Πρωτη Οδηγία της Επιτροπής

τῆς 13ης Νοεμβρίου 1979

περί καθιερώοεως κοινοτικῶν μεθόδων ἀναλύσεως γιά τόν ἔλεγχο ὁρισμένων διατηρημένων γαλάτων, μερικῶς ἤ ὁλικῶς ἀφυδατωμένων, πού προορίζονται γιά ἀνθρώπινη διατροφή

(79/1067/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Ἔχοντας ὑπόψη:

τή συνθήκη περί ἱδρύσεως τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότητος,

τήν ὁδηγία 76/118/ΕΟΚ τοῦ Συμβουλίου τῆς 18ης Δεκεμβρίου 1975 περί προσεγγίσεως τῶν νομοθεσιῶν τῶν Κρατῶν Μελῶν σχετικά μέ ὁρισμένα διατηρημένα γάλατα μερικῶς ἤ ὁλικῶς ἀφυδατωμένα πού προορίζονται γιά ἀνθρώπινη διατροφή [1], καί ἰδίως τό ἄρθρο 11 αὐτῆς,

Ἐκτιμώντας:

ὅτι τό ἄρθρο 11 τῆς ὁδηγίας 76/118/ΕΟΚ προβλέπει ὅτι ἡ σύνθεση ὁρισμένων διατηρημένων γαλάτων μερικῶς ἤ ὁλικῶς ἀφυδατωμένων πρέπει νά ἐλέγχεται μέ κοινοτικές μεθόδους ἀναλύσεως·

ὅτι πρέπει νά υἱοθετηθεῖ μιά πρώτη σειρά μεθόδων τῶν ὁποίων ἔχει περατωθεῖ ἡ μελέτη·

ὅτι τά μέτρα πού προβλέπονται στήν παρούσα ὁδηγία εἶναι σύμφωνα μέ τή γνώμη τῆς Μόνιμης Ἐπιτροπῆς Τροφίμων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Ἄρθρο 1

Τά Κράτη Μέλη λαμβάνουν ὅλα τά κατάλληλα μέτρα ὥστε οἱ ἀναλύσεις οἱ ἀναγκαῖες γιά τόν ἕλεγχο τῶν κριτηρίων πού περιλαμβάνονται στό παράρτημα Ι νά πραγματοποιοῦνται σύμφωνα μέ τίς μεθόδους πού περιγράφονται στό παράρτημα II.

Ἄρθρο 2

Στήν περίπτωση πού ὑποδεικνύονται ἐναλλακτικές μέθοδοι γιά ἕνα προσδιορισμό, τό δεῖγμα μπορεῖ νά ἀναλυθεῖ μέ μία ὁποιαδήποτε ἀπ' τίς μεθόδους αὐτές. Τά πρακτικά τῆς δοκιμῆς πού προβλέπονται στό παράρτημα II πρέπει νά ἀναφέρουν τή μέθοδο πού χρησιμοποιήθηκε.

Ἄρθρο 3

Τά Κράτη Μέλη θέτουν σέ ἰσχύ τίς ἀναγκαῖες νομοθετικές, κανονιστικές καί διοικητικές διατάξεις πού εἶναι ἀναγκαῖες γιά νά προσαρμοσθοῦν μέ τήν παρούσα ὁδηγία, μέσα σέ διάστημα δεκαοκτώ μηνῶν ἀπό τήν κοινοποίησή της. Πληροφοροῦν περί τούτου ἀμέσως τήν Ἐπιτροπή.

Ἄρθρο 4

Ἡ παρούσα ὁδηγία ἀπευθύνεται στά Κράτη Μέλη.

Ἔγινε στίς Βρυξέλλες, στίς 13 Νοεμβρίου 1979.

Γιά τήν Ἐπιτροπή

Étienne Davignon

Μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς

[1] ΕΕ ἀριθ. Ν 24 τῆς 30.1.1976, σ. 49.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΕ ΩΡΙΣΜΕΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΑ ΓΑΛΑΤΑ ΜΕΡΙΚΩΣ Ἤ ΟΛΙΚΩΣ ΑΦΥΔΑΤΩΜΕΝΑ

Ι. Γενικές διατάξεις

II. Προσδιορισμός τῆς περιεκτικότητας σέ ξηρά οὐσία:

- γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ἤ γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- γάλα συμπυκνωμένο ἤ γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ἤ γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ἤ ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα, συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τέ μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II).

III. Προσδιορισμός τῆς ὑγρασίας

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσια σέ λιπαρά (μέ μέθοδο 2, Παράρτημα II),

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος (μέ τή μέθοδο 2, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 2, Παράρτημα II),

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 2, Παράρτημα II),

IV. Προσδιορισμός τῶν λιπαρῶν:

- γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ἤ γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- γάλα συμπυκνωμένο ἤ γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ἤ γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ἤ ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II),

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλουσιου σέ λιπαρά (μέ τή μέθοδο 4, Παράρτημα II),

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος (μέ τή μέθοδο 4, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 4, Παράρτημα II),

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη ἀποβουτυρωμένου γάλατος (μέ τή μέθοδο 4, Παράρτημα II).

V. Προσδιορισμός τῆς σακχαρόζης:

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 5, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 5, Παράρτημα II),

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο (μέ τή μέθοδο 5, Παράρτημα II).

VI. Προσδιορισμός τοῦ γαλακτικοῦ ὀξέος καί τῶν ἑνώσεων αὐτοῦ

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λιπαρά (μέ τή μέθοδο 6, Παράρτημα II),

- γάλα σε σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος (μέ τή μέθοδο 6, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 6, Παράρτημα II).

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 6, Παράρτημα II).

VII. Προσδιορισμός τῆς δραστικότητας τῆς φωσφατάσης:

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λιπαρά (μέ τή μέθοδο 7 ἤ 8, Παράρτημα II),

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος (μέ τή μέθοδο 7 ἤ 8, Παράρτημα II),

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 7 ἤ 8, Παράρτημα II),

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος ἀποβουτυρωμένου (μέ τή μέθοδο 7 ἤ 8, Παράρτημα II).

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΩΝ ΓΑΛΑΤΩΝ ΜΕΡΙΚΩΣ Ἤ ΟΛΙΚΩΣ ΑΦΥΔΑΤΩΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

1.1. Γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ἤ γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ζαχαροῦχο

Γάλα συμπυκνωμένο ἤ γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο

Γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ἤ γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο

Ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ἤ ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο

Τό κλειστό κουτί ἀνακινεῖται διά ἀναστροφῶν. Τό κουτί ἀνοίγεται καί τό γάλα μεταφέρεται ἀργά σέ ἕνα δεύτερο ὑποδοχέα πού μπορεῖ νά κλείνει ἑρμητικά, ἀναμειγνυόμενο μέ διαδοχικές μεταγγίσεις. Λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ὅλα τά ὑπολείμματα τοῦ λίπους καί τοῦ γάλατος τά προσκολλημένα στά τοιχώματα καί τόν πυθμένα τοῦ κουτιοῦ ἀναμειχθοῦν μέσα στό δεῖγμα. Κλείνεται ὁ ὑποδοχεύς. Ἐάν τό περιεχόμενο δέν εἶναι ὁμοιογενές τό κουτί θερμαίνεται σέ ὑδρόλουτρο 40o C. Ἀνακινεῖται ζωηρά κάθε 15 λεπτά. Μετά 2 ὧρες, ὁ ὑποδοχέας ἐξάγεται ἀπό τό ὑδρόλουτρο καί ἀφήνεται νά ψυχθεῖ σέ θερμοκρασία περιβάλλοντος. Ἀφαιρεῖται τό καπάκι καί τό περιεχόμενο ἀναμειγνύεται προσεκτικά μέ τή βοήθεια ἑνός κουταλιοῦ ἤ μιᾶς σπάτουλας (ἐάν τό λίπος ἔχει ἀπογαλακτωματοποιηθεῖ, δέν πρέπει νά γίνεται ἀνάλυση τοῦ δείγματος). Τό δεῖγμα διατηρείται σέ δροσερό χῶρο.

1.2. Γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῡχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο

Γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο

Ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο

Κουτιά: Τό κουτί θερμαίνεται κλειστό σέ ὑδρόλουτρο 30 ἕως 40o C γιά 30 λεπτά περίπου. Τό κουτί ἀνοίγεται καί ἀνακατεύεται προσεκτικά τό περιεχόμενο μέ μιά σπάτουλα ἤ ἕνα κουτάλι μέ κινήσεις ἀνοδικές, καθοδικές καί κυκλικές, προκειμένου νά ληφθεί ἕνα ὁμοιογενές μεῖγμα τῶν ἀνωτέρων καί κατωτέρων στιβάδων μέ τό σύνολο τοῦ περιεχομένου. Λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ὅλα τά ὑπολείμματα τοῦ γάλατος πού εἶναι κολλημένα στά τοιχώματα καί στόν πυθμένα τοῦ κουτιοῦ νά ἐνσωματωθοῦν στό δεῖγμα. Τό περιεχόμενο μεταγγίζεται, στό μέτρο τοῦ δυνατοῦ, σ' ἕνα δεύτερο ὑποδοχέα μέ στεγανό σύστημα κλεισίματος. Ὁ περιέκτης κλείνεται καί διατηρεῖται σέ δροσερό μέρος.

Σωλῆνες: Ἀποκόπτεται ὁ πυθμένας καί τό περιεχόμενο μεταφέρεται σέ ὑποδοχέα μέ στεγανό σύστημα κλεισίματος. Ἀποκόπτεται στή συνἑχεια ὁ σωλήνας κατά τό μῆκος του, ἀποκολλοῦνται ὅσα ὑπολείμματα βρίσκονται ἐπικεκολλημένα στά τοιχώματα καί ἀναμειγνύονται καλά μέ τό ὑπόλοιπο τοῦ περιεχομένου. Τό δεῖγμα διατηρεῖται σέ δροσερό μέρος.

1.3. Γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λιπαρά

Γάλα σέ σκόνη, γάλα πλῆρες σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος

Γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου

Γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη ἀποβουτυρωμένου γάλατος

Μεταγγίζεται τό γάλα σέ σκόνη σέ καθαρό καί ξηρό ὑποδοχέα (μέ στεγανό σύστημα κλεισίματος) μέ χωρητικότητα διπλάσια τοῦ ὄγκου τῆς σκόνης. Ὁ ὑποδοχέας ξανακλείνεται ἀμέσως καί ἀνακατεύεται τό γάλα σέ σκόνη καλά μέ διαδοχικές ἀναδεύσεις καί ἀνατροπές. Κατά τήν προετοιμασία τοῦ δείγματος, πρέπει νά ἀποφεύγεται, ὅσο εἶναι δυνατό, νά ἐκτίθεται στόν ἀτμοσφαιρικό ἀέρα τό γάλα, ὥστε νά μειωθεῖ στό ἐλάχιστο ἡ ἀπορρόφηση ὑγρασίας.

2. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

2.1. Νερό

2.1.1. Ὅταν χρησιμοποιεῖται νερό γιά διάλυση, ἀραίωση ἤ ἔκπλυση, πρέπει νά χρησιμοποιεῖται νερό ἀπεσταγμένο, νερό ἀπιονισμένο ἤ νερό ἰσοδύναμης τουλάχιστον καθαρότητας.

2.1.2. Ὅταν χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος διάλυση ἤ ἀραίωση χωρίς ἄλλη ἔνδειξη, πρόκειται γιά διάλυση ἤ ἀραίωση μέ νερό.

2.2. Χημικά προϊόντα

Ὅλα τά χημικά προϊόντα πού χρησιμοποιοῦνται πρέπει νά εἶναι καθιερωμένης ἀναλυτικῆς καθαρότητας, πλήν εἰδικῶν ὑποδείξεων.

3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

3.1. Κατάλογος συσκευῶν

Οἱ κατάλογοι τῶν συσκευῶν δέν περιέχουν παρά μόνο τίς συσκευές γιά εἰδική χρήση ἤ μέ εἰδικές προδιαγραφές

3.2. Ἀναλυτικός ζυγός

Ὁ ὅρος ἀναλυτικός ζυγός ἀναφέρεται σέ ζυγό ἱκανό νά ζυγίζει μέ ἀκρίβεια 0,1 mg τουλάχιστον.

4. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

4.1. Ὑπολογισμός τοῦ ποοοστοῦ

Πλήν ἀντιθέτων ὑποδείξεων, τό ἀποτέλεσμα θά ὑπολογίζεται ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος που ἔχει προσκομιστεῖ στό ἐργαστήριο.

4.2. Ἀριθμός σημαντικῶν ψηφίων

Τά ἀποτελέσματα δέν θά περιέχουν περισσότερα σημαντικά ψηφία ἀπό ἐκεῖνα πού δικαιολογοῦνται ἀπ᾽ τήν ἀκρίβεια τῆς χρησιμοποιουμένης μεθόδου ἀναλύσεως.

5. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΟΚΙΜΗΣ

Τά πρακτικά τῆς δοκιμῆς θά κατονομάζουν τή μέθοδο ἀναλύσεως πού χρησιμοποιήθηκε καθώς ἐπίσης καί τά ληφθέντα ἀποτελέσματα. Θά ἀναφέρουν ἐπίσης ὅλες τίς λεπτομέρειες τῆς διαδικασίας, πού δέν καθορίζονται στή μέθοδο ἤ πού εἶναι προαιρετικές καθώς ἐπίσης καί τίς συνθῆκες πού πιθανόν νά ἔχουν ἐπηρεάσει τό ληφθέν ἀποτέλεσμα.

Τά πρακτικά τῆς δοκιμῆς θά παρέχουν ὅλες τίς ἀναγκαῖες πληροφορίες γιά τήν χωρίς ἀμφιβολίες ἐξακρίβωση τῆς ταυτότητας τοῦ δείγματος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 1: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΞΗΡΑ ΟΥΣΙΑ

(Πυριαντήριο στούς 99o C)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς περιεκτικότητας σέ ξηρά οὐσία τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ἤ γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά μή ζαχαροῦχο,

- γάλα συμπυκνωμένο ἤ γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ἤ γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο,

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ἤ ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο,

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ξηρά οὐσία τοῦ συμπυκνωμένου γάλατος: ἡ ξηρά οὐσία πού προσδιορίζεται μέ τήν καθοριζόμενη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Γνωστή ποσότητα τοῦ δείγματος ἀραιώνεται μέ νερό, ἀναμειγνύεται μέ ἄμμο καί ξηραίνεται σέ θερμοκρασία 99 ± 1o C.

Ἡ μᾶζα μετά τήν ξήρανση ἀποτελεῖ τή μᾶζα τῆς ξηρᾶς οὐσίας. Ἡ ξηρά οὐσία ἐκφράζεται ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

Χαλαζιακή ἄμμος ἤ ἄμμος θάλασσας (μέγεθος κόκκων: 0,18-0,5 mm, ἐπεξεργασμένη μέ ὑδροχλωρικό ὀξύ, κοσκινισμένη ἀπό κόσκινο ἀνοίγματος βροχίδων 500 μικρῶν καί συγκρατηθεῖσα ἀπό κόσκινο ἀνοίγματος βροχίδων 180 μικρῶν). Πρέπει νά ἀνταποκρίνεται στη δοκιμή ἐλέγχου πού περιγράφεται παρακάτω:

Θερμαίνονται 25 g περίπου ἄμμου ἐπί 2 ὧρες μέσα στό πυριαντήριο (σημεῖο 5.3), ὅπως περιγράφεται στά σημεῖα 6.1. ἕως 6.3. Προστίθενται 5 ml νεροῦ, θερμαίνονται ἐκ νέου στό πυριαντήριο ἐπί 2 ὧρες, ψύχονται καί ζυγίζονται ἐκ νέου. Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν δύο ζυγίσεων δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 0,5 mg.

