

3.2. W ciągu minuty po podłączeniu do sondy analizator musi wskazywać ustabilizowaną wartość.

3.3. Stężenie HC i CO w próbce rozrzedzonych spalin należy ustalać przy zastosowaniu każdorazowej krzywej kalibracji z wartości wskazywanych albo wartości zarejestrowanych.

3.4. Jako wartość każdej substancji szkodliwej w analizowanych spalinach przyjmowana jest wartość, która została odczytana po ustabilizowaniu urządzenia.

4. OKREŚLENIE ILOŚCI EMITOWANYCH ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH

4.1. Masa wydalanego podczas badania tlenku węgla ustalana jest za pomocą następującego wzoru:

CO

= V · d

·

CO

10

gdzie:

4.1.1. COM równa się masie tlenku węgla wydalonej podczas badania wyrażonej w g/min;

4.1.2. dCO równa się gęstości tlenku węgla w temperaturze 0 °C i ciśnieniu 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);

4.1.3. COc równa się stężeniu objętościowemu wyrażonemu w ppm tlenku węgla w rozrzedzonych spalinach, z poprawką na uwzględnienie zanieczyszczenia powietrza rozrzedzającego:

CO

= CO

− CO

gdzie:

4.1.3.1. COe równa się stężeniu tlenku węgla mierzonemu w ppm w próbce rozrzedzonych spalin;

4.1.3.2. COd równa się stężeniu tlenku węgla mierzonemu w ppm w próbce powietrza rozrzedzającego;

4.1.3.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 4.3.

4.1.4. V równa się wyrażonej w m3/min łącznej objętości rozrzedzonych spalin w temperaturze odniesienia 0 °C (273 °K) i ciśnieniu odniesienia 101,33 kPa:

V = V

·

N

· 273

101,33 ·

gdzie:

4.1.4.1. Vo równa się objętości gazu przepompowanej przez pompę P1 w czasie jednego obrotu wyrażonej w m3/obrót. Objętość ta jest uzależniona od różnicy ciśnienia pomiędzy sekcjami wlotu i wylotu samej pompy;

4.1.4.2. N równa się liczbie obrotów wykonanych przez pompę P1 podczas badania na biegu jałowym podzielonej przez czas w minutach;

4.1.4.3. Pa równa się ciśnieniu atmosferycznemu w kPa;

4.1.4.4. Pi równa się średniej wartości spadku ciśnienia w sekcji wlotu pompy P1 podczas badania, wyrażonej w kPa;

4.1.4.5. Tp równa się zmierzonej wartości temperatury rozrzedzonych spalin w sekcji wlotu pompy P1 podczas przeprowadzania czterech cykli;

4.2. Masa niedopalonych podczas badania, wydalonych z układu wydechowego, węglowodorów obliczana jest przy pomocy następującego wzoru:

HC

=

· d

·

HC

10

gdzie:

4.2.1. HCM równa się masie węglowodorów wydalonych podczas badania, wyrażonej w g/min;

4.2.2. dHC równa się gęstości węglowodorów w temperaturze 0 °C i ciśnieniu 101,33 kPa (w przeciętnym stosunku węgla do wodoru wynoszącym 1:1,85) (= 0,619 kg/m3);

4.2.3. HCc równa się stężeniu rozrzedzonych gazów wyrażonemu w ppm równowartości węglowodoru (na przykład stężenia propanu pomnożonemu przez 3) i skorygowanemu, aby uwzględnić powietrze rozrzedzające:

HC

= HC

− HC

,

gdzie:

4.2.3.1. HCe równa się stężeniu w próbce rozrzedzonych spalin wyrażonemu w ppm równowartości węglowodorów;

4.2.3.2. HCd równa się stężeniu węglowodorów w próbce rozrzedzonych spalin wyrażonemu w ppm równowartości węglowodorów;

4.2.3.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 4.3.

4.2.4. V równa się całkowitej objętości (patrz ppkt 4.1.4).

4.3. DF jest współczynnikiem wyrażonym za pomocą następującego wzoru:

DF =

CO

+ 0,5 CO + HC

gdzie:

4.3.1. CO, CO2 i HC równają się stężeniom tlenku węgla, ditlenku węgla i węglowodorów w próbce rozrzedzonych spalin wyrażonym w procentach.

ZAŁĄCZNIK II

WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŚRODKÓW, KTÓRE MAJĄ BYĆ PODJĘTE PRZECIW ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA PRZEZ MOTOCYKLE I MOTOROWERY TRÓJKOŁOWE

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "Typ pojazdu w odniesieniu ograniczenia emisji zanieczyszczeń gazowych pochodzących z silnika" oznacza motocykle albo motorowery trójkołowe, które nie różnią się zasadniczo pod następującymi względami:

1.1.1. Równowartość masy inercji określona w zależności od masy referencyjnej zgodnie z ppkt 5.2;

1.1.2. Właściwości silnika i pojazdu jak zdefiniowano w załączniku V.

1.2. "Masa referencyjna" oznacza masę pojazdu gotowego do jazdy powiększoną o masą ujednoliconą 75 kg. Masa motocykla gotowego do jazdy albo motoroweru trójkołowego gotowemu do jazdy odpowiada całkowitemu ciężarowi własnemu, przy czym wszystkie zbiorniki muszą być napełnione przynajmniej w 90 % swojej maksymalnej pojemności.

1.3. "Skrzynia korbowa" oznacza wszelkie przestrzenie, które istnieją zarówno w silniku jak i poza silnikiem i które są połączone z miską olejową przez wewnętrzne lub zewnętrzne połączenia, przez które wydostają się gazy i pary.

1.4. "Zanieczyszczenia gazowe" oznaczają tlenek węgla, węglowodory i tlenki azotu, wyrażane w równowartości tlenku azotu (NO2).

2. WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADANIA

2.1. Ogólne

Części pojazdu, które mogą mieć wpływ na emisję zanieczyszczeń gazowych, muszą być zaprojektowane, skonstruowane i zamontowane w taki sposób, aby motocykl albo motorower trójkołowy w normalnych warunkach eksploatacyjnych i pomimo wibracji, którym może być poddany, był zgodny z wymaganiami niniejszego załącznika.

2.2. Opis badania

2.2.1. Motocykl albo motorower trójkołowy jest, zależnie do swojej kategorii i poniższych wyjaśnień, musi być poddany badaniom typu I i II, jak określono poniżej:

2.2.1.1. Badanie typu I (sprowadzanie średniej emisji zanieczyszczeń gazowych w obszarach miejskich o dużym nasileniu ruchu).

2.2.1.1.1. Badanie jest przeprowadzane według procedury opisanej w dodatku 1. W celu zgromadzenia i analizy gazów wykorzystuje się ustanowione metody.

2.2.1.1.2. Z zastrzeżeniem przepisów ppkt 2.2.1.1.3, badanie należy przeprowadzić trzykrotnie. W przypadku każdego badania uzyskane masy tlenku węgla, węglowodorów i tlenków azotu muszą zawierać się poniżej wartości granicznych przedstawionych w tabelach I i II.

2.2.1.1.2.1. Jednakże w przypadku każdej z wyżej wymienionych zanieczyszczeń jeden z uzyskanych wyników może jednak przekraczać wartość graniczną dla określonego motocykla albo motoroweru trójkołowego o maksymalnie 10 %, pod warunkiem, że średnia arytmetyczna trzech wyników znajduje się poniżej dopuszczalnej wartości granicznej. Jeżeli dopuszczalne wartości graniczne zostały przekroczone w przypadku więcej niż jednego zanieczyszczenia, nie jest istotne, czy przekroczenie to występuje w tym samym badaniu czy podczas różnych badań.

2.2.1.1.3. Liczba badań przewidzianych w ppkt 2.2.1.1.2 jest zmniejszana po zaistnieniu poniżej opisanych warunków, gdzie V1 równa się wynikowi pierwszego badania, a V2 wynikowi drugiego badania dla każdego z zanieczyszczeń określonych w ppkt 2.2.1.1.2.

2.2.1.1.3.1. Jeżeli dla wszystkich wymienionych zanieczyszczeń V1 ≤ 0,70 L, wymagane jest jedynie jedno badanie.

2.2.1.1.3.2. Wymagane są tylko dwa badania, jeżeli w przypadku wszystkich określonych zanieczyszczeń V1 ≤ 0,85 L, ale w przypadku przynajmniej jednej z tych zanieczyszczeń V1 > 0,70 L. Ponadto w przypadku każdej z określonych zanieczyszczeń, wartość V2 musi być taka, że V1 + V2 < 1,70 L i V2 < L.

2.2.1.2. Badanie typu II (badanie emisji tlenku węgla przy pracy na biegu jałowym).

2.2.1.2.1. Zawartość tlenku węgla w spalinach emitowanych w czasie pracy na biegu jałowym nie może objętościowo przekraczać 4,5 %.

2.2.1.2.2. Wymaganie to musi być zweryfikowane podczas badania opisanego w dodatku 2.

TABELA I

Wartości graniczne dla dwusuwowych motocykli i motorowerów trójkołowych oraz ich wejście w życie

| Homologacja typu oraz zgodność produkcji |

24 miesiące od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy [1] | CO = 8 g/km HC = 4 g/km NOx = 0,1 g/km |

TABELA II

Wartości graniczne dla czterosuwowych motocykli i motorowerów trójkołowych oraz ich wejście w życie

| Homologacja oraz zgodność produkcji |

24 miesiące od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy [2] | CO = 13 g/km HC = 3 g/km NOx = 0,3 g/km |

3. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

3.1. W odniesieniu do kontroli zgodności produkcji stosuje się wymagania określone w ppkt 1 załącznika VI do dyrektywy 92/61/EWG.

3.1.1. x

- wyników uzyskanych z próbki oraz standardowe odchylenie S [3]. Produkcja seryjna uznawana jest za zgodną, jeżeli spełniony jest następujący warunek:

x

- + k · S ≤ L [4]

gdzie:

L : równa się wartości granicznej dla każdego zanieczyszczającego gazu ustanowioną w tabelach określonych w ppkt 2.2.1.1.1. pod tytułem "Zgodność produkcji";

n | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |

k | 0,973 | 0,613 | 0,489 | 0,421 | 0,376 | 0,342 | 0,317 | 0,296 | 0,279 |

n | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |

k | 0,265 | 0,253 | 0,242 | 0,233 | 0,224 | 0,216 | 0,210 | 0,203 | 0,198 |

k :

k =

n

4. ROZSZERZANIE ZAKRESU HOMOLOGACJI

4.1. Typy pojazdów o zróżnicowanych masach referencyjnych

Homologacja może być rozszerzona na typy pojazdów różniące się od typu homologowanego jedynie masą referencyjną pod warunkiem, że masa referencyjna danego typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie homologacji, oznacza jedynie zastosowanie równowartości wyższej lub niższej masy inercji.

4.2. Typy pojazdów z różnymi przełożeniami

4.2.1. Homologacja udzielona na określony typ pojazdu może być pod poniższymi warunkami rozszerzona na takie typy pojazdów, które różnią się od typu pojazdu homologowanego jedynie pod względem całkowitego przełożenia.

4.2.1.1. W odniesieniu do każdego przełożenia, które jest wykorzystywane podczas badania typu I, ustalić należy następujący stosunek:

E =

V

− V

V

gdzie V1 i V2 oznaczają prędkości odpowiadające obrotom silnika wynoszącym 1000 obr./min homologowanego typu pojazdu i typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie homologacji.

4.2.2. Jeżeli stosunek E ≤ 8 % stosuje się w przypadku każdego przełożenia, rozszerzenie musi być homologowane bez powtarzania badań typu I.

4.2.3. Jeżeli w przypadku przynajmniej jednego przełożenia stosunek wynosi E > 8 % i w przypadku każdego przełożenia stosunek E ≤ 13 %, badania typu I winny być powtórzone; jednakże mogą one być przeprowadzone w laboratorium, które może wybrać producent za zgodą właściwego organu udzielającego homologacji. Sprawozdanie z badania należy przekazać służbie technicznej.

4.3. Typy pojazdów o różnych masach referencyjnych i różnych przełożeniach całkowitych

Homologacja udzielona na określony typ pojazdu może być rozszerzona na typy pojazdów, które różnią się od typu pojazdu zatwierdzonego jedynie ze względu na masę referencyjną i całkowite przełożenia, jeżeli są zgodne z wymaganiami ppkt 4.1 i 4.2.

4.4. Motorowery trójkołowe i czterokołowe inne niż lekkie pojazdy czterokołowe

Homologacja udzielona na motorowery dwukołowe może być rozszerzona na motorowery trójkołowe i czterokołowe inne niż lekkie pojazdy czterokołowe, jeżeli wykorzystywany jest w nich taki sam silnik i taki sam układ wydechowy oraz mają takie samo przeniesienie napędu, które różni się jedynie pod względem całkowitego przełożenia pod warunkiem, że masa referencyjna określonego typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o rozszerzenie homologacji oznacza jedynie zastosowanie równoważników wyższej lub niższej masy inercji.

4.5. Ograniczenie

Rozszerzeniom nie mogą być przyznawane dalsze rozszerzenia homologacji zgodnie z ppkt 4.1—4.4.

Dodatek 1

Badanie typu 1

(sprawdzanie średniej emisji zanieczyszczeń w obszarach miejskich o dużym nasileniu ruchu)

1. WPROWADZENIE

Procedura przeprowadzania badania typu I jest określona w ppkt 2.2.1.1 załącznika II.

1.1. Motocykl albo motorower trójkołowy jest ustawiany na dynamometrze, które jest wyposażone w hamulec i koło zamachowe. Przeprowadzane jest nieprzerwane badanie trwające łącznie 13 minut i składające się z czterech cykli. Każdy cykl składa się z 15 faz (bieg jałowy, przyspieszanie, prędkość stała, zwalnianie itd.). Podczas badania spaliny emitowane przez pojazd muszą być rozrzedzane powietrzem w taki sposób, aby objętość mieszaniny była stała. Podczas całego badania do torby są kierowane próbki w sposób ciągły, w celu sukcesywnego ustalania stężenia (wartość średnia badania) tlenku węgla, niedopalonych węglowodorów, tlenków azotu i ditlenku węgla.

2. CYKLE JAZDY NA DYNAMOMETRZE

2.1. Opis cyklu

Cykl jazdy na dynamometrze musi być tym wskazanym w następującej tabeli, która została przedstawiona w subdodatku 1 w formie graficznej.

2.2. Ogólne warunki przeprowadzania cyklu jazdy

W celu przybliżenia cyklu jazdy do przepisanych wartości teoretycznych, należy we wstępnych cyklach próbnych ustalić najkorzystniejszy sposób stosowania przyspiesznika i hamulca.

2.3. Używanie skrzyni biegów

2.3.1. Używanie skrzyni biegów jest określone następująco:

2.3.1.1. Przy stałej prędkości liczba obrotów silnika musi w miarę możliwości pozostawać w przedziale 50—90 % znamionowej liczby obrotów. Jeżeli prędkość ta może być osiągnięta za pomocą więcej niż jednego biegu, pojazd poddawany jest badaniu na najwyższym biegu.

2.3.1.2. Podczas przyspieszania silnik musi być badany przy wykorzystaniu biegu, przy którym możliwe jest uzyskanie maksymalnego przyspieszenia. Najbliższy wyższy bieg włączany jest najpóźniej wtedy, gdy liczba obrotów silnika wynosi 110 % znamionowej liczby obrotów. Jeżeli motocykl albo motorower trójkołowy osiąga na pierwszym biegu prędkość 20 km/godz. albo na drugim biegu prędkość 35 km/godz., przy tych prędkościach włączany jest najbliższy wyższy bieg.

W tych przypadkach nie jest dozwolona zmiana na inny wyższy bieg. Jeżeli podczas fazy przyspieszania zmiana biegów następuje przy ustalonych prędkościach motocykla albo motoroweru trójkołowego, przeprowadzana jest faza badania, polegająca na utrzymywaniu stałej prędkości niezależnie od liczby obrotów silnika na tym biegu, który został włączony na początku fazy badania, polegającego na utrzymywaniu stałej prędkości.

2.3.1.3. Podczas zwalniania należy włączyć najbliższy niższy bieg, krótko przed tym, jak silnik osiągnie bieg jałowy albo gdy liczba obrotów silnika spadnie do 30 % znamionowej liczy obrotów, w zależności od tego, który z tych dwóch stanów zostanie osiągnięty wcześniej. Podczas zwalniania nie wolno wykorzystywać biegu pierwszego.

2.3.2. Motocykle albo motorowery trójkołowe wyposażone w automatyczną skrzynią biegów są badane przy włączonym najwyższym biegu ("drive" (jazda)). Przyspiesznik winien być stosowany w taki sposób, aby uzyskane zostało możliwie stałe przyspieszenie, które umożliwi skrzyni biegów przełączanie różnych biegów w zwykłej kolejności. Stosuje się tolerancje określone w ppkt 2.4.

2.4. Tolerancje

2.4.1. We wszystkich fazach cyklu badawczego dopuszczalne są tolerancje poniżej albo powyżej prędkości teoretycznej wynoszące ± 1 km/godz.. Podczas zmiany fazy dozwolone są większe tolerancje od określonych pod warunkiem, że tolerancje te, z zastrzeżeniem przepisów ppkt 6.5.2 i 6.5.3, nie są przekroczone każdorazowo o więcej niż 0,5 sekundy.

2.4.2. W odniesieniu do wartości czasu muszą być dopuszczalne tolerancje wynoszące ± 0,5 sekundy.

2.4.3. Tolerancje w odniesieniu do prędkości i czasu są zestawiane tak, jak określono w subdodatku 1.

2.4.4. Odległość przebyta podczas cyklu musi być mierzona z tolerancją do ± 2 %.

Cykle jazdy na dynamometrze

nr operacji | Operacje | faza | przyspieszenie (m/s2) | prędkość (km/godz.) | czas trwania każdej fazy operacji | czas skumulowany (s) | przełożenie, jakie należy zastosować w przypadku ręcznej skrzyni biegów |

(s) | (s) |

1 | Bieg jałowy | 1 | 11 | 11 | 11 | 6 s PM/5 sek. K [1] |

2 | Przyspieszenie | 2 | 1,04 | 0 — 15 | 4 | 4 | 15 | Patrz 2.3. |

3 | Prędkość stała | 3 | | 15 | 8 | 8 | 23 |

4 | Spowolnienie | 4 | − 0,69 | 15 — 10 | 2 | 5 | 25 |

5 | Spowolnienie, wyłączone sprzęgło | − 0,92 | 10 — 0 | 3 | 28 | K |

6 | Bieg jałowy | 5 | | | 21 | 21 | 49 | 16 s PM/5 s K |

7 | Przyspieszenie | 6 | 0,74 | 0 — 32 | 12 | 12 | 61 | Patrz 2.3. |

8 | Prędkość stała | 7 | | 32 | 24 | 24 | 85 |

9 | Spowolnienie | 8 | − 0,75 | 32 — 10 | 8 | 11 | 93 |

10 | Spowolnienie, wyłączone sprzęgło | − 0,92 | 10 — 0 | 3 | 96 | K |

11 | Bieg jałowy | 9 | | | 21 | 21 | 117 | 16 s PM/5 s K |

12 | Przyspieszenie | 10 | 0,53 | 0 — 50 | 26 | 26 | 143 |

13 | Prędkość stała | 11 | | 50 | 12 | 12 | 155 | Patrz 2.3. |

14 | Spowolnienie | 12 | − 0,52 | 50 — 35 | 8 | 8 | 163 |

15 | Prędkość stała | 13 | | 35 | 13 | 13 | 176 |

16 | Spowolnienie | 14 | − 0,68 | 35 — 10 | 9 | 12 | 185 | K |

17 | Spowolnienie, wyłączone sprzęgło | − 0,92 | 10 — 0 | 3 | 188 |

18 | Bieg jałowy | 15 | | | 7 | 7 | 195 | 7 s PM |

PM K 3. MOTOCYKL LUB MOTOROWER TRÓJKOŁOWY A PALIWO

3.1. Motocykl lub motorower trójkołowy poddawany badaniu

3.1.1. Motocykl albo motorower trójkołowy należy przedstawić do w dobrym stanie mechanicznym. Musi być dotarty i przejechać przed badaniem przynajmniej 1000 km. Laboratorium przeprowadzające badanie może zadecydować, czy motocykl albo motorower trójkołowy, który przed badaniem przejechał mniej niż 1000 km, może być dopuszczony do badania.

