KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
BOT
ippreżentati fis-16 ta’ Novembru 2011 (1)
Kawża C‑72/11
Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof
vs
Mohsen Afrasiabi,
Behzad Sahabi,
Heinz Ulrich Kessel
[talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Ġermanja)]
“Politika barranija u ta’ sigurtà komuni – Miżuri restrittivi meħuda kontra r-Repubblika Iżlamika tal-Iran sabiex tiġi evitata l-proliferazzjoni nukleari – Regolament (KE) Nru 423/2007 – Artikolu 7(3) u (4) – Kunsinna lil terzi ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ intiż għall-manifattura ta’ kisjiet ta’ komponenti ta’ missili nukleari għall-benefiċċju ta’ entità msemmija fl-Annessi IV u V tal-imsemmi regolament – Iffriżar ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi – Projbizzjoni ta’ ‘jintgħamlu disponibbli indirett [tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta]’ ta’ ‘riżorsi ekonomiċi’ – Projbizzjoni ta’ parteċipazzjoni ‘konxja’ u ‘intenzjonata’ f’attività li l-għan jew l-effett tagħha huwa li‘tiġi evitata’ l-imsemmija projbizzjoni”
1. Permezz ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, l-Oberlandesgericht Düsseldorf (il-Ġermanja) tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiċċara l-portata tal-miżuri restrittivi adottati mill-Unjoni Ewropea kontra r-Repubblika Iżlamika tal-Iran fl-Artikolu 7(3) u (4) tar-Regolament (KE) Nru 423/2007 (2).
2. Dawn il-miżuri jiffurmaw parti mill-kuntest ta’ ffriżar ta’ beni ekonomiċi u finanzjarji ta’ entitajiet li jikkontribwixxu għall-iżvilupp tal-programm nukleari u ballistiku Iranjan, bi ksur tat-Trattat dwar in-nonproliferazzjoni ta’ armi nukleari (3). Dawn jipprojbixxu lil kull ċittadin tal-Unjoni u lil kull persuna li tinsab fit-territorju ta’ din tal-aħħar li tqiegħed fondi jew riżorsi ekonomiċi għad-dispożizzjoni ta’ dawn l-entitajiet.
3. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kontroversja bejn il-Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof (il-Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-“Generalbundesanwalt”) u M. Afrasiabi, B. Sahabi u H.U. Kessel dwar il-kunsinna ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ għaċ-ċeramika intiż għall-manifattura ta’ kisjiet ta’ komponenti ta’ missili nukleari favur entità implikata f’attivitajiet ta’ proliferazzjoni. Il-Qorti tar-rinviju tistaqsi dwar kif jistgħu jiġu kklassifikati l-fatti fil-kawża prinċipali.
I – Il-kuntest internazzjonali u l-kuntest ġuridiku
4. Biex jinftiehem dan il-proċess u l-kuntest ġuridiku li jifforma parti minnu, għandu jsir riferiment għal fatt inkwetanti minn kwalunkwe perspettiva.
5. Fil-31 ta’ Jannar 2004, ix-xjenzat nukleari Pakistani Abdul Qadeer Khan ġie arrestat għar-rwol tiegħu fil-ħolqien, sa mis-sena 1987, ta’ netwerk internazzjonali ta’ traffikar ta’ apparat nukleari intiż li jassisti, fir-riċerka tiegħu, lil Stati li jaspiraw għall-arma nukleari, bħalma huma r-Repubblika Demokratika Popolari tal-Korea, ir-Repubblika Iżlamika tal-Iran jew il-Ġamaħirija Għarbija Libjana Popolari u Soċjalista. Għall-ewwel darba, l-istadji kollha li jwasslu għall-manifattura ta’ arma nukleari ħarbu mill-kontroll tal-komunità internazzjonali, jiġifieri n-netwerk ta’ fornitura, amministrat minn madwar tletin intermedjaru stabbiliti fl-Ewropa, fl-Asja u fl-Afrika, l-apparat u teknoloġiji akkwistati naqra naqra minn impriżi tal-punent, is-sostanzi bħall-uranju arrikkit, il-konoxxenza teknoloġika u l-kompetenza teknika.
6. Mix-xogħol ta’ riċerka, din il-kawża wriet id-dgħufija u l-inkapaċità tal-Istati li jidentifikaw u jwaqqfu, għal iktar minn sittax-il sena, kummerċ klandestin ta’ materjali u ta’ teknoloġiji nukleari. Barra minn hekk, hija tqajjem l-allarm fuq il-ħtieġa u l-urġenza tat-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-proliferazzjoni u fuq kollox li jsir adattament għall-isfidi l-ġodda ta’ siġurtà kontemporanji (4).