Ἐφ' ὅσον χρειάζεται ἡ ἄμμος ὑποβάλλεται σέ κατεργασία ἐπί τρεῖς ἡμέρες μέ ὑδροχλωρικό ὀξύ 25% Ἀναμειγνύεται ἀπό καιροῦ εἰς καιρό. Ἐκπλύνεται μέ νερό μέχρις ἐξαφανίσεως τῆς ὀξινου ἀντιδράσεως ἤ μέχρις ὅτου τό νερό τῆς ἐκπλύνσεως δέν περιέχει χλωριόντα. Ξηραίνεται στούς 160o C καί ἡ δοκιμή ἐπαναλαμβάνεται ὅπως προηγουμένως.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός.

5.2. Μεταλλικές κάψες, κατά προτίμηση ἀπό νικέλιο, ἀλουμίνιο ἤ ἀνοξείδωτο χάλυβα. Οἱ κάψες πρέπει νά εἶναι ἐφοδιασμένες μέ καπάκια πού νά ἐφαρμόζουν καλά ἀλλα νά μποροῦν νά ἀφαιρεθοῦν εὔκολα. Οἱ καλύτερες διαστάσεις εἶναι: διάμετρος 60 ἕως 80 mm, βάθος 25 mm περίπου.

5.3. Πυριαντήριο ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως, ἀεριζόμενο καλά καί ἐλεγχόμενο μέ θερμοστάτη, καί μέ θερμοκρασία ρυθμισμένη στούς 99 ± 1o C. Ἡ θερμοκρασία πρέπει νά εἶναι ὁμοιόμορφη στό σύνολο τοῦ πυριαντηρίου.

5.4. Ξηραντήρας μέ ὑγρομετρικό δείκτη, ἐφοδιασμένος μέ silica gel πού ἔχει ἐνεργοποιηθεῖ πρόσφατα ἤ ἕνα ἰσοδύναμο ξηραντικό.

5.5. Μικροῦ μήκους γυάλινες ράβδοι, τῶν ὁποίων τό ἕνα ἄκρο εἶναι πεπλατυσμένο καί τῶν ὁποίων τό μῆκος ἀντιστοιχεῖ στίς ἐσωτερικές διαστάσεις τῶν μεταλλικῶν καψῶν (σημεῖο 5.2.).

5.6. Ζέον ὑδρόλουτρο

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

6.1. Φέρονται στήν κάψα (σημεῖο 5.2.) 25 g περίπου ἄμμου (σημεῖο 4) καί μία μικροῦ μήκους γυάλινη ράβδος (σημεῖο 5.5.).

6.2. Ἡ κάψα καί τό περιεχόμενο καθώς καί τό καπάκι (παραπλεύρως τῆς κάψας) θερμαίνονται ἐπί 2 ὧρες στό πυριαντήριο (σημεῖο 5.3.).

6.3. Ἐπανατοποθετεῖται τό καπάκι στήν κάψα καί τό σύνολο μεταφέρεται στόν ξηραντήρα (σημείο 5.4.). Ἀφήνεται νά ψυχθεῖ σέ θερμοκρασία περιβάλλοντος καί ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg (Mo).

6.4. Γέρνοντας λίγο τήν κάψα, συσσωρεύουμε τήν ἄμμο στή μιά πλευρά της. Στόν κενό χῶρο πού δημιουργεῖται ἔτσι, εἰσάγονται 1,5 g περίπου δείγματος ἐάν πρόκειται γιά συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο γάλα καί 3,0 g ἐάν πρόκειται γιά συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο γάλα. Ἐπανατοποθετεῖται τό καπάκι καί τό σύνολο ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg (Μ1).

6.5. Ἀφαιρεῖται τό καπάκι, προστίθενται 5 ml νερό καί μέ τή γυάλινη ράβδο (σημεῖο 5.5.), ἀναμειγνύονται τά ὑγρά, κατόπιν ἡ ἄμμος καί τό ὑγρό μέρος. Ἡ ράβδος ἀφήνεται μέσα στό μεῖγμα.

6.6. Ἡ κάψα τοποθετεῖται στό ζέον ὑδρόλουτρο (σημεῖο 5.6.) μέχρις ὅτου ἐξατμισθεῖ τό νερό (γενικά ἀπαιτοῦναι 20 λεπτά περίπου). Ἀνακινεῖται ἀπό καιροῦ σέ καιρό τό μεῖγμα μέ τή ράβδο γιά νά ἀερίζεται καλά ἡ μᾶζα καί νά μή συσσωματωθεῖ μετά τήν ξήρανση. Ἡ ράβδος τοποθετεῖται στό ἐσωτερικό τῆς κάψας.

6.7. Ἡ κάψα καί τό καπάκι τοποθετοῦνται γιά 1,30 ὥρα περίπου στό πυριαντήριο.

6.8. Ἐπανατοποθετεῖται τό καπάκι, μεταφέρεται ἡ κάψα στόν ξηραντήρα καί ἀφήνεται νά ψυχθεῖ μέχρι θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg

6.9. Ἀποκαλύπτεται ἡ κάψα καί θερμαίνεται, ὅπως καί τό καπάκι της ἐπί μία ὥρα στο πυριαντήριο.

6.10 Ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐργασία τοῦ σημείου 6.8.

6.11 Ἐπαναλαμβάνονται οἱ ἐργασίες πού περιγράφονται στά σημεῖα 6.9. καί 6.8. μέχρις ὅτου δύο διαδοχικές ζυγίσεις νά μή διαφέρουν περισσότερο ἀπό 0,8 mg ἤ ἡ μᾶζα αὐξηθεῖ. Στην τελευταία αὐτή περίπτωση χρησιμοποιεῖται στούς ὑπολογισμούς ἡ ζύγιση πού ἔδωσε τήν μικρότερη μᾶζα (σημεῖο 7.1). Ἔστω ὅτι τό τελικό αὐτό σημεῖο εἷναι Μ2 g.

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Ἡ περιεκτικότητα σέ ξηρά οὐσία, ἐκφρασμένη ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος, δίνεται ἀπό τόν τύπο:

M

-M

M

-M

× 100

ὅπου:

Μ0 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τῆς κάψας, τοῦ καπακιοῦ της καί τῆς ἄμμου μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.3.

Μ1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ καπακιοῦ, τῆς κάψας, τῆς ἄμμου καί τοῦ δείγματος μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.4.,

Μ2 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ καπακιοῦ, τῆς κάψας, τῆς ἄμμου καί τοῦ ξηρανθέντος δείγματος μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.11.

7.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο παραλλήλων προσδιορισμῶν, πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως μετά ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες, δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 0,2 g τῆς ξηρᾶς οὐσίας γιά 100 g προϊόντος.

8. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΟΛΙΚΟ ΣΤΕΡΕΟ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑ ΓΑΛΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΝΕΥ ΛΙΠΟΥΣ ΣΤΕΡΕΟ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑ ΓΑΛΑΤΟΣ ΣΤΟ ΓΑΛΑ

8.1. Ἡ περιεκτικότητα σέ ὁλικό στερεό ὑπόλειμμα γάλατος τῶν συμπυκνωμένων ζαχαρούχων γαλάτων δίνεται άπό:

- τήν περιεκτικότητα σέ ὁλική ξηρά οὐσία (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II).

- τήν περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 5, Παράρτημα II).

8.1. Ἡ περιεκτικότητα σέ ἄνευ λίπους στερεό ὑπόλειμμα γάλατος τῶν συμπυκνωμένων γαλάτων δίνεται ἀπό:

- τήν περιεκτικότητα σέ ὁλική ξηρά οὐσία (πού λαμβάνεται ἀπό τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- τήν περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 5, Παράρτημα II),

- τήν περιεκτικότητα σέ λιπαρά (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II).

8.3. Ἡ περιεκτικότητα σέ ἄνευ λίπους στερεό ὑπόλειμμα γάλατος τῶν συμπυκνωμένων μή ζαχαρούχων γαλάτων δίνεται ἀπό:

- τήν περιεκτικότητα σέ ὁλική ξηρά οὐσία (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 1, Παράρτημα II),

- τήν περιεκτικότητα σέ λιπαρά (πού λαμβάνεται μέ τή μέθοδο 3, Παράρτημα II).

ΜΕΘΟΔΟΣ 2: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ

(Πυριαντήριο στούς 102o C)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς ἀπώλειας μάζας κατά τήν ξήρανση τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λιπαρά,

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου,

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος ἀποβουτυρωμένου.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ὑγρασία: ἡ ἀπώλεια μάζας κατά τήν ξήρανση προσδιορισμένη μέ τήν καθοριζόμενη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ή ὑπολλειματική μᾶζα τοῦ δοκιμίου προσδιορίζεται μετά ξήρανση ὑπό ἀτμοσφαιρική πίεση σέ πυριαντήρια στούς 102 ± 1o C μέχρι λήψεως σταθερῆς μάζας. Ἡ ἀπώλεια τῆς μάζας ὑπολογίζεται ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος.

4. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

4.1. Ἀναλυτικός ζυγός

4.2. Κάψες, κατά προτίμηση ἀπό γυαλί, νικέλιο, ἀλουμίνιο ἤ ἀνοξείδωτο χάλυβα. Οἱ κάψες πρέπει νά εἶναι ἐφοδιασμένες μέ καπάκια πού νά προσαρμόζουν καλά, ἀλλά πού νά μποροῦν νά ἀφαιρεθοῦν εὔκολα. Οἱ κατάλληλες διαστάσεις εἶναι: διάμετρος 60 ἔως 80 mm, βάθος 25 mm περίπου.

4.3. Πυριαντήριο ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως, ἐξαεριζόμενο καλά καί ἐλεγχόμενο μέ θερμοστάτη, στόν ὁποῖο ἡ θερμοκρασία ρυθμίζεται στούς 102 ± 1o C. Ἡ θερμοκρασία πρέπει νά εἶναι ὁμοιόμορφη στό σύνολο τοῦ πυριαντηρίου.

4.4. Ξηραντήρας μέ silica gel τό ὁποῖο ἔχει ἐνεργοποιηθεῖ πρόσφατα ἤ ἄλλο ἰσοδύναμο ξηραντικό καί ἐφοδιασμένο μέ ὑγρομετρικό δείκτη.

5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

5.1. Ἀφαιρεῖται τό καπάκι ἀπό τήν κάψα (σημεῖο 4.2.) καί ἡ κάψα καί τό καπάκι τοποθετοῦνται μέσα στό πυριαντήριο (σημεῖο 4.3.) ἐπί 1 ὥρα περίπου.

5.2. Ἐπανατοποθετεῖται τό καπάκι, μεταφέρεται ἡ κάψα στόν ξηραντήρα (σημεῖο 4.4.) καί ἀφήνεται ἐκεῖ νά ψυχθεῖ μέχρι τή θερμοκρασία περιβάλλοντος. Ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg (Μ0).

5.3. Τοποθετοῦνται μέσα στήν κάψα 2 g περίπου δείγματος ξηροῦ γάλατος, τίθεται τό καπάκι στήν κάψα καί ἡ κάψα ζυγίζεται ἀμέσως μαζί μέ τό καπάκι μέ ἀκρίβεια 0,1 mg (Μ1).

5.4. Ἀφαιρεῖται τό καπάκι καί ή κάψα καί τό καπάκι τοποθετοῦνται έπί 2 ὧρες στό πυριαντήριο.

5.5. Ἐπανατοποθετεῖται τό καπάκι, μεταφέρεται ἡ κάψα σκεπασμένη στόν ξηραντήρα καί ἀφήνεται ἐκεῖ νά ψυχθεῖ μέχρι τή θερμοκρασία περιβάλλοντος. Ζυγίζεται γρήγορα μέ ἀκρίβεια 0,1 mg.

5.6. Ἀποκαλύπτεται ἡ κάψα καί θερμαίνεται, καθώς καί τό καπάκι της, ἐπί μία ὥρα στό πυριαντήριο.

5.7. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐργασία τοῦ σημείου 5.5.

5.8. Ἐπαναλαμβάνονται οἱ ἐργασίες τῶν σημείων 5.6. καί 5.5. μέχρις ὅτου οί διαδοχικές ζυγίσεις νά μή παρουσιάζουν διαφορά μεγαλύτερη ἀπό 0,5 mg ἤ ἡ μᾶζα αὐξηθεῖ. Στήν τελευταία αὐτή περίπτωση χρησιμοποιεῖται στούς ὑπολογισμούς ἡ ζύγιση πού ἔδειξε τή μικρότερη μᾶζα (σημεῖο 6.1.). Ἔστω ὅτι τό τελικό βάρος εἶναι Μ2 g.

6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

6.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Ἡ ἀπώλεια μάζας τοῦ δείγματος κατά τήν ξήρναση ὑπολογίζεται, ἐκφρασμένη ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας, μέ τόν τύπο:

M

-M

M

-M

× 100

ὅπου:

Μ0 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τῆς κάψας καί τοῦ καπακιοῦ της, μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 5.2,

Μ1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τῆς κάψας, τοῦ καπακιοῦ της καί τοῦ δείγματος, μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 5.3,

Μ2 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τῆς κάψας, τοῦ καπακιοῦ της καί τοῦ τελικοῦ δείγματος, μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 5.5.

6.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν, πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως ὁ ἕνας μετά τόν ἄλλο ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες, δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 0,1 g νεροῦ γιά 100 g προϊόντος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 3: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΛΙΠΑΡΑ (ΜΕΘΟΔΟΣ RÖSE-GOTTLIEB)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς περιεκτικότητας σέ λιπαρά τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λιπαρά ἤ γάλα συμπυκνωμένο πλούσιο σέ λίπος, μή ζαχαροῦχο,

- γάλα συμπυκνωμένο ἤ γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ἤ γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο,

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ἤ ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο μή ζαχαροῦχο,

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο, ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- ἀποβουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Περιεκτικότητα σέ λιπαρά τῶν συμπυκνωμένων γαλάτων: Ἡ περιεκτικότητα σέ λιπαρά πού προσδιορίζεται μέ τήν καθοριζόμενη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ἡ περιεκτικότητα σέ λιπαρά προσδιορίζεται μέ ἐκχύλιση τῆς λιπαρῆς ὕλης ἀπό ἕνα ἀμμωνιακό ἀλκοολικό διάλυμα τοῦ δείγματος μέ τή βοήθεια διαιθυλαιθέρα καί πετρελαϊκοῦ αἰθέρα, ἐξάτμιση τῶν διαλυτῶν καί ζύγιση τοῦ ὑπολείμματος, ὑπολογισμό ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος, σύμφωνα μέ τή μέθοδο Röse-Gottlieb.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

Ὅλα τά ἀντιδραστήρια πρέπει νά πληροῦν τίς προϋποθέσεις πού καθορίζονται στόν τυφλό προσδιορισμό (σημεῖο 6.1.). Ἐφ' ὅσον χρειάζεται τά ἀντιδραστήρια θά μποροῦν νά ἀποσταχθοῦν ἐκ νέου παρουσία 1g περίπου βουτύρου ἀνά 100 ml διαλύτη.

4.1. Ἀμμωνιακό διάλυμα, 25% περίπου (m/m) ΝΗ3 (πυκνότητα στούς 20o C, περίπου 0,91 mg/ml), ἤ πιό πυκνό διάλυμα γνωστῆς συγκεντρώσεως.

4.2. Αἰθανόλη, 96 ± 2% (V/V) ἤ, ἐφ' ὅσον δέν ὑπάρχει, αἰθανόλη μετουσιωμένη μέ μεθανόλη, αἰθυλομεθυλοκετόνη ἤ πετρελαϊκό αἰθέρα.

4.3. Διαιθυλαιθέρας, ἀπηλλαγμένος ὑπεροξειδίου.

Σημείωση 1:

Γιά νά ἐξασφαλισθεῖ ὅτι ὁ διαιθυλαιθέρας εἷναι άπηλλαγμένος ὑπεροξειδίων, προστίθενται σέ 10 ml αὐτοῦ περιεχόμενα σέ ἕνα μικρό δοκιμαστικό σωλήνα, μέ πῶμα, ἀπό γυαλί, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκπλυθεῖ προηγουμένως μέ λίγο διαιθυλαιθέρα, 1 ml διαλύματος 10% ἰωδιούχου καλίου, πού ἔχει παρασκευασθεῖ πρόσφατα. Ἀναδεύεται καί ἀφήνεται σέ ἠρεμία ἐπί 1 λεπτό. Δέν πρέπει νά παρουσιασθεῖ καμμιά κίτρινη χρώση στή μία ἤ τήν ἄλλη ἀπό τίς δύο στιβάδες.