3.1.2. Układ wydechowy nie może mieć żadnych przecieków, które mogłyby prowadzić do zmniejszenia ilości odbieranych spalin; ilość ta musi odpowiadać ilości spalin wydalanych z silnika.

3.1.3. W celu zapewnienia, aby wytwarzanie mieszanki nie zostało zakłócone poprzez przypadkowy dopływ powietrza, może być poddana sprawdzeniu szczelność układu zasysania.

3.1.4. Ustawienia w motocyklu albo w motorowerze trójkołowym muszą odpowiadać danym producenta.

3.1.5. Laboratorium może zweryfikować, czy motocykl albo motorower trójkołowy mają osiągi odpowiadające określonym przez producenta, czy może być wykorzystywany w normalnych warunkach eksploatacyjnych i przede wszystkim czy jest przystosowany do rozruchu na zimno i na ciepło.

3.2. Paliwo

Paliwo wykorzystywane do tego badania musi być paliwem wzorcowym jak zdefiniowano w załączniku IV. W przypadku mieszankowego smarowania silnika jakość i ilość oleju dodanego do paliwa wzorcowego musi być zgodna z zaleceniami producenta.

4. URZĄDZENIE BADAWCZE

4.1. Dynamometr

Główne właściwości dynamometru muszą być następujące:

Styczność między rolką a oponą dla każdego koła napędzającego:

- średnica rolki ≥ 400 mm;

- Przebieg krzywej pochłaniania mocy: musi istnieć możliwość, wychodząc od prędkości początkowej wynoszącej 12 km/godz., symulacji pracy silnika podczas jazdy po drodze na równej powierzchni przy sile wiatru wynoszącej w przybliżeniu zero, z tolerancją ± 15 %. Moc pochłonięta przez hamulce albo wewnętrzne tarcie stanowiska musi być obliczona zgodnie z przepisami pkt 11 subdodatku 4 do dodatku 1, albo moc pochłonięta przez hamulce albo wewnętrzne tarcie stanowiska jest:

K V3 ± 5 % K V3 ± 5 % PV50

- Dodatkowe masy inercji: 10 kg i 10 kg [2].

4.1.1. Odległość rzeczywiście przebyta winna być mierzona za pomocą obrotomierza, który jest napędzany przez rolkę napędową hamulca i koła zamachowe.

4.2. Urządzenia do pobierania próbek spalin i pomiaru ich objętości

4.2.1. Subdodatki 2 i 3 zawierają diagram przedstawiający urządzenia przeznaczone do odbioru, rozrzedzania, poboru próbek i pomiaru objętości spalin podczas badania.

4.2.2. Poniższe podpunkty opisują poszczególne części urządzenia badawczego (przy każdej części umieszczony jest skrót używany w szkicach w subdodatkach 2 i 3). Służba techniczna może dopuścić stosowanie inne urządzenia pod warunkiem, że zostaną uzyskane równoważne wyniki:

4.2.2.1. urządzenie, za pomocą którego mogą być odbierane wszystkie spaliny emitowane podczas badania; z reguły chodzi tu o otwarty system, który utrzymuje ciśnienie atmosferyczne w rurze wydechowej (rurach wydechowych). Niemniej jednak pod warunkiem, że spełnione są warunki określone dla przeciwciśnienia (przy ± 1,25 kPa), system zamknięty może być stosowany. Spaliny muszą być odbierane w taki sposób, że nie występuje stężenie mające znaczący wpływ na właściwości spalin przy temperaturze przeprowadzania badania;

4.2.2.2. rura (Tu) łącząca urządzenie odbioru spalin i system poboru próbek spalin. Rura łącząca oraz urządzenie zasysania spalin muszą być wykonane ze stali nierdzewnej albo z innego materiału, który nie powoduje zmiany pobranych spalin i utrzymuje na stałym poziomie ich temperaturę.

4.2.2.3. wymiennik ciepła (Sc) mogący ograniczać podczas badania wahania temperatury rozrzedzonych spalin przy wlocie pompy w przybliżeniu do ± 5 °C. Wymiennik ciepła (Sc) musi być wyposażony w podgrzewacz wstępny, za pomocą którego istnieje możliwość podgrzania urządzenia przed rozpoczęciem badania do temperatury eksploatacyjnej (z tolerancją ± 5 °C).

4.2.2.4. pompa wyporowa (P1) służąca do zasysania rozrzedzonych spalin, która jest napędzana przez silnik pracujący przy kilku ściśle ustalonych prędkościach. Pompa musi zapewniać stały przepływ dostatecznie dużej objętości w celu zapewnienia, że zassane zostały wszystkie spaliny. W tym celu zastosowana może być także zwężka Venturiego o krytycznym przepływie;

4.2.2.5. urządzenie do ciągłej rejestracji temperatury rozrzedzonych spalin zasysanych przez pompę;

4.2.2.6. sonda do pobierania próbek S3 umieszczona na wysokości urządzenia odbierającego spaliny umocowana na zewnątrz urządzenia, za pomocą której, przy zastosowaniu pompy, filtra i przepływomierz istnieje możliwość pobierania stałej próbki powietrza rozrzedzającego;

4.2.2.7. sonda do pobierania próbek S2, umieszczana przed pompą i skierowana pod prąd przepływu rozrzedzonych spalin, aby pobierać próbkę mieszaniny rozrzedzonych spalin przez okres badania przy stałym przepływie i, jeżeli jest to niezbędne, zastosowaniu pompy, filtra i przepływomierza. Przepływ gazów w obu wymienionych systemach poboru próbek opisanych powyżej musi wynosić przynajmniej 150 l/godz.;

4.2.2.8. wa filtry (F2 i F3), które są umieszczone za sondami S2 i S3 odpowiednio, zaprojektowane aby oddzielać cząsteczki substancji stałych, które są zawarte w próbkach spalin zebranych w torbie odbierającej. Należy zwrócić szczególną uwagę aby zapewnić, że nie wpłyną one na stężenie składników gazowych spalin w próbkach;

4.2.2.9. dwie pompy (P2 i P3) przeznaczone do poboru próbek poprzez sondy S2 i S3odpowiednio, i do napełniania torby Sa względnie Sb;

4.2.2.10. dwa ręczne zawory (V2 i V3) zainstalowane szeregowo z pompami P2 i P3odpowiednio, za pomocą których może być regulowana przepływająca ilość próbek wysyłanych do toreb;

4.2.2.11. dwa przepływomierze pływakowe (R2 i R3) połączone szeregowo w liniach "sonda — filtr — pompa — zawór — torba" (S2, F2, P2, V2, Sa i S3, P3, F3, V3, Sbodpowiednio) tak, aby w każdej chwili mogły być przeprowadzane natychmiastowe kontrole wzrokowe ilości próbek;

4.2.2.12. gazoszczelne torby do poboru próbek odbierające powietrze rozrzedzające i mieszaniny rozrzedzonych spalin, które są wystarczająco duże, aby nie przerywać przepływu poboru próbek. Muszą być one wyposażone w automatyczne zamknięcia z boku torby, umożliwiające szybkie i szczelne zamknięcie na koniec badania, albo na obwodzie pobierania próbek, albo na obwodzie analizowania.

4.2.2.13. dwa zainstalowane ciśnieniomierze różnicowe (g1 i g2):

g1: | przed pompą P1 w celu zmierzenia różnicy ciśnienia miedzy mieszaniną spalin i powietrza rozrzedzającego a ciśnieniem atmosferycznym; |

g2: | za i przed pompą P1 w celu zmierzenia wzrostu ciśnienia wywieranego na przepływające spaliny; |

4.2.2.14. obrotomierz w celu liczenia liczby obrotów pompy wyporowej P1;

4.2.2.15. zawory trójdrożne w wyżej opisanych instalacjach poboru spalin, które kierują strumień pobranych próbek albo do atmosfery, albo, podczas badania, do odpowiednich toreb odbierających. Muszą być wykorzystywane zawory rozdzielcze szybkiego działania. Muszą one być wykonane z materiałów, które wpłyną na skład spalin; muszą mieć taki przekrój rozdzielczy i kształt, aby zminimalizować straty ciśnienia o ile jest to możliwe technicznie.

4.3. Urządzenia przeznaczone do dokonywania analiz

4.3.1. Pomiar stężenia węglowodorów

4.3.1.1. Stężenie niedopalonych węglowodorów w próbkach zgromadzonych podczas badania w torbach Sa i Sb jest mierzone za pomocą analizatora jonizacji płomieniowej.

4.3.2. Pomiar stężenia CO i CO2

4.3.2.1. Stężenie tlenku węgla CO i ditlenku węgla CO2w próbkach zgromadzonych podczas badania w torbach Sa i Sb jest mierzone za pomocą niedyspersyjnego analizatora absorpcji na podczerwień.

4.3.3. Pomiar stężenia NOx

4.3.3.1. Stężenie tlenków azotu NOxzgromadzonych podczas badania w torbach Sa i Sb jest mierzone za pomocą analizatora chemiluminescencyjnego.

4.4. Dokładność urządzeń pomiarowych i pomiarów

4.4.1. Ponieważ hamulec jest poddawany kalibracji podczas osobnego badania, nie jest niezbędne podawanie dokładności dynamometru. Całkowitą inercję mas obracających się włącznie z masami rolek i obracających się części hamulca (patrz ppkt 5.1) należy poddawać badaniu z dokładnością do ± 2 %.

4.4.2. Prędkość motocykla albo motoroweru trójkołowego jest mierzona za pomocą obrotów rolki połączonej z hamulcem i kołami zamachowymi. W przedziale 0—10 km/godz. musi być możliwe zmierzenie prędkości z dokładnością ± 2 km/godz., powyżej 10 km/godz. z dokładnością ± 1 km/godz.

4.4.3. Temperatura określona w ppkt 4.2.2.5, musi być możliwa do zmierzenia z dokładnością do ± 1 °C. Temperatura określona w ppkt 6.1.1 musi być możliwa do zmierzenia z dokładnością ± 2 °C.

4.4.4. Ciśnienie atmosferyczne musi być możliwa do zmierzenia z dokładnością do ± 0,133 kPa.

4.4.5. Spadek ciśnienia w mieszaninie rozrzedzonych spalin zasysanej przez pompę P1 (patrz ppkt 4.2.2.13) w porównaniu do ciśnienia atmosferycznego musi być możliwy do zmierzenia z dokładnością do ± 0,4 kPa. Różnica ciśnień rozrzedzonych spalin pomiędzy odcinkami instalacji przed i za pompą P1 (patrz ppkt 4.2.2.13) musi być możliwa do zmierzenia z dokładnością do ± 0,4 kPa.

4.4.6. Za pomocą objętości wypartej przy każdym pełnym obrocie pompy P1 i i wartości wyporowej, przy odpowiednio do zapisów obrotomierza możliwie najniższej liczbie obrotów pompy, łączna objętość mieszaniny spalin i powietrza rozrzedzającego podczas badania musi być możliwa do zmierzenia z dokładnością ± 2 %.

4.4.7. Niezależnie od dokładności, z jaką gazy kalibracyjne są określone, zakres pomiaru analizatorów musi wykazywać dokładność, która jest wymagana do pomiaru zawartości różnych zanieczyszczeń z dokładnością ± 3 %.

W celu ustalenia stężenia węglowodorów analizator jonizacji płomieniowej musi w czasie krótszym niż jedna sekunda wskazywać 90 % pełnej skali.

4.4.8. Zawartość gazów standardowych (kalibracyjnych) może odbiegać od wartości wzorcowej każdego poszczególnego gazu o maksymalnie ± 2 %. Jako środek rozrzedzający stosowany jest azot.

5. PRZYGOTOWANIE BADANIA

5.1. Ustawienie hamulca

5.1.1. Hamulec jest ustawiony w taki sposób, aby prędkość motocykla albo motoroweru trójkołowego na płaskiej, suchej jezdni przy stałej prędkości zawierała się pomiędzy 45 km/godz. a 55 km/godz..

5.1.2. Hamulec jest ustawiony w następujący sposób:

5.1.2.1. Do urządzenia zasilającego paliwem jest wbudowany regulowany ogranicznik, aby utrzymywać prędkość maksymalną między 45 km/godz. a 55 km/godz.. Prędkość motocykla albo motoroweru trójkołowego mierzona jest za pomocą precyzyjnego tachometru albo na podstawie czasu przebycia określonej odległości na płaskiej, suchej drodze w obu kierunkach przy zamkniętym ograniczniku.

Pomiary należy powtórzyć przynajmniej trzykrotnie w obu kierunkach na odcinku przynajmniej 200 m z dostatecznie długą drogą przyspieszania. Obliczana jest wartość średnia.

5.1.2.2. Inne systemy mogą być wykorzystywane dal mierzenia mocy wymaganej do napędzania pojazdu (np. pomiar momentu obrotowego na przeniesieniu napędu, pomiar spowalniania itd.).

5.1.2.3. Motocykl albo motorower trójkołowy ustawiany jest na dynamometrze, a hamulec ustawiany jest tak, aby otrzymać taką samą prędkość jak w przypadku jazdy po drodze (z włączonym regulatorem podawania paliwa i z włączonym takim samym biegiem). To ustawienie hamulca musi zostać utrzymane podczas badania. Po ustawieniu hamulca usuwa się regulator podawania paliwa.

5.1.2.4. Ustawienie hamulca na podstawie próby drogowej jest dopuszczalne jedynie, gdy ciśnienie atmosferyczne na drodze, na której przeprowadzane jest badanie i na stanowisku kontrolnym różnią się od siebie maksymalnie o ± 1,33 kPa, a różnica temperatury powietrza wynosi nie więcej niż o ± 8 °C.

5.1.3. Jeżeli metoda ta nie ma zastosowania, dynamometr jest ustawiany zgodnie z wartościami określonymi w tabeli zamieszczonej w ppkt 5.2. Tabela przedstawia moc w zależności od masy referencyjnej przy prędkości 50 km/godz. Moc ta jest ustalana przy użyciu metody opisanej w subdodatku 4.

5.2. Dostosowanie równoważnych inercji do inercji postępowych motocykla albo motoroweru trójkołowego.

Wykorzystywane jest jedno lub więcej kół zamachowych umożliwiając aby całkowita inercja mas obracających się odpowiadała masie referencyjnej motocyklu albo motoroweru trójkołowego w ramach następujących wartości granicznych:

Masa referencyjna (RM) (w kg) | Inercja równoważna (w kg) | Moc pochłonięta (w kW) |

RM ≤ 105 | 100 | 0,88 |

105 < RM ≤ 115 | 110 | 0,90 |

115 < RM ≤ 125 | 120 | 0,91 |

125 < RM ≤ 135 | 130 | 0,93 |

135 < RM ≤ 150 | 140 | 0,94 |

150 < RM ≤ 165 | 150 | 0,96 |

165 < RM ≤ 185 | 170 | 0,99 |

185 < RM ≤ 205 | 190 | 1,02 |

205 < RM ≤ 225 | 210 | 1,05 |

225 < RM ≤ 245 | 230 | 1,09 |

245 < RM ≤ 270 | 260 | 1,14 |

270 < RM ≤ 300 | 280 | 1,17 |

300 < RM ≤ 330 | 310 | 1,21 |

330 < RM ≤ 360 | 340 | 1,26 |

360 < RM ≤ 395 | 380 | 1,33 |

395 < RM ≤ 435 | 410 | 1,37 |

435 < RM ≤ 480 | 450 | 1,44 |

480 < RM ≤ 540 | 510 | 1,50 |

540 < RM ≤ 600 | 570 | 1,56 |

600 < RM ≤ 650 | 620 | 1,61 |

650 < RM ≤ 710 | 680 | 1,67 |

710 < RM ≤ 770 | 740 | 1,74 |

770 < RM ≤ 820 | 800 | 1,81 |

820 < RM ≤ 880 | 850 | 1,89 |

880 < RM ≤ 940 | 910 | 1,99 |

940 < RM ≤ 990 | 960 | 2,05 |

990 < RM ≤ 1050 | 1 020 | 2,11 |

1050 < RM ≤ 1110 | 1 080 | 2,18 |

1110 < RM ≤ 1160 | 1 130 | 2,24 |

1160 < RM ≤ 1220 | 1 190 | 2,30 |

1220 < RM ≤ 1280 | 1 250 | 2,37 |

1280 < RM ≤ 1330 | 1 300 | 2,42 |

1330 < RM ≤ 1390 | 1 360 | 2,49 |

1390 < RM ≤ 1450 | 1 420 | 2,54 |

1450 < RM ≤ 1500 | 1 470 | 2,57 |

1500 < RM ≤ 1560 | 1 530 | 2,62 |

1560 < RM ≤ 1620 | 1 590 | 2,67 |

1620 < RM ≤ 1670 | 1 640 | 2,72 |

1670 < RM ≤ 1730 | 1 700 | 2,77 |

1730 < RM ≤ 1790 | 1 760 | 2,83 |

1790 < RM ≤ 1870 | 1 810 | 2,88 |

1870 < RM ≤ 1980 | 1 930 | 2,97 |

1980 < RM ≤ 2100 | 2 040 | 3,06 |

2100 < RM ≤ 2210 | 2 150 | 3,13 |

2210 < RM ≤ 2320 | 2 270 | 3,20 |

2320 < RM ≤ 2440 | 2 380 | 3,34 |

2440 < RM | 2 490 | 3,48 |

5.3. Przygotowanie motocykla albo motoroweru trójkołowego

5.3.1. Przed badaniem motocykl albo motorower trójkołowy musi być przetrzymywany w pomieszczeniu, w którym temperatura pozostaje relatywnie stała pomiędzy 20 °C i 30 °C. Kondycjonowanie musi być przeprowadzane tak długo, aż temperatura oleju silnikowego i, o ile występuje, płynu chłodzącego, odpowiadała w przybliżeniu ± 2 K temperaturze pomieszczenia. Po uruchomieniu silnika na 40 sekund na biegu jałowym, przed odbieraniem spalin, przeprowadzane są dwa pełne cykle jazdy.

5.3.2. Ciśnienie powietrza w oponach musi być takie, wskazane przez producenta dla badania wstępnego podczas jazdy po drodze, w zakresie ustawienia hamulca. Jednakże jeżeli średnica rolek wynosi mniej niż 500 mm, ciśnienie opon może być podwyższone o 30—50 %.