7. Fit-28 ta’ April 2004, il-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Uniti (iktar ’il quddiem il-“Kunsill tas-Sigurtà”) adotta r-Riżoluzzjoni 1540 (2004) li twaqqaf il-pedamenti tal-ġlieda internazzjonali kontra n-netwerks ta’ proliferazzjoni. Sussegwentement, fil-31 ta’ Lulju 2006, fil-kuntest tar-Riżoluzzjoni 1696 (2006), il-Kunsill tas-Sigurtà obbliga lir-Repubblika Iżlamika tal-Iran li tissospendi l-attivitajiet kollha tagħha marbuta mal-arrikiment u t-trattament mill-ġdid tal-uranju. Quddiem ksur persistenti tal-obbligi internazzjoni tagħha, il-Kunsill tas-Sigurtà adotta miżuri restrittivi kontra r-Repubblika Iżlamika tal-Iran fil-kuntest tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006), adottata fit-23 ta’ Diċembru 2006.
A – Ir-Riżoluzzjoni 1737 (2006) tal-Kunsill tas-Sigurtà
8. L-għan tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006) tal-Kunsill tas-Sigurtà huwa ċar. Dan huwa t-tfixkil tal-iżvilupp, mir-Repubblika Iżlamika tal-Iran, ta’ teknoloġiji sensittivi għas-sostenn tal-programmi nukleari tagħha.
9. Sabiex jintlaħaq dan il-għan, il-komunità internazzjonali impenjat ruħha li tieħu azzjoni fuq in-netwerk ta’ fornitura u fuq il-kompetenza teknika billi ħolqot embargo fuq il-beni u t-teknoloġiji proliferanti u billi pprojbixxiet kwanlunkwe assistenza teknika relatata mal-istallazzjoni ta’ dawn il-beni u dawn it-teknoloġiji.
10. Barra minn hekk, il-komunità internazzjonali impenjat ruħha li tieħu azzjoni fuq l-iffinanzjar ta’ attivitajiet ta’ proliferazzjoni billi ddgħajjef il-potenzjal ekonomiku ta’ entitajiet implikati fil-programm nukleari Iranjan. Skont il-paragrafu 12 tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006), l-Istati huma marbuta li jiffriżaw il-fondi, il-beni finanzjarji u r-riżorsi ekonomiċi ta’ dawn l-entitajiet. Barra minn hekk, dawn għandhom iwaqqfu liċ-ċittadini tagħhom u lill-persuni li jinsabu fit-territorju tagħhom milli jqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ dawn l-entitajiet fondi, beni finanzjarji jew riżorsi ekonomiċi jew milli jippermettu li dawn jintużaw favur tagħhom.
11. Fost l-entitajiet imsemmija mill-Kunsill tas-Sigurtà u l-Kumitat tas-Sanzjonijiet, fl-anness ta’ din ir-riżoluzzjoni, jissemma l-Grupp Industrijali Shahid Hemmat (SHIG).
B – Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
12. Ir-Riżoluzzjoni 1737 (2006) ġiet implementata permezz tal-Pożizzjoni Komuni 2007/140/PESK (5). Huwa abbażi ta’ din il-pożizzjoni komuni li l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta r-Regolament li daħal fis-seħħ fl-20 ta’ April 2007.
13. Skont l-Artikolu 1(d) tar-Regolament, il-kelma“‘teknoloġija’ jinkludi software”.
14. Skont l-Artikolu 1(i) tar-Regolament, “‘riżorsi ekonomiċi’ tfisser assi ta’ kull xorta, tanġibbli jew intanġibbli, mobbli jew immobbli, li mhumiex fondi iżda li jistgħu jintużaw għall-akkwist ta’ fondi, oġġetti jew servizzi”.
15. L-Artikolu 2(a) tar-Regolament jipprojbixxi l-bejgħ, il-forniment, it-trasferiment jew l-esportazzjoni, diretta jew indiretta, ta’ beni u ta’ teknoloġiji msemmija fl-Anness I tar-Regolament. Dawn huma beni u teknoloġiji ta’ “użu doppju” (ċivili u militari) li fosthom insibu l-fran ta’ induzzjoni li jistgħu joperaw f’temperaturi ta’ iktar minn 850°C (6).