Σημείωση 2:

Ὁ διαιθυλαιθέρας πρέπει νά διατηρεῖται ἀπηλλαγμένος ἀπό ὑπεροξείδια μέ τήν προσθήκη ἑνός βρεγμένου φύλλου ψευδαργύρου πού ἔχει βυθισθεῖ προηγουμένως γιά 1 λεπτό σέ ἔvα ἀραιό ὅξινο διάλυμα θειικού χαλκοῦ καί ἐκπλυθεῖ κατόπιν μέ νερό. Γιά 1 λίτρο διαιθυλαιθέρα, χρησιμοποιοῦνται περίπου 8000 mm2 φύλλα ψευδαργύρου κομμένου σέ ταινίες ἀρκετά μακρυές γιά νά φθάσουν μέχρι τά μισά τουλάχιστον τοῦ περιέκτη.

4.4. Πετρελαϊκός αἰθέρας, πού ἀποστάζει μεταξύ 30 καί 60o C.

4.5. Μεῖγμα διαλυτῶν, παρασκευασμένο λίγο πρίν τήν χρησιμοποίησή του, μέ ἀνάμιξη ἴσων ὅγκων διαιθυλαιθέρα (σημεῖο 4.3.) καί πετρελαϊκοῦ αἰθέρα (σημεῖο 4.4.). (Τό μεῖγμα αὐτό μπορεῖ νά ἀντικατασταθεῖ, ἐκεῖ ὑπου ὑποδεικνύεται ῆ χρησιμοποίησή του, ἀπό διαιθυλαιθέρα ἤ πετρελαϊκό αἰθέρα).

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός.

5.2. Κατάλληλοι σωλῆνες ἤ φιαλίδια ἐκχυλίσεως, ἐφοδιασμένα μέ ἐσμυρισμένα γυάλινα πώματα, ἤ ἄλλά συστήματα πωματισμοῦ πού δέν προσβάλλονται ἀπό τούς χρησιμοποιούμενους διαλύτες.

5.3. Φιαλίδια μέ ἐπίπεδο πυθμένα καί λεπτό τοίχωμα, χωρητικότητας 150 ἔως 250 ml.

5.4. Πυριαντήριο ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως, ἐξαεριζόμενο καλά, καί ἐλεγχόμενο μέ θερμοστάτη (θερμοκρασίας 102 ± 1o C).

5.5. Κόκκοι γιά τή διευκόλυνση τοῦ βρασμοῦ, ἀπηλλαγμένοι λίπους μή πορώδεις, μή εὔθρυπτοι, ὅπως π.χ. γυάλινες χάνδρες ἤ τεμάχια καρβιδίου τοῦ πυριτίου (ή χρησιμοποίηση τῶν κόκκων αυτῶν εἷναι προαιρετική. Βλέπε γιά τό θέμα αὐτό σημεῖο 6.2.1.).

5.6. Σιφώνιο πού νά ἀντιστοιχεῖ στούς σωλῆνες ἐκχυλίσεως.

5.7. Φυγόκεντρος.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

6.4. Τυφλός προσδιορισμός

Ταυτόχρονα μέ τόν προσδιορισμό τῶν λιπαρῶν τοῦ δείγματος πραγματοποιεῖται τυφλό πείραμα μέ 10 ml νερό χρησιμοποιώντας τόν ἴδιο τύπο συσκευῆς ἐκχυλίσεως, τά ἴδια ἀντιδραστήρια, στίς ἴδιες ἀναλογίες καί τόν ἴδιο τρόπο ἐργασίας μέ ἐκεῖνο πού περιγράφεται παρακάτω ἐκτός ἀπό τό σημεῖο 6.2.2. Ἐάν ἡ τιμή τοῦ τυφλοῦ προσδιορισμοῦ ὑπερβαίνει τά 0,5 mg πρέπει νά ἐλεγχθοῦν τά ἀντιδραστήρια καί τό ἤ τά μή καθαρά ἀντιδραστήρια νά καθαρισθοῦν ἤ ἀντικατασταθοῦν.

6.2. Προσδιορισμός

6.2.1. Τό φιαλίδιο (σημεῖο 5.3.) ξηραίνεται (ἐνδεχομένως ἀφοῦ ἔχουν τοποθετηθεῖ τά ὑλικά (σημεῖο 5.5.) πού διευκολύνουν ἕναν ἤπιο βρασμό κατά τήν διάρκεια τῆς ἐξατμίσεως τῶν διαλυτῶν), μέσα στό πυριαντήριο (σημεῖο 5.4.) γιά μισή ἕως μία ὥρα. Τό φιαλίδιο ἀφήνεται νά ψυχθεῖ μέχρι τή θερμοκρασία τῆς αἴθουσας τῶν ζυγῶν καί μετά τήν ψύξη ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg.

6.2.2. Ἀναδεύεται τό παρασκευασμένο δεῖγμα καί ζυγίζονται ἀμέσως μέ ἀκρίβεια 0,1 mg ἀπ' εὐθείας ἤ ἐκ διαφορᾶς, 4 ἕως 5 g συμπυκνωμένου μή ζαχαρούχου γάλατος ἤ 2 ἕως 2,5 g συμπυκνωμένου ζαχαρούχου γάλατος, μέσα στή συσκευή ἐκχυλίσεως (σημεῖο 5.2.). Προστίθεται νερό μέχρις ὄγκου 10,5 ml καί ἀναδεύεται ἤπια θερμαίνοντας ἐλαφρά (40 ἕως 50o C) μέχρι τήν πλήρη διασπορά τοῦ προϊόντος. Τό δεῖγμα πρέπει νά διασπείρεται πλήρως, ἐάν ὄχι ὁ προσδιορισμός ἐπαναλαμβάνεται.

6.2.3. Προστίθενται 1,5 ml ἀπό τό ἀμμωνιακό διάλυμα (25%) (σημεῖο 4.1.) ἤ ἀντίστοιχος ὄγκος πιό πυκνοῦ διαλύματος καί ἀναμειγνύεται καλά.

6.2.4. Προστίθενται 10 ml αἰθανόλης (σημεῖο 4.2.) καί τά υγρά ἀναμειγνύονται ἤπια ἀλλά πλήρως μέσα στή συσκευή ἡ ὁποία διατηρεῖται ἀνοικτή.

6.2.5. Προστίθενται 25 ml διαιθυλαιθέρα (σημεῖο 4.3.). Ἡ συσκευή ψύχεται, ἄν χρειάζεται, μέ τρεχούμενο νερό. Κλείνεται ἡ συσκευή, ἀναδεύεται ἔντονα καί μέ ἐπανειλημμένες ἀναστροφές ἐπί ἔνα λεπτό.

6.2.6. Ἀφαιρεῖται τό πῶμα μέ προσοχή καί προστίθενται 25 ml πετρελαϊκοῦ αἰθέρα (σημεῖο 4.4.), χρησιμοποιώντας τά πρῶτα χιλιοστόλιτρα γιά τήν ἔκπλυση τoῦ πώματος καί τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς καί ἀφήνοντας τά ὑγρά τῆς ἐκπλύσεως νά ρέουν μέσα στή συσκευή, kλείνεται ἡ συσκευή ἤ ἐπανατοποθετώντας τό πῶμα, καί ἀνακινεῖται καί ἀναστρέφεται ἐπανειλημμένα ἐπί 30 δευτερόλεπτα. Ἐάν δέν προβλέπεται φυγοκέντρηση κατά τήν ἐργασία πού περιγράφεται στό σημεῖο 6.2.7., δέν πρέπει νά ἀναδεύεται πολύ ἰσχυρά.

6.2.7 Ἡ συσκευή ἀφήνεται σέ ἠρεμία μέχρις ὅτου ἡ ὑπερκείμενη ὑγρή στιβάδα καταστεῖ διαυγής καί διαχωρισθεῖ σαφῶς ἀπό τήν ὑδατική φάση. Ὁ διαχωρισμός μπορεῖ ἐπίσης νά πραγματοποιηθεῖ καί μέ τή βοήθεια τῆς κατάλληλης φυγοκέντρου (σημεῖο 5.7.).

Παρατήρηση:

Ἐάν χρησιμοποιεῖται φυγόκεντρος πού ὁ κινητήρας της δέν εἶναι τριφασικός, μπορεῖ νά παραχθοῦν σπινθῆρες καί πρέπει ἑπομένως νά λαμβάνεται πρόνοια γιά τήν άποφυγή ἐκρήξεως ἤ πυρκαïᾶς ἐξ αἰτίας τῆς παρουσίας ἀτμῶν αἰθέρα (σέ περίπτωση θραύσεως ἑνός σωλήνα, γιά παράδειγμα).

6.2.8. Ἀφαιρεῖται τό πῶμα καί ἐκπλύνεται, καθώς ἐπίσης καί τό ἐσωτερικό τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς, μέ μερικά χιλιοστόλιτρα ἀπό τό μῖγμα τῶν διαλυτῶν (σημεῖο 4.5) ἀφήνοντας τά ὑγρά ἐκπλύσεως νά ρέουν μέσα στή συσκευή. Ἡ ὑπερκείμενη στιβάδα μεταγγίζεται μέ προσοχή, ὅσο πλησιέστερα γίνεται μέ ἁπλή μετάγγιση ἤ μέ τή βοήθεια σιφωνίου (σημεῖο 5.6) μέσα στό φιαλίδιο (σημεῖο 6.2.1.).

Παρατήρηση:

Ἐάν ἡ μετάγγιση δέν γίνει μέ τή βοήθεια σιφωνίου, μπορεῖ νά εἶναι ἀναγκαῖο νά προστεθεῖ λίγο νερό γιά νά ἀνυψωθεῖ ἡ διαχωριστική ἐπιφάνεια τῶν δύο στιβάδων καί νά διευκολυνθεῖ ἡ μετάγγιση.

6.2.9. Ἐκπλύνεται τό ἐσωτερικό καί τό ἐξωτερικό τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς ἤ τό ἄκρο καί τό κάτω μέρος τοῦ σιφωνίου μέ μερικά χιλιοστόλιτρα ἀπό τό μεῖγμα τῶν διαλυτῶν. Τά ὑγρά ἐκπλύσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ τῆς συσκευής ἀφήνονται νά ρεύσουν μέσα στό φιαλίδιο καί ἐκεῖνα τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ λαιμοῦ καί τοῦ σιφωνίου μέσα στή συσκευή ἐκχυλίσεως.

6.2.10. Πραγματοποιεῖται μία δεύτερη ἐκχύλιση ἐπαναλαμβάνοντας τίς ἐργασίες πού περιγράφονται στά σημεῖα 6.2.5 ἕως 6.2.9 συμπεριλαμβανομένου, ἀλλά χρησιμοποιώντας μόνον 15 ml διαιθυλαιθέρα καί 15 ml πετρελαϊκοῦ αἰθέρα.

6.2.11. Πραγματοποιεῖται μία τρίτη ἐκχύλιση κατά τόν τρόπο πού ὑποδεικνύεται στό σημεῖο 6.2.10, ἀλλά παραλείποντας τήν τελική ἔκπλυση (σημεῖο 6.2.9.).

Παρατήρηση:

Στήν περίπτωση τοῦ σuμπuκvωμέvou ἀποβουτυρωμένoυ γάλατος ζαχαρούχου και τοῦ σuμπuκvωμέvoυ ἀποβουτυρωμένoυ γάλατος ζαχαρούχου ἡ τρίτη ἐκχύλιση δέν εἶναι ἀναγκαία.

6.2.12. Ἀπομακρύνεται προσεκτικά μέ ἐξάτμιση ἤ ἀπόσταξη τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ διαλύτη (συμπεριλαμβανομένης καί τῆς αἰθανόλης). Ἐάν τό φιαλίδιο εἶναι μικρῆς χωρητικότητας, πρέπει νά ἀπομακρύνεται μικρή ποσότητα ἀπό τό διαλύτη κατά τόν τρόπο πού προαναφέρθηκε μετά ἀπό κάθε ἐκχύλιση.

6.2.13. Ὅταν δέν ἐναπομένει πλέον καμμιά ὀσμή διαλύτη θερμαίνεται τό φιαλίδιο, πλαγιασμένο, ἐπί μία ὥρα, στό πυριαντήριο.

6.2.14. Ἀποσύρεται τό φιαλίδιο ἀπό τό πυριαντήριο, ἀφήνεται νά ψυχθεῖ μέχρι τήv θερμοκρασία τῆς αἴθουσας τῶν ζυγῶν καί ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg.

6.2.15. Ἐπαναλαμβάνονται οἱ ἐργασίες τῶν σημείων 6.2.13. καί 6.2.14. θερμαίνοντας κατά περιόδους 30 ἕως 60 λεπτῶν μέχρις ὅτου δύο διαδοχικές ζυγίσεις νά μή παρουσιάζουν διαφορά μεγαλύτερη ἀπό 0,5 mg ἤ ἡ μᾶζα παρουσιάζει αὔξηση. Στήν τελευταία αὐτή περίπτωση, στούς λογαριασμούς χρησιμοποιεῖται (σημ 7.1.) ἡ χαμηλότερη τιμή. Ἔστω τό τελικό βάρος Μ1 g.

6.2.16. Προστίθενται 15 ἕως 25 ml πετρελαϊκοῦ αἰθέρα γιά νά ἐλεγχθεῖ ἐάν ἡ ἐκχυλισθεῖσα μᾶζα εἶναι πλήρως διαλυτή· θερμαίνεται ἐλαφρά καί ὁ διαλύτης ἀναδεύεται μέ κυκλικές κινήσεις μέχρις ὅτου διαλυθεῖ ὅλη ἡ λιπαρή ὕλη.

6.2.16.1. Ἐάν ἡ ἐκχυλισθεῖσα μᾶζα εἶναι πλήρως διαλυτή στόν πετρελαϊκό αἰθέρα, ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν εἶναι ἡ διαφορά μεταξύ τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.1 καί τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.15.

6.2.16.2 Ἐάν ὑπάρχουν ἀδιάλυτες ὗλες ἤ πάντοτε σέ περίπτωση ἀμφιβολίας, ἡ λιπαρή ὕλη πού περιέχεται στά φιαλίδια ἐκχυλίζεται πλήρως μέ ἐπανειλημμένες ἐκχυλίσεις μέ θερμό πετρελαϊκό αἰθέρα, ἀφήνοντας νά κατακάθεται ἡ μή διαλυμένη ὕλη πρίν ἀπό κάθε μετάγγιση. Ἐκπλύνιται τρεῖς φορές τό ἐξωτερικό τοῦ λαιμού τοῦ φιαλιδίου. Τό φιαλίδιο πλαγιασμένο θερμαίνεται ἐπί μία ὥρα στό πυριαντήριο καί ἀφήνεται νά ψυχθεῖ ὅπως ὑποδεικνύεται παραπάνω (σημεῖο 6.2.1) μέχρι τῆς θερμοκρασίας τῆς αἴθουσας τῶν ζυγῶν.

Ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg. Ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν εἶναι ἡ διαφορά μεταξύ τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.15 καί τῆς τελικῆς αὐτῆς ζυγίσεως.

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν πού ἐκχυλίζεται, ἐκφρασμένη σέ γραμμάρια, δίδεται ἀπό τόν τύπο:

(Μ1 - Μ2) - (Β1 - Β2)

καί ἡ περιεκτικότητα σέ λίπαρά τοῦ δείγματος, ἐπί τοῖς ἑκατό, ἀπό τόν τύπο:

M

-M

B

-B

× 100

ὅπου:

Μ1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Μ πού περιέχει τή λιπαρή ὕλη μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.15·

Μ2 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Μ μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.1, ἤ στήν περίπτωση πού ὑπάρχουν ἀδιάλυτες ὗλες ἤ σέ περίπτωση ἀμφιβολίας μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.16.2·

Β1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Β τοῦ τυφλοῦ προσδιορισμοῦ μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.15·

Β2 = μᾶζα σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Β, μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.1 ἤ, στήν περίπτωση παρουσίας ἀδιαλύτων ὑλῶν ἤ σέ περίπτωση ἀμφιβολίας μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.16.2·

S = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ χρησιμοποιουμένου δοκιμίου.