5.3.3. Masa obciążająca koło napędzające odpowiada masie motocykla albo motoroweru trójkołowego w normalnych warunkach eksploatacyjnych i z kierowcą ważącym 75 kg.

5.4. Kalibracja aparatury analitycznej

5.4.1. Kalibracja analizatorów

Za pomocą mierników przepływu gazu i ciśnieniomierzy umieszczonych na każdej z butli z gazem do analizatora wprowadzana jest taka ilość gazu przy wskazanym ciśnieniu, przy którym urządzenie pracuje bez zarzutu. Urządzenie jest tak ustawiane, aby wskazywało wartość podaną na gazowej butli kalibracyjnej jako wartość stałą. Wychodząc od ustawienia, które zostało osiągnięte za pomocą butli o maksymalnym napełnieniu, wykreśla się krzywą odchyleń analizatora w zależności od zawartości różnych użytych butli z gazem kalibracyjnym. Do regularnej kalibracji analizatora jonizacji płomieniowej, która musi być przeprowadzana przynajmniej raz w miesiącu, wykorzystuje się mieszaninę powietrza i propanu (albo powietrza i heksanu) o znamionowym stężeniu węglowodorów równym 50 % i 90 % pełnej skali. Do regularnej kalibracji niedyspersyjnych analizatorów absorpcji na podczerwień wykorzystuje się mieszaninę azotu i CO względnie CO2 o znamionowym stężeniu wynoszącym 10 %, 40 %, 60 %, 85 % i 90 % pełnej skali. Do kalibracji analizatora chemiluminescencyjny NOx wykorzystuje się mieszaninę o znamionowym stężeniu wynoszącym 50 % i 90 % pełnej skali. Do kalibracji kontrolnej, która musi być przeprowadzona przed każdą serią badań, niezbędne jest we wszystkich trzech typach analizatorów wykorzystywanie mieszaniny o stężeniu poddawanych badaniu gazów wynoszącym 80 % pełnej skali. W celu rozrzedzenia 100 % gazu kalibracyjnego do pożądanej wartości zastosowane może być urządzenie rozrzedzające.

6. PROCEDURA BADAŃ DYNAMOMETRYCZNYCH

6.1. Szczególne warunki przeprowadzania cyklu

6.1.1. Temperatura pomieszczenia, w którym jest umieszczone stanowisko dynamometryczne, musi podczas całego badania wynosić między 20 °C a 30 °C i musi możliwie najbardziej odpowiadać temperaturze pomieszczenia, w którym motocykl albo motorower trójkołowy był kondycjonowany.

6.1.2. Motocykl albo motorower trójkołowy musi podczas całego badania być ustawiony możliwie poziomo w celu uniknięcia nieprawidłowego rozprowadzenia paliwa.

6.1.3. Na koniec pierwszego etapu biegu jałowego wynoszącego 40 sekund (patrz 6.2.2), strumień powietrza o zmiennej prędkości jest skierowany na motocykl albo motorower trójkołowy. Następują po tym dwa pełne cykle jazdy, podczas których nie są pobierane żadne spaliny. Układ wentylacyjny musi być wyposażony w mechanizm sterowany prędkością rolek stanowiska badawczego, tak aby liniowa prędkość emisji powietrza w zakresie 10 km/godz. do 50 km/godz. odpowiada do 10 % prędkości rolek stanowiska. Przy prędkościach rolek stanowiska, wynoszących poniżej 10 km/godz. prędkość powietrza może wynosić zero. Końcowa sekcja dmuchawy musi posiadać następujące właściwości:

i) powierzchnia przynajmniej 0,4 m2;

ii) krawędź dolna pomiędzy 0,15 a 0,20 m nad powierzchnią podłoża;

iii) odstęp od przedniej krawędzi motocykla lub motoroweru trójkołowego pomiędzy 0,3 i 0,45 m.

6.1.4. W celu oceny poprawności przeprowadzenia cykli podczas badania rejestrowany jest diagram prędkości w zależności od czasu.

6.1.5. Rejestrowana może być temperatura wody chłodzącej i oleju w skrzyni korbowej.

6.2. Rozruch silnika

6.2.1. Po przeprowadzeniu czynności przygotowawczych przy urządzeniach służących do odbioru, rozrzedzania, analizy i pomiaru spalin (patrz ppkt 7.1), silnik jest uruchamiany za pomocą przewidzianych w przepisach urządzeń do tego służących, takich jak rozrusznik, przepustnica ssania powietrza itd., zgodnie z instrukcją producenta.

6.2.2. Silnik pracuje przez 40 sekund na biegu jałowym. Pierwszy cykl rozpoczyna się gdy zaczęte jest pobieranie próbek i pomiar obrotów pompy.

6.3. Uruchamianie ręcznej przepustnicy ssania powietrza

Przepustnica ssania powietrza musi być możliwie jak najszybciej ustawiona w pozycji wyjściowej i to w zasadzie przed rozpoczęciem przyspieszania od 0 do 50 km/godz. Jeżeli to wymaganie nie może być spełnione, podany musi być czas rzeczywistego ustawienia w pozycji wyjściowej. Przepustnica ssania powietrza musi być ustawiana zgodnie z instrukcją producenta.

6.4. Bieg jałowy

6.4.1. Ręczna skrzynia biegów:

6.4.1.1. Podczas fazy biegu jałowego sprzęgło musi być włączone, ze skrzynią biegów w ustawieniu neutralnym.

6.4.1.2. Dla umożliwienia przyspieszenia zgodnie z normalnym cyklem, na pięć sekund przez przyspieszeniem, które następuje po fazie biegu jałowego, przy wyłączonym sprzęgle włączany jest pierwszy bieg.

6.4.1.3. Pierwsza faza biegu jałowego na początku cyklu musi obejmować sześć sekund biegu jałowego przy włączonym sprzęgle i skrzyni biegów w ustawieniu neutralnym oraz pięć sekund na pierwszym biegu przy wyłączonym sprzęgle.

6.4.1.4. Fazy biegu jałowego podczas jednego cyklu muszą każdorazowo obejmować 16 sekund przy skrzyni biegów w ustawieniu neutralnym i pięć sekund na pierwszym biegu przy wyłączonym sprzęgle.

6.4.1.5. Ostatnia faza biegu jałowego tego cyklu musi wynosić siedem sekund z włączonym sprzęgłem i skrzynią biegów znajdującą się w ustawieniu neutralnym.

6.4.2. Półautomatyczna skrzynia biegów:

musi być wykorzystywana instrukcja producenta dotycząca jazdy miejskiej lub jeżeli brak jest takiej instrukcji, zastosowanie ma instrukcja dotycząca ręcznej skrzyni biegów.

6.4.3. Automatyczna skrzynia biegów

przełącznik biegów nie musi być używany podczas całego badania, chyba, że producent określa to inaczej. W tym przypadku stosuje się procedurę dotyczącą ręcznej skrzyni biegów.

6.5. Przyspieszenia

6.5.1. Przyspieszenia przeprowadzane są w taki sposób, aby zapewnić, współczynnik przyspieszania był możliwie stały podczas całego trwania tego etapu badania.

6.5.2. Jeżeli zdolność przyspieszenia motocykla albo motoroweru trójkołowego nie jest wystarczająca do przeprowadzenia cykli przyspieszenia w obrębie określonych tolerancji, motocykl albo motorower trójkołowy jest prowadzony przy całkowicie otwartej przepustnicy, aż do osiągnięcia prędkości wymaganej dla tego cyklu; następnie cykl kontynuowany jest w zwykłym trybie.

6.6. Spowalnianie

6.6.1. Wszelkie spowalniania należy wykonywać poprzez całkowite zamknięcie przepustnicy przy włączonym sprzęgle. Wysprzęglenie silnika następuje przy prędkości 10 km/godz.

6.6.2. Jeżeli czas spowalniania jest dłuższy niż czas określony dla odpowiedniego etapu badania, w celu utrzymania cyklu wykorzystywane są hamulce pojazdu.

6.6.3. Jeżeli czas spowalniania jest krótszy niż czas przewidziany na określony etap badania, stan zgodności z cyklem teoretycznym jest odtworzone poprzez fazę stałej prędkości albo na biegu jałowym po zakończeniu najbliższej fazy stałej prędkości albo fazy biegu jałowego. W tym przypadku nie stosuje się ppkt 2.4.3.

6.6.4. Na koniec fazy spowalniania (zatrzymanie motocykla albo motoroweru trójkołowego znajdującego się na rolkach) skrzynia biegów przełączana jest na bieg jałowy i włączane jest sprzęgło.

6.7. Prędkość stała

6.7.1. Przy przejściu od przyspieszenia do najbliższej prędkości stałej należy unikać "pompowania" albo zamykania przepustnicy.

6.7.2. Okresy stałej prędkości należy uzyskiwać przy przyspieszniku w ustalonym położeniu.

7. PROCEDURA POBIERANIA PRÓBEK SPALIN, ANALIZY I POMIAR OBJĘTOŚCI EMISJI

7.1. Czynności przeprowadzane przed rozruchem silnika motocykla albo motoroweru trójkołowego.

7.1.1. Torby przeznaczone do poboru próbek Sam i Sb należy opróżnić i uszczelnić.

7.1.2. Rotacyjna pompa wyporowa P1 jest uruchamiana, przy czym nie jest uruchamiany obrotomierz.

7.1.3. Pompy P2 i P3 przeznaczone do poboru próbek są uruchamiane, przy czym zawory są ustawione na kierowanie wytwarzanych spalin do atmosfery; przepływ przez zawory V2 i V3 jest regulowany.

7.1.4. Rejestratory temperatury T i ciśnienia g1 i g2 są włączone.

7.1.5. Obrotomierz CT i licznik obrotów rolki są ustawiane na zero.

7.2. Początek poboru spalin i pomiar objętości

7.2.1. Po 40 sekundach pracy silnika na biegu jałowym i po dwóch cyklach przygotowawczych (moment początkowy pierwszego cyklu) czynności określone w ppkt 7.2.2—7.2.5 są przeprowadzane jednocześnie.

7.2.2. Zawory kierunkowe ustawione aby próbki pobierane ustawicznie przez sondy S2 i S3, które uprzednio były odprowadzane do atmosfery, teraz kierowane były do toreb Sa i Sb.

7.2.3. Czas rozpoczęcia badania jest rejestrowany na graficznych ilustracjach rejestratorów analogowych, które są połączone z termometrem T i ciśnieniomierzami różnicowymi g1 i g2.

7.2.4. Uruchomiony jest obrotomierz pompy P1.

7.2.5. Uruchomione jest urządzenie określone w ppkt 6.1.3, które kieruje strumień powietrza na motocykl albo motorower trójkołowy.

7.3. Zakończenie poboru próbek spalin i pomiaru objętości

7.3.1. Na koniec czwartego cyklu równocześnie przeprowadzane są czynności opisane w ppkt 7.3.2—7.3.5.

7.3.2. Zawory kierunkowe są ustawione aby zamykać torby Sa i Sb i odprowadzać do atmosfery próbki zassane do nich przez pompy P2 i P3 za pośrednictwem sond S2 i S3.

7.3.3. Czas zakończenia badania jest zapisywany na ilustracjach graficznych rejestratora określonych w ppkt 7.2.3).

7.3.4. Zostaje zatrzymany obrotomierz pompy P1.

7.3.5. Zostaje zatrzymane urządzenie określone w ppkt 6.1.3, które kieruje strumień powietrza na motocykl albo na motorower trójkołowy.

7.4. Analiza próbek znajdujących się w torbach

Możliwie najszybciej, a w żadnym wypadku nie później niż po upływie 20 minut od zakończenia badań, przeprowadzane są analizy mające na celu ustalenie następujących wartości:

- stężenia węglowodorów, tlenku węgla, tlenków azotu i ditlenku węgla w próbce powietrza rozrzedzającego znajdującego się w torbie Sb;

- stężenia węglowodorów, tlenku węgla, tlenków azotu i ditlenku węgla w próbce rozrzedzonych spalin zawartych w torbie Sa.

7.5. Pomiar przebytej odległości

Rzeczywiście przebyta odległość S, wyrażona w km, jest obliczana poprzez pomnożenie łącznej liczby obrotów odczytanych z obrotomierza przez obwód rolki (ppkt 4.1.1).

8. OKREŚLENIE ILOŚCI EMITOWANYCH ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH

8.1. Masa tlenku węgla wyemitowanego podczas badania jest ustalana za pomocą następującego wzoru:

CO

=

· V · d

·

CO

10

gdzie:

8.1.1. COM równa się masie tlenku węgla wyemitowanej podczas badania wyrażonej w g/km;

8.1.2. S równa się odległości określonej w ppkt 7.5;

8.1.3. dCO równa się gęstości tlenku węgla w temperaturze 0 °C i przy ciśnieniu 101,33 kPa (= 1,250 kg/m3);

8.1.4. COc równa się stężeniu objętościowemu wyrażonemu w ppm tlenku węgla w rozrzedzonych spalinach, z korektą na uwzględnienie powietrza rozrzedzającego:

CO

= CO

− CO

gdzie:

8.1.4.1. COe równa się stężeniu tlenku węgla mierzonemu w ppm w próbce rozrzedzonych spalin znajdującej się w torbie Sb;

8.1.4.2. COd równa się stężeniu tlenku węgla mierzonemu w ppm w próbce powietrza rozrzedzającego zawartej w torbie Są;

8.1.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4.

8.1.5. V równa się całkowitej objętości rozrzedzonych spalin wyrażonej w m3/badanie w temperaturze odniesienia 0 °C (273°K) i ciśnieniu odniesienia 101,33 kPa;

V = V

·

N

· 273

101,33 ·

gdzie:

8.1.5.1. Vo równa się objętości spalin przetłoczonych przez pompę P1 podczas jednego obrotu w m3/obrót. Objętość ta jest zależna od ciśnienia różnicowego pomiędzy sekcjami wlotu i wylotu samej pompy.

8.1.5.2. N równa się liczbie obrotów wykonanych przez pompę P1 podczas czterech cykli badawczych;

8.1.5.3. Pa równa się ciśnieniu atmosferycznemu wyrażonemu w kPa;

8.1.5.4. Pi równa się średniej wartości spadku ciśnienia w sekcji wlotu pompy P1 podczas przeprowadzania tych czterech cykli wyrażonej w kPa;

8.1.5.5. Tp równa się wartości temperatury rozrzedzonych spalin podczas przeprowadzania czterech cykli w ppkt wlotu pompy P1.

8.2. Masa niedopalonych węglowodorów wydalonych podczas badania przez układ wydechowy motocykla albo motoroweru trójkołowego obliczana jest w następujący sposób:

HC

=

· V · d

·

HC

10

gdzie:

8.2.1. HCM równa się masie węglowodorów wydalonych podczas badania, wyrażonej w g/km;

8.2.2. S równa się odległości określonej w ppkt 7.5;

8.2.3. dHC równa się gęstości węglowodorów w temperaturze 0 °C i ciśnieniu 10,33 kPa i przeciętnym stosunku węgla do wodoru wynoszącym 1: 1,85 (= 0,619 kg/m3);

8.2.4. HCc równa się stężeniu rozrzedzonych spalin, wyrażonej w ppm równowartości węgla (na przykład: stężenie propanu pomnożone przez 3) na uwzględnienie powietrza rozrzedzającego:

HC

= HC

− HC

gdzie:

8.2.4.1. HCe równa się stężeniu węglowodorów w próbce rozrzedzonych spalin znajdującej się w torbie Sb wyrażonej w ppm równowartości węgla;

8.2.4.2. HCd równa się stężeniu węglowodorów w próbce powietrza rozrzedzającego znajdującej się w torbie Sa wyrażonej w ppm równowartości węgla;

8.2.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4;

8.2.5. V jest objętością całkowitą (patrz ppkt 8.1.5).

8.3. Masę tlenków azotu wyemitowanych podczas badania przez układ wydechowy motocykla albo motoroweru trójkołowego należy obliczać w następujący sposób:

NO

=

· V · d

·

NO

· K

10

gdzie:

8.3.1. NoxM równa się masie tlenków azotu wydalonych podczas badania, wyrażonych w g/badanie;

8.3.2. S równa się odległości zdefiniowanej w ppkt 7.5;

8.3.3. dNO2równa sięgęstości tlenków azotu w spalinach, wyrażonych w równowartości NO2 w temperaturze 0 °C i przy ciśnieniu 101,33 kPa;

8.3.4. NOxcrówna się stężeniu tlenku azotu wyrażonemu w ppm skorygowanemu by uwzględnić powietrze rozrzedzające:

NO

= NO

− NO

gdzie:

8.3.4.1. NOxe równa się stężeniu tlenku azotu w próbce spalin znajdującej się w torbie Sa wyrażonemu w ppm;

8.3.4.2. NOxd równa się stężeniu tlenku azotu w próbce powietrza rozrzedzającego znajdującej się w torbie Sb wyrażonemu w ppm;

8.3.4.3. DF równa się współczynnikowi określonemu w ppkt 8.4;

8.3.5. Kh jest czynnikiem korekty wilgotności:

Kh =

1 − 0,0329

gdzie:

8.3.5.1. H równa się absolutnej wilgotności w gramach wody na kg suchego powietrza:

H =

Pa − Pd

gdzie:

8.3.5.1.1. U równa się zawartości wilgoci wyrażonej w procentach;

8.3.5.1.2. Pd równa się ciśnieniu nasycenia parą wodną w temperaturze badania wyrażonej w kPa;

8.3.5.1.3. Pa równa się ciśnieniu powietrza wyrażonemu w kPa;

8.4. DF jest współczynnikiem wyrażanym za pomocą następującego wzoru:

DF =

CO

+ 0,5 CO + HC

gdzie:

8.4.1. CO, CO2 i HC równają się stężeniu tlenku węgla, ditlenku węgla i węglowodorów w próbce spalin zawartej w torbie Sa wyrażonemu w procentach.

Subdodatek 1

teoretyczny wykres cyklu

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 2

Przykład nr 1 systemu odbioru spalin

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 3

Przykład nr 2 systemu odbioru spalin

+++++ TIFF +++++

Subdodatek 4

Metoda kalibracji pochłaniania mocy przez dynamometr w trybie jazdy drogowej motocykli albo motorowerów trójkołowych

Subodatek opisuje metodę ustalenia pochłaniania mocy w jeździe drogowej przez dynamometr.

Pochłanianie mocy zmierzone w trybie jazdy drogowej obejmuje pochłanianie mocy przez tarcie i pochłanianie mocy przez urządzenie poboru mocy. Dynamometr jest napędzany z prędkością, która jest większa niż najwyższa prędkość przewidziana dla badania. Urządzenie wykorzystywane do napędu rolkowego stanowiska dynamometrycznego jest następnie odłączane od dynamometru, a prędkość obrotowa rolki (rolek) zmniejsza się.

Energia kinetyczna urządzenia jest pochłaniana przez hamulec dynamometru i przez tarcie dynamometru. Ta metoda nie uwzględnia wahań spowodowanych przez masę bezwładności motocykla albo pojazdu dwukołowego. Różnica pomiędzy czasem zatrzymania się swobodnie poruszającej się tylnej rolki i czasem zatrzymania przedniej rolki napędzanej silnikiem może być pominięta w przypadku dynamometru wyposażonego w dwie rolki.

Procedury są następujące:

1. Zmierzona zostaje prędkość obrotowa rolki, jeżeli to jeszcze nie nastąpiło. W tym celu wykorzystane może być dodatkowe koło pomiarowe, obrotomierz albo inna metoda.