16. L-Artikolu 3(1) u (2) tar-Regolament jissuġġetta għal awtorizzazzjoni preliminari l-bejgħ, il-forniment, it-trasferiment jew l-esportazzjoni, diretta jew indiretta, lejn l-Iran ta’ beni u teknoloġiji oħra li jistgħu jkunu proliferanti u li huma elenkati fl-Anness II tar-Regolament. Fost dawn il-beni, taħt in-numru ta’ riferiment II.A2.005, jissmmew il-“[f]ran għat-trattament tas-sħana b’atmosfera kkontrollata, kif ġej: Fran kapaċi joperaw f’temperaturi ta’ iktar minn 400 °C”.
17. Skont l-Artikolu 7(1) u (2) tar-Regolament, il-fondi u r-riżorsi ekonomiċi ta’ entitajiet li, b’mod partikolari, jipparteċipaw, huma direttament assoċjati ma’, jew jipprovdu appoġġ għal, attivitajiet nukleari għandhom jiġu ffriżati. Dawn l-entitajiet jissemmew fl-Annessi IV u V tar-Regolament.
18. L-Artikolu 7(3) tar-Regolament huwa abbozzat kif ġej:
“L-ebda fondi jew riżorsi ekonomiċi ma għandhom jintgħamlu disponibbli, direttament jew indirettament, lil jew għall-benefiċċju tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi, l-entitajiet jew il-korpi elenkati fl-Annessi IV u V.”
19. L-Artikolu 7(4) tar-Regolament jipprovdi kif ġej:
“Il-parteċipazzjoni, konxja u intenzjonata, f’attivitajiet li l-għan jew l-effett tagħhom hu, direttament jew indirettament, l-evażjoni tal-miżuri msemmija fil-paragrafi 1, 2 u 3 għandha tiġi pprojbita.”
20. Fl-aħħarnett, skont l-Artikolu 12(2) tar-Regolament “[i]l-projbizzjonijiet imniżżla fl-Artikoli 5(1)(ċ) u 7(3) ma għandhomx joħolqu responsabbiltà ta’ kwalunkwe tip minn naħa tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi jew entitajiet ikkonċernati jekk ma kinux jafu, u ma kellhom l-ebda kawża raġonevoli biex jissuspettaw, li l-azzjonijiet tagħhom jiksru dawn il-projbizzjonijiet.”
21. Fost l-entitajiet identifikati fl-Anness IV.A tar-Regolament, SHIG jissemma b’dan il-mod: “Informazzjoni oħra: (a) entità subordinata ta’ l-[Organizzazzjoni tal-Industriji Aerospazjali], (b) Involuta fil-programm tal-missili ballistiċi ta’ l-Iran.”
22. Permezz tar-Riżoluzzjoni 1929 (2010) tiegħu, il-Kunsill tas-Sigurtà wessa’ l-portata tal-miżuri restrittivi adottati permezz tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006) kontra r-Repubblika Iżlamika tal-Iran. Sabiex jikkonforma ruħu mal-obbligi internazzjonali tiegħu, fis-26 ta’ Lulju 2010, il-Kunsill abolixxa l-Pożijoni Komuni 2007/140. Dan abolixxa wkoll ir-Regolament u sostitwih bir-Regolament (UE) Nru 961/2010 (7).
C – Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
23. Skont l-Artikolu 34 tal-liġi fuq il-kummerċ estern (Außenwirtschaftsgesetz), ir-reati kontra atti tal-Unjoni bħal dawk tar-Regolament jagħtu lok għal sanzjonijiet kriminali, u b’mod partikolari, għal piena ta’ ċaħda ta’ libertà.
II – Il-kawża prinċipali
24. Fl-2004, M. Afrasiabi, direttur ta’ Emen Survey Engineering Co. Teheran (iktar ’il quddiem “Emen Survey”), impriża Iranjana, kien inkarigat mid-direttur ta’ ċentru sigriet ta’ riċerka għall-produzzjoni ta’ missili, sabiex jakkwista forn ta’ tibdil fi ħġieġ għaċ-ċeramika għan-non ta’ SHIG. Permezz tal-intervent ta’ B. Sahabi, M. Afrasiabi daħal f’kuntatt ma’ FCT-Systeme GmbH (iktar ’il quddiem “FCT”), impriża ta’ produzzjoni Ġermaniża, u, b’mod partikolari, ma’ H.U. Kessel li miegħu kkonkluda kuntratt ta’ kunsinna.
25. Fl-20 ta’ Lulju 2006, dan tal-aħħar talab lill-Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle (l-Uffiċċju Federali Ġermaniż tal-Ekonomija u tal-Kontroll tal-Esportazzjonijiet, iktar ’il quddiem il-“BAFA”) sabiex joħroġ awtorizzazzjoni ta’ esportazzjoni għall-kunsinna ta’ dan il-forn lil Emen Survey filwaqt li naqas li jirrileva li din l-impriża kienet bi ħsiebha timmanifatura bl-użu tas-sħana komponenti ta’ missili nukleari intiżi biex jintużaw finalment minn persuna għall-programm ta’ missili Iranjan. Fis-16 ta’ Jannar 2007, il-BAFA adotta deċiżjoni li kienet tipprovdi li l-esportazzjoni tal-forn ma kinitx suġġetta għal awtorizzazzjoni.