7.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως μετά ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 0,05 g λιπαρῶν γιά 100 g προϊόντος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 4: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΛΙΠΑΡΑ (ΜΕΘΟΔΟΣ RÖSΕ-GΟΤΤLIΕΒ)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς περιεκτικότητας σέ λιπαρά τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα σέ σκόνη, πλούσιο σέ λιπαρά, ἤ σκόνη γάλακτος πλούσιου σέ λιπαρά,

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου,

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη ἀποβουτυρωμένου γάλατος.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ἡ περιεκτικότητα σέ λιπαρά τῶν γαλάτων σέ σκόνη εἶναι ἡ περιεκτικότητα σέ λιπαρά πού προσδιορίζεται μέ τήν καθοριζόμενη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ἡ περιεκτικότητα σέ λιπαρά προσδιορίζεται μέ ἐκχύλιση τοῦ λίπους ἀπό ἀμμωνιακό ἀλκοολικό διάλυμα τοῦ δείγματος μέ τή βοήθεια διαιθυλαιθέρα καί πετρελαϊκοῦ αἰθέρα, ἐξάτμιση τῶν διαλυτῶν, ζύγιση τοῦ ὑπολείμματος καί ὑπολογισμοῦ ἐπί τοῖς ἑκατό τῆς μάζας τοῦ δείγματος, σύμφωνα μέ τήν ἀρχή τῆς μεθόδου Rose-Gottlieb.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

Ὅλα τά ἀντιδραστήρια πρέπει νά πληροῦν τίς προϋποθέσεις πού καθορίζονται στόν τυφλό προσδιορισμό (σημεῖο 6.1.). Ἐφ' ὅσον χρειάζεται τά ἀντιδραστήρια θά μποροῦν νά ἀποσταχθοῦν ἐκ νέου παρουσία 1g περίπου βουτύρου ἀνά 100 ml διαλύτη.

4.1. Ἀμμωνιακό διάλυμα, 25% περίπου (m/m) ΝΗ3 (πυκνότητα στούς 20 oC περίπου 0,91g/ml) ἤ πιό πυκνό διάλυμα γνωστῆς συγκεντρώσεως.

4.2. Αἰθανόλη, 96±2% (ν/ν) ἤ, ἐφ' ὅσον δέν ὑπάρχει αἰθανόλη μετουσιωμένη μέ μεθανόλη, αἰθυλομεθυλοκετόνη ἤ πετρελαϊκό αἰθέρα.

4.3. Διαιθυλαιθέρας, ἀπηλλαγμένος ὑπεροξειδίων.

Σημείωση 1:

Γιά νά ἐξασφαλισθεῖ ὅτι ό διαιθυλαιθέρας εἶναι ἀπηλλαγμένος ὑπεροξειδίων, προστίθενται σέ 10 ml αὐτοῦ περιεχόμενα σέ ἕνα μικρό δοκιμαστικό σωλήνα μέ πῶμα ἀπό γυαλί, ὁ ὁποῖος ἔχει έκπλυθεῖ προηγουμένως μέ λίγο διαιθυλαιθέρα, 1 ml διαλύματος 10% ἰωδιούχου καλίου, πού ἔχει παρασκευασθεῖ πρόσφατα. Ἀναδεύεται καί ἀφήνεται σέ ἡρεμία ἐπί 1 λεπτό. Δέν πρέπει νά παρουσιασθεῖ καμία κίτρινη χρώση στή μία ἤ τήν ἄλλη ἀπ' τίς δύο στιβάδες.

Σημείωση 2:

Ὁ διαιθυλαιθέρας πρέπει νά διατηρεῖται ἀπηλλαγμένος ἀπό ὑπεροξείδια μέ τήν προσθήκη ἑνός βρεγμένου φύλλου ψευδαργύρου πού ἔχει βυθιστεῖ προηγουμένως γιά 1 λεπτό σ' ἕνα ἀραιό ὄξινο διάλυμα θειïκοῦ χαλκοῦ καί ἐκπληθεῖ κατόπιν μέ νερό. Γιά 1 λίτρο διαιθυλαιθέρα, χρησιμοποιοῦνται περίπου 8000 mm2 φύλλου ψευδαργύρου κομμένου σέ ταινίες ἀρκετά μακρυές γιά νά φθάσουν μέχρι τά μισά τουλάχιστον τοῦ περιέκτη.

4.4. Πετρελαϊκός αἰθέρας, πού ἀποστάζει μεταξύ 30 καί 60 oC.

4.5. Μῖγμα διαλυτῶν, παρασκευασμένο λίγο πρίν τή χρησιμοποίησή του, μέ ἀνάμειξη ἴσων ὄγκων διαιθυλαιθέρα (σημεῖο 4.3.) καί πετρελαϊκοῦ αιθέρα (σημεῖο 4.4.) (Τό μῖγμα αὐτό μπορεῖ νά ἀντικατασταθεῖ, έκεῖ ὅπου ὑποδεικνύεται ἡ χρησιμοποίησή του, ἀπό διαιθυλαιθέρα ἤ πετρελαϊκό αἰθέρα).

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός

5.2. Κατάλληλοι σωλῆνες ἤ φιαλίδια ἐκχυλίσεως, ἐφοδιασμένα μέ ἐσμυρισμένα γυάλινα πώματα, ἤ ἄλλα συστήματα πωματισμοῦ πού δέν προσβάλλονται ἀπό τούς χρησιμοποιούμενους διαλύτες.

5.3. Φιαλίδια μέ ἐπίπεδο πυθμένα καί λεπτό τοίχωμα, χωρητικότητας 150 ἕως 250 ml.

5.4. Πυριαντήριο ἀτμοσφαιρικῆς πιέσεως, ἐξαεριζόμενο καλά, καί ἐλεγχόμενο μέ θερμοστάτη (θερμοκρασία 102 ± 1 oC).

5.5. Κόκκοι γιά τή διευκόλυνση τοῦ βρασμοῦ, ἀπηλλαγμένοι λίπους, μή πορώδεις, μή εὔθρυπτοι, ὅπως π.χ. γυάλινες χάνδρες ἤ τεμάχια καρβιδίου τοῦ πυριτίου (ἡ χρησιμοποίηση τῶν κόκκων αὐτῶν εἶναι προαιρετική. Βλέπε γιά τό θέμα αὐτό τό σημεῖο 6.2.1.).

5.6. Ύδατόλουτρο 60 ἕως 70 oC.

5.7. Σιφώνιο πού νά ἀντιστοιχεῖ στούς σωλῆνες ἐκχυλίσεως.

5.8. Φυγόκεντρος.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

6.1. Τυφλός προσδιορισμός

Ταυτόχρονα μέ τόν προσδιορισμό τῶν λιπαρῶν τοῦ δείγματος, πραγματοποιείται τυφλό πείραμα μέ 10 ml νερό χρησιμοποιώντας τόν ἴδιο τύπο συσκευῆς ἐκχυλίσεως, τά ἴδια ἀντιδραστήρια, στίς ἴδιες ἀναλογίες καί τόν ἴδιο τρόπο ἐργασίας μέ ἐκεῖνο πού περιγράφεται παραπάνω ἐκτός ἀπό τό σημεῖο 6.2.2. Ἐάν ἤ τιμή τοῦ τυφλοῦ προσδιορισμοῦ ὑπερβαίνει τά 0,5 mg, πρέπει νά ἐλεγχθοῦν τά ἀντιδραστήρια καί τό ἤ τά μή καθαρά ἀντιδραστήρια νά καθαρισθοῦν ἤ ἀντικατασταθοῦν.

6.2. Προσδιορισμός

6.2.1. Τό φιαλίδιο (σημεῖο 5.3.) ξηραίνεται (ἐνδεχομένως ἀφοῦ ἔχουν τοποθετηθεῖ τά ὑλικά (σημεῖο 5.5) πού διευκολύνουν ἕνα ἤπιο βρασμό κατά τή διάρκεια τῆς ἐξατμίσεως τῶν διαλυτῶν) μέσα στό πυριαντήριο (σημεῖο 5.4.) γιά μισή ἕως μία ὥρα. Τό φιαλἱδιο ἀφήνεται νά ψυχθεῖ μέχρι τή θερμοκρασία τῆς αἴθουσας τῶν ζυγῶν καί μετά τήν ψύξη ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg.

6.2.2. Μέσα στή συσκευή ἐκχυλίσεως (σημεῖο 5.2) ζυγίζονται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg, ἀπ᾽ εὐθείας ἤ ἐκ διαφορᾶς, περίπου 1g πλήρους γάλατος σέ σκόνη ἤ περίπου 1,5 g μερικῶς ἀποβουτυρωμένου γάλακτος σέ σκόνη ἤ ἀποβουτυρωμένου γάλατος σέ σκόνη. Προστίθενται 10 ml νερό καί ἀναδεύεται μέχρι τήν πλήρη διασπορά τῆς σκόνης γάλατος (γιά μερικά δείγματα μπορεῖ νά ἀπαιτηθεῖ θέρμανση).

6.2.3. Προστίθενται 1,5 ml ἀπό τό ἀμμωνιακό διάλυμα (25%) (σημεῖο 4.1.) ἤ ἀντίστοιχος ὄγκος πιό πυκνοῦ διαλύματος καί θερμαίνονται στό ὑδατόλουτρο (σημεῖο 5.6.) ἐπί 15 λεπτά στούς 60 ἕως 70 oC ἀναδεύοντας ἀπό καιροῦ, εἰς καιρό. Ψύχεται στή συνέχεια ἐπί παραδείγματι σέ ρεῦμα ὕδατος.

6.2.4. Προστίθενται 10 ml αἰθανόλης (σημεῖο 4.2) καί τά ὑγρά ἀναμιγνύονται ἤπια ἀλλά πλήρως μέσα στή συσκευή ἐκχυλίσεως ἡ ὁποία διατηρεῖται ἀνοικτή.

6.2.5. Προστίθενται 25 ml διαιθυλαιθέρα (σημεῖο 4.3). Ἡ συσκευή ψύχεται ἄν χρειαστεῖ, μέ τρεχούμενο νερό. Κλείνεται ἡ συσκευή, ἀναδεύεται ἔντονα καί μέ ἐπανειλημμένες ἀναστροφές ἐπί ἕα λεπτό.

6.2.6. Ἀφαιρεῖται τό πῶμα μέ προσοχή καί προστίθενται 25 ml πετρελαϊκοῦ αἰθέρα (σημεῖο 4.4), χρησιμοποιώντας τά πρῶτα χιλιοστόλιτρα γιά τήν ἔκπλυση τοῦ πώματος καί τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς καί ἀφήνοντας τά υγρά τῆς ἐκπλύσεως νά ρέουν μέσα στή συσκευή. Κλείνεται ἤ συσκευή ἐπανατοποθετώντας τό πῶμα, καί ἀνακινεῖται καί ἀναστρέφεται ἐπανειλημμένα ἐπί 30 δευτερόλεπτα. Ἐάν δέν προβλέπεται φυγοκέντρηση κατά τήν ἐργασία πού περιγράφεται στό σημεῖο 6.2.7. δέν πρέπει νά ἀναδεύεται πολύ ἰσχυρά.

6.2.7 Ἡ συσκευή ἀφήνεται σέ ἠρεμία μέχρις ὅτου ἡ ὑπερκείμενη ὑγρή στιβάδα καταστεῖ διαυγής καί διαχωρισθεῖ σαφῶς ἀπό τήν ὑδατική φάση. Ὁ διαχωρισμός μπορεῖ ἐπίσης νά πραγματοποιηθεῖ καί μέ τήν βοήθεια τῆς κατάλληλης φυγοκέντρου (σημεῖο 5.8.).

Παρατήρηση:

Ἐάν χρησιμοποιεῖται φυγόκεντρος πού ὁ κινητήρας της δέν εἶναι τριφασικός, μπορεῖ νά παραχθοῦν σπινθῆρες καί πρέπει ἑπομένως νά λαμβάνεται πρόνοια γιά τήν ἀποφυγή ἐκρήξεως ἤ πυρκαïᾶς ἐξ αἰτίας τῆς παρουσίας ἀτμῶν αἰθέρα (σέ περίπτωση θραύσεως ἑνός σωλήνα, γιά παράδειγμα).

6.2.8. Ἀφαιρεῖται τό πῶμα καί ἐκπλύνεται, καθώς ἐπίσης καί τό ἐσωτερικό τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς, μέ μερικά χιλιοστόλιτρα ἀπ᾽ τό μῖγμα τῶν διαλυτῶν (σημεῖο 4.5) ἀφήνοντας τά ὑγρά ἐκπλύσεως νά ρέουν μέσα στή συσκευή. Ἡ ὑπερκείμενη στιβάδα μεταγγίζεται μέ προσοχή, ὅσο πλησιέστερα γίνεται μέ ἀπλή μετάγγιση ἤ μέ τή βοήθεια σιφωνίου (σημεῖο 5.6) μέσα στό φιαλίδιο (σημεῖο 6.2.1).

Παρατήρηση:

Ἐάν ἡ μετάγγιση δέν γίνει μέ τή βοήθεια σιφωνίου, μπορεῖ νά εἶναι ἀναγκαῖο νά προστεθεῖ λίγο νερό γιά νά ἀνυψωθεῖ ἡ διαχωριστική ἐπιφάνεια τῶν δύο στιβάδων καί νά διευκολυνθεῖ ἡ μετάγγιση.

6.2.9. Ἐκπλύνεται τό ἐσωτερικό καί τό ἐξωτερικό τοῦ λαιμοῦ τῆς συσκευῆς ἤ τό ἄκρο καί τό κάτω μέρος τοῦ σιφωνίου μέ μερικά χιλιοστόλιτρα ἀπό τό μῖγμα τῶν διαλυτῶν. Τά ὑγρά ἐκπλύσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ τῆς συσκευῆς ἀφήνονται νά ρεύσουν μέσα στό φιαλίδιο καί ἐκεῖνα τοῦ ἐσωτερικοῦ τοῦ λαιμοῦ καί τοῦ σιφωνίου μέσα στή συσκευή ἐκχυλίσεως.

6.2.10. Πραγματοποιεῖται μία δεύτερη ἐκχύλιση ἐπαναλαμβάνοντας τίς ἐργασίες πού περιγράφονται στά σημεῖα 6.2.5 ἕως 6.2.9 συμπεριλαμβανομένου, ἀλλά χρησιμοποιώντας μόνο 15 ml διαιθυλαιθέρα καί 15 ml πετρελαϊκοῦ αἰθέρα.

6.2.11. Πραγματοποιεῖται μία τρίτη ἐκχύλιση κατά τόν τρόπο πού ὑποδεικνύεται στό σημεῖο 6.2.10, ἀλλά παραλείποντας τήν τελική ἔκπλυση (σημεῖο 6.2.9).

Παρατήρηση:

Στήν περίπτωση τῆς ἀποβουτυρωμένης σκόνης γάλατος ἡ τρίτη ἐκχύλιση δέν εἶναι ἀναγκαία.

6.2.12. Ἀπομακρύνεται προσεκτικά μέ ἐξάτμιση ἤ ἀπόσταξη τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ διαλύτη (συμπεριλαμβανομένης καί τῆς αἰθανόλης). Ἐάν τό φιαλίδιο εἶναι μικρῆς χωρητικότητας, πρέπει νά ἀπομακρύνεται μικρή ποσότητα ἀπό τό διαλύτη κατά τόν τρόπο πού προαναφέρθηκε μετά ἀπό κάθε ἐκχύλιση.

6.2.13. Ὅταν δέν ἐναπομένει πλέον καμμία ὀσμή διαλύτη θερμαίνεται τό φιαλίδιο, πλαγιασμένο, ἐπί μία ὥρα, στό πυριαντήριο.

6.2.14. Ἀποσύρεται τό φιαλίδιο ἀπ᾽ τό πυριαντήριο, ἀφήνεται νά ψυχθεῖ μέχρι τή θερμοκρασία τῆς αἶθουσας τῶν ζυγῶν ὅπως ὑποδεικνύεται ἀνωτέρω (σημεῖο 6.2.1.) καί ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg.