2. Motocykl albo motorower trójkołowy należy ustawić na dynamometrze, albo też wykorzystywana jest inna metoda aby należy umożliwić działanie dynamometru.

3. W ruch wprawiane jest koło zamachowe albo inny system symulacji inercji najpowszechniej używany wraz z dynamometrem dla określonej kategorii motocykli albo rowerów trójkołowych.

4. Dynamometr zostaje doprowadzony do prędkości 50 km/godz..

5. Moc pochłonięta zostaje rejestrowana.

6. Dynamometr zostaje doprowadzony do prędkości 60 km/godz.

7. Urządzenie napędowe dynamometru zostaje odłączone.

8. Czas, którego potrzebuje dynamometr do zredukowania prędkości z 55 km/godz. do 45 km/godz., jest rejestrowany.

9. Urządzenie służące do pochłaniania mocy jest ustawiane na inną wartość.

10. Etapy 4—9 należy powtarzać tak długo, jak jest to wymagane dla pokrycia zakresu mocy używanego w trybie jazdy drogowej.

11. Pochłonięta moc jest obliczana przy pomocy następującego wzoru:

P

=

M

=

0,03858 M

1t

gdzie:

Pd = moc w kW

M1 = równowartość inercji w kg

V1 = prędkość początkowa w m/s (55 km/godz. = 15,28 m/s)

V2 = prędkość końcowa w m/s (45 km/godz. = 12,50 m/s)

t = czas spowalniania rolek z 55 km/godz. do 45 km/godz.

12. Diagram przedstawiający pochłoniętą moc przez dynamometr zgodnie z mocą wskazaną dla prędkości badania wynoszącej 50 km/godz. w niżej opisanej fazie 4.

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

Badanie typu II

(pomiar emisji tlenku węgla na biegu jałowym)

1. WPROWADZENIE

Procedura badania typu II jest określona w załączniku II ppkt 2.2.1.2.

2. WARUNKI POMIARU

2.1. Wykorzystywane paliwo jest określone w załączniku IV.

2.2. Stężenie objętościowe tlenku węgla i niedopalonych węglowodorów musi być zmierzone bezpośrednio po badaniu typu I na biegu jałowym.

2.3. W przypadku motocykli albo motorowerów trójkołowych wyposażonych w ręczną skrzynię biegów albo półautomatyczną skrzynię biegów badanie jest przeprowadzane przy dźwigni zmiany biegów ustawionej w położeniu "neutralnym" i przy włączonym sprzęgle.

2.4. W przypadku motocykli albo motorowerów trójkołowych z automatyczną skrzynią biegów badanie jest przeprowadzane przy ustawieniu przełącznika biegów w pozycji "zero" albo "parkowanie".

3. POBÓR PRÓBEK SPALIN

3.1. Układ wydechowy winien być wyposażony w rurę nasadową, która jest tak szczelna, aby sonda do poboru spalin mogła być wprowadzona na 60 cm bez potrzeby podwyższania przeciwciśnienia o więcej niż 1,25 kPa i bez ograniczania pracy motocykla albo motoroweru trójkołowego. Niemniej jednak kształt tej rury nasadowej musi być taki, aby w pozycji sondy uniknąć można było znacznego rozrzedzenia powietrzem spalin. Jeżeli motocykl albo motorower trójkołowy jest wyposażony w kilka ujść spalin, ujścia te należy podłączyć do jednej rury albo mierzyć zawartość tlenku węgla w każdym ujściu z osobna, przy czym wynik pomiaru równa się średniej arytmetycznej tych stężeń.

3.2. Stężenia CO(CCO) i CO2 (CCO2) są ustalane przez odczytanie wyników przedstawionych przez przy zastosowaniu instrumentów albo urządzeń pomiarowych i wykorzystaniu właściwych tabel kalibracji.

3.3. Skorygowane stężenie tlenku węgla dla silników dwusuwowych jest następujące:

C

corr = C

C

+ C

(% obj.)

3.4. Skorygowane stężenie tlenku węgla dla silników czterosuwowych jest następujące:

C

corr = C

C

+ C

(% obj.)

3.5. Nie jest niezbędne skorygowanie stężenia CCO (ppkt 3.2) zmierzonego zgodnie z wzorem poddanym w ppkt 3.3 lub 3.4 jeżeli całkowita wartość zmierzonych stężeń (CCO + CCO2) w przypadku silników dwusuwowych wynosi 10 lub więcej, a w przypadku silników czterosuwowych 15 lub więcej.

ZAŁĄCZNIK III

WYMAGANIA DOTYCZĄCE ŚRODKÓW, KTÓRE MAJĄ BYĆ PODJĘTE PRZECIW ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA PRZEZ DWUKOŁOWE LUB TRÓJKOŁOWE POJAZDY SILNIKOWE Z SILNIKAMI WYSOKOPRĘŻNYMI

1. DEFINICJA

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "Typ pojazdu" oznacza pojazdy silnikowe, które nie różnią się zasadniczo pod względem właściwości pojazdu i silnika, jak zdefiniowano załączniku V.

2. WYMAGANIA DOTYCZĄCE BADAŃ

2.1. Ogólne

Części pojazdu odpowiedzialne za wpływ emisję widocznych zanieczyszczeń, muszą być zaprojektowane, skonstruowane i zamontowane tak, aby umożliwić by pojazd w normalnych warunkach eksploatacyjnych, pomimo wibracji, którym może zostać poddany, nadal był zgodny z wymaganiami niniejszego załącznika.

2.2. Wymagania dotyczące urządzenia do rozruchu zimnego

2.2.1. Urządzenie do rozruchu zimnego musi być tak zaprojektowane i skonstruowane w taki sposób, aby podczas normalnej pracy silnika nie pozostało włączone albo mogło być włączone.

2.2.2. Przepisów ppkt 2.2.1 nie stosuje się, jeżeli spełniony jest jeden lub więcej z następujących warunków:

2.2.2.1. Współczynnik absorpcji światła spalin emitowanych przez silnik przy stałej liczbie obrotów, zmierzonej w procedurze ustanowionej w dodatku 1, przy działaniu urządzenia do rozruchu zimnego pozostaje w granicach tolerancji określonej w dodatku 3.

2.2.2.2. Kontynuowane uruchamianie urządzenia do rozruchu zimnego powoduje zatrzymanie silnika po upływie rozsądnego okresu czasu.

2.3. Wymagania dotyczące emisji widocznych zanieczyszczeń

2.3.1. Emisje widocznych przez typ pojazdu przedstawiony do homologacji typu są mierzone przy wykorzystaniu dwóch metod opisanych w dodatkach 1 i 2, które odpowiednio opisują badania przy stałej liczbie obrotów i badania przy swobodnym przyspieszaniu.

2.3.2. Emisje widocznych zanieczyszczeń zmierzone zgodnie z metodą opisaną w dodatku 1 nie mogą przekraczać wartości granicznych ustanowionych w dodatku 3.

2.3.3. W przypadku silnika z turbodoładowaniem, współczynnik absorpcji zmierzony przy przyspieszaniu ze skrzynią biegów w neutralnym ustawieniu nie może przekraczać wartości granicznej ustanowionej w załączniku 3, która odpowiada maksymalnemu współczynnikowi absorpcji zmierzonemu podczas badań przy stałej liczbie obrotów plus 0,5 m−1.

2.3.4. Zastosowanie równoważnych urządzeń pomiarowych jest dozwolone. Jeżeli stosowane są inne urządzenia niż opisane w dodatku 4, musi być dowiedziona ich równoważność dla danego typu silnika.

3. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

3.1. Do kontroli zgodności produkcji stosuje się wymagania zawarte w ppkt 1 załącznika IV do dyrektywy 92/61/EWG.

3.2. W celu zweryfikowania zgodności określonej w ppkt 3.1 pojazd pobiera się z produkcji seryjnej.

3.3. Zgodność pojazdu z homologowanym typem jest weryfikowana na podstawie opisu podanego w formularzu homologacji. Ponadto przeprowadza się badania weryfikujące w następujących warunkach:

3.3.1. Pojazd, który nie został dotarty, poddawany jest badaniom przy swobodnym przyspieszaniu określonym w dodatku 2.

Pojazd uważa się za zgodny z homologowanym typem jeżeli ustalony współczynnik absorpcji nie przekracza o więcej niż 0,5 m−1 skorygowanej wartości współczynnika absorpcji podanej na formularzu homologacji. Na wniosek producenta w miejsce paliwa wzorcowego wykorzystywane może być zwykłe paliwo dostępne na rynku. W przypadku sporów musi być wykorzystywane paliwo wzorcowe.

3.3.2. Jeżeli liczba ustalona podczas badania określonego w ppkt 3.3.1. przekracza liczbę podaną w formularzu homologacji o więcej niż 0,5 m−1, silnik pojazdu poddany jest badaniu przy stałej liczbie obrotów z zastosowaniem krzywej pełnego obciążenia, jak określono w dodatku 1. W przypadku widocznych emisji nie mogą być przekroczone wartości graniczne określone w dodatku 3.

Dodatek 1

Badanie przy stałej prędkości z zastosowaniem krzywej pełnego obciążenia

1. WPROWADZENIE

1.1. Procedura określania widocznych emisji zanieczyszczeń przy różnych warunkach stałej prędkości z zastosowaniem krzywej pełnego obciążenia.

1.2. Badanie może być przeprowadzone na silniku albo na pojeździe.

2. ZASADA POMIARU

2.1. Mierzone jest zaciemnienie gazów emitowanych przez silnik działający przy pełnym obciążeniu i stałej prędkości.

2.2. Przeprowadzonych jest przynajmniej sześć pomiarów o zakresie pomiędzy maksymalną znamionową prędkość a minimalną znamionową prędkość. Krańcowe punkty pomiarowe znajdują się w dwóch punktach krańcowych zdefiniowanego powyżej przedziału, a jeden punkt pomiarowy musi odpowiadać prędkości, przy której silnik osiąga swoją maksymalną moc i z prędkością, przy której osiąga swój maksymalny moment obrotowy.

3. WARUNKI PRZEPROWADZANIA BADANIA

3.1. Pojazd silnikowy

3.1.1. Silnik albo pojazd musi być przedstawiony w dobrym stanie mechanicznym. Silnik musi być dotarty.

3.1.2. Silnik musi być zbadany za pomocą urządzeń określonych w załączniku V.

3.1.3. Gdy silnik jest badany, mierzona jest jego moc zgodnie z osobną dyrektywą w sprawie maksymalnej mocy, uwzględniając tolerancje ustanowione w ppkt 3.1.4. Gdy pojazd jest badany, przeprowadzane są kontrole dla zapewnienia, że przepływ paliwa nie jest niższy niż ten określony przez producenta.

3.1.4. W odniesieniu do mocy silnika zmierzonej na dynamometrze podczas badania przy stałej prędkości na krzywej pełnego obciążenia, dopuszczalne są następujące tolerancje w stosunku do mocy zadeklarowanej przez producenta:

- moc znamionowa ±2 %,

- pozostałe punkty pomiaru + 6 % / − 2 %.

3.1.5. Układ wydechowy nie może mieć żadnych nieszczelności, które mogłyby rozrzedzić spaliny emitowane przez silnik. Jeżeli silnik wyposażony jest w kilka rur nasadowych, muszą one być podłączone do jednej rury, przy której jest mierzone zaciemnienie.

3.1.6. Do silnika muszą być zastosowane ustawienia określone przez producenta dla normalnych warunków eksploatacyjnych. W szczególności woda chłodząca i olej muszą wykazywać normalną temperaturę określoną przez producenta.

3.2. Paliwo

Do badania wykorzystywany jest wzorcowy olej napędowy zgodny z właściwościami określonymi w załączniku IV.

3.3. Laboratorium badawcze

3.3.1. Temperatura absolutna T, wyrażona w K, powietrza doprowadzanego do silnika [1] jest mierzona najwyżej 15 cm przed wlotem filtra powietrza, a jeżeli nie występuje filtr powietrza, najwyżej 15 cm przed wlotem powietrza. Mierzone jest ponadto ciśnienie suchego powietrza atmosferycznego ps, wyrażone w kPa oraz jest ustalany czynnik ciśnienia powietrza fa w następujący sposób:

fa =

·

gdzie:

ps = pb − pi

pb = ciśnienie powietrza

pi = ciśnienie wody.

3.3.2. Dla stwierdzenia ważności badania konieczne jest, aby parametr fa wynosił 0,98 < 1,02.

3.4. Wyposażenie do pobierania próbek i pomiarów

Współczynnik pochłaniania światła przez spaliny jest mierzony przy użyciu dymomierza absorpcyjnego, który spełnia wymagania dodatku 4 i jest zainstalowany zgodnie z wymaganiami dodatku 5.

4. OCENA WSPÓŁCZYNNIKA POCHŁANIANIA ŚWIATŁA

4.1. Dla każdej liczby obrotów, przy której, zgodnie z ppkt 2.2, zmierzone zostały współczynniki pochłaniania, znamionowy przepływ spalin obliczany jest za pomocą następującego wzoru:

- G =

Vn60

- G =

Vn120

gdzie:

G = znamionowy przepływ gazu w litrach na sekundę (l/s)

V = pojemność skokowa silnika wyrażona w litrach (l)

n = liczba obrotów w rpm

4.2. Jeżeli wartość znamionowego przepływu spalin nie odpowiada wartościom podanym w tabeli zamieszczonej w dodatku 3, wykorzystywana jest wartość graniczna ustalana w drodze interpolacji wartości proporcjonalnych.

Dodatek 2

Badanie przy swobodnym przyspieszaniu

1. WARUNKI PRZEPROWADZANIA BADANIA

1.1. Badania są przeprowadzane na silniku umieszczonym na dynamometrze albo na pojeździe.

1.1.1. Jeżeli silnik jest badany na dynamometrze, musi być badany możliwie niezwłocznie po kontroli zaciemnienia, przy pełnym obciążeniu i stałej liczbie obrotów. W szczególności woda chłodząca i olej muszą wykazywać normalną temperaturę określoną przez producenta.

1.1.2. Jeżeli badanie przeprowadzane jest na pojeździe stojącym, silnik musi uprzednio być poprzez jazdę po drodze albo poprzez badanie dynamiczne doprowadzony do swojego normalnego stanu eksploatacyjnego. Badanie pomiarowe musi być przeprowadzane możliwie niezwłocznie po zakończeniu fazy rozgrzewania.

1.2. Komora spalania nie może być ochłodzona ani zabrudzona przed badaniem przez zbyt długą fazę biegu jałowego.

1.3. Stosuje się warunki badania określone w ppkt 3.1, 3.2. i 3.3. dodatku 1.

1.4. Stosuje się warunki dotyczące urządzenia przeznaczonego do poboru próbek i pomiaru zawarte w ppkt 3.4 dodatku 1.

2. PROCEDURA BADANIA

2.1. Jeżeli badanie jest przeprowadzane na dynamometrze, silnik musi być odłączony od hamulca, przy czym ten ostatni jest zastępowany albo przez części obracające się, które napędzane są podczas gdy skrzynia biegów ustawiona jest w położeniu neutralnym albo przez masę bezwładności, która w przybliżeniu jest równoważna masie bezwładności tych części.

2.2. Jeżeli badanie jest przeprowadzane na pojeździe, dźwignia zmiany biegów skrzyni biegów musi być ustawiona w położeniu neutralnym, a sprzęgło musi być włączone.

2.3. Podczas biegu jałowego silnika, szybko ale nie gwałtownie, uruchamiany jest przyspiesznik, w celu uzyskania maksymalnego przepływu pompy wtryskowej. Takie ustawienie przyspiesznika jest utrzymywane do czasu osiągnięcia maksymalnej liczby obrotów silnika i odcięcia przepływu przez regulator obrotów. Po osiągnięciu tej liczby obrotów przyspiesznik zostaje zwolniony do czasu osiągnięcia przez silnik ponownie liczby obrotów biegu jałowego i ponownego wskazywania przez dymomierz absorpcyjny odpowiednich wartości.

2.4. Czynności opisane w ppkt 2.3 są powtarzane przynajmniej sześciokrotnie w celu oczyszczenia układu wydechowego i, jeżeli jest to niezbędne, korekty urządzenia pomiarowego. Maksymalne wartości zaciemnienia otrzymane przy następujących po sobie przyspieszeniach są rejestrowane do czasu pojawienia się stabilnych wartości. Nie są uwzględniane wartości rejestrowane podczas następującej po każdym przyspieszeniu fazy biegu jałowego. Wartości uznawane są za stabilne, jeżeli cztery następujące po sobie wartości mieszczą się w zakresie 0,25 m−1 i nie wykazują tendencji spadkowej. Zarejestrowany czynnik absorpcji XM jest średnią arytmetyczną tych czterech wartości.

2.5. Silniki wyposażone w doładowanie muszą, gdy jest to właściwe, być regulowane przez następujące warunki szczególne:

2.5.1. W przypadku silników wyposażonych w turbosprężarkę, która jest napędzana poprzez łącznik albo mechanicznie przez silnik i który może być odłączony, przeprowadzane są najpierw dwa pełne cykle pomiarowe podczas przyspieszania, przy czym doładowanie jest jednokrotnie połączone i jednokrotnie odłączone; wynikiem pomiaru jest wyższa z obu uzyskanych wartości;

2.5.2. Jeżeli silnik jest wyposażony w więcej niż jedną rurę wydechową, w celu przeprowadzenia badań wszystkie rury są podłączone do jednego odpowiedniego urządzenia, które służy do mieszania spalin i jest zakończone jednym ujściem, jednakże badania przeprowadzane podczas swobodnego przyspieszania mogą być przeprowadzane także dla każdej rury wydechowej z osobna, którym to przypadku do wyliczenia skorygowanych współczynników pochłaniania stosowana jest średnia arytmetyczna wartości zarejestrowanych przy poszczególnych rurach wydechowych, a badanie jest uznawane za ważne tylko, jeżeli zmierzone wartości ekstremalne nie różnią się o więcej niż 0,15 m−1.

3. OKREŚLANIE SKORYGOWANEJ WARTOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA POCHŁANIANIA

Stosuje się poniższe przepisy, jeżeli współczynnik pochłaniania został rzeczywiście ustalony przy stałej liczbie obrotów dla tego samego typu silnika.

3.1. Symbole

XM = wartość współczynnika pochłaniania podczas przyspieszenia przy neutralnym położeniu dźwigni zmiany biegów, mierzona jak ustanowiono w ppkt 2.4;

XL = skorygowana wartość współczynnika pochłaniania podczas swobodnego przyspieszania;

SM = wartość współczynnika pochłaniania zmierzona podczas pracy przy stałych obrotach (patrz ppkt 2.1 dodatku 1), która jest najbardziej zbliżona do określonej wartości granicznej odpowiadającej takiemu samemu przepływowi nominalnemu;

SL = wartość współczynnika pochłaniania ustanowiona w ppkt 4.2 dodatku 1 dla nominalnego przepływu odpowiadającego punktowi pomiaru, który dał wartość SM.