26. Permezz tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament fl-20 ta’ April 2007, SHIG ġie elenkat fost l-entitajiet imsemmija fl-Annessi IV u V ta’ dan ir-Regolament. Bl-istess mod, il-forn ta’ tibdil fi ħġieġ ġie inkluż fost il-beni u t-tekonoloġiji imsemmija fl-Anness II tar-Regolament li l-esportazzjoni tagħhom hija suġġetta għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjoni preliminari. Għaldaqstant, il-BAFA rrevoka d-deċiżjoni tiegħu.
27. Fl-20 ta’ Lulju 2007, H.U. Kessel ikkunsinna l-forn ta’ tibdil fi ħġieġ lil Emen Survey u fix-xahar ta’ Marzu 2008, huwa bagħat żewġ tekniċi f’Teheran (l-Iran) sabiex jipproċedu bl-istallazzjoni ta’ dan il-forn. Madankollu, dawn tal-aħħar ma installawx is-softwer neċessarju għall-użu tal-imsemmi forn, peress li dan tal-aħħar kien liberament disponibbli fl-Iran. Emen Survey xtrat il-forn ta’ tibdil fi ħġieġ għan-nom tagħha sabiex tipproduċi kisjiet ta’ komponenti ta’ missili għall-benefiċċju ta’ SHIG.
28. Fit-13 ta’ Marzu 2008, il-BAFA informa lil H.U. Kessel li Emen Survey kienet issuspettata b’xiri għan-nom tal-industrija ta’ missili Iranjana. Għalhekk, H.U. Kessel irrinunċja milli jrendi l-forn fi stat li jaħdem. Minħabba f’hekk, il-produzzjoni ma setgħetx tibda.
III – Id-domandi preliminari
29. Il-qorti tar-rinviju għandha quddiemha dubji dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 7(3) u (4) tar-Regolament.
30. L-ewwel nett, għalkemm il-qorti tar-rinviju tikkonstata li ma ssib l-ebda oġġezzjoni li tammetti li t-tekonoloġija li tat lok għall-forn ta’ tibdil fi ħġieġ tikkonstitwixxi riżors ekonomiku fis-sens tal-Artikolu 1(i) tar-Regolament, din tistaqsi jekk, minkejja l-interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “tqegħid għad-dispożizzjoni” żviluppat mill-Qorti tal-Ġustizzja, huwiex possibbli li jiġi aċċettat li din ir-riżorsa titqiegħed għad-dispożizzjoni, skont l-Artikolu 7(3) tar-Regolament, ta’ entità msemmija fl-Anness IV ta’ dan ir-Regolament meta, minn naħa, l-ebda att materjali ma ta lil din l-entità setgħa li tiddisponi minnu effettivament, minn tal-inqas mill-valur intanġibbli tal-imsemmi riżors, u, min-naħa l-oħra, tali riżorsa tibqa’ fil-pussess ta’ terz, fil-każ preżenti Emen Survey, li trid timmanifattura, b’din ir-riżorsa, beni oħra li mbagħad jingħataw lill-imsemmija entità.
31. It-tieni nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-att inkwistjoni huwiex evitar tal-projbizzjoni msemmija fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament, li huwa kundannabbli mill-perspettiva tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament. F’dan ir-rigward, hija tistaqsi dwar il-portata tal-kunċett ta’ evitar, u b’mod partikolari fuq l-elementi kostituttivi tiegħu.
32. Sabiex tneħħi dawn id-dubji, l-Oberlandesgericht Düsseldorf iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Huwa neċessarju, sabiex ikun hemm tqegħid għad-dispożizzjoni fis-sens tal-Artikolu 7(3) tar-Regolament […], li r-riżors ekonomiku jkun jista’ jintuża immedjatament mill-persuna/entità inkluża fil-lista sabiex tikseb fondi jew servizzi? Jew inkella l-Artikolu 7(3) tar-Regolament […] għandu jiġi applikat fis-sens li l-projbizzjoni tat-tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta tinkludi l-provvista u l-installazzjonijiet ta’ riżors ekonomiku funzjonali iżda li ma huwiex lest għall-użu (fil-każ inkwistjoni forn vojt) lil terz fl-Iran, li permezz tiegħu, dan tal-aħħar beħsiebu jimmanifattura, sussegwentement, prodotti għall-persuna ġuridika, entità jew korp iċċitat fl-Annessi IV u V tar-Regolament?