6.2.15. Ἐπαναλαμβάνονται οἱ ἐργασίες τῶν σημείων 6.2.13 καί 6.2.14 θερμαίνοντας κατά περιόδους 30 ἕως 60 λεπτῶν μέχρις ὅτου δύο διαδοχικές ζυγίσεις νά μή παρουσιάζουν διαφορά μεγαλύτερη ἀπό 0,5 mg. ἤ ἡ μάζα παρουσιάζει αὔξηση. Στήν τελευταία αὐτή περίπτωση, στούς λογαριασμούς χρησιμοποιεῖται (σημεῖο 7.1.) ή χαμηλότερη τιμή. Ἔστω τό τελικό βάρος Μ1 g.

6.2.16. Προστίθενται 15 ἕως 25 ml πετρελαϊκοῦ αιθέρα γιά νά ἐλεγχθεῖ ἐάν ή ἐκχυλισθεῖσα μᾶζα εἷναι πλήρως διαλυτή. Θερμαίνεται ἐλαφρά καί ὁ διαλύτης ἀναδεύεται μέ κυκλικές κινήσεις μέχρις ὅτου διαλυθεί ὅλη ή λιπαρή ὕλη.

6.2.16.1. Ἐάν ἡ ἐκχυλισθεῖσα μᾶζα εἷναι πλήρως διαλυτή στόν πετρελαϊκό αἰθέρα, ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν εἷναι ἡ διαφορά μεταξύ τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.1 καί τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.15.

6.2.16.2 Ἐάν ὑπάρχουν ἀδιάλυτες ὕλες ἤ πάντοτε σέ περίπτωση ἀμφισολίας, ἡ λιπαρή ὕλη πού περιέχεται στά φιαλίδια ἐκχυλίζεται πλήρως μέ ἐπανειλημμένες ἐκχυλίσεις μέ θερμό πετρελαϊκό αἰθέρα, ἀφήνοντας νά κατακάθεται ἡ μή διαλυμένη ὕλη πρίν ἀπό κάθε μετάγγιση. Ἐκπλύνιται τρεῖς φορές τό ἐξωτερικό τοῦ λαιμοῦ τοῦ φιαλιδίου. Τό φιαλίδιο πλαγιασμένο θερμαίνεται ἐπί μία ὥρα στό πυριαντήριο καί ἀφήνεται νά ψυχθεῖ ὅπως ὑποδεικνύεται παραπάνω (σημεῖο 6.2.1) μέχρι τῆς θερμοκρασίας τῆς αἴθουσας τῶν ζυγῶν. Ζυγίζεται μέ ἀκρίβεια 0,1 mg. Ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν εἶναι ἡ διαφορά μεταξύ τῆς ζυγίσεως τοῦ σημείου 6.2.15 καί τῆς τελικῆς αὐτῆς ζυγίσεως.

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Ἡ μᾶζα τῶν λιπαρῶν πού ἐκχυλίζεται, ἐκφρασμένη σέ γραμμάρια, δίνεται ἀπό τόν τύπο:

(Μ1 - Μ2) - (Β1 - Β2)

καί ἡ περιεκτικότητα σέ λίπος τοῦ δείγματος, ἐκφρασμένη ἐπί τοῖς ἑκατό, ἀπό τόν τύπο:

M

-M

B

-B

× 100

ὅπου:

Μ1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Μ πού περιέχει τή λιπαρή ὕλη μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.15

Μ2 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου Μ μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.1, ἤ στήν περίπτωση πού ὑπάρχουν ἀδιάλυτες ὕλες ἤ σέ περίπτωση ἀμφισολίας μετά τῆν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.16.2

B1 = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου β τοῦ τυφλοῦ προσδιορισμοῦ μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.15

B2 = μᾶζα σέ γραμμάρια, τοῦ φιαλιδίου β, μετά τήν ἐργασία τοῦ σημείου 6.2.1 ἤ, στήν περίπτωση παρουσίας ἀδιαλύτων ὑλῶν ἤ σέ περίπτωση ἀμφισολίας μετά τήν ἐργασία τοῦ σημεῖου 6.2.16.2

S = μᾶζα, σέ γραμμάρια, τοῦ χρησιμοποιουμένου δοκιμίου.

7.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτοχρόνως ἤ ἀμέσως μετά ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἲδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες δέν πρέπει νά υπερβαίνει τά 0,2 g λιπαρῶν γιά 100 g προϊόντος, μέ ἐξαίρεση τό ἀποβουτυρωμένο γάλα σέ σκόνη γιά τό ὁποῖο ἡ διαφορά δέν πρέπει νά ὑπερσαίνει τά 0,1 g λιπαρῶν γιά 100 g προϊόντος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 5: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΛΚΧΑΡΟΖΗ (ΠΟΛΩΣΙΜΕΤΡΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτἡ ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς περιεκτικότητας σέ σακχαρόζη τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο ἤ πλῆρες γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- γάλα μερικῶς ἀποσουτυρωμένο, συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο,

- ἀποσουτυρωμένο γάλα συμπυκνωμένο ζαχαροῦχο.

Τά δείγματα δέν πρέπει νά περιέχουν ἰμβερτοσάκχαρο.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη τῶν συμπυκνωμένων ζαχαρούχων γαλάτων εἶναι ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη πού προσδιορίζεται μέ τήν καθοριζόμενη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ἡ μέθοδος βασίζεται στήν άρχή τῆς ἀναστροφῆς τοῦ Clerget: Μία ἤπια κατεργασία μέ ἕνα ὀξύ ὑδρολύει τή σακχαρόζη πλήρως. Ἡ λακτόζη καί τά ἄλλα σάκχαρα πρακτικῶς δέν ὑδρολύονται. Ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη ὑπολογίζεται ἀπό τήν ἀλλαγή τῆς στροφικῆς ἱκανότητας τοῦ διαλύματος.

Παρασκευάζεται διαυγές διήθημα τοῦ δείγματος, χωρίς στροφική παρεμσολή τῆς λακτόζης, μέ κατεργασία τοῦ διαλύματος μέ ἀμμωνιακό διάλυμα, ἐξουδετέρωση καί διαύγαση μέ διαδοχικές προσθῆκες διαλυμάτων ὀξικοῦ ψευδαργύρου καί σιδηροκυανιούχου καλίου.

Σ' ἕνα μέρος τοῦ διηθήματος, ἡ σακχαρόζη ὑδρολύεται υπό καθορισμένες συνθῆκες.

Ἐκκινώντας ἀπ' τήν στροφική ικανότητα τοῦ διηθήματος πρίν καί μετά τήν ἀναστροφή, ὑπολογίζεται ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη μέ τή βοήθεια τύπων.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

4.1. Διάλυμα ὀξικοῦ ψευδαργύρου, 1 Μ: Διαλύονται 21,9 g κρυσταλλικοῦ ὀξικοῦ ψευδαργύρου, Ζη (C2H3O2)2.2H2O καί 3 ml glacial ὀξικοῦ ὀξέος σέ νερό καί συμπληρώνονται μέχρις ὄγκου 100 ml.

4.2. Διάλυμα σιδηροκυανιούχου καλίου, 0,25Μ: Διαλύονται 10,6 g σιδηροκυανιούχου καλίου, K4[Fe (CN)6].3H20 σέ νερό καί συμπληρώνονται μέχρι 100 ml.

4.3. Διάλυμα ὑδροχλωρίου 6,35±0,20 Μ (20 ἕως 22%) ἤ 5,0±0,2 Μ (16 ἕως 18%)

4.4. Ἀραιό ἀμμωνιακό διάλυμα 2,0±0,2 Μ (3,5%).

4.5. Ἀραιό διάλυμα ὀξικοῦ ὀξέος 2,0±0,2 Μ (12%).

4.6. Δείκτης κυανοῦν τῆς βρωμοθυμόλης, διάλυμα 1% (m/v) σέ αἰθανόλη.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός, εὐαισθησίας 10 mg.

5.2. Σωλήνας πολωσιμέτρου μήκους 2dm, ἐπακριβῶς ὑπολογισμένου.

5.3 Πολωσίμετρο ἤ σακχαρόμετρο:

α) Πολωσίμετρο μέ φῶς νατρίου ἤ πράσινου φωτός ὑδραργύρου (λυχνία ἀτμών ὑδραργύρου μέ πρῖσμα ἤ ὀθόνη Wratten, εἰδική, ἀριθ. 77 Α), πού ἐπιτρέπει ἀκρίβεια ἀναγνώσεως ἴση τουλάχιστον μέ 0,05 μοῖρες,

β) Σακχαρόμετρο μέ διεθνή κλίμακα, πού χρησιμοποιεῖ λευκό φῶς τό ὁποῖο διέρχεται διά φίλτρου ἀπό 15 mm διαλύματος 6% διχρωμικοῦ καλίου ἤ ἄλλως φῶς νατρίου καί πού ἐπιτρέπει ἀκρίσεια ἀναγνώσεως τουλάχιστον ἴση μέ 0,1 βαθμούς τῆς διεθνοῦς σακχαρομετρικῆς κλίμακας.

5.4. Ὑδατόλουτρο ρυθμισμένο στούς 60±1 oC.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

6.1. Ἔλεγχος τῆς μεθόδου

Πρός τό σκοπό τυποποιήσεως τῆς μεθόδου, τῶν ἀντιδραστηρίων καί τῶν συσκευών, πραγματοποιεῖται ἔλεγχος τῆς μεθόδου ὅπως περιγράφεται παρακάτω μέ διπλή ἀνάλυση ἑνός μίγματος 100 g γάλατος καί 18 g καθαρῆς σακχαρόζης ἤ 110 g ἀποβουτυρωμένου γάλατος καί 18 g σακχαρόζης καθαρῆς πού ἀντιστοιχεῖ σέ 40 g συμπυκνωμένου γάλατος περιέχοντος 45% σακχαρόζη. Ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη ὑπολογίζεται μέ τή βοήθεια τῶν τύπων πού ἀναφέρονται στό σημεῖο 7 χρησιμοποιώντας τόν τύπο 1, γιά Μ, F καί Ρ, τήν ποσότητα τοῦ ζυγισθέντος γάλατος καί τίς περιεκτικότητες σέ λιπαρά καί σέ πρωτεΐνες τοῦ γάλατος αὐτοῦ, καί στόν τύπο 2, γιά Μ, τήν τιμή τῶν 40 g. Ὁ μέσος ὅρος τῶν ευρισκομένων τιμῶν δέν πρέπει νά διαφέρει ἀπό τήν τιμή αὐτή (45%) περισσότερο ἀπό 0,2%.

6.2. Προσδιορισμός

6.2.1. Σέ γυάλινο ποτήρι ζέσεως 100 ml, ζυγίζονται ἐπακρισῶς μέ προσέγγιση 10 mg, 40 g περίπου δείγματος ἀναμεμιγμένου κατάλληλα. Προστίθενται 50 ml ζεστό νερό (80 ἕως 90 oC) καί ἀναμιγνύονται προσεκτικά.

6.2.2. Τό μῖγμα μεταφέρεται ποσοτικά σέ ὀγκομετρική φιάλη 200 ml ἐκπλύνεται τό ποτήρι ζέσεως μέ διαδοχικές ποσότητες νεροῦ 60 oC, μέχρις ὅτου ὁ ὁλικός ὄγκος γίνει 120 ἕως 150 ml. Τό ὅλο ἀναμιγνύεται καί ψύχεται μέχρι θερμοκρασίας περιβάλλοντος.

6.2.3. Προστίθενται 5 ml ἀραιό ἀμμωνιακό διάλυμα (σημεῖο 4.4.). Ἀναμιγνύεται ἐκ νέου καί ἀφήνεται σέ ἠρεμία ἐπί 15 λεπτά.

6.2.4. Τό ἀμμωνιακό διάλυμα ἐξουδετερώνεται προσθέτοντας ισοδύναμη ποσότητα τοῦ ἀραιοῦ διαλύματος ὀξικού ὀξέος (σημεῖο 4.5.). Ἡ ἀκρισής ποσότητα σέ ml προσδιορίζεται ἐκ τῶν προτέρων μέ τιτλοδότηση τοῦ ἀραιοῦ ἀμμωνιακοῦ διαλύματος χρησιμοποιώντας σάν δείκτη τό κυανοῦν τῆς βρωμοθυμόλης (σημεῖο 4.6). Ἀναμιγνύεται.

6.2.5. Προστίθενται, ἀνακατεύοντας ἤπια μέ περιστροφή τῆς κεκλιμένης φιάλης 12,5 ml διαλύματος ὀξικοῦ ψευδαργύρου (σημεῖο 4.1.).

6.2.6. Κατά τόν ἴδιο τρόπο ὅπως καί μέ τό διάλυμα τοῦ ὀξικοῦ ψευδαργύρου, προστίθενται 12,5 ml διαλύματος σιδηροκυανιούχου καλίου (σημεῖο 4.2.).

6.2.7. Τό περιεχόμενο τῆς φιάλης φέρεται στούς 20 oC, καί προστίθεται νερό (20 oC) μέχρι τή χαραγή τῶν 200 ml.

Παρατήρηση:

Μέχρι τό στάδιο αὐτό, ὅλες οἱ προσθῆκες νεροῦ ἤ ἀντιδραστηρίων θά πραγματοποιοῦνται κατά τρόπο ὥστε νά ἀποφεύγεται ἡ δημιουργία φυσαλίδων ἀέρα καί, γιά τόν ἴδιο αὐτό λόγο, ὅλες οί ἀναμίξεις θά γίνονται μέ περιστροφή τῆς φιάλης μᾶλλον παρά μέ βίαιη ἀνάδευση. Ἐάν διαπιστώνεται ἡ παρουσία φυσαλίδων ἀέρα πρίν νά συμπληρωθεῖ ὁ ὄγκος μέχρι τή χαραγή (200 ml) αὐτές μποροῦν νά ἐξαλειφθοῦν συνδέοντας τή φιάλη σέ μιά ἀντλία κενοῦ καί δίνοντάς της περιστροφική κίνηση.

6.2.8. Πωματίζεται ἡ φιάλη μέ ἕνα ξηρό πῶμα καί ἀνακατεύεται καλά μέ ισχυρή ἐκτίναξη.

6.2.9. Ἡ φιάλη ἀφήνεται σέ ἠρεμία ἐπί μερικά λεπτά, καί στή συνέχεια τό περιεχόμενο διηθεῖται ἀπό ξηρό διηθητικό χαρτί. Τά πρῶτα 25 ml τοῦ διηθήματος ἀπορρίπτονται.

6.2.10. Ἄμεση πολωσιμέτρηση: Προσδιορίζεται ή στροφική ἱκανότητα τοῦ διηθήματος στούς 20±1 oC.

6.2.11. Ἀναστροφή: Φέρονται μέ σιφώνιο, μέσα σέ ὀγκομετρική φιάλη τῶν 50 ml, 40 ml τοῦ διηθήματος πού λαμσάνεται κατά τόν τρόπο πού ὑποδεικνύεται παραπάνω.

Προστίθενται 6,0 ml ὑδροχλωρικοῦ ὀξέος 6,35 Μ ἤ 7,5 ml ὑδροχλωρικοῦ ὀξέος 5,00 Μ (σημεῖο 4.3.). Ἡ φιάλη τοποθετεῖται σέ ὑδατόλουτρο θερμοκρασίας 60 oC ἐπί 15 λεπτά, βυθισμένη στό νερό μέχρι τῆν ἀρχή τοῦ λαιμοῦ. Τό περιεχόμενο ἀναμιγνύεται μέ περιστροφή της φιάλης κατά τά 5 πρῶτα λεπτά κατά τή διάρκεια τῶν ὁποίων τό περιεχόμενο θά πρέπει νά φθάσει τή θερμοκρασία τοῦ λουτροῦ. Ψύχεται στούς 20 oC καί τό περιεχόμενο φέρεται μέχρι τῆς χαραγῆς μέ νερό 20 oC. Ἀναμιγνύεται καί ἀφήνεται σέ ἠρεμία ἐπί μία ὥρα στή θερμοκρασία αὐτή.