3.2. Ponieważ współczynniki pochłaniania wyrażone są w m−1, skorygowana wartość XL wynika z mniejszego z dwóch poniższych wyrażeń:

X

=

S

· X

S

lub

XL = XM + 0,5

Dodatek 3

Wartości graniczne stosujące się do badania przy stałej prędkości

Przepływ nominalny G litry/sekundy | Współczynnik pochłaniania k m−1 |

< 42 | 2,26 |

45 | 2,19 |

550 | 2,08 |

55 | 1,985 |

60 | 1,90 |

65 | 1,84 |

70 | 1,775 |

75 | 1,72 |

80 | 1,665 |

85 | 1,62 |

90 | 1,575 |

95 | 1,535 |

100 | 1,495 |

105 | 1,465 |

110 | 1,425 |

115 | 1,395 |

120 | 1,37 |

125 | 1,345 |

130 | 1,32 |

135 | 1,30 |

140 | 1,27 |

145 | 1,25 |

150 | 1,225 |

155 | 1,205 |

160 | 1,19 |

165 | 1,17 |

170 | 1,155 |

175 | 1,14 |

180 | 1,125 |

185 | 1,11 |

190 | 1,095 |

195 | 1,08 |

> 200 | 1,065 |

Uwaga:

Jakkolwiek powyższe wartości zostały zaokrąglone do najbliższych 0,01 lub 0,005, nie oznacza to, że należy dokonywać pomiarów z taką dokładnością.

Dodatek 4

Wymagania dotyczące dymomierza absorpcyjnego

1. ZAKRES ZASTOSOWANIA

Niniejszy dodatek określa warunki, które muszą być spełniane przez dymomierze absorpcyjne, wykorzystywane podczas badań opisanych w dodatkach 1 i 2.

2. PODSTAWOWE WYMAGANIA DLA DYMOMIERZY ABSORPCYJNYCH

2.1. Spaliny podlegające pomiarowi muszą znajdować się w komorze o ścianach nieodbijających.

2.2. Efektywna długość drogi promieni światła przechodzących przez spaliny podlegające pomiarowi jest ustalana przy uwzględnieniu możliwego wpływu urządzeń ochronnych źródła światła i komórki fotoelektrycznej. Ta efektywna długość winna być wskazana na urządzeniu.

2.3. Wskaźnik wartości pomiarowych dymometru absorpcyjnego musi posiadać dwie skale, jedną z nich w podstawowych jednostkach pochłaniania światła od 0 do

+++++ TIFF +++++

(m−1), a drugą linearną od 0 do 100; na obu skalach 0 oznacza pełne światło, a wartość maksymalna całkowity brak światła.

3. WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRODUKCJI

3.1. Ogólne

Dymomierz absorpcyjny musi być taki, aby w warunkach stałej liczby obrotów komora spalania była wypełniona spalinami o jednolitym zaciemnieniu.

3.2. Komora spalania i obudowa dymometru absorpcyjnego

3.2.1. Wnikanie światła zakłóceniowego wywołanego wewnętrznym odbiciem albo skutkami dyfuzji, które mogłoby przedostać się na fotokomórkę, musi być ograniczone do minimum (np. poprzez matowo czarną powłokę wewnętrznych powierzchni i odpowiednie ogólne ukształtowanie).

3.2.2. Właściwości optyczna musi być taka, aby połączony skutek dyfuzji i odbicia nie przekraczał jednej jednostki skali liniowej, jeżeli komora spalania jest wypełniona spalinami o współczynniku pochłaniania wynoszącym około 1,7 m−1.

3.3. Źródło światła

Źródłem światła musi być żarówka, której temperatura barwy mieści się w przedziale między 2800 K a 3250 K.

3.4. Odbiornik

3.4.1. Odbiornik składa się z fotokomórki, której spektralna właściwość czułości w przybliżeniu odpowiada krzywej widzialności dziennej oka ludzkiego (maksymalna czułość w paśmie 550/570 nm, mniej niż 4 % tej maksymalnej czułości poniżej 430 nm i powyżej 680 nm).

3.4.2. Konstrukcja obwodu elektrycznego, do którego należy wskaźnik wartości zmierzonych, musi być taka, aby prąd wyjściowy fotokomórki był liniową funkcją intensywności światła odbieranego w zakresie temperatury pracy fotokomórki.

3.5. Skala pomiarowa

3.5.1. Współczynnik pochłaniania światła k jest obliczany za pomocą formuły Ø = Øo · e−KL; gdzie L równa się efektywnej długości drogi przebytej przez wiązki światła poprzez spaliny podlegające pomiarowi, Øo równa się wchodzącemu przepływowi światła, a Ø równa się wychodzącemu przepływowi światła. Jeżeli efektywna długość L określonego typu dymomierza absorpcyjnego nie może być bezpośrednio ustalona na podstawie jego geometrii, efektywną długość należy ustalić w następujący sposób:

- za pomocą metody opisanej w ppkt 4;

- za pomocą porównania z innym dymomierzem absorpcyjnym, którego efektywna długość jest znana.

3.5.2. Stosunek między skalą liniową od 0 do 100 i współczynnikiem pochłaniania k wynika z następującej formuły:

k =

log

gdzie N oznacza odczytywaną wartość na skali liniowej, a k odpowiednią wartość współczynnika pochłaniania.

3.5.3. Wskaźnik wartości pomiarowej dymometru absorpcyjnego musi umożliwiać odczyt współczynnika pochłaniania wynoszącego 1,7 m−1 z dokładnością 0,025 m−1.

3.6. Ustawienie i badanie urządzenia pomiarowego

3.6.1. Obwód elektryczny fotokomórki i wskaźnika wartości pomiarowej musi być regulowany, aby wskaźnik mógł być cofnięty do pozycji zero, jeżeli przepływ światła przechodzi przez komorę dymną wypełnioną świeżym powietrzem albo przez komorę o identycznych właściwościach.

3.6.2. Przy wyłączonej żarówce i otwartym albo zwartym elektrycznym obwodzie pomiarowym wartość wskazywana na skali współczynników pochłaniania wynosi ∞; a po ponownym włączeniu obwodu prądu pomiarowego wskazywana wartość musi pozostawać ∞.

3.6.3. Przeprowadza się pośrednie kontrole poprzez umieszczenie w komorze dymnej filtra, który obrazuje spaliny, których znany i zmierzony zgodnie z ppkt 3.5.1 współczynnik pochłaniania k zawiera się pomiędzy 1,6 m−1 a 1,8 m−1. Wartość k musi być znana z dokładnością w granicach 0,025 m−1. Kontrola ma zapewnić, że wartość ta różni się od wartości odczytanej na wskaźniku wartości pomiarowej o więcej niż 0,05 m−1, jeżeli filtr został wprowadzony pomiędzy źródło światła a fotokomórkę.

3.7. Czułość dymomierza absorpcyjnego

3.7.1. Czas zadziałania obwodu elektrycznego odpowiada czasowi potrzebnemu do całkowitego wychyłu wynoszącego 90 % pełnej skali, jeżeli wprowadzany jest ekran, który całkowicie zasłania fotokomórkę musi on mieścić się w przedziale miedzy 0,9 a 1,1 sekundy.

3.7.2. Tłumienie obwodu elektrycznego musi odbywać się w taki sposób, aby początkowe przekroczenie stabilnej wartości końcowej po każdej chwilowej zmianie wartości początkowej (np. filtry kontrolne) nie wynosiło powyżej 4 % tej wartości w jednostkach skali liniowej.

3.7.3. Czas zadziałania dymometru absorpcyjnego wywołany przez procesy fizyczne w komorze dymnej odpowiada okresowi pomiędzy wejściem spalin do dymometru a całkowitym napełnieniem komory dymnej; nie może on wynosić więcej niż 0,4 sekundy.

3.7.4. Przepisy stosują się jedynie do dymomierzy absorpcyjnych wykorzystywanych do pomiarów zaciemnienia przy swobodnym przyspieszaniu.

3.8. Ciśnienie spalin podlegających badaniu i powietrza przepłukującego

3.8.1. Ciśnienie spalin w komorze dymnej nie może różnić się od ciśnienia otoczenia więcej niż o 0,75 kPa.

3.8.2. Wahania ciśnienia mierzonych spalin podlegających i powietrza przepłukującego nie mogą powodować zmiany współczynnika pochłaniania więcej niż o 0,05 m−1, jeżeli spaliny podlegające badaniu odpowiadają współczynnikowi pochłaniania wynoszącemu 1,7 m−1.

3.8.3. Dymomierz absorpcyjny musi być wyposażony w urządzenia mierzące ciśnienia w komorze dymnej.

3.8.4. Wartości graniczne dopuszczalnych wahań ciśnienia spalin i powietrza przepłukującego w komorze dymnej musza być podawane przez producenta na dymomierzu.

3.9. Temperatura spalin podlegających pomiarowi

3.9.1. W całej komorze dymnej temperatura spalin w czasie pomiaru musi znajdować się pomiędzy 70 °C i maksymalną temperaturą podawaną przez producenta dymometru absorpcyjnego, tak aby odczytywane wartości w tym przedziale temperatur nie różniły się więcej niż o 0,1 m−1, jeżeli komora jest napełniona spalinami o współczynniku pochłaniania wynoszącym 1,7 m−1.

3.9.2. Dymomierz absorpcyjny musi być wyposażony w urządzenie do pomiaru temperatury w komorze dymnej.

4. EFEKTYWNA DŁUGOŚĆ "L" DYMOMIERZA ABSORPCYJNEGO

4.1. Ogólne

4.1.1. W odniesieniu do niektórych typów dymomierzy absorpcyjnych spaliny nie wykazują stałego zaciemnienia pomiędzy źródłem światła a fotokomórką albo pomiędzy częściami przejrzystymi do ochrony źródła światła i fotokomórką. W tych przypadkach efektywną długość L stanowi słup spalin o jednolitym zaciemnieniu, który prowadzi do takiego samego pochłaniania światła jak w przypadku normalnego przechodzenia spalin przez dymomierz absorpcyjny.

4.1.2. Efektywna długość drogi promieni światła jest otrzymywana przez porównanie wartości odczytywanej N na dymomierzu absorpcyjnym w normalnych warunkach eksploatacyjnych, o wartości odczytywanej No, jeżeli dymomierz absorpcyjny jest tak zmodyfikowany, że badane spaliny wypełniają dokładnie określoną długość Lo.

4.1.3. W celu poprawnego umiejscowienia zera, stosować należy szybko po sobie następujące odczyty porównawcze.

4.2. Metoda ustalania L

4.2.1. Gazy badane to spaliny o stałym zaciemnieniu albo o gazy absorpcyjne, których gęstość odpowiada mniej więcej spalinom.

4.2.2. Precyzyjnie określana jest kolumna Lo dymomierza absorpcyjnego, która równomiernie może być wypełniana gazami badanymi, i której podstawa znajduje się dokładnie prostopadle do kierunku promieni światła. Długość Lo musi mniej więcej odpowiadać przyjętej efektywnej długości dymomierza absorpcyjnego.

4.2.3. Mierzona jest przeciętna temperatura badanych gazów w komorze dymnej.

4.2.4. Jeżeli jest to niezbędne do systemu poboru próbek spalin, możliwie najbliżej sondy, winno być wstawione naczynie rozszerzalnościowe o dostatecznej wydajności w celu tłumienia wahań. Zamontowana może być także chłodnica. Zainstalowanie naczynia rozszerzalnościowego i chłodnicy nie może w niewłaściwie wpływać na skład gazów spalinowych.

4.2.5. Podczas badania mającego na celu ustalenie efektywnej długości próbka spalin przeprowadzana jest naprzemian przez dymomierz absorpcyjny pracujący w normalnych warunkach eksploatacyjnych i przez ten sam dymomierz, który został zmodyfikowany jak opisano w ppkt 4.1.2.

4.2.5.1. Odczyty podawane przez dymomierz absorpcyjny muszą być w czasie trwania badania ustawicznie rejestrowane przez urządzenie rejestrujące, którego czas zadziałania może być co najwyżej równy czasowi zadziałania dymomierza absorpcyjnego.

4.2.5.2. Jeżeli dymomierz absorpcyjny pracuje w normalnych warunkach eksploatacyjnych, odczyt wartości na skali liniowej równa się N, a wartości średniej temperatury gazu w stopniach Kelvina równa się T.

4.2.5.3. W przypadku znanej długości Lo, wypełnionej tym samym gazem badanym, odczyt wartości na skali liniowej równa się No, a wartości przeciętnej temperatury gazu, wyrażonej w stopniach Kel Vina, równa się To.

4.2.6. Efektywna długość wynosi:

L = L

T

log

log

N

4.2.7. Badanie musi być powtórzone przynajmniej przy zastosowaniu przynajmniej czterech gazów badanych, tak aby na skali liniowej uzyskiwane były w regularnych odstępach wartości wskazane od 20 do 80.

4.2.8. Efektywna długość L dymomierza absorpcyjnego jest średnią arytmetyczną efektywnych długości otrzymanych jak zdefiniowano w ppkt 4.2.6 dla każdego gazu badanego.

Dodatek 5

Instalowanie i stosowanie dymomierza absorpcyjnego

1. ZAKRES ZASTOSOWANIA

Niniejszy załącznik zawiera właściwości instalacji i wykorzystanie dymomierzy absorpcyjnych przeznaczonych stosowania w badaniach opisanych w dodatkach 1 i 2.

2. POBÓR PRÓBEK PRZEZ DYMOMIERZ ABSORPCYJNY

2.1. Instalowanie w celu przeprowadzenia badań przy stałej liczbie obrotów

2.1.1. Stosunek powierzchni przekroju poprzecznego sondy do przekroju poprzecznego końcówki rury wydechowej musi wynosić przynajmniej 0,05. Przeciwciśnienie zmierzone w końcówce rury wydechowej u wejścia do sondy nie może przekraczać 0,75 kPa.

2.1.2. Sonda składa się z rury z końcówką otwartą do przodu w osi rury wydechowej albo nasadą rury wydechowej, jeżeli jest wykorzystywana. Należy ją umieścić w odcinku rury, w którym dystrybucja dymu jest w przybliżeniu równomierna. Aby to osiągnąć, sonda musi być umieszczona możliwie najdalej za rurą wydechową albo w rurze przedłużającej, jeżeli jest wykorzystywana, tak, aby sonda znajdowała się w prostym odcinku rury o długości przynajmniej 6 D powyżej i 3 D poniżej punktu poboru, przy czym D odpowiada średnicy rury wydechowej przy ujściu. Jeżeli wykorzystywana jest rura przedłużająca, wówczas należy uniemożliwić wlot powietrza w miejscu łączenia.

2.1.3. Ciśnienie w rurze wydechowej i spadek ciśnienia w systemie poboru należy tak ustawiać, aby za pomocą sondy pobierana była próbka, która w przybliżeniu jest równoważna próbce uzyskanej poprzez izokinetyczny pobór próbek.

2.1.4. Jeżeli jest to niezbędne, do systemu poboru spalin, możliwie najbliżej sondy, może być zamontowane naczynie rozszerzalnościowe o dostatecznej wydajności w celu tłumienia wahań. Zamontowana może być także chłodnica. Naczynie rozszerzalnościowe i urządzenie chłodnice musi być zaprojektowane w tak, aby nie wpływać niewłaściwie na skład gazów spalinowych.

2.1.5. Do końcówki rury wydechowej przynajmniej 3 D poniżej sondy przeznaczonej do poboru zamontowany może być zawór motylkowy albo inne urządzenie służące do zwiększenia ciśnienia poboru.

2.1.6. Przewody pomiędzy sondą, urządzeniem chłodzącym, naczyniem rozszerzalnościowym (jeżeli jest wykorzystywane) i dymomierzem absorpcyjnym muszą być możliwie najkrótsze, przy czym spełnione muszą być wymagania dotyczące ciśnienia i temperatury ustanowione w ppkt 3.8 i 3.9 dodatku 4. Przewody muszą odchodzić w górę od miejsca poboru do dymomierza absorpcyjnego oraz unikać należy ostrych zagięć, w których mogłoby dochodzić do gromadzenia się substancji smolistych. Zawór obejściowy (typu bypass) musi być zainstalowany w górnej części przepływu, jeżeli nie stanowi on części składowej dymomierza absorpcyjnego.

2.1.7. Podczas badania muszą być przeprowadzane kontrole dla zapewnienia, że zachowane zostały przepisy pkt 4 w załącznika 3.8 dotyczące ciśnienia oraz przepisy ppkt 3.9 dotyczące temperatury w komorze pomiarowej.

2.2. Instalowanie w celu przeprowadzania badań przy swobodnym przyspieszaniu

2.2.1. Stosunek powierzchni przekroju poprzecznego sondy do przekroju poprzecznego rury wydechowej musi wynosić przynajmniej 0,05. Przeciwciśnienie zmierzone w rurze wydechowej u wejścia do sondy nie może przekraczać 0,75 kPa.

2.2.2. Sonda składa się z rury z końcówką otwartą do przodu w osi rury wydechowej albo z niezbędną nasadą rury wydechowej, jeżeli jest wykorzystywana. Należy ją umieścić w odcinku rury, w którym rozdział dymu jest w przybliżeniu równomierny. Aby to osiągnąć, sonda musi być umieszczona możliwie jak najdalej za rurą wydechową albo, w rurze przedłużającej jeżeli jest wykorzystywana, tak, aby sonda znajdowała się w prostym odcinku rury o długości przynajmniej 6 D powyżej i 3 D poniżej punktu poboru, przy czym D odpowiada średnicy rury wydechowej przy ujściu. Jeżeli wykorzystywana jest rura przedłużająca, wówczas należy uniemożliwić wlot powietrza w miejscu łączenia.

2.2.3. System poboru próbek musi być taki, aby przy wszystkich zakresach obrotów silnika ciśnienie próbki w dymomierzy absorpcyjnym znajdowało się w granicach ustanowionych w ppkt 3.8.2 dodatku 4. Może to być sprawdzane przez ustalenie ciśnienia próbki w czasie biegu jałowego i przy prędkości maksymalnej bez obciążenia. W zależności od rodzaju dymomierza absorpcyjnego, ciśnienie próbek może być kontrolowane za pomocą stałego zacisku albo zaworu motylkowego umieszczonego w rurze wydechowej albo w nasadzie rury wydechowej. Niezależnie od wykorzystanej metody przeciwciśnienie zmierzone w końcówce rury wydechowej u wejścia do sondy nie może przekraczać 0,75 kPa.

2.2.4. Rury łączące z dymomierzem absorpcyjnym muszą być możliwie najkrótsze. Przewody rur muszą odchodzić w górę od miejsca poboru do dymomierz absorpcyjnego oraz uniknięte muszą być ostre zagięcia, w których mogłoby dochodzić do gromadzenia się substancji smolistych. Przed dymomierzem absorpcyjnym umieścić można zawór obejściowy (typu bypass) w celu odizolowania spalin, za wyjątkiem czasu przeprowadzania pomiaru.

3. DYMOMIERZ DO POMIARU CAŁKOWITEGO PRZEPŁYWU

Dla badań przy stałej liczbie obrotów i przy swobodnym przyspieszaniu przestrzegać należy jedynie następujących ogólnych środków ostrożności:

3.1. Rury łączące pomiędzy rurami wydechowymi a dymomierzem absorpcyjnym nie mogą dopuszczać dopływu powietrza z zewnątrz.

3.2. Rury łączące z dymomierzem absorpcyjnym muszą być możliwie najkrótsze. Rury muszą odchodzić w górę od miejsca poboru do dymomierza absorpcyjnego oraz należy unikać ostrych zagięć, w których mogłoby dochodzić do gromadzenia się substancji smolistych. Przed dymomierzem absorpcyjnym umieścić można zawór obejściowy (typu bypass) w celu odizolowania gazów spalinowych, za wyjątkiem czasu przeprowadzania pomiaru.