2) a) L-Artikolu 7(4) tar-Regolament […] għandu jiġi interpretat fis-sens li jista’ biss ikun hemm ksur meta l-persuna li twettaq il-ksur tadatta formalment l-aġir tagħha - minkejja li superfiċjalment biss - għall-projbizzjonijiet li jirriżultaw mill-Artikolu 7(1) sa (3) tar-Regolament […], b’mod li tali aġir ma jaqax iktar taħt ir-regoli ta’ projbizzjoni, anki jekk tiġi applikata l-iktar interpretazzjoni wiesgħa? L-elementi li jikkostitwixxu l-projbizzjoni tal-ksur u l-projbizzjoni tat-tqegħid għad-dispożizzjoni jeskludu lil xulxin reċiprokament? Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv, aġir li (għad) ma huwiex kopert mill-projbizzjoni tat-tqegħid għad-dispożizzjoni (indiretta) jista’ madankollu jikkostitwixxi ksur fis-sens tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament […] ?
b) Jew inkella l-Artikolu 7(4) tar-Regolament […] jikkostitwixxi klawżola ġenerali li tinkludi kull azzjoni li tista’ definittivament twassal sabiex tqiegħed għad-dispożizzjoni riżors ekonomiku ta’ persuna jew entità inkluża fil-lista?
3) a) Il-kundizzjoni suġġettiva “konxja u intenzjonata” imsemmija fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament […] teħtieġ, minn naħa, tagħrif attwali tal-ksur tal-projbizzjoni tat-tqegħid għad-dispożizzjoni miksub jew intenzjonat u, barra minn hekk, element addizzjonali volontarju, minn tal-inqas fis-sens li l-persuna li twettaq il-ksur tapprova fi kwalunkwe każ il-possibbiltà ta’ ksur tal-projbizzjoni? Jew inkella l-persuna tkun trid twettaq tali ksur, u għalhekk taġixxi intenzjonalment?
b) Jew huwa neċessarju li l-ksur ikun sar intenzjonalment, peress li jkun għalhekk suffiċjenti li l-persuna li twettaq il-ksur tikkunsidra li hemm possibbiltà ta’ ksur u tapprova tali possibbiltà?”
33. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet mill-partijiet fil-kawża prinċipali, kif ukoll mir-Repubblika Franċiża, mir-Repubblika Taljana u mill-Kummissjoni Ewropea.
IV – L-eżami tad-domandi preliminari
34. Jiena naħseb li huwa indispensabbli li d-domandi magħmula jiġu fformulati mill-ġdid peress li l-qari tiegħi tal-Artikolu 7 tar-Regolament huwa ferm differenti minn dak magħmul mill-qorti tar-rinviju u mill-partijiet li ppreżentaw osservazzjonijiet.
35. Fil-fatt, mill-qari tiegħi ta’ din id-dispożizzjoni, jidher li din għandha żewġ partijiet differenti.
36. Fl-ewwel parti ta’ dan l-Artikolu 7, magħmula mis-subparagrafi (1) sa (3) tiegħu, ir-Regolament jiddefinixxi dak li huwa pprojbit. Fil-każ preżenti, ir-Regolament jipprojbixxi li l-entitajiet elenkati fl-Annessi IV u V tiegħu jkollhom fondi jew riżorsi ekonomiċi. Għal dan il-għan, minn naħa, fis-subparagrafi (1) u (2) imsemmija, dan jordna l-iffriżar ta’ beni eżistenti, u, min-naħa l-oħra, fis-subparagrafu (3) msemmi, dan jipprojbixxi lil kwalunkwe individwu li, fil-futur, iqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ dawn l-entitajiet fondi jew riżorsi ekonomiċi.
37. Fit-tieni parti ta’ dan l-imsemmi Artikolu 7, magħmula mis-subparagrafu (4), ir-Regolament jinkrimina l-imġiba li għandha l-effett li tirrendi mingħajr effett il-projbizzjonijiet imsemmija fis-subparagrafi li jippreċeduh. Dan is-subparagrafu (4) huwa indispensabbli għaliex mhux dak kollu li huwa pprojbit huwa awtomatikament punibbli kriminalment. Għalhekk din id-dispożizzjoni tistabbilixxi l-prinċipju stess ta’ reat li għandu jiġi punit mill-liġi kriminali. Permezz tar-riferimenti tagħha għall-imsemmija subparagrafi (1) sa (3), l-imsemmi subparagrafu (4) jiddefinixxi b’mod ċar ħafna l-elementi materjali li jiffurmaw dan ir-reat. Barra minn hekk, bl-użu tal-kliem “konxja” u “intenzjonata”, dan jiddefinixxi l-element li ta’ spiss jissejjaħ “element intenzjonali jew psikoloġiku ta’ reat”. Barra minn hekk, reat ma jistax jeżisti mingħajr dan l-element.