6.2.12. Πολωσιμέτρηση μετά τήν ἀναστροφή

Προσδιορίζεται ἡ στροφική ικανότητα τοῦ ἀναστραφέντος διαλύματος στούς 20±0,2 oC (ὅταν ἡ θερμοκρασία Τ τοῦ ὑγροῦ μέσα στό σωλῆνα πολωσιμετρήσεως διαφέρει περισσότερο ἀπό 0,2 oC κατά τή μέτρηση, πρέπει νά ἐπιφέρεται ἡ διόρθωση τῆς θερμοκρασίας πού υποδεικνύεται στό σημεῖο 7.2).

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Ἡ περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη ὑπολογίζεται μέ τή βοήθεια τῶν ἀκολούθων τύπων:

v =

M100 (1,08 F ± 1,55 P)

S =

×

×

%

S = περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη,

Μ = μᾶζα τοῦ ζυγισθέντος δείγματος ἐκφρασμένη σέ γραμμάρια,

F = ποσοστό λιπαρῶν τοῦ δείγματος,

Ρ = ποσοστό πρωτεϊνῶν (Ν Χ 6,38) τοῦ δείγματος,

V = ὄγκος σέ ml στόν ὁποῖο ἀραιώνεται τό δεῖγμα πρίν τη διήθηση,

ν = διόρθωση ἐκφραζόμενη σέ ml γιά τόν ὄγκο τοῦ ἰζήματος πού σχηματίζεται κατά τη διαύγαση,

D = ἄμεση πολωσιμετρική ἀνάγνωση (πολωσιμέτρηση πρίν την ἀναστροφή),

Ι = πολωσιμετρική ἀνάγνωση μετά τήν ἀναστροφή,

L = μῆκος σέ dm τοῦ σωλῆνα τοῦ πολωσιμέτρου,

Q = συντελεστής ἀναστροφῆς τοῦ ὁποίου οἱ τιμές ἀναφέρονται παρακάτω.

Παρατηρήσεις:

α) Ζυγίζοντας ἀκριβῶς 40 g συμπυκνωμένου γάλατος καί χρησιμοποιώντας πολωσίμετρο μέ φῶς νατρίου, μέ κλίμακα σέ μοῖρες καί σωλήνα πολωσιμέτρου μήκους 2dm στούς 20±1 oC, ή περιεκτικότητα σέ σακχαρόζη τῶν κανονικῶν συμπυκνωμένων γαλάτων (C = 9) μπορεί νά υπολογισθεῖ μέ τή βοήθεια τοῦ ἀκολούθου τύπου:

S = (D - 1,25 I) × (2,833 - 0,00612 F - 0,00878P)

β) Ἐάν ἡ πολωσιμέτρηση μετά τήν ἀναστροφή πραγματοποιεῖται σέ θερμοκρασία διάφορη τῶν 20 oC, τά ἀποτελέσματα πού λαμσάνονται πρέπει νά πολλαπλασιασθοῦν μέ τό:

[(1 + 0,0037 (T - 20)]

7.2 Τιμές τοῦ συντελεστῆ ἀναστροφῆς Q

Οἱ ἀκόλουθοι τύποι δίνουν ἀκρισεῖς τιμές τοῦ Q γιά διάφορες πηγές φωτός, μέ διορθώσεις, ὅταν χρειάζεται, γιά τή συγκέντρωση καί τή θερμοκρασία:

Φῶς νατρίου καί πολωσίμετρο μέ κλίμακα σέ μοῖρες:

Q = 0,8825 + 0,0006 (C - 9) - 0,0033 (T - 20)

Πράσινο φῶς ὑδραγύρου καί πολωσίμετρο μέ κλίμακα σέ μοῖρες:

Q = 1,0392 + 0,0007 (C - 9) - 0,0039 (T - 20)

Λευκό φῶς μέ ὀθόνη μέ διχρωμικό φίλτρο καί σακχαρόμετρο μέ διεθνή σακχαρομετρική κλίμακα: Q = 2,549 + 0,0017 (C - 9) - 0,0095 (T - 20)

Στούς προηγούμενους τύπους:

C = ποσοστό ὁλικῶν σακχάρων στό ἀναστραφέν διάλυμα, σύμφωνα μέ τό πολωσιμετρικό ἀποτέλεσμα,

Τ = θερμοκρασία τοῦ ἀναστραφέντος διαλύματος κατά τή διάρκεια τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς μετρήσεως στό πολωσίμετρο.

Παρατήρηση 1:

Τό ποσοστό τῶν ὁλικῶν σακχάρων C στό ἀναστραφέν διάλυμα μπορεῖ νά υπολογισθεῖ ἀπό τήν άμεση ἀνάγνωση καί τή διαφορά μετά τήν ἀναστροφή σύμφωνα μέ τή συνήθη μέθοδο, χρησιμοποιώντας τίς συνήθεις τιμές ειδικῆς στροφικῆς ικανότητας τῆς σακχαρόζης, τῆς λακτόζης καί τοῦ ἰμβερτοσακχάρου. Ἡ διόρθωση 0,0006 (C-9) κλπ., δέν εἶναι ἀκριβής παρά μόνο ὅταν τό C εἶναι ἴσο μέ 9 περίπου. Γιά κανονικό συμπυκνωμένο γάλα ἡ διόρθωση αὐτή μπορεῖ νά παραλειφθεῖ, ἀφοῦ τό C εἷναι γι' αὐτό κοντά στό 9.

Παρατήρηση 2:

Διαφορές θερμοκρασίας μέχρι 1 oC σέ σχέση μέ τούς 20 oC δέν ἐπηρεάζουν παρά ἐλάχιστα τήν ἄμεση ἀνάγνωση. Ἀντίθετα διαφορές μεγαλύτερες ἀπό 0,2 oC κατά τήν ἀνάγνωση μετά τήν ἀναστροφή ἀπαιτοῦν διόρθωση. Ἡ διόρθωση -0,0033 (Τ-20) κλπ. δέν εἷναι ἀκριβής παρά μόνο γιά θερμοκρασίες πού περιλαμβάνονται μεταξύ 18 καί 22 oC.

7.3 Ἐπαναληψιμότητα

Ή διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως ὁ ἕνας μετά ἀπό τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἲδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δείγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 0,3 g σακχαρόζης γιά 100 g συμπυκνωμένου γάλακτος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 6: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΕΝΩΣΕΙΣ ΑΥΤΟΥ

1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς περιεκτικότητας σέ γαλακτικό ὀξύ καί ἑνώσεις αὐτού τῶν γαλάτων πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λιπαρά ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λιπαρά,

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου,

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη ἀποβουτυρωμένου γάλατος.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Περιεκτικότητα σέ γαλακτικό ὀξύ καί ἑνώσεις αὐτοῦ τῶν γαλάτων σέ σκόνη: ἠ περιεκτικότητα σέ γαλακτικό ὀξύ καί ἑνώσεις αὐτοῦ προσδιοριζόμενη μέ τήν καθορισμένη μέθοδο.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Τά λιπαρά οἱ πρωτεΐνες καί ἡ λακτόζη ἀπομακρύνονται ταυτόχρονα ἀπό ἕνα διάλυμα τοῦ δείγματος μέ προσθήκη θειϊκοῦχαλκοῦ καί ὐδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου, στή συνέχεια μέ διήθηση.

Τό γαλακτικό ὀξύ καί οἱ ἑνώσεις του πού περιέχονται στό διήθημα μετατρέπονται σέ ἀκεταλδεΰδη μέ πυκνό θειϊκό ὀξύ παρουσία θειϊκοῦ χαλκοῦ (II).

Ἡ περιεκτικότητα σέ γαλακτικό ὀξύ προσδιορίζεται μέ χρωματομετρία χρησιμοποιώντας p-ὑδροξυδιφαινύλιο.

Ἡ περιεκτικότητα σέ γαλακτικό ὀξύ καί ἑνώσεις του ἐκφράζεται σέ mg γαλακτικοῦ ὀξέος ἀνά 100 g μή λιπαρῆς στερεᾶς οὐσίας.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

4.1. Διάλυμα θειϊκοῦ χαλκοῦ (II): Διαλύονται 250 g θειϊκοῦ χαλκοῦ (II) (CuSO4.5H2O) σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρι 1000 ml.

4.2. Ἐναιώρημα ὑδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου.

4.2.1. 300 g ὐδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου (Ca(OH)2] λειοτριβοῦνται μένερό μέσα σέ ἰγδίο χρησιμοποιώντας συνολικά 900ml. Τό ἐναιώρημα θά πρέπει νά ἔχει παρασκευασθεῖ πρόσφατα πρίν ἀπό τή χρησιμοποίησή του.

4.2.2. 300 g ὐδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου [Ca(OH)2] λειοτριβοῦνται μέ νερό σέ ἰγδίο, χρησιμοποιώντας συνολικά 1400 ml. Τό ἐναιώρημα πρέπει νά ἔχει παρασκευασθεῖ πρόσφατα πρίν τή χρησιμοποίησή του.

4.3. Διάλυμα θειϊκοῦ ὀξέος — θειϊκοῦ χαλκοῦ (II): Προστίθενται σέ 300 ml θειϊκοῦ ὀξέος 95,5 ἔως 97,0% (m/m) H2SO4, 0,5 ml τοῦ διαλύματος θειϊκοῦ χαλκοῦ (II) (σημεῖο 4.1).

4.4. Διάλυμα p — ὑδροξυδιφαινυλίου (C6H5C6H4OH): Σέ 5 ml ὑδατικοῦ διαλύματος ὑδροξειδίου τοῦ νατρίου πού περιέχει 5g NaOH ἀνά 100 ml, διαλύονται ὐπό ἀνάδευση καί ἐλαφρά θέρμανση 0,75 g p- ὑδροξυδιφαινυλίου. Ἀραιώνονται μέχρι 50 ml μέ νερό σέ μιά ὀγκομετρική φιάλη. Τό διάλυμα διατηρεῖται σέ ἕνα φιαλίδιο ἀπό καφέ γυαλί, προφυλαγμένο ἀπό τό φῶς καί σέ δροσερό μέρος. Τό διάλυμα δέν χρησιμοποιεῖται ἐάν ἀλλάξει τό χρῶμα του ἤ παρουσιασθεῖ κάποιο θόλωμα. Ἡ μεγίστη διάρκεια διατηρήσεως εἷναι 72 ὧρες.

4.5. Πρότυπο διάλυμα γαλακτικοῦ ὀξέος: Λίγο πρίν τή χρησιμοποίησή του, διαλύονται 0,1067g γαλακτικοῦ λιθίου (CH3 CHOHCOOLi) σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρι 1000 ml σέ ὀγκομετρική φιάλη. Ἕνα ml τοῦ διαλύματος αύτοῦ ἀντιστοιχεῖ σέ 0,1 mg γαλακτικοῦ ὀξέος.

4.6. Ἀνασυσταθέν πρότυπο γάλα: Ἀναλύονται προηγουμένως πολλά δείγματα γάλατος σέ σκόνη ὐψηλῆς ποιότητας. Γιά τήν παρασκευή τῆς καμπύλης ἀναφορᾶς, λαμβάνεται τό δεῖγμα τό όποῖο ἔχει τήν πιό μικρή περιεκτικότητα σέ γαλακτικό ὀξύ, ὄχι μεγαλύτερη ἀπό 30 mg γαλακτικοῦ ὀξέος ἀνά 100g μή λιπαρῆς στερεᾶς οὐσίας. Ἀκολουθεῖται ὁ τρόπος ἐργασίας πού περιγράφεται στό σημεῖο 6.2.1. καί 6.2.2. παρακάτω.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός.

5.2. Φασματοφωτόμετρο πού ἐπιτρέπει μετρήσεις σέ μῆκος κύματος 570 nm.

5.3. Ὑδατόλουτρο 30 ± 2o C.

5.4. Ἰγδίο καί ὕπερος.

5.5. Διηθητικό χαρτί (Schleicher καί Schull 595, Whatman 1 ἤ παρόμοια).

5.6. Δοκιμαστικοί σωλῆνες πυρέξ ἤ παρόμοιοι (διαστάσεις 25 × 150 mm).

Σημείωση:

Ὅλα τά γυάλινα σκεύη πρέπει νά εἶναι τελείως καθαρά καί νά χρησιμοποιοῦνται γι' αὐτό μόνο τόν προσδιορισμό. Πρίν τό πλύσιμο, τά γυάλινα σκεύη πού περιέχουν τό ἵζημα ἐκπλύνονται μέ πυκνό ὐδροχλωρικό ὀξύ.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

6.1. Τυφλός προσδιορισμός

Πραγματοποιεῖται τυφλός προσδιορισμός προσθέτοντας 30 ml νερό σέ βαθμονομημένο σωλῆνα 50 ml καί ἐνεργεῖται γιά τό φιαλίδιο αὐτό ὅ,τι περιγράφεται στά σημεῖα 6.2.4. ἕως καί τό 6.2.11. Ἐάν τά ἀποτελέσματα τοῦ τυφλοῦ προσδιορισμοῦ σέ σχέση μέ τό νερό ὐπερβαίνουν τό ἰσοδύναμο 20 mg γαλακτικοῦ ὀξέος γιά 100 g μή λιπαρῆς στερεᾶς οὐσίας, τά ἀντιδραστήρια πρέπει νά ἐλέγχονται καί τό (ἤ τά) άντιδραστήριο(α) πού δέν εἶναι καθαρό(α) πρέπει νά άντικαθίσταται(νται). Ὁ τυφλός προσδιορισμός πραγματοποιεῖται ταυτόχρονα μέ τά δείγματα.

6.2. Προσδιορισμός

Σημείωση: Ἀποφεύγεται ἠ μόλυνση μέ ἀκαθαρσίες, κυρίως μέ σίελο ἤ ἱδρώτα.

6.2.1. Προσδιορίζεται ἠ περιεκτικότητα σέ μή λιπαρές στερεές ὕλες (α) τοῦ δείγματος ἀφαιρώντας ἀπό τό 100 τήν περιεκτικότητα σέ λιπαρά (σύμφωνα μέ τή μέθοδο 4) καί τήν περιεκτικότητα σέ ὑγρασία (σύμφωνα μέ τή μέθοδο 2).

6.2.2. -10g

τοῦ δείγματος μέ ἀκρίβεια 0,1 g. Ἡ ποσότητα αὐτή τοῦ δείγματος προστίθεται σέ 100 ml νερό καί ἀναδεύεται προσεκτικά.

6.2.3. Φέρονται μέ σιφώνιο σέ βαθμονομημένο σωλήνα τῶν 50 ml, 5 ml ἀπό τό διάλυμα αὐτό καί ἀραιώνονται μέ νερό μέχρι 30 ml.

6.2.4. Προστίθενται ἀργά καί ὑπό ἀνάδευση 5 ml διαλύματος θειϊκοῦ χαλκοῦ (σημεῖο 4.1.) καί ἀφήνονται σέ ἠρεμία γιά 10 λεπτά.

6.2.5. Προστίθενται ἀργά καί ὑπό ἀνάδευση 5 ml ἐναιωρήματος ὑδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου (σημεῖο 4.2.1.) ἤ 10 ml ἐναιωρήματος ὑδροξειδίου τοῦ ἀσβεστίου (σημεῖο 4.2.2.).

6.2.6. Τό διάλυμα ἀραιώνεται στά 50 ml μέ νερό, ἀναδεύεται ἰσχυρά, ἀφήνεται νά ἠρεμήσει γιά 10 λεπτά καί διηθεῖται. Οἱ πρῶτες σταγόνες τοῦ διηθήματος ἀπορρίπτονται.

6.2.7. Φέρονται μέ σιφώνιο 1 ml τοῦ διηθήματος σέ ἕνα δοκιμαστικό σωλήνα (σημεῖο 5.6.).

6.2.8. Στό περιεχόμενο τοῦ σωλήνα προστίθενται, μέ προχοΐδα ἤ βαθμονομημένο σιφώνιο, 6 ml ἀπό τό διάλυμα θειϊκοῦ ὀξέος καί θειϊκοῦ χαλκοῦ (σημεῖο 4.3.). Ἀνακατεύονται.

6.2.9. Ὁ σωλήνας θερμαίνεται στό ζέον ὑδρόλουτρο ἐπί 5 λεπτά. Ψύχεται μέχρι θερμοκρασίας περισάλλοντος μέ τρεχούμενο νερό.