3.3. System chłodzący dymomierza absorpcyjnego może być także niezbędny.

ZAŁĄCZNIK IV

WYMAGANIA DOTYCZĄCE PALIWA WZORCOWEGO (BENZYNY)

Właściwości techniczne paliwa wzorcowego: CEC 08-A-85 (Typ: benzyna bezołowiowa "premium") stosowanego do badań pojazdów silnikowych dwukołowych lub trójkołowych

Właściwości | Wartości graniczne i jednostki miary | Metoda ASTM [1] |

min. | max. |

Badawcza liczba oktanowa | 95,0 | | D 2699 |

Silnikowa liczba oktanowa | 85,0 | | D 2700 |

Ciężar właściwy przy 15 °C | 0,748 | 0,762 | D 1298 |

Prężność pary (Reid'a) | 0,56 bar | 0,64 bar | D 323 |

Destylacja | | | |

Początkowy punkt wrzenia | 24 °C | 40 °C | D 86 |

—10 % obj. | 42 °C | 58 °C | D 86 |

—50 % obj. | 90 °C | 110 °C | D 86 |

—90 % obj. | 155 °C | 180 °C | D 86 |

Końcowy punkt wrzenia | 190 °C | 215 °C | D 86 |

Pozostałość | | 2 % | D 86 |

Analiza węglowodorów | | | |

—olefiny | | 20 % obj. | D 1319 |

—związki aromatyczne | (w których 5 % obj. stanowi benzol) [2] | 45 % obj. | [2]D 3606/D 2267 |

Parafiny | | 45 % obj. dodane | D 1319 |

Stosunek węglowodór/wodór | stosunek | |

Odporność na utlenianie | 480 min. | | D 525 |

Istniejące żywice benzynowe | | 4 mg/100 ml | D 381 |

Zawartość siarki | | 0,04 % masy | D 1266/D 2622/D 2785 |

Korozja na płytce miedzianej, 50 °C | | 1 | D 130 |

Zawartość ołowiu | | 0,005 g/1 | D 3237 |

Zawartość fosforu | | 0,0013 g/1 | D 3231 |

WYMAGANIA DOTYCZĄCE PALIWA WZORCOWEGO (OLEJU NAPĘDOWEGO)

(CEC RF 73-A-93)

Właściwości | Wartości graniczne i jednostki miary | Metoda ASTM |

Ciężar właściwy przy 15 °C | min. 0,835 kg/1 | D 1298 |

max. 0,845 kg/1 | |

Liczba cetanowa | min. 49 | D 613 |

max. 53 | |

Punkt destylacji | | D 86 |

—50 % obj. | min. 245 °C | |

—90 % obj. | min. 320 °C | |

max. 340 °C | |

—Punkt końcowy | max. 370 °C | |

Lepkość przy 40 °C | min. 2,5 mm2/s | D 445 |

max. 3,5 mm2/s | |

Zawartość siarki | min. by przekroczyć | D 1266, D 2622 lub D 2785 |

max. 0,05 % (masy) | |

Temperatura zapłonu | min. 55 °C | D 93 |

Zatykanie filtra na zimno | max. − 5 °C | (CEN) EN116 lub IP309 |

Węgiel Conradson'a (pozostałość) | max. 0,20 % (masy) | D 189 |

Zawartość popiołu | max. 0,01 % (masy) | D 482 |

Zawartość wody | max. 0,05 % (masy) | D 95 lub D 1744 |

Korozja na płytce miedzianej 100 °C | max. 1 | D 130 |

Liczba zobojętnienia | max. 0,20 mg KOH/g | D 974 |

Odporność na utlenianie | max. 2,5 mg/100 ml | D 2274 |

Uwagi:

1. Dla wszystkich właściwości wyszczególnionych powyżej należy podać równoważną metodę ISO, jeżeli została ona opublikowana.

2. Liczby podane pod tytułem "Destylacja" odnoszą się do całkowitych odparowanych ilości (włączając straty).

3. Paliwo to może być otrzymywane z przebiegu prostej destylacji i z destylacji krakingowej; może być ono wolne od siarki. Nie może ono zawierać dodatków metalicznych.

4. Wartości podane w wymaganiach są "wartościami rzeczywistymi". Warunki wykorzystywane dla określenia wartości granicznych pochodzą z normy ASTM D 3244 "Określenie podstaw dla rozstrzygania sporów dotyczących jakości produktów naftowych", a maksimum zostało ustalone poprzez przyjęcie minimalnej różnicy lub 2R powyżej zera; maksimum i minimum zostały ustalone poprzez przyjęcie minimalnej różnicy 4R (R= powtarzalność).

Jakkolwiek miara ta jest niezbędna ze względów statystycznych, producent powinien dążyć do uzyskania wartości zerowej, jeżeli maksimum uzgodnione wynosi 2R i do wartości średniej, jeżeli występuje minimum i maksimum. Muszą być stosowane warunki według normy ASTM 3244, w celu ustalenia, czy paliwo spełnia te wymagania.

5. Jeżeli jest niezbędne obliczenie sprawności cieplnej silnika lub pojazdu, wartość kaloryczną paliwa można uzyskać przy pomocy następującego wzoru:

Dolna wartość opałowa (w MJ/kg) = (46,423 − 8,792d2 + 3,170d) (1− (x + y + s)) + 9,420s − 2,499x

gdzie:

d = gęstość mierzona przy 15 °C

x = zawartość wody w masie (% podzielone przez 100)

y = zawartość popiołu w masie (% podzielone przez 100)

s = zawartość siarki w masie (% podzielone przez 100).

ZAŁĄCZNIK V

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK VI

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 6

ZBIORNIK PALIWA PRZEZNACZONY DO DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Wymagania dotyczące budowy … | 308 |

Dodatek 1 | Wyposażenie badawcze … | 310 |

Dodatek 2 | Dokument informacyjny dotyczący określonego typu zbiornika paliwa przeznaczonego do dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 313 |

Dodatek 3 | Świadectwo homologacji typu części dotyczące określonego typu zbiorników paliwa do dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 314 |

ZAŁĄCZNIK II | Wymagania dotyczące montażu zbiornika paliwa i przewodów paliwa w dwukołowych lub trójkołowych pojazdach silnikowych … | 315 |

Dodatek 1 | Dokument informacyjny dotyczący montażu zbiornika paliwa lub zbiorników paliwa do określonego typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 316 |

Dodatek 2 | Świadectwo homologacji typu pojazdu dotyczące montażu zbiornika paliwa lub zbiorników paliwa do określonego typu dwukołowych lub trójkołowych pojazdów silnikowych … | 317 |

ZAŁĄCZNIK I

WYMAGANIA DOTYCZĄCE BUDOWY

1. OGÓLNE

1.0. Do celów niniejszego rozdziału, "typ zbiornika paliwa" oznacza zbiorniki paliwa jednego i tego samego producenta, które nie różnią się między sobą pod zasadniczymi względami konstrukcji, budowy i materiału.

1.1. Zbiorniki paliwa muszą być zbudowane z materiału, którego cechy termiczne, mechaniczne i chemiczne pozostają właściwe dla wszystkich przewidywanych warunków eksploatacyjnych.

1.2. Zbiorniki paliwa i części znajdujące się w bezpośredniej bliskości muszą być tak zaprojektowane, aby nie następowało naładowanie elektrostatyczne, które mogłoby spowodować iskrzenie pomiędzy zbiornikiem a podwoziem pojazdu, które mogłoby prowadzić do zapłonu mieszaniny paliwo/powietrze.

1.3. Zbiorniki paliwa muszą być wykonane w taki sposób aby były odporne na korozję. Muszą przejść badania na szczelność przy podwójnym względnym ciśnieniu eksploatacyjnym, przynajmniej jednak przy ciśnieniu absolutnym wynoszącym 130 kPa. Występujące nadciśnienie albo ciśnienie przewyższające ciśnienie eksploatacyjne musi być samoczynnie wyrównywane przez odpowiednie urządzenia (otwory, zawory bezpieczeństwa itd.). Otwory nawiewowe i wentylacyjne winny być zabezpieczone przed ryzykiem zapłonu. Paliwo nie może wydostawać się przez zamknięcie zbiornika albo przez urządzenia przeznaczone do wyrównywania nadciśnienia, nawet jeżeli zbiornik jest całkowicie przewrócony; wykapywanie jest dopuszczalne do maksymalnie 30 g/min.

2. BADANIA

Zbiorniki paliwa wykonane z innych materiałów niż metal są badane jak opisano poniżej i w podanej kolejności:

2.1. Badanie przepuszczalności

2.1.1. Metoda badania

Zbiornik paliwa musi być badany w temperaturze 313 K ± 2 K. Paliwo stosowane do badania jest paliwem wzorcowym zdefiniowanym w rozdziale 5 dotyczącym środków zapobiegających zanieczyszczeniu powietrza przez dwukołowe lub trójkołowe silnikowe pojazdy silnikowe.

Zbiornik należy wypełnić paliwem stosowanym do badania do 50 % jego pojemności znamionowej i przechowywać w temperaturze otoczenia wynoszącej 313 K ± 2 K, aż do czasu stałego ubytku masy. Czas ten musi wynosić przynajmniej 4 tygodnie (czas przechowywania wstępnego). Zbiornik należy następnie opróżnić i ponownie napełnić paliwem stosowanym do badania do 50 % pojemności znamionowej.

Następnie niezamknięty zbiornik należy składować w temperaturze otoczenia wynoszącej 313 K ± 2 K, aż do czasu osiągnięcia przez zawartość temperatury kontrolnej. Następnie zbiornik jest zamykany. Wyrównywany może być powstający podczas badania wzrost ciśnienia. Podczas badania trwającego osiem tygodni należy ustalić ubytek masy powstały w drodze dyfuzji. Podczas tego badania maksymalny dopuszczalny ubytek masy wynosi 20 g/24 godziny. Jeżeli ubytek dyfuzyjny jest większy, ubytek paliwa musi być ustalony także w temperaturze kontrolnej wynoszącej 296 K ± 2 K, poza tym w takich samych warunkach (składowanie wstępne w temperaturze 313 K ± 2 K). Ubytek ustalony w tych warunkach nie może przekraczać 10 g/24 godz.

Jeżeli podczas badania ciśnienie wewnętrzne jest wyrównywane, należy uczynić o tym wzmiankę w sprawozdaniu z badania, ubytek paliwa powstały w wyniku wyrównywania ciśnienia należy uwzględnić przy ustalaniu ubytku dyfuzyjnego.

2.2. Badanie odporności na uderzenia

2.2.1. Metoda badania

Zbiornik paliwa należy wypełnić do jego pojemności znamionowej mieszaniną składającą się w 50 % z wody i 50 % z etylenoglikolu albo innej cieczy chłodzącej, która nie wchodzi w reakcję z materiałem, z którego jest zbudowany zbiornik i której punkt zamarzania znajduje się poniżej granicy 243 K ± 2 K.

Podczas tego badania temperatura substancji znajdujących się w pojemniku paliwa musi wynosić 253 K ± 5 K. Zbiornik jest schładzany przy odpowiedniej temperaturze otoczenia. Jest także możliwe napełnienie zbiornika paliwa dostatecznie zmrożoną cieczą pod warunkiem, że zbiornik paliwa jest utrzymywany w temperaturze kontrolnej przez przynajmniej jedną godzinę.

Do badania stosuje się przyrząd wahadłowy. Głowica udarowa musi mieć kształt równobocznej piramidy o podstawie trójkąta, przy czym wierzchołki i krawędzie mają zaokrąglenia o promieniu 3,0 mm. Przy masie 15 kg energia bijaka musi wynosić przynajmniej 30,0 J.

Badanie musi być przeprowadzane w miejscach zbiornika paliwa, które z powodu sposobu montażu zbiornika i jego pozycji w pojeździe są uznawane za narażone na uszkodzenia. W wyniku jednego uderzenia w zbiorniku nie może powstać żaden przeciek.

2.3. Trwałość mechaniczna

2.3.1. Metoda badania

Zbiornik paliwa jest napełniany do jego pojemności znamionowej, przy czym jako płyn przeznaczony do przeprowadzania badania stosować należy wodę o temperaturze 326 K ± 2 K. Względne ciśnienie wewnętrzne zbiornika nie może być mniejsze niż 30 kPa. Jeżeli zbiornik paliwa jest zaprojektowany tak, aby wytrzymać względne ciśnienie wewnętrzne wynoszące ponad 15 kPa, względne ciśnienie podczas badania musi być dwa razy wyższe niż względne ciśnienie wewnętrzne, dla którego zbiornik został zaprojektowany. Zbiornik musi pozostawać zamknięty przez okres 5 godzin.

Odkształcenie, które może powstać, nie może uczynić zbiornika nieprzydatnym do użytku (na przykład zbiorniku nie może zostać przedziurawiony). Podczas oceny odkształcenia zbiornika musza zostać szczególne warunki montażowe.

2.4. Badanie odporności zbiornika na paliwo

2.4.1. Metoda badania

Z płaskich powierzchni zbiornika należy pobrać około sześciu próbek, w przybliżeniu o jednakowej grubości, w celu zbadania rozciągliwości. Odporność na rozciąganie i granica elastyczności tych próbek jest określana w temperaturze 296 K ± 2 K i prędkości rozciągania wynoszącej 50 mm/min. Wartości te muszą być porównane z wartościami odporności na rozciąganie i elastyczności otrzymanymi w drodze odpowiednich badań zbiornika paliwa, który został poddany składowaniu wstępnemu. Materiał musi być uznawany za dopuszczalny, jeżeli nie występują różnice wartości odporności na rozciąganie większe niż 25 %.

2.5. Badanie odporności na ogień

2.5.1. Metoda badania

Materiał zbiornika nie może ulec zapaleniu płomieniem rozprzestrzeniającym się szybciej niż 0,64 mm/s podczas badania określonego w dodatku 1.

2.6. Badanie odporności na wysoką temperaturę

2.6.1. Metoda badania

Zbiornik paliwa napełniony do 50 % swojej pojemności znamionowej wodą o temperaturze 293 K ± 2 K, po jednogodzinnym składowaniu w temperaturze otoczenia wynoszącej 343 K ± 2 K, nie może wykazywać żadnych trwałych odkształceń ani przecieków. Po badaniu zbiornik musi być nadal przydatny do użytkowania. Przy wyborze urządzenia badawczego muszą zostać uwzględnione warunki montażu.

Dodatek 1

1. WYPOSAŻENIE BADAWCZE

1.1. Komora badań

Całkowicie zamknięty laboratoryjny okap wyciągowy z żaroodpornym oknem szklanym do obserwacji badania. W przypadku określonych komór badań użyteczne może być lustro, aby obserwowana mogła być także tylna strona próbki poddawanej badaniu.

Okap wyciągowy jest podczas badania wyłączony i bezpośrednio po zakończeniu badania ponownie włączany, aby odprowadzić trujące produkty spalania.

Badanie może być przeprowadzone także w metalowej komorze, która znajduje się poniżej wyciągu; przy czym wentylator wyciągowy pozostaje włączony.

Ściany boczne i powierzchnia górna metalowej komory muszą być wyposażone w otwory wentylacyjne umożliwiające przepływ powietrza wystarczający do spalania, który jednak nie spowoduje wystawienia próbki na przeciąg.

1.2. Statyw

Statyw laboratoryjny z dwoma uchwytami mocującymi, które mogą być w dowolny sposób ustawiane za pomocą przegubów.

1.3. Palnik

Palnik gazowy Bunsena (albo palnik Tirrilla) z dyszą 10 mm.

Przy dyszy nie mogą być przymocowane żadne dodatkowe urządzenia.

1.4. Siatka druciana

Rozmiar oczek 20. Kwadrat 100 × 100 mm.

1.5. Zegar

Zegar albo podobne urządzenie o podziałce nie większej niż 1 sekunda.

1.6. Kąpiel wodna

1.7. Skala stopniowana

Podziałka w milimetrach.

2. PRÓBKA PRZEZNACZONA DO BADANIA

2.1. Bezpośrednio z reprezentatywnego zbiornika paliwa musi zostać pobrane przynajmniej dziesięć próbek przeznaczonych do badania o długości 125 ± 5 mm i szerokości 12,5 ± 0,2 mm.

Jeżeli kształt zbiornika na to nie pozwala, część zbiornika należy przeformować w płytę o grubości 3 mm, której powierzchnia musi być dostatecznie duża do pobrania wymaganej próbki.

2.2. Jeżeli nie określono inaczej, próbki należy badać w takim stanie, w jakim były badane w celu udzielenia homologacji typu.

2.3. Każda próbka musi być nacięta dwoma liniami, jedna w odległości 25 mm i druga 100 mm od końca próbki.

2.4. Próbki przeznaczone do badania muszą mieć stępione krawędzie. Krawędzie powstałe w wyniku piłowania należy zeszlifować, aby powstała gładka powierzchnia.

3. METODA BADANIA

3.1. Próbka przeznaczona do badania jest przymocowane do jednego z uchwytów statywu końcem znajdującym się najbliżej oznaczenia 100 mm w ten sposób, aby oś podłużna próbki przebiegała poziomo, a jej oś poprzeczna była skierowana do poziomej pod kątem 45°. Poniżej próbki zostaje przymocowany pleciony metalowy ekran (około 100 × 100 mm) i usytuowany poziomo 10 mm poniżej krawędzi próbki, tak, że koniec próbki wystaje około 13 mm poza krawędź siatki (patrz rysunek 1). Przed każdym badaniem muszą zostać spalone wszystkie pozostałości na metalowym ekranie albo musi zostać wymieniony ekran.

Na stole z okapem wyciągowym należy umieścić wannę pełną wody w taki sposób, aby wychwycić wszelkie rozżarzone cząsteczki, które mogą opadać podczas badania.

3.2. Dopływ powietrza do palnika jest ustawiony w taki sposób, aby otrzymać niebieski płomień o wysokości około 25 mm.

3.3. Palnik jest tak usytuowany, aby płomień stykał się z końcem próbki w sposób przedstawiony na rysunku 1, jednocześnie uruchamiany jest zegar.

Płomień jest utrzymywany w tym położeniu przez 30 sekund i jeżeli próbka ulega deformacji, roztapia się albo oddala się od płomienia; płomień musi być przesunięty aby utrzymać kontakt z próbką.

Znacząca deformacja próbki może unieważnić wynik badania. Po 30 sekundach albo gdy płomień dojdzie do oznaczenia 25 mm, palnik jest wycofywany. Jeżeli płomień dojdzie do oznaczenia wcześniej, palnik musi zostać odsunięty od próbki o przynajmniej 450 mm, a okap wyciągowy musi zostać zamknięty.

3.4. Czas, w sekundach, zmierzony za pomocą zegara jest rejestrowany jako czas t1 gdy płomień dojdzie do oznaczenia 25 mm.

3.5. Zegar jest zatrzymywany, jeżeli ustaje spalanie (przy użyciu płomienia albo bez jego użycia) albo osiągnięte zostaje oznaczenie 100 mm od strony wolnego końca.

3.6. Czas na zegarze, w sekundach, jest rejestrowany jako czas t.

3.7. Jeżeli spalanie nie dojdzie do oznaczenia 100 mm, mierzona jest niespalona długość zaokrąglona do całych milimetrów wzdłuż dolnej krawędzi próbki do oznaczenia 100 mm.