38. Fil-fehma tiegħi, mill-qari flimkien tal-Artikoli 7(4) u 12(2) tar-Regolament, jirriżulta li dawn jiddefinixxu kemm il-kundizzjonijiet materjali kif ukoll psikoloġiċi tal-imġiba pprojbita, li l-leġiżlazzjoni kriminali nazzjonali għandha tieħu inkunsiderazzjoni.
39. Għaldaqstant, is-subparagrafi (3) u (4) tal-Artikolu 7 tar-Regolament, iktar milli jopponu u jeskludu lil xulxin, jikkomplimentaw u jsaħħu lil xulxin, peress li dan is-subparagrafu (4) għandu l-għan li jiżgura l-effettività tal-imsemmija paragrafi (1) sa (3) hekk kif jesprimi l-kliem tiegħu b’riferiment għal dawn tal-aħħar. Fil-verità, l-imsemmi subparagrafu (4) jagħti lid-dispożizzjonijiet li jiġu qablu s-saħħa kollha tagħhom u, fil-fehma tiegħi, is-subparagrafu (3) ta’ dan l-Artikolu 7 ma huwiex reat separat iktar milli huma s-subparagrafi (1) u (2) tal-istess artikolu.
40. Għalhekk, f’għajnejja, kwalunkwe mġiba bħal dik deskritta fis-subparagrafu (4) ta’ dan l-artikolu tikkostitwixxi reat kontra d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 tar-Regolament.
41. Barra minn hekk, jien nirrileva li din l-istruttura ta’ abbozzar tifforma parti mis-sistema tar-Regolament, għaliex tintuża l-istess teknika fl-Artikoli 2(b) u 5(1)(d) ta’ dan tal-aħħar. Għalhekk, skont l-Artikolu 16 tar-Regolament, il-leġiżlatur tal-Unjoni jindika b’mod preċiż lill-Istati Membri li l-għan tiegħu huwa li jara li dawn isaħħu l-qafas regolatorju permezz ta’ sanzjonijiet penali li għandhom jiġu stabbiliti minn dawn tal-aħħar. Din it-teknika, li tikkonsisti fid-diżassoċjament tan-normi dwar l-imġiba minn dawk relatati mas-sanzjoni, hija tradizzjonali fil-qasam tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni.
42. Fil-punt 45 tal-osservazzjonijiet tagħha, il-Generalbundesanwalt tindika li l-kontenut normattiv tar-regolament jifforma parti integrali mid-dispożizzjonijiet repressivi nazzjonali, filwaqt li l-ksur ta’ dawn tal-aħħar jagħti lok għal sanzjonijiet ta’ ċaħda ta’ libertà. Għaldaqstant, filwaqt li ninsab quddiem każ ta’ integrazzjoni tan-norma tal-Unjoni b’ riferiment għad-dritt intern ta’ din tal-aħħar, fil-verità, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja li tiddefinixxi l-kliem li jiffurmaw, minn naħa, l-elementi materjali u, min-naħa l-oħra, l-element psikoloġiku tar-reat li dwaru ttieħdu passi mill-Generalbundesanwalt.
43. Naħseb li d-definizzjonijiet mitluba għandhom jirrigwardaw il-kliem segwenti. Il-kunsinna ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ fiċ-ċirkustanzi deskritti tikkostitwixxi t-“tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta ta’ riżorsa ekonomika”? Fiex tikkonsiti l-“evażjoni” tal-miżuri msemmija fl-Artikolu 7(1) sa (3) tar-Regolament ? Ma’ liema kundizzjonijiet “soġġettivi” tar-reat jikkorrispondu l-kliem “konxja” u “intenzjonata”?
44. Dawn id-definizzjonijiet mitluba għandhom ikunu s-suġġett ta’ interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni kollha. Fil-fatt, ir-Regolament jifforma parti minn kuntest armonizzat u jirreferi għal-liġijiet tal-Istati Membri biss f’dak li għandu x’jaqsam mad-determinazzjoni tas-sistema ta’ sanzjonijiet applikabbli fil-każ ta’ ksur tal-miżuri imposti minnu (8).