6.2.10. Προστίθενται 2 σταγόνες ἀντιδραστηρίου μέ Ρ-ὑδροξυ-φαινύλιο (σημεῖο 4.4.) καί ἀναδεύεται ἰσχυρά γιά νά διαμοιρασθεῖ ὁμοιόμορφα τό ἀντιδραστήριο σέ ὅλο τό ὑγρό. Βυθίζεται ὁ σωλῆνας στό ὑδατόλουτρο σέ θερμοκρασία 30±2 oC καί κρατεῖται ἐκεῖ ἐπί 15 λεπτά ἀναδεύοντας κάθε τόσο.

6.2.11. Βυθίζεται ὁ σωλήνας στό ζέον ὑδρόλουτρο ἐπί 90 δευτερόλεπτα. Ψύχεται μέχρι θερμοκρασίας περισάλλοντος μέ τρεχούμενο νερό.

6.2.12. Μετρεῖται ἡ ὀπτική πυκνότητα σέ σχέση μέ τό τυφλό πείραμα (σημεῖο 6.1.) μέσα στίς τρεῖς ὧρες, στό μῆκος κύματος πού ἀναφέρεται στό σημεῖο 5.2.

6.2.13. Ἐάν ἡ ὀπτική πυκνότητα ὑπερβαίνει ἐκείνη τοῦ ὑψηλοτέρου σημείου τῆς καμπύλης ἀναφορᾶς, ἡ δοκιμή ἐπαναλαμβάνεται χρησιμοποιώντας τήν πρέπουσα ἀραίωση τοῦ διηθήματος πού λαμσάνεται στό σημεῖο 6.2.6.

6.3. Χάραξη τῆς καμπύλης ἀναφορᾶς

6.3.1. Φέρονται μέ σιφώνιο 5 ml τοῦ άνασυσταθέντος γάλατος (σημεῖο 4.6.) σέ πέντε ὀγκομετρικούς κυλίνδρους τῶν 50 ml. Φέρονται μέ σιφώνιο στούς σωλῆνες αὐτούς 0, 1, 2, 3 καί 4 ml ἀντίστοιχα προτύπου διαλύματος (σημεῖο 4.5.), ἔτσι ὤστε νά ληφθεῖ μιά σειρά προτύπων πού νά ἀντιστοιχεῖ σέ 0, 20, 40, 60 καί 80 mg γαλακτικοῦ ὀξέος προστεθέντος ἀνά 100 g μή λιπαρῶν στερεῶν ὑλῶν σκόνης γάλατος.

6.3.2. Ἀραιώνονται μέχρι 30 ml περίπου μέ νερό καί ἐνεργεῖται ὅπως περιγράφεται στά σημεῖα 6.2.4. ἕως καί 6.2.11.

6.3.3. Μετροῦνται οἱ οπτικές πυκνότητες τῶν διαλυμάτων τῆς σειρᾶς ἀναφορᾶς (σημεῖο 6.3.1.) σέ σχέση μέ τό τυφλό πείραμα (σημεῖο 6.1.) σέ μῆκος κύματος πού ἀναφέρεται στό σημεῖο 5.2. Σημειώνονται οἱ ὀπτικές πυκνότητες σέ διάγραμμα ἔναντι τῶν ποσοτήτων γαλακτικοῦ ὀξέος πού ἀναφέρονται στό σημεῖο 6.3.1., δηλ. 0 mg, 20 mg, 40 mg, 60 mg, 80 mg, ἀνά 100 g μή λιπαρῆς στερεᾶς οὐσίας. Φέρεται ἡ πιό ἱκανοποιητική εὐθεῖα πού νά διέρχεται ἀπό τά σημεῖα καί κατασκευάζεται ἡ καμπύλη ἀναφορᾶς μεταφέροντας παράλληλα τή γραμμή αὐτή πρός τόν ἑαυτό της ἔτσι ὥστε νά διέρχεται ἀπό τήν ἀρχή τῶν ἀξόνων.

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Μετατρέπεται ἡ ὀπτική πυκνότητα πού μετρᾶται σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.2.12. ἤ 6.2.13. σέ mg γαλακτικοῦ ὀξέος ἀνά 100 g μή λιπαρῆς στερεᾶς οῦσίας τοῦ δείγματος βάσει τῆς καμπύλης ἀναφορᾶς. Τό ἀποτέλεσμα αὐτό πολλαπλασιάζεται ἐπί τόν συντελεστή ἀραιώσεως σέ περίπτωση πού τό διήθημα ἔχει ἀραιωθεῖ σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.2.13.

7.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως μετά ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες δέν πρέπει νά ὑπερσαίνει τά 8 mg γαλακτικοῦ ὀξέος γιά 100 g μή λιπαρῆς στερεᾶς όὐσίας γιά περιεκτικότητες πού φθάνουν τά 80 mg. Γιά πιό ὑψηλές τιμές, ἡ διαφορά αὐτή δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 10% τῆς πιό χαμηλῆς τιμῆς.

ΜΕΘΟΔΟΣ 7: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΜΟΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΦΩΣΦΑΤΑΣΗΣ (ΜΕΘΟΔΟΣ SANDERS ΚΑΙ SAGER, ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ μέθοδος αὐτή ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς δραστικότητας τῆς φωσφατάσης στά παρακάτω γάλατα:

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λίπος ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λίπος,

- γάλα σέ σκόνη, πλῆρες γάλα σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη ἀποβουτυρωμένου γάλατος.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ἡ δραστικότητα τῆς φωσφατάσης τοῦ γάλατος σέ σκόνη μετρεῖται ἀπό τήν ποσότητα τῆς ὑπάρχουσας ἀλκαλικῆς δραστικῆς φωσφατάσης. Ἐκφράζεται μέ τήν ποσότητα φαινόλης πού ἐλευθερώνεται σέ pg ἀνά ml ἀνασυσταθέντος γάλατος, προσδιορισμένη μέ τή μέθοδο πού περιγράφεται παρακάτω.

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ἡ δραστικότητα τῆς φωσφατάσης τοῦ γάλατος σέ σκόνη προσδιορίζεται ἀπό τήν ἰδιότητα τῆς φωσφατάσης νά ἐλευθερώνει τή φαινόλη τοῦ δινατρίου φαινυλοφωσφορικοῦ ἅλατος. Ἡ ποσότητα τῆς φαινόλης πού ἐλευθερώνεται ὑπό τίς καθορισμένες συνθῆκες προσδιορίζεται μέ φασματοφωτομετρική μέτρηση τῆς χρώσεως πού ἀναπτύσσεται μέ προσθήκη τοῦ ἀντιδραστηρίου Gibbs.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

4.1. Διάλυμα Α

Ρυθμιστικό διάλυμα βορικοῦ ὀξέος καί ὑδροξειδίου τοῦ βαρίου: pΗ 10,6±0,1 (20 oC).

Διαλύονται; 25,0 g ὑδοξειδίου τοῦ βαρίου [Ba (ΟΗ)2·8Η2O] σέ νερό καί ἀραιώνεται μέχρι 500 ml.

Διαλύονται: 11,0 g βορικοῦ ὀξέος (Η3ΒΟ3) σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρι 500 ml.

Τά δύο διαλύματα θερμαίνονται μέχρι θερμοκρασίας 50 oC καί ἀναμιγνύονται.

Τό μῖγμα ἀναδεύεται καί ψύχεται στη θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Ρυθμίζεται τό pΗ σέ 10,6±0,1 μέ τό διάλυμα ὑδροξειδίου τοῦ βαρίου καί διηθεῖται.

Τό διάλυμα διατηρεῖται σέ καλά κλεισμένο δοχεῖο.

Πρίν ἀπό τή χρησιμοποίηση τό ρυθμιστικό διάλυμα ἀραιώνεται μέ ἴση ποσότητα νεροῦ.

4.2. Διάλυμα Β

Ρυθμιστικό διάλυμα γιά τήν ἀνάπτυξη τοῦ χρώματος.

Διαλύονται 6 g μεταβορικοῦ νατρίου (ΝαΒO2) (ἤ 12,6 g τοῦ ΝαΒO2·4Η2O) καί 20 g χλωριούχου νατρίου (NaCI) σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρι 1000 ml.

4.3. ΟΔιάλυμα Γ

Ἐκχύλισμα σέ ρυθμιστικό διάλυμα

4.3.1. Διαλύονται 0,5 g δινατρίου φαινυλοφωσφορικοῦ ἄλατος (Να2C6Η5ΡO4.2Η2O) σέ 4,5 ml διαλύματος Β (σημεῖο 4.2.). Προστίθενται δύο σταγόνες διαλύματος Ε (σημεῖο 4.5.) καί ἀφήνονται σέ ἠρεμία ἐπί 30 λεπτά. Τό χρῶμα πού σχηματίζται έκχυλίζεται μέ 2,5 ml βουτυλικῆς ἀλκοόλης (σημεῖο 4.10.). Ἐάν εἶναι ἀναγκαῖο ἡ ἐκχύλιση τοῦ χρώματος ἐπαναλαμβάνεται. Μετά τόν διαχωρισμό, ή βουτυλική ἀλκοόλη ἀπορρίπεται. Τό διάλυμα αὐτό μπορεῖ νά διατηρηθεῖ γιά μερικές μέρες σέ ψυγεῖο. Τό χρῶμα ἀναπτύσσεται καί ἐκχυλίζεται μιά φορά ἀκόμη πρίν ἀπό τή χρήση.

4.3.2. Φέρεται μέ σιφώνιο 1 ml τοῦ διαλύματος αὐτοῦ σέ ὀγκομετρική φιάλη 100 ml καί προστίθεται μέχρι τή χαραγή διάλυμα Α. Τό ἐκχύλισμα σέ ρυθμιστικό διάλυμα παρασκευάζεται ἀμέσως πρίν ἀπό τή χρησιμοποίηση.

4.4. Διάλυμα Δ

Διάλυμα καθιζήσεως.

Διαλύονται 3,0 g θειϊκοῦ ψευδαργύρου (ZnSO4.7H2O) καί 0,6 g θειϊκοῦ χαλκοῦ II (CuSO4.5H2O) σέ νερό καί φέρεται μέχρις ὄγκου 100 ml.

4.5. Διάλυμα Ε

Ἀντιδραστήριο Gibbs.

Διαλύονται 0,040 g διβρωμο-2,6 κινονοχλωρο-1,4 ἰμιδίου (O.C6H2Br2.NC 1) σέ 10 ml αἰθανόλης 96%. Τό διάλυμα διατηρεῖται σέ φιαλίδιο ἀπό βαθύχρωμο γυαλί σέ ψυγεῖο. Τό ἀντιδραστήριο αὐτό ἀπορρίπτεται ὅταν ἀλλάξει χρῶμα.

4.6. Ρυμιστικό διάλυμα ἀραιώσεως τῆς χρώσεως

Ἀραιώνονται 10 ml τοῦ ρυθμιστικοῦ διαλύματος Β γιά τήν ἀνάπτυξη τοῦ χρώματος (σημεῖο 4.2.) μέ νερό καί συμπληρώνονται μέχρις ὄγκου 100 ml.

4.7. Διάλυμα θειϊκοῦ χαλκοῦ

Διαλύονται 0,05 g θειϊκοῦ χαλκοῦ (II) (CuSO4.5H2O) σέ νερό καί ἀυμπληρώνονται μέχρις ὄγκου 100 ml.

4.8. Πρότυπο διάλυμα φαινόλης

Διαλύονται 0,200±0,001 g καθαρῆς φαινόλης σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρις ὄγκου 100 ml σέ ὀγκομετρική φιάλη. Τό διάλυμα αὐτό μπορεῖ νά διατηρηθεῖ γιά μερικούς μῆνες σέ ψυγεῖο. Ἀραιώνονται 10 ml τοῦ διαλύματος αὐτοῦ μέχρι 100 ml μέ νερό. Τό ἀραιωμένο αὐτό διάλυμα περιέχει 200 μg φαινόλης ἀνά ml καί μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ γιά τήν παρασκευή πιό ἀραιῶν διαλυμάτων.

4.9. Νερό ἀπεσταγμένο, βρασμένο.

4.10. n-βουτυλική ἀλκοόλη.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός.

5.2. Ὑδατόλουτρο διατηρούμενο μέ θερμοστάτη στούς 37 ± 1 oC.

5.3. Φασματοφωτόμετρο πού ἐπιτρέπει τήν μέτρηση σέ μῆκος κύματος 610 nm.

5.4. Διηθητικό χαρτί (Schleicher καί Scuhull 597, Whatman 42 ἤ παρόμοια).

5.5. Ζέον ὑδατόλουτρο.

5.6. Φύλλο ἀλουμινίου.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Προφυλάξεις πού πρέπει νά λαμβάνονται:

1. Ἀποφεύγεται ή ἄμεση ἔκθεση στό ἡλιακό φῶς.

2. Καθαρίζονται τέλεια ὅλα τά γυάλινα σκεύη, τά πώματα καί τά σκεύη μεταγγίσεων. Συνίστᾶται νά ἐκπλύνονται καί νά βράζονται μέ νερό ἤ νά κατεργάζονται μέ ἀτμό.

3. Ἀποφεύγεται ἡ χρησιμοποίηση πλαστικῶν ὑλικῶν (π .χ. πώματα) πού θά μποροῦσαν νά περιέχουν φαινόλη.

4. Ἀποφεύγεται συστηματικά κάθε ἵχνος σιέλου, ἐπειδή περιέχει φωσφατάση.

6.1. Παρασκευή τοῦ δείγματος

6.1.1. Διαλύονται 10 g δείγματος, ζυγισμένα μέ ἀκρίβεια 0,1 g σέ 90 ml νερό. Ἡ θερμοκρασία διαλύσεως τῆς σκόνης δέν πρέπει ποτέ νά ὑπερβαίνει τούς 35 oC.

6.2. Προσδιορισμός

6.2.1. Φέονται σέ κάθε ἕνα ἀπό δύο δοκιμαστικούς σωλῆνες 1 ml ἀνασυσταθέντος γάλατος παρασκευασμένου σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.1.1.

6.2.2. Ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο σωλῆνες θερμαίνεται σέ ζέον νερό ἐπί 2 λεπτά. Καλύπτεται ὁ σωλήνας καί τό ὑδατόλουτρο (σημεῖο 5.5.) ἤ, γιά παράδειγμα, ἕνα ποτήρι ζέσεως, μέ ἕνα φύλλο ἀλουμινίου (σημεῖο 5.6.) γιά νά θερμανθεῖ ὁ σωλήνας ὁλοκληρωτικά. Ψύχεται σέ κρύο νερό μέχρι τῆς θερμοκρασίας περιβάλλοντος. Ό σωλήνας αὐτός θά χρησιμεύσει γιά τό τυφλό πείραμα. Ἀπό τό σημεῖο αὐτό, γιά τους δύο σωλῆνες ἐνεργοῦμε μέ ταυτόσημο τρόπο.

6.2.3. Προστίθενται 10 ml τοῦ διαλύματος Γ (σημεῖο 4.3.2.). Ἀναμιγνύονται καί οἱ σωλῆνες τοποθετοῦνται στό ὑδατόλουτρο σέ θερμοκρασία 37 oC (σημεῖο 5.2.).

6.2.4. Οἱ σωλῆνες παραμένουν στό ὑδατόλουτρο ἐπί 60 λεπτά ἀναδεύοντας ἀπό καιροῦ εἰς καιρό.

6.2.5. Οἱ σωλῆνες φέρονται ἀμέσως στό ζέον ύδατόλουτρο καί θερμαίνονται ἐπί δύο λεπτά, ψύχονται μέχρι θερμοκρασίας περιβάλλοντος σέ κρύο νερό.

6.2.6. Προστίθεται 1 ml διαλύματος Δ (σημεῖο 4.4.), ἀναμιγνύεται καί τό ὅλο διηθεῖται μέ ξηρό διηθητικό χαρτί. Τό πρῶτο μέρος τοῦ διηθήματος ἀπορρίπτετα μέχρι λήψεως ἐνός διαυγοῦς ὑγροῦ.