Długość spalona odpowiada 100 mm pomniejszonym o długość niespaloną wyrażoną w mm.

3.8. Jeżeli próbka uległa spaleniu aż do oznaczenia 100 mm albo dalej, prędkość spalania wynosi:

t − t

w mm/s

3.9. Badanie jest powtarzane (3.1-3.8.), aż trzy próbki spalone są do oznaczenia 100 mm albo dalej, albo zbadanych jest 10 próbek.

Jeżeli jedna z 10 próbek spala się do oznaczenia 100 mm albo dalej, badanie (3.1—3.8) jest powtarzane na 10 nowych próbkach.

4. PRZEDSTAWIENIE WYNIKÓW

4.1. Jeżeli przynajmniej dwie albo więcej próbek jest spalonych do oznaczenia 100 mm, podana musi zostać prędkość spalania (w mm/s), która jest średnią prędkością spalania wszystkich próbek, które zostały spalone do tego oznaczenia.

4.2. Podany musi zostać średni czas spalania i średnia długość spalania, jeżeli żadna z 10 próbek albo nie więcej niż jedna z 20 próbek spaliła się do oznaczenia 100 mm.

4.2.1. Średni czas spalania (Average Comustion Time) ACT w sekundach:

ACT = ∑

·

t

− 30

gdzie n oznacza liczbę próbek,

zaokrągloną w górę albo w dół do najbliższej wielokrotności 5 sekund: w ten sposób musi zostać podane "mniej niż 5 sekund", jeżeli po wycofaniu palnika spalanie trwa krócej niż 3 sekundy.

W żadnym wypadku wartość przeciętnego czasu spalania ACT nie może być podawana jako 0.

4.2.2. Przeciętna długość spalania (Average Combustion Length) ACL, w milimetrach:

ACL = ∑

·

100 − unburnt. lenght

gdzie n oznacza ilość próbek,

zaokrągloną w górę albo w dół do najbliższej wielokrotności 5 mm; gdy długości spalania są mniejsze niż 3 mm podaje się "mniej niż 5 mm".

W żadnym przypadku nie można podawać wartości ACL wynoszącej 0.

Gdy jedna próbka spala się do oznaczenia 100 mm, długość spalania jest przyjmowana jako 100 mm.

4.3. Pełne wyniki muszą zawierać następujące informacje:

4.3.1. Identyfikację próbki, włącznie z metodą przygotowania i przechowywania.

4.3.2. Średnią grubość próbki ± 1 %.

4.3.3. Liczba zbadanych próbek.

4.3.4. Dyspersję wartości czasów spalania.

4.3.5. Dyspersję wartości długości spalania;

4.3.6. Jeżeli próbka nie jest spalona do oznaczenia, ponieważ kapie, cieknie albo spada w spalonych częściach, musi to zostać podane.

4.3.7. Jeżeli próbka jest ponownie zapalona przez materiał płonący na siatce metalowej, musi to zostać podane.

+++++ TIFF +++++

Aparatura badawcza

Dodatek 2

+++++ TIFF +++++

Dodatek 3

+++++ TIFF +++++

ZAŁĄCZNIK II

WYMAGANIA DOTYCZĄCE MONTAŻU ZBIORNIKA PALIWA I UKŁADU ZASILANIA PALIWEM W DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDACH SILNIKOWYCH

1. ZBIORNIK PALIWA

Systemy zamocowania zbiorników paliwa należy zaprojektować, wyprodukować i zamontować w taki sposób, aby spełniały swoje zadanie w każdych warunkach jazdy.

2. UKŁAD ZASILANIA PALIWEM

Części układu zasilania paliwem silnika muszą być odpowiednio chronione przez część ramy albo nadbudowy w taki sposób, aby nie uderzały w przeszkody znajdujące się na podłożu. Ochrona ta nie jest wymagana, jeżeli dane części znajdujące się pod pojazdem znajdują się dalej od podłoża niż część ramy albo nadbudowy, która znajduje się bezpośrednio pod nimi.

Układ zasilania paliwem musi być zaprojektowany, wyprodukowany i zamontowany w taki sposób, aby był odporny na wewnętrzne i zewnętrzne oddziaływanie korozji, na które jest narażony. Skręcanie, wyginanie oraz wstrząsy struktury pojazdu, silnika i układu przenoszenia napędu nie mogą powodować, że na elementy układu paliwowego oddziaływać będą jakiekolwiek nadzwyczajne tarcia albo naprężenia.

Dodatek 1

Dokument informacyjny dotyczący montażu zbiornika paliwa albo zbiorników paliwa w dwukołowym lub trójkołowym pojeździe silnikowym

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 7

ŚRODKI ZAPOBIEGAJĄCE NIEUPRAWNIONYM INGERENCJOM W DWUKOŁOWE MOTOROWERY I MOTOCYKLE

ZAŁĄCZNIK

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "Środki zapobiegające nieuprawnionym ingerencjom w dwukołowe motorowery i motocykle" oznacza wszelkie techniczne wymagania i specyfikacje, których celem jest zapobieganie w możliwie dalekim stopniu nieuprawnionym modyfikacjom, które zwłaszcza w wyniku zwiększenia osiągów pojazdu, mogą mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo i środowisko naturalne.

1.2. "Osiągi pojazdu" oznacza prędkość maksymalną motorowerów i moc silnika motocykli.

1.3. "Kategorie pojazdów" oznacza pojazdy podzielone na następujące kategorie:

1.3.1. Pojazdy kategorii A — motorowery.

1.3.2. Pojazdy kategorii B — motocykle o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3 i mocy nieprzekraczającej 11 kW.

1.3.3. Pojazdy kategorii C — motocykle o mocy nieprzekraczającej 25 kW i stosunku moc / masa nieprzekraczającym 0,16 kW/kg, masie z stanie gotowości do jazdy jak zdefiniowano w załączniku II uwaga (d) ppkt 2 do dyrektywy 92/61/EWG.

1.3.4. Pojazdy kategorii D — motocykle inne niż przyporządkowane do kategorii B i C.

1.4. "Nieuprawnione modyfikacje" oznacza modyfikacje, które nie są zezwolone niniejszym rozdziałem.

1.5. "Współwymienność części" oznacza współwymienność nieidentycznych części.

1.6. "Przewód wlotu" oznacza kombinację złożoną z kanału wlotu i rury ssącej.

1.7. "Kanał wlotu" oznacza kanał wlotu powietrza do cylindra, głowicy cylindrowej albo skrzyni korbowej;

1.8. "Rura ssąca" oznacza część łączącą pomiędzy gaźnikiem albo systemem przygotowywania mieszaniny a cylindrem, głowicą cylindrową albo skrzynia korbową.

1.9. "Układ ssania" oznacza kombinację przewodu wlotowego i tłumika hałasu ssania.

1.10. "Układ wydechowy spalin" oznacza kombinację rury wydechowej, pojemnika rozprężania i tłumika dźwięku niezbędnego do tłumienia hałasów wywoływanych przez silnik.

1.11. "Narzędzia specjalne" oznacza narzędzia, które pozostają wyłącznie do dyspozycji sprzedawców autoryzowanych przez producentów, a nie do dyspozycji publiczności.

2. PRZEPISY OGÓLNE

2.1. Wymienność nieidentycznych części pomiędzy pojazdami posiadającymi homologację typu części:

2.1.1. W przypadku pojazdów kategorii A i B nie jest dopuszczalna wymienność następujących części albo następujących zespołów części:

a) przypadku pojazdów wyposażonych w silniki dwusuwowe: układ cylindry/tłoki, gaźnik, rura ssąca, układ wydechowy,

b) przypadku pojazdów wyposażonych w silniki czterosuwowe: głowica cylindrów, wałek rozrządu, układ cylindry/tłoki, gaźnik, rura ssąca, układ wydechowy,

pomiędzy określonym pojazdem a innymi pojazdami tego samego producenta, jeżeli wymienność ta skutkuje zwiększeniem konstrukcyjnej prędkości maksymalnej w przypadku pojazdu klasy A o więcej niż 5 km/godz. lub mocy pojazdu klasy B o więcej niż 10 %. Konstrukcyjna prędkość maksymalna pojazdu albo maksymalna moc netto silnika dla określonej kategorii nie może być w żadnym przypadku przekroczona.

W szczególności w odniesieniu do motorowerów o mniejszej mocy konstrukcyjna prędkość maksymalna, zgodnie z uwagą zamieszczoną w załączniku I do dyrektywy 92/61/EWG wynosi 25 km/godz.

2.1.1.1. W przypadku pojazdów kategorii B, w których zgodnie z art. 2 dyrektywy 92/61/EWG występują wersje, które różnią się od siebie pod względem prędkości maksymalnej albo maksymalnej mocy netto silnika z powodu dodatkowych ograniczeń, które są wymagane przez niektóre Państwa Członkowskie na podstawie art. 3 ust. 5 dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy [1], wymagań ppkt 2.1.1. lit. a) i b) nie stosuje się do wymienności części, chyba że moc pojazdu przekracza 11 kW.

2.1.2. W przypadkach związanych z wymiennością części, producent musi zapewnić, aby właściwe władze uzyskały niezbędne informacje i, gdy jest to właściwe, niezbędne pojazdy umożliwiające im zweryfikowanie, czy spełnione zostały wymagania niniejszego podpunktu.

2.2. Producent musi oświadczyć, że modyfikacje następujących właściwości nie zwiększy maksymalnej moc motocykla klasy B o więcej niż 10 %, a maksymalna prędkość motoroweru o więcej niż 5 km/godz. oraz że konstrukcyjna prędkość maksymalna albo maksymalna moc netto silnika przewidziana dla danej kategorii nie jest w żadnym przypadku przekroczona: zapłon (wyprzedzenie zapłonu itd.), dopływ paliwa.

2.3. Motocykle kategorii B muszą być zgodne z wymaganiami albo ppkt 2.3.1, albo 2.3.2, albo 2.3.3 oraz 2.3.4 i 2.3.5:

2.3.1. W instalacji wlotowej musi znajdować się nieusuwalna tuleja. Jeżeli tuleja taka znajduje się w rurze ssącej, musi być ona umocowana przy bloku cylindrów za pomocą śrub zrywanych albo za pomocą śrub, które mogą być zerwane jedynie przy zastosowaniu specjalnych narzędzi.

Tuleja ta musi mieć minimalną twardość 60 HRC. W zwężonym przekroju poprzecznym grubość tulei nie może przekraczać niż 4 mm.

Każda ingerencja w tuleję, która ma na celu jej usunięcie albo zmianę, musi prowadzić albo do zniszczenia tulei i jej elementu ustalającego albo do całkowitego i trwałego ustania funkcjonowania silnika przez tak długi czas, aż przywrócony zostanie stan zgodny z homologacją.

Na powierzchni tulei albo w jej pobliżu, jak zdefiniowano w ppkt 1.3, musi w czytelny sposób zostać umieszczone oznaczenie zawierające dane dotyczące kategorii pojazdu.

2.3.2. Każda rura ssąca musi być zamocowana za pomocą śrub zrywanych alb śrub usuwalnych jedynie przy użyciu specjalnych narzędzi. Zwężenie przekroju poprzecznego, wskazane na zewnątrz, musi być umieszczone wewnątrz rur ssących; w tym miejscu grubość ścianki musi wynosić mniej niż 4 mm, a w przypadku materiału rozciągliwego, na przykład gumy, mniej niż 5 mm.

Każda ingerencja w rury ssące, która ma na celu zmianę zwężenia przekroju poprzecznego, musi prowadzić albo do zniszczenia rur ssących albo do całkowitego i trwałego ustania funkcjonowania silnika przez tak długi czas, aż przywrócony zostanie stan zgodny z homologacją.

Na rurach ssących należy, jak zdefiniowano w ppkt 1.3, w czytelny sposób umieścić oznaczenie zawierające informacje dotyczące kategorii pojazdu.

2.3.3. Część przewodu wlotowego znajdująca się w głowicy cylindra, musi wykazywać zwężenie przekroju poprzecznego. W całym kanale wlotowym nie może znajdować się jeszcze mniejszy przekrój poprzeczny (za wyjątkiem przekroju gniazda zaworu).

Każda ingerencja w instalację wlotową, która ma na celu zmianę zwężenia przekroju poprzecznego, musi prowadzić albo do zniszczenia instalacji albo do całkowitego i trwałego ustania funkcjonowania silnika przez tak długi czas, aż przywrócony zostanie stan zgodny z warunkami zatwierdzenia.

Na głowicy cylindra należy, jak zdefiniowano w ppkt 1.3, w czytelny sposób umieścić oznaczenie dotyczące kategorii pojazdu.

2.3.4. Zwężenie przekroju poprzecznego określone w ppkt 2.3.1, 2.3.3 i 2.3.3 w zależności od motocykla ma różną średnicę.

2.3.5. Producent musi podać średnicę zwężenia przekroju poprzecznego i złożyć oświadczenie przed właściwą władzą oraz wykazać, że ten zwężony przekrój jest przekrojem krytycznym dla wielkości przepływu gazu oraz że żaden inny przekrój, jeżeli zostanie zmodyfikowany, nie podwyższy mocy o więcej niż 10 %.

Cztery lata po wdrożeniu niniejszej dyrektywy i na podstawie podanej przez producenta średnicy zwężenia przekroju poprzecznego zgodnie z procedurą określoną w art. 6 muszą zostać numeryczne określone maksymalne średnice zwężenia przekrojów poprzecznych różnych motocykli.

2.4. Usunięcie filtra powietrza nie może w efekcie zwiększyć konstrukcyjnej prędkości maksymalnej motoroweru o więcej niż 10 %.

3. WYMAGANIA SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE POJAZDÓW KATEGORII A i B.

Wymagania niniejszego podpunktu są obowiązkowe chyba, że jeden lub kilka z tych wymagań jest niezbędny do zapobieżenia, aby poprzez nieuprawnione modyfikacje zwiększana była maksymalna prędkość konstrukcyjna pojazdów kategorii A o więcej niż 5 km/godz., a moc pojazdów kategorii B o więcej niż 10 %. Konstrukcyjna prędkość maksymalna i maksymalna moc netto silnika określonej kategorii nie mogą być w żadnym przypadku przekraczane.

3.1. Uszczelka głowicy silnika: grubość uszczelki głowicy, o ile występuje, silnika nie może po zamontowaniu przekraczać:

- w przypadku motorowerów: 1,3 mm, a;

- w przypadku motocykli: 1,6 mm.

3.2. Uszczelka pomiędzy cylindrem i skrzynią korbową w przypadku silników dwusuwowych: maksymalna grubość uszczelki, o ile występuje, pomiędzy stopką cylindra a wałem korbowym po zamontowaniu nie może przekraczać 0,5 mm.

3.3. Tłoki w silnikach dwusuwowych: tłok nie może zasłaniać otworów wlotowych, jeżeli znajduje się on w górnym punkcie zwrotnym. W przypadku pojazdów, których silniki są wyposażone w system wlotowy z zamontowanym zaworem membranowym, wymaganie to nie ma zastosowania do tych części kanału przelotowego, które są zakryte przez otwór wlotowy.

3.4. W przypadku silników dwusuwowych obrót tłoka o 180° nie może zwiększać osiągów silnika.

3.5. Bez uszczerbku dla przepisów ppkt 2.3, w układzie wydechowym nie może znajdować się żadne sztuczne zwężenie. Prowadnice zaworów w silnikach czterosuwowych nie wchodzą do zakresu pojęcia sztucznego zwężenia.

3.6. Część(-ci) układu wydechowego wewnątrz tłumika(-ków), która(-e) określa(-lają) efektywną długość rury wydechowej, musi(-szą) być umocowana(-e) przy tłumiku(-kach) albo zbiorniku(-kach) rozprężającym(-cych) w taki sposób, aby nie mogł(-gły) być usunięte.

3.7. Zabronione jest stosowanie jakiegokolwiek elementu (mechanicznego, elektrycznego, konstrukcyjnego itd.), który ogranicza pełne obciążenie silnika (np. śruba ograniczająca otwarcie przepustnicy).

3.8. Jeżeli pojazd klasy A jest wyposażony w elektroniczne/elektryczne urządzenie ograniczające prędkość, producent pojazdu musi udostępnić służbom przeprowadzającym badania dane albo dowody, za pomocą których można wykazać, że modyfikacja albo wyłączenie urządzenia, albo jego okablowania nie spowoduje wzrostu prędkości maksymalnej motoroweru o więcej niż 10 %.

Zabronione jest stosowanie elektrycznych/elektronicznych urządzeń, które przerywają albo zatrzymują zapłon iskrowy, jeżeli ich działanie skutkuje wzrostem zużycia paliwa albo zwiększeniem emisji niedopalonych węglowodorów.

Urządzenia elektryczne/elektroniczne, które powodują zmianę ustawienia zapłonu, muszą być tak zaprojektowane, aby moc silnika zmierzona podczas funkcjonowania tego urządzenia nie różniła się bardziej niż 10 % od mocy silnika, która jest zmierzona dla silnika z wyłączonym urządzeniem i przy ustawieniu wyprzedzenia zapłonu na maksymalną prędkość drogową.

Prędkość maksymalna musi być osiągana przy ustawieniu wyprzedzenia zapłonu z dokładnością ± 5° wartości określonej dla maksymalnej mocy silnika.

3.9. Jeżeli silnik jest wyposażony w zawór membranowy, musi być on umocowany za pomocą śrub zrywanych, które zapobiegają ponownemu zastosowaniu elementów nośnych, albo za pomocą śrub usuwalnych przy użyciu specjalnych narzędzi.

3.10. Wymagania dotyczące oznaczania typu silnika pojazdu:

3.10.1. Oznaczenie oryginalnych części:

3.10.1.1. Części wyszczególnione poniżej muszą być oznaczone dla identyfikacji przez producentów pojazdu, którzy produkują takie części, za pomocą trwałego i nieusuwalnego numeru(-ów) kodu albo symboli. Oznaczenie takie może przyjąć formę naklejek pod warunkiem, że muszą pozostawać one w normalnych warunkach eksploatacyjnych czytelne i nieusuwalne bez ich uszkodzenia.

Oznaczenie musi być ogólnie czytelne bez konieczności wymontowywania określonej części z pojazdu. Jednakże gdy nadbudowa pojazdu albo inne części zasłaniają oznaczenie, producent musi podać właściwej władzy informacje dotyczące otworzenia lub zdemontowania określonych części karoserii i miejsca umieszczenia oznaczenia.

3.10.1.2. Litery, cyfry i symbole muszą mieć wysokość przynajmniej 2,5 mm i być łatwo czytelne. Jednakże w odniesieniu do oznaczania części wymienionych w ppkt 3.10.1.3.7 i 3.10.1.3.8, minimalna wysokość musi być jak określono w rozdziale 9.

3.10.1.3. Części określone w 3.10.1.1 są następujące:

3.10.1.3.1. tłumik hałasu ssania (filtr powietrza),

3.10.1.3.2. gaźnik albo równoważne urządzenie,

3.10.1.3.3. rura ssąca (o ile występuje osobno od gaźnika, cylindrów albo skrzyni korbowej),

3.10.1.3.4. cylinder,

3.10.1.3.5. głowica cylindra,

3.10.1.3.6. skrzynia korbowa,

3.10.1.3.7. rura(-ry) wydechowa(-chowe) (o ile występują osobno od tłumika),

3.10.1.3.8. tłumik(-ki),

3.10.1.3.9. część napędzająca przeniesienia napędu (przednie koło zębate (zębnik) albo koło pasowe)

3.10.1.3.10. część napędzająca przeniesienia napędu (tylne koło zębate (zębnik) albo koło pasowe),

3.10.1.3.11. urządzenia elektryczne/elektroniczne służące do sterowania silnikiem (zapłon, wtrysk itd.) oraz w przypadku urządzenia, które może być otwarte, wszelkie nośniki danych,

3.10.1.3.12. zwężenie przekroju poprzecznego (tuleja albo inne).