45. Barra minn hekk, is-sens u l-portata tal-kunċetti li għandhom jiġu ddefiniti jridu, qabelxejn, jiġu rriċerkati bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-kuntest repressiv li minnu dawn jifformaw parti. Peress li jirrigwardaw materja kriminali, id-dispożizzjonijiet li fihom jinsabu dawn il-kunċetti jridu jkunu biżżejjed ċari u preċiżi sabiex jiggarantixxu l-osservanza tal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, il-prinċipji taċ-ċertezza legali u l-prinċipju nulla poena sine lege (9).
46. Fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni li għandha tiġi adottata trid tkun teleoloġika sabiex tfittex u tesprimi r-ratio legis tat-test li l-Artikolu 7(4) tar-Regolament għandu l-għan li jiżgura l-effettività. Dan il-metodu ta’ interpretazzjoni huwa tradizzjonalment aċċettat, filwaqt li, għall-kuntrarju ta’ dan, l-interpretazzjoni b’analoġija hija strettament ipprojbita peress li, minħabba l-impreċiżjoni tagħha, tikser il-prinċipju nulla poena sine lege.
47. F’dan il-każ, l-għan imfittex mil-liġi, jiġifieri hawnhekk ir-Regolament li huwa mezz ta’ armonizzazzjoni per eċċellenza, huwa perfettament ċar. Dan huwa li jintemmu l-attivitajiet immexxija mir-Repubblika Iżlamika tal-Iran sabiex toħloq arma nukleari, li tista’ tintuża għal skopijiet militari jew imħallta. Għalhekk, l-Artikolu 7 tar-Regolament irid jipprevjeni atti jew imġiba li jqiegħdu fil-periklu jew li joħolqu riskju ta’ periklu għall-paċi f’parti tad-dinja jew fid-dinja kollha u li jagħtu lok għal distruzzjoni massiva tal-bniedem li tista’ tiġi kkunsidrata bħala ġenoċidju, kemm jekk dan ir-riżultat ikun imfittex speċifikament, kif ukoll jekk, bi traskuraġni, jitħalla jseħħ bl-aġir tal-awtur tiegħu. Barra minn hekk, peress li l-imġiba tal-persuna li tagħmel ir-reat tevolvi, huwa essenzjali li din id-dispożizzjoni titħalla tadatta ruħha għall-immaġinazzjoni ta’ dawk li, permezz ta’ diversi mezzi, b’mod partikolari dawk ġuridiċi, jippruvaw jaħbu l-iskop reali tal-impriżi tagħhom.
48. Għalhekk, sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxa, ma huwiex biss leġittimu iżda wkoll essenzjali li d-definizzjonijiet mitluba jingħataw interpretazzjoni wiesgħa għaliex dawn iridu mhux biss jikkastigaw dak li seħħ, iżda wkoll li jipprojbixxu dak kollu li jista’ jiġi immaġinat sabiex tiġi evitata l-liġi u sabiex jiġu sfruttati d-difetti tas-sistema.
A – Fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “jintgħamlu disponibbli indirettament [tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta]” imsemmi fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament
49. Il-kunċett ta’ “jintgħamlu disponibbli indirettament [tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta]” jintuża fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament kif ukoll fl-Artikolu 5(2) tal-Pożizzjoni Komuni 2007/140. Madankollu, dan ma jissemmiex fil-kliem tal-Artikolu 12 tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006).
50. Il-kunċett ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni ġie interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi Möllendorf u Möllendorf-Niehuus (10) kif ukoll f’E u F (11). Dawn kienu żewġ rinviji preliminari dwar l-interpretazzjoni ta’ miżuri meħuda fil-kuntest tal-ġlieda kontra t-terroriżmu, abbozzati fi kliem identiku għal dak tal-Artikolu 7(3) tar-Regolament.
51. F’dawn is-sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja tat interpretazzjoni wiesgħa lill-kunċett ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni, li tkopri kwalunkwe att li t-twettiq tiegħu jkun neċessarju, sabiex persuna, grupp jew entità msemmija tkun tista’ effettivament tikseb is-setgħa li tiddisponi bis-sħiħ minn fondi, beni finanzjarji oħra jew riżorsi ekonomiċi (12).
52. Fi kliem ieħor, il-kunċett ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni jkopri kwalunwke trasferiment tal-proprjetà.