6.2.7. Φέρονται 5 ml ἀπό κάθε διήθημα σέ δοκιμαστικούς σωλῆνες, προστίθενται 5 ml διαλύματος Β (σημεῖο 4.2.) καί 0,1 ml διαλύματος Ε (σημεῖο 4.5.). Ἀναμιγνύονται.

6.2.8. Ἀφήνεται τό χρῶμα νά σταθεροποιηθεῖ σέ θερμοκρασία περιβάλλοντος καί μακρυά ἀπό τό ἡλιακό φῶς ἐπί 30 λεπτά.

6.2.9. Μετρᾶται ἡ ὀπτική πυκνότητα τοῦ διαλύματος τοῦ δείγματος σέ σχέση μέ τό τυφλό πείραμα στό μῆκος κύματος πού υποδεικνύεται στό σημεῖο 5.3.

6.2.10. Ὁ προσδιορισμός ἐπαναλαμβάνεται ἐάν ἡ ὀπτική πυκνότητα τοῦ διαλύματος ὑπερβαίνει ἐκείνη τοῦ προτύπου μέ 20 μg φαινόλης πού παρασκευάζεται σύμφωνα μέ τό σημεῖο 7.

Ἐάν ξεπεραστεῖ τό ὅριο αὐτό, ἀραιώνεται κατάλληλος ὅγκος τοῦ ἀνασυσταθέντος γάλατος, σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.1.1. μέ κατάλληλο ὅγκο τοῦ γάλατος αὐτοῦ πού ἔχει βρασθεῖ προσεκτικά, ὅπως ὑποδεικνύεται στό σημεῖο 6.2.2., γιά νά ἀδρανοποιηθεῖ ἡ παροὑσα φωσφατάση.

7. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΎΠΟΥ ΚΑΜΠΥΛΗΣ

7.1. Φέρονται μέ σιφώνιο σέ τέσσερις φιάλες τῶν 100 ml, 1,3,5 καί 10 ml τοῦ προτύπου διαλύματος ἀραιωμένου ὅπως στό σημεῖο 4.8. καί συμπληρώνονται μέχρι τή χαραγή μέ νερό. Τά διαλύματα αὐτά περιέχουν ἀντίστοιχα 2,6,10 καί 20 μg φαινόλης ἀνά ml.

7.2. Φέρεται μέ σιφώνιο 1 ml κάθε διαλύματος μάρτυρος (σημεῖο 7.1.) σέ δοκιμαστικούς σωλῆνες γιά νά ληφθεῖ μιά σειρά δειγμάτων πού νά περιέχουν 0 (τιμή μηδέν) 2,6,10 καί 20 μg φαινόλης. Τό μηδενικό λαμβάνεται μέ προσθήκη 1 ml νεροῦ.

7.3. Φέρονται διαδοχικά μέ σιφώνιο σέ κάθε δοκιμαστικό σωλήνα 1 ml τοῦ διαλύματος τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ (σημεῖο 4.7.) 5 ml χρωματισμένου ρυθμιστικοῦ διαλύματος (σημεῖο 4.6.) 3 ml νερό καί 0,1 ml τοῦ διαλύματος Ε (σημεῖο 4.5.). Ἀναμιγνύονται.

7.4. Οἱ δοκιμαστικοί σωλῆνες ἀφήνονται σέ ἠρεμία σέ θερμοκρασία περιβάλλοντος καί προφυλαγμένοι ἀπό τό ἄμεσο ἡλιακό φῶς ἐπί 30 λεπτά.

7.5. Μετρᾶται ἡ ὀπτική πυκνότητα τοῦ περιεχομένου τῶν σωλήνων σέ σχέση μέ τήν τιμή μηδέν, στό μῆκος κύματος πού ὑποδεικνύεται στό σημεῖο 5.3.

7.6. Χαράσσεται ἡ πρότυπος καμπύλη σημειώνοντας τίς τιμές τῶν ὀπτικῶν πυκνοτήτων ἔναντι τῶν ποσοτήτων φαινόλης σέ μg ὅπως αὐτές ὑποδεικνύονται στό σημεῖο 7.2.

8. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

8.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

8.1.1. Μετατρέπεται τό νούμερο πού λαμβάνεται στό σημεῖο 6.2.9. σέ μg φαινόλης, σύμφωνα μέ τήν πρότυπη καμπύλη.

8.1.2. Ἡ δραστικότητα τῆς φωσφατάσης ἐκφρασμένη σέ μg φαινόλης ἀνά ml ἀνασυσταθέντος γάλατος ὑπολογίζεται σύμφωνα μέ τὁν ἀκόλουθο τύπο:

Δραστικότητα τῆς φωσφατάσης = 2,4 × Ρ

ὅπου Ρ = ποσότητα φαινόλης σέ μg σύμφωνα μέ τό σημεῖο 8.1.1.

8.1.3. Ἐάν χρειάσθηκε ἀραίωση σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.2.10. τό λαμβανόμενο, αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται ἐπί τό συντελεστή ἀραιώσεως.

8.2. Ἐπαναληψιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως ό ἕνας μετά τόν ἄλλο, ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες, δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 2 μg ἐλευθερούμενης φαινόλης ἀνά ml ἀνασυσταθέντος γάλατος.

ΜΕΘΟΔΟΣ 8: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΦΩΣΦΑΤΑΣΗΣ(ΜΕΘΟΔΟΣ ASCHAFFENBURG ΚΑΙ ΜÜLLEN)

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Ἡ παροῦσα μέθοδος ἐπιτρέπει τόν προσδιορισμό τῆς δραστικότητας τῆς φωσφατάσης στά γάλατα πού ἀναφέρονται παρακάτω:

- γάλα σέ σκόνη πλούσιο σέ λίπος ἤ σκόνη γάλατος πλούσιου σέ λίπος,

- γάλα σέ σκόνη, γάλα πλῆρες σέ σκόνη, σκόνη γάλατος ἤ σκόνη πλήρους γάλατος,

- γάλα μερικῶς ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη ἤ σκόνη γάλατος μερικῶς ἀποβουτυρωμένου,

- γάλα ἀποβουτυρωμένο σέ σκόνη, ἤ σκόνη γάλατος ἀποβουτυρωμένου.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ

Ἡ δραστικότητα τῆς φωσφατάσης τοῦ ἀφυδατωμένου γάλατος μετρᾶται ἀπό την ποσότητα τῆς ἀλκαλικῆς δραστικῆς φωσφατάσης πού ὑπάρχει στό προϊόν. Ἐκφράζεται σέ ποσότητα ρ-νιτροφαινόλης πού ἐλευθερώνεται σέ μg ἀνά ml ἀνασυσταθέντος γάλατος προσδιοριζόμενη μέ τἡ μέθοδο πού περιγράφεται παρακάτω:

3. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Τό δεῖγμα ἀνασυσταθέντος γάλατος ἀραιώνεται σέ ρυθμιστικό φορέα καί παραμένει γιά 2 ὦρες σέ θερμοκρασία 37 oC. Ὀποιαδήποτε ποσότητα ἀλκαλικῆς φωσφατάσης πού ὑπάρχει στό δεῖγμα θά ἑλευθερώσει ὑπό τίς συνθῆκες αὑτές ρ-νιτροφαινόλη πού προέρχεται ἀπό δινάτριο ρ-νιτροφαινυλοφωσφορικό ἅλας. Ἡ έλευθερούμενη ρ-νιτροφαινόλη μετρᾶται μέ ἄμεση σύγκριση μέ χρωματιστά πρότυπα γυαλιά σέ ἀπλό χρωματόμετρο μέ ἀνακλώμενο φῶς.

4. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ

4.1. Ρυμιστικό διάλυμα ἀνθρακικοῦ νατρίου καί ὀξίνου ἀνθρακικοῦ νατρίου.

Διαλύονται 3,5% ἀνυδρου ἀνθρακικοῦ νατρίου καί 1,5 g ὀξίνου ἀνθρακικοῦ νατρίου σέ νερό καί ἀραιώνονται μέχρι 1000 ml σέ μιά ὀγκομετρική φιάλη.

4.2. Ρυθμιστικός φορέας.

Διαλύονται 1,5 g δινατρίου ρ-νιτροφαινυλοφωσφορικοῦ ἅλατος στό ρυθμιστικό διάλυμα ἀνθρακικοῦ καί ὀξίνου ἀνθρακικοῦ νατρίου (σημεῖο 4.1.) καί ἀραιώνονται μέχρι 1000 ml σέ μιά ὀγκομετρική φιάλη.

Τό διάλυμα αὐτό εἶναι σταθερό γιά ἕνα μήνα στό ψυγεῖο (≤4 oC), ἀλλά στά διαλύματα πού διατηροῦνται κατ' αὐτό τόν τρόπο πρέπει νά πραγματοποῖείται δοκιμή ἐλέγχου τοῦ χρώματος (σλέπε σημεῖο 6 παρατήρηση 3).

4.3. Διάλυμα καθιζήσεως.

4.3.1. Θειϊκός ψευδάργυρος.

Διαλύονται 30,0 g θειϊκοῦ ψευδαργύρου (ΖnSO4) σέ νερό καί φέρονται μέχρις ὄγκου 100 ml σέ μιά ὀγκομετρική φιάλη.

4.3.2. Διάλυμα σιδηροκυανιούχου καλίου.

Διαλύονται 17,2 g σιδηροκυανιούχου καλίου μέ τρία μόρια νεροῦ [Κ4 Fe (CN)6.3Η2O] σέ νερό καί φέρονται μέχρις ὄγκου 100 ml σέ μιά ὀγκομετρική φιάλη.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

5.1. Ἀναλυτικός ζυγός.

5.2. Ὑδατόλουτρο 37 ± 1o C, ἐλεγχόμενο μέ θερμοστάτη.

5.3. Συγκριτικό χρωματόμετρο μέ εἰδικό δίσκο πού περιέχει πρότυπα χρωματιστά γυαλιά βαθμολογημένα σέ μg ρ-νιτροφαινόλης ἀνά ml γάλατος καί δύο κυψελίδες τῶν 25 κάθε μία.

6. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Προφυλάξεις πού πρέπει νά λαμβάνονται:

1. Μετά τἡν χρησιμοποίηση, οἱ σωλῆνες ἀδειάζονται, ἐκπλύνονται μἑ νερό, ἐκπλύνονται μἑ ζεστό νερό στό ὀποῖο ἔχει προστεθεῖ ἀλκαλικό ἀπορρυπαντικό, ἐκπλύνονται προσεκτικά μἑ νερό ζεστό καί καθαρό, ἐκπλύνονται τελικά μἑ νερό. Πρίν ἀπό τή χρησιμοποίησή τους ξηραίνονται. Τά σιφώνια πρέπει νά ἐκπλύνονται ἐξαντλητικά μἐ καθαρό καί κρύο νερό τῆς βρύσης ἀμέσως μετά τή χρησιμοποίησή τους. Ἐκπλύνονται μέ νερό καί ξηραίνονται πρίν τή χρησιμοποίησή τους.

Τά πώματα τῶν δοκιμαστικῶν σωλήνων πρέπει νά ἐκπλύνονται προσεκτικά μέ ζεστό νερό βρύσης ἀμέσως μετά τήν χρησιμοποίησή τους. Βράζονται στή συνέχεια σέ νερό ἐπί 2 λεπτά.

3. Ὁ ρυθμιστικός φορέας (σημεῖο 4.2.) πρέπει νά παραμένει σταθερός γιά ἔνα τοὐλάχιστον μήνα στό ψυγεῖο σέ θερμοκρασία ≤ 4 oC. Κάθε ἀστάθεια ἐπισημαίνεται ἀπό τήν ἐμφάνιοη κιτρίνου χρώματος. Ἄν καί ἡ δοκιμή πραγματοποιεῖται πάντοτε σέ σχέση μέ ἕναν ἔλεγχο τοῦ βρασθέντος προϊόντος πού περιέχει τόν ἴδιο ρυθμιστικό φορέα (4.2.), συνιστᾶται νά μή χρησιμοποιεῖται ὁ φορέας αὐτός ὅταν τό χρῶμα δείχνει ὐπέρβαση 10 μg, πραγματοποιώντας τή μέτρηση σέ κυψελίδα 25 mm στό χρωματόμετρο καί χρησιμοποιώντας ἀποβταγμένο νερό στήν ἄλλη κυψελίδα τῶν 25 mm.

4. Χρησιμοποιεῖται ἕνα σιφώνιο ἀνά δεῖγμα καί ἀποφεύγεται ἡ μόλυνση ἀπό σίελο.

5. Σέ κάθε στιγμή πρέπει νά ἀποφεύγεται ἡ ἄμεση ἔκθεση στό ἡλιακό φῶς.

6.1. Παρασκευή τοῦ δείγματος

Διαλύονται 10 g σκόνης σέ 90 ml νερό. Ἡ θερμοκρασία διαλύσεως τῆς σκόνης δἑν πρέπει νά ὑπερσαίνει τούς 35 oC.

6.2. Προσδιορισμός

6.2.1. Φέρονται μέ σιφώνιο 15 ml ἀπό τόν ρυθμιστικό φορέα (4.2.) σέ ἕνα ξηρό καί καθαρό δοκιμαστικό σωλήνα κατόπιν 2 ml τοῦ δείγματος ἀνασυσταθέντος γάλατος (σημεῖο 6.1.) πού πρόκειται νά ἐξεταστεῖ. Κλείνεται ὁ σωλήνας μέ τή βοήθεια ἑνός πώματος, τό περιεχόμενο ἀναμιγνύεται ἀνατρέποντας τό σωλήνα καί τοποθετεῖται σέ ὑδατόλουτρο στούς 37o C (σημεῖο 5.2.).

6.2.2. Τοποθετεῖται ταυτόχρονα στό ὑδατόλουτρο ἔνας σωλήνας ἐλέγχου πού περιέχει 15 ml ρυθμιστικοῦ φορέα καί 2 ml δείγματος ἀνασυσταθέντος βρασθέντος γάλατος τοῦ ἰδίου τύπου μέ ἐκείνο τῆς δοκιμῆς,

6.2.3. Ἀπομακρύνονται οἱ δύο σωλῆνες ἀπό τό ὑδατόλουτρο μετά 2 ὦρες, προστίθενται 0,5 ml διαλύματος καθιζήσεως θειïκοῦ ψευδαργύρου (σημεῖο 4.3.1.) ἐπανατοποθετείται τό πῶμα, ἀναδεύεται ἰσχυρά καί ἀφήνεται σέ ἠρεμία ἐπί 3 λεπτά. Προστίθενται 0,5 ml διαλύματος σιδηροκυανιούχου καλίου (σημεῖο 4.3.2.). Ἀναμιγνύονται καλά καί τέλος διηθοῦνται μέ πτυχωτό ἠθμό (σημεῖο 5.4.). Τό διαυγές διήθημα συλλέγεται στον καθαρό δοκιμαστικό σωλήνα.

6.2.4. Τό διήθημα μεταφέρεται σέ κυψελίδα 25 mm καί συγκρίνεται μέ τό διήθημα τοῦ βρασθέντος δείγματος ἐλέγχου μέσα στό χρωματόμετρο χρησιμοποιώντας τόν εἰδικό δίσκο (σημεῖο 5.3.).

7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

7.1. Τρόπος ὑπολογισμοῦ

Τό ἀποτέλεσμα τῆς ἀμἑσου μετρήσεως πού λαμβάνεται σύμφωνα μέ τό σημεῖο 6.2.4. ἐκφράζεται σέ μg ρ-νιτροφαινόλης ἀνά ml δείγματος ἤ ἀνά ml δείγματος ἀνασυσταθέντος γάλατος.

7.2. Ἐναναληφιμότητα

Ἡ διαφορά μεταξύ τῶν ἀποτελεσμάτων δύο προσδιορισμῶν πού πραγματοποιοῦνται ταυτόχρονα ἤ ἀμέσως μετά ὁ ἔνας ἀπό τόν ἄλλο ἀπό τόν ἴδιο ἀναλυτή, στό ἴδιο δεῖγμα καί ὑπό τίς ἴδιες συνθῆκες δέν πρέπει νά ὑπερβαίνει τά 2 μg ρ-νιτροφαινόλης ἐλευθερουμένης ἀνά ml ἀνασυσταθέντος γάλατος.

--------------------------------------------------