3.10.2. Tabliczka kontrolna w celu zapobieganiu nieuprawnionym ingerencjom,

3.10.2.1. Na każdym pojeździe w miejscu łatwo dostępnym musi być umieszczona trwała tabliczka o wymiarach przynajmniej 60 × 40 mm (może być to tabliczka przylepna, której nie można jednak oderwać bez uszkodzenia).

Na tabliczce tej producent musi podać:

3.10.2.1.1. swoją nazwę lub nazwę handlową;

3.10.2.1.2. literę kategorii pojazdu,

3.10.2.1.3. w przypadku części napędzających albo napędzanych, liczbę zębów (w przypadku koła z łańcuchem) albo średnicę koła pasowego (w mm),

3.10.2.1.4. numer(-y) kodu albo symbol(-e) części oznaczonych zgodnie z ppkt 3.10.1.

3.10.2.2. Litery, cyfry albo symbole muszą mieć wysokość przynajmniej 2,5 mm i być łatwo czytelne. Prosty rysunek, który przedstawia powiązanie pomiędzy częściami, ich numery kodu albo symbole, podany jest na rysunku 1.

3.10.3. Oznaczanie nieoryginalnych części.

3.10.3.1. W przypadku części posiadających homologację typu dla pojazdu, zgodnie z niniejszym rozdziałem, które stanowią alternatywę w stosunku do tych wymienionych w ppkt 3.10.1.3 i które są sprzedawane przez producenta pojazdu, numer(-y) kodu lub symbol(-e) takich alternatyw muszą być pokazane albo na tabliczce kontrolnej albo na naklejce (muszą one pozostawać czytelne w normalnych warunkach eksploatacyjnych i nie mogą zostać odłączone bez ich uszkodzenia), która jest dostarczana wraz z częścią, muszą być umieszczane w pobliżu tabliczki kontrolnej

3.10.3.2. W przypadku nieoryginalnych wymiennych tłumików numer(-y) kodu lub symbol(-e) zespołów technicznych muszą być przedstawione albo na tabliczce kontrolnej albo na naklejce (musi ona pozostawać czytelna w normalnych warunkach eksploatacyjnych i nie może być usunięta bez jej uszkodzenia), która jest dostarczana wraz z tym zespołem i obok tabliczki kontrolnej.

3.10.3.3. Jeżeli nieoryginalne części muszą być oznaczone na podstawie przepisów ppkt 3.10.3.1 i 3.10.3.2, wówczas oznaczenia te muszą być zgodne z przepisami ppkt 3.10.1.1-3.10.2.2.

+++++ TIFF +++++

Rysunek 1

Dodatek 1

Dokument informacyjny dotyczący środków zapobiegających nieuprawnionym ingerencjom w określony typ dwukołowego motoroweru albo motocykla

+++++ TIFF +++++

Dodatek 2

+++++ TIFF +++++

ROZDZIAŁ 8

KOMPATYBILNOŚĆ ELEKTROMAGNETYCZNA DWUKOŁOWYCH LUB TRÓJKOŁOWYCH POJAZDÓW SILNIKOWYCH ORAZ ELEKTRYCZNYCH LUB ELEKTRONICZNYCH SAMODZIELNYCH ZESPOŁÓW TECHNICZNYCH

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

| | Strona |

ZAŁĄCZNIK I | Warunki stosowane do pojazdów i samodzielnych zespołów technicznych elektrycznych lub elektronicznych … | 328 |

ZAŁĄCZNIK II | Metoda pomiaru emisji szerokopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z pojazdów … | 339 |

ZAŁĄCZNIK III | Metoda pomiaru emisji wąskopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z pojazdów … | 345 |

ZAŁĄCZNIK I V | Metoda badania odporności pojazdów na promieniowanie elektromagnetyczne … | 347 |

ZAŁĄCZNIK V | Metoda pomiaru emisji szerokopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z samodzielnych zespołów technicznych (STU — Separate Technical Units) … | 353 |

ZAŁĄCZNIK VI | Metoda pomiaru emisji wąskopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z samodzielnych zespołów technicznych (STU — Separate Technical Units) … | 356 |

ZAŁĄCZNIK VII | Metody badania odporności na promieniowanie elektromagnetyczne samodzielnych zespołów technicznych (STU — Separate Technical Units) … | 358 |

ZAŁĄCZNIK VIII | Wzory dokumentu informacyjnego (dodatek 1) i świadectwa homologacji typu (dodatek 2) … | 371 |

ZAŁĄCZNIK IX | Wzory dokumentu informacyjnego (dodatek 1) i świadectwa homologacji typu (dodatek 2) dla określonego typu samodzielnych zespołów technicznych (STU — Separate Technical Units) … | 373 |

ZAŁĄCZNIK I

WARUNKI STOSOWANE DO POJAZDÓW I ELEKTRYCZNYCH I ELEKTRONICZNYCH SAMODZIELNYCH ZESPOŁÓW TECHNICZNYCH

1. DEFINICJE

Do celów niniejszego rozdziału:

1.1. "Kompatybilność elektromagnetyczna" oznacza zdolność pojazdu albo jego systemów elektrycznych/elektronicznych do pracy w zadowalający sposób w swoim środowisku elektromagnetycznym bez wywoływania w tym środowisku niedopuszczalnych zakłóceń.

Części złożone i podzespoły (silniki elektryczne, termostaty, karty elektroniczne itd.), które sprzedawane są bezpośrednio użytkownikowi końcowemu i nie zostały zaprojektowane wyłącznie dla dwukołowych i trójkołowych pojazdów silnikowych, muszą być zgodne albo z przepisami niniejszej dyrektywy albo dyrektywy Rady 89/336/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodastw Państw Członkowskich dotyczących kompatybilności elektromagnetycznej.

1.2. "Zakłócenie elektromagnetyczne" oznacza każde zjawisko elektromagnetyczne, które może zakłócać funkcjonowanie pojazdu albo jego układów elektronicznych/elektrycznych. Za zakłócenia elektromagnetyczne uznawane są szumy elektromagnetyczne, nie pożądany sygnał albo zmiany w medium emitującym.

1.3. "Odporność na zakłócenia elektromagnetyczne" oznacza zdolność pojazdu albo jego układów elektrycznych/elektronicznych do pracy w czasie występowania zakłóceń elektromagnetycznych bez uszczerbku dla swojego poprawnego funkcjonowania.

1.4. "Środowisko elektromagnetyczne" oznacza wszelkie zjawiska elektromagnetyczne, które występują w określonej sytuacji.

1.5. "granica odniesienia" oznacza poziom nominalny, do którego odnosi się zarówno homologację typu części określonego typu pojazdu jak również wartości graniczne dotyczące zgodności produkcji.

1.6. "antena wzorcowa" oznacza półfalowy dipol rezonansowy, który jest ustawiony na częstotliwość pomiarową.

1.7. "Promieniowanie szerokopasmowe" oznacza promieniowanie w paśmie, które jest szersze niż właściwe dla określonego odbiornika albo urządzenia pomiarowego.

1.8. "Promieniowanie wąskopasmowe" oznacza promieniowanie w paśmie, które jest węższe niż właściwe dla określonego odbiornika albo urządzenia pomiarowego.

1.9. "Elektryczny/elektroniczny samodzielny zespół techniczny (STU — Separate Technical Unit)" oznacza część elektroniczną lub elektryczną albo zespół części, które przeznaczone są do zamontowania w pojeździe i wraz ze wszystkimi z nimi związanymi połączeniami elektrycznymi i kablami wykonują jedną lub kilka szczególnych funkcji;

1.10. "Badanie STU — Separate Technical Units" oznacza badanie, które przeprowadzane jest na jednym lub kilku określonych samodzielnych zespołach technicznych (STU — Separate Technical Units);

1.11. "Typ pojazdu określony pod względem kompatybilności elektromagnetycznej", przyjmując, że nie występują zasadnicze różnice między pojazdami, oznacza między innymi:

1.11.1. ogólne rozmieszczenie elementów elektrycznych lub elektronicznych;

1.11.2. wielkość całkowitą, układ i kształt silnika oraz ułożenie przewodów wysokiego napięcia (gdy występują);

1.11.3. surowiec, z którego zbudowane jest zarówno podwozie jak i nadbudowa pojazdu (np. podwozie albo nadbudowa z włókna szklanego, aluminium albo stali).

1.12. "Typ STU — Separate Technical Units określony pod względem kompatybilności elektromagnetycznej" oznacza samodzielny zespół techniczny, który nie różni się od innych takich zespołów pod zasadniczymi względami, jak np.:

1.12.1. funkcji wykonywanej przez STU;

1.12.2. Ogólnego rozmieszczenia elementów elektronicznych lub elektrycznych;

1.13. "Bezpośrednie kierowanie pojazdem" oznacza kierowanie pojazdem przez jadącego, który obsługuje układ kierowniczy, hamulce oraz przyspiesznik.

2. WNIOSEK O UDZIELENIE HOMOLOGACJI TYPU CZĘŚCI

2.1. Do wniosku o udzielenie homologacji typu części dla określonego typu pojazdu pod względem jego kompatybilności elektromagnetycznej musi obok danych wymienionych w załączniku VIII (dodatek 1) dołączyć także co następuje:

2.1.1. katalog opisujący wszystkie kombinacie układów elektronicznych/elektrycznych albo STU, typy nadbudowy dla określonego typu pojazdu, dla którego ma być udzielona homologacja typu części oraz proponowane wersje rozstawu osi. Układy elektroniczne/elektryczne i STU opisane są jako specyficzne, jeżeli są zdolne emitować znaczące szerokopasmowe albo wąskopasmowe promieniowanie lub mogą mieć wpływ na bezpośrednie kierowanie pojazdem (patrz ppkt 5.4.2.2 niniejszego załącznika);

2.1.2. reprezentatywne STU dla badania kompatybilności przy różnych kombinacjach układów elektronicznych/elektrycznych zaprojektowanych dla celów produkcji seryjnej.

2.2. Wniosek o udzielenie homologacji typu części samodzielnego zespołu technicznego w odniesieniu do kompatybilności elektromagnetycznej obejmuje:

2.2.1. dokumenty opisujące właściwości techniczne STU;

2.2.2. STU reprezentatywne dla określonego typu. Właściwy organ może wymagać dodatkowego egzemplarza, jeżeli uzna to za niezbędne.

3. OZNAKOWANIE

3.1. Wszystkie STU za wyjątkiem okablowania innego niż przewody zapłonowe muszą być opatrzone:

3.1.1. marką lub nazwą producenta STU \ i ich części;

3.1.2. opisem handlowym;

3.2. napisy te muszą być nieścieralne i czytelne.

4. HOMOLOGACJA TYPU CZĘŚCI OKREŚLONEGO TYPU POJAZDU

4.1. Jeżeli pojazd poddany badaniu spełnia wymagania niniejszego rozdziału, homologacja typu części musi być udzielona i pozostawać ważna dla wszystkich specyficznych kombinacji określonych w wykazie określonym w ppkt 2.1.1.

4.2. Jednakże służby techniczne odpowiedzialne za badania homologacji typu części mogą w trybie ppkt 5.4 zwolnić z badania odporności na zakłócenia jedynie takie pojazdy, które są wyposażone w urządzenie elektryczne albo elektroniczne, które w przypadku awarii nie mają negatywnego wpływu na funkcjonowanie urządzeń zapewniających bezpieczeństwo hamowania, urządzeń sygnalizacji świetlnej albo akustycznej i bezpośredniego kierowania pojazdem. Takie wyłączenia, odpowiednio uzasadnione, muszą być wyraźnie wspomniane w sprawozdaniu z badania.

4.3. Homologacja typu części pojazdu

Dostępne są następujące sposoby homologacji typu części pojazdu:

4.3.1. Homologacja typu części dla kompletnej instalacji w pojeździe.

Homologacja typu części może być udzielona dla kompletnej instalacji w pojeździe, bezpośrednio w wyniku przejścia badania na zgodność z wartościami granicznymi i procedurami określonymi w ppkt 5. Jeżeli producent pojazdów wybiera tę drogę, nie są wymagane badania STU.

4.3.2. Homologacja typu części określonego typu pojazdu poprzez poszczególne badania STU.

Producent pojazdów może uzyskać homologację typu części pojazdu, jeżeli przez wykazanie przed właściwymi władzami, że wszystkie poszczególne STU (patrz ppkt 2.1.1) osobno uzyskały homologację typu części zgodnie niniejszym rozdziałem i zostały zgodnie z przewidzianymi w nim warunkami zamontowane w pojeździe.

4.4. Homologacja typu części dla pojedynczego STU

Homologacja typu części dla pojedynczego STU może być udzielona, jeżeli przejdzie ono badania przeprowadzone zgodnie z wartościami granicznymi i procedurami określonymi w ppkt 5. Homologacja może być udzielone na wniosek producenta w odniesieniu do montażu w każdym typie pojazdu albo w szczególnym typie lub typach pojazdów.

5. WYMAGANIA

5.1. Wymagania ogólne

Pojazdy i STU należy projektować i konstruować w taki sposób, aby w normalnych warunkach eksploatacyjnych spełniały warunki ustanowione w niniejszym rozdziale.

Jednakże metody pomiarów wykorzystywane do sprawdzania odporności elektromagnetycznej pojazdów i STU opisane odpowiednio w załącznikach IV i VII, są wymagane po upływie trzech lat od wejścia w życie niniejszego rozdziału.

5.2. Wymagania dotyczące szerokopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z pojazdów

5.2.1. Metoda pomiaru

Promieniowanie elektromagnetyczne wytwarzane przez badany pojazd mierzone są metodą opisaną w załączniku II.

5.2.2. Granice odniesienia dla pojazdów (pasma szerokiego)

5.2.2.1. Jeżeli pomiary przeprowadzane są z zastosowaniem metody opisanej w załączniku II, przy zachowaniu odstępu 10,0 ± 0,2 m pomiędzy pojazdem a anteną, granice odniesienia promieniowania będą wynosiły 34 dB (50 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 35—75 MHz i 34—45 dB (50—180 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 75—400 MHz. Jak przedstawiono w dodatku 1 do niniejszego załącznika, wartość graniczna w przypadku częstotliwości powyżej 75 MHz wzrośnie według logarytmu tej częstotliwości. W zakresie częstotliwości wynoszącym 400—1000 MHz wartość graniczna pozostaje stała przy 45 dB (180 mikrowolt/m).

5.2.2.2. Jeżeli pomiary przeprowadzane przy wykorzystaniu metody opisanej w załączniku II przy zachowaniu odstępu wynoszącego 3,0 ± 0,05 m pomiędzy pojazdem i anteną, granice odniesienia promieniowania będą wynosiły 44 dB (160 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 30—75 MHz i 44—55 dB (160—546 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 75—400 MHz. Jak przedstawiono w dodatku 2 do niniejszego załącznika wartość graniczna w przypadku częstotliwości powyżej 75 MHz wzrośnie według logarytmu tej częstotliwości. W zakresie częstotliwości wynoszącym 400—1000 MHz wartość graniczna pozostaje stała przy 55 dB (546 mikrowolt/m).

5.2.2.3. W odniesieniu do określonego typu pojazdu poddawanego badaniu, mierzone wartości wyrażone w dB (mikrowolt/m), znajdują się przynajmniej 2,0 dB poniżej granicy odniesienia.

5.3. Wymagania dotyczące wąskopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z pojazdów

5.3.1. Metoda pomiaru

Promieniowanie elektromagnetyczne wytwarzane przez określony typ pojazdu poddawanego badaniu mierzone jest metodą opisaną w załączniku III.

5.3.2. Granice odniesienia wąskiego pasma promieniowania dla pojazdów

5.3.2.1. Jeżeli pomiary przeprowadzane przy wykorzystaniu metody opisanej w załączniku III przy zachowaniu odstępu 10,0 ± 0,2 m pomiędzy pojazdem a anteną, granice odniesienia promieniowania będą wynosiły 24 dB (16 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 30—75 MHz i 24—35 dB (16-56 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 75—400 MHz. Jak przedstawiono w dodatku 3 do niniejszego załącznika, wartość graniczna w przypadku częstotliwości powyżej 75 MHz wzrośnie według logarytmu tej częstotliwości. W zakresie częstotliwości wynoszącym 400—1000 MHz wartość graniczna pozostaje stała przy 35 dB (56 mikrowolt/m).

5.3.2.2. Jeżeli pomiary przeprowadzane są przy wykorzystaniu metody opisanej w załączniku III przy zachowaniu odstępu wynoszącego 3,0 ± 0,05 m pomiędzy pojazdem i anteną, granice odniesienia promieniowania będą wynosiły 34 dB mikrowolt/m (50 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 30—75 MHz i 34—45 dB mikrowolt / m (50-180 mikrowolt/m) w zakresie częstotliwości wynoszącym 75—400 MHz. Jak przedstawiono w dodatku 1 do niniejszego załącznika, wartość graniczna w przypadku częstotliwości powyżej 75 MHz wzrośnie według logarytmu tej częstotliwości. W zakresie częstotliwości wynoszącym 400—1000 MHz wartość graniczna pozostaje stała przy 45 dB (mikrowolt/m).

5.3.2.3. W odniesieniu do określonego typu pojazdu poddawanego badaniu mierzone wartości, wyrażone w dB (mikrowolt/m) muszą znajdować się przynajmniej 2,0 dB poniżej granicy odniesienia.

5.4. Wymagania dotyczące wąskopasmowego promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z pojazdów

5.4.1. Metoda pomiaru

Badania w celu ustalenia odporności na promieniowanie elektromagnetyczne określonego typu pojazdu muszą być przeprowadzane zgodnie z metodą opisaną w załączniku IV.

5.4.2. Granice odniesienia odporności pojazdu

5.4.2.1. Jeżeli pomiary są przeprowadzane przy wykorzystaniu metody opisanej w załączniku I V, granica odniesienia natężenia pola w obszarze większym niż 90 % zakresu częstotliwości 20—1000 MHz musi wynosić 24 V/m r.m.s. w całym zakresie częstotliwości 20—1000 MHz musi wynosić 20 V/m r.m.s.

5.4.2.2. W pojeździe reprezentatywnym dla typu poddawanego badaniu nie może występować wykrywalne przez kierowcę lub innego uczestnika ruchu ograniczenie bezpośredniego kierowania pojazdem, gdy pojazd znajduje się stanie zdefiniowanym w załączniku I V pkt 4 i gdy jest poddany na działaniu pola o mocy wyrażonej w V/m, która znajduje się w przedziale 25 % powyżej poziomu odniesienia.

5.5. Wymagania dotyczące elektromagnetycznego promieniowania szerokopasmowego pochodzącego z STU

5.5.1. Metoda pomiaru

Promieniowanie elektromagnetyczne wytwarzane przez poddawane badaniu STU na homologację typu części, musi być mierzone metodą opisaną w załączniku V.

5.5.2. Granice odniesienia pasma szerokiego dla STU

5.5.2.1. Je