53. Għalhekk, fil-kawża li tat lok għas-sentenza Möllendorf u Möllendorf-Niehuus, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat li l-iskrizzjoni definittiva, f’reġistru tal-art, ta’ trasferiment ta’ proprjetà immobbli b’titolu ta’ proprjetà lil entità msemmija kienet tikkostitwixxi tqegħid għad-dispożizzjoni pprojbita mid-dispożizzjonijiet regolamentari inkwistjoni f’dik il-kawża. Fil-kawża li tat lok għas-sentenza E u F, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja fehmet bl-istess mod il-fatt li membru ta’ organizzazzjoni elenkata kien għadda lil din tal-aħħar fondi ġejjin minn attivitajiet ta’ ġbir ta’ donazzjonijiet u ta’ bejgħ ta’ pubblikazzjonijiet.
54. Il-Qorti tal-Ġustizzja għad ma kelliex l-opportunità li tiddeċiedi dwar il-kunċett ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta ta’ fondi jew ta’ riżorsi ekonomiċi.
55. Fil-fehma tiegħi, dan il-kunċett jippermetti, fuq kollox, li tingħata risposta għall-adattament tal-imġiba ta’ min ikun għamel reat u, b’mod partikolari, għal kull att ta’ ħabi. Fil-fatt, mill-mument li jiġi pprojbit li fondi jew riżorsi ekonomiċi jitqiegħdu għad-dispożizzjoni ta’ entità elenkata, din tal-aħħar tinħeba wara personalitajiet fiżiċi fittizji jew kumpanniji ta’ kopertura sabiex ikollha aċċess għal sorsi ta’ ffinanzjar, billi tuża mezzi li dejjem isiru iktar sofistikati fil-kuntest ta’ netwerks ta’ proliferazzjoni. Issa, kull trasferiment ta’ fondi u ta’ riżorsi ekonomiċi li, irrispettivament mill-persuna li fiżikament tirċivihom, jista’ jkun, jew ikun ta’ riskju li jservi ta’ benefiċċju għal tali entità, jikkostitwixxi mekkaniżmu frawdolenti li għandu jkun ġeneralment ipprojbit.
56. Fil-kuntest tal-evalwazzjoni sovrana tagħha tal-fatti, il-qorti nazzjonali għandha teżamina l-fatturi kollha ta’ natura li jikkaratterizzaw l-eżistenza ta’ rabtiet mill-qrib bejn l-entità li tirċievi l-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi u l-entità msemmija fl-Annessi IV u V tar-Regolament. Din l-evalwazzjoni trid issir każ b’każ u l-indikazzjonijiet jistgħu jkunu ta’ natura ferm differenti, marbuta, pereżempju, mal-pussess tal-kapital, mal-kompożizzjoni tal-organi ta’ tmexxija, man-natura tal-iskambji kummerċjali jew mal-eżistenza ta’ relazzjonijiet ta’ natura kuntrattwali.
57. Għalhekk, fil-kuntest tal-operazzjoni inkwistjoni fil-kawża preżenti, ma huwiex eskluż li Emen Survey aġixxiet għan-nom jew taħt il-kontroll ta’ SHIG b’tali mod sabiex jiġu evitati l-miżuri ta’ restrizzjoni adottati kontra din tal-aħħar. Fil-fatt, wara l-qari tal-att ta’ akkuża u tal-osservazzjonijiet tal-Generalbundesanwalt, jiena nirrileva li mis-sena1996 sas-sena 2003 M. Afrasiabi okkupa kariga ta’ direzzjoni fi ħdan SHIG, qabel ma sar direttur ta’ Emen Survey (13). Barra minn hekk, jirriżulta li huwa ġie inkarigat mid-direttur ta’ ċentru sigriet ta’ riċerka għall-produzzjoni ta’ missili, sabiex jakkwista forn ta’ tibdil fi ħġieġ għan-nom ta’ SHIG, peress li dan tal-aħħar kien diġà pprova jixtri apparat minn FCT. Nirrileva wkoll li M. Afrasiabi akkwista l-forn ta’ tibdil fi ħġieġ sabiex jipproduċi komponenti ta’ missili għall-benefiċċju ta’ SHIG u l-industrija Iranjana tal-missili (14).
58. Huwa l-kompitu tal-qorti tar-rinviju li tevalwa s-saħħa probatorja ta’ kull wieħed minn dawn il-fatturi, flimkien mal-atti li hija għandha fil-kuntest tal-proċess nazzjonali.
59. Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi, jiena nikkunsidra li l-kunċett ta’ “jintgħamlu disponibbli indirettament [tqegħid għad-dispożizzjoni indiretta]”, imsemmi fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament, għandu jinftiehem fis-sens li dan ikopri l-kunsinna u l-istallazzjoni ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ lil impriża Iranjana, meta din tal-aħħar taġixxi fil-kuntest ta’ skema frawdolenti intiża sabiex taħbi l-benefiċjarju effettiv tar-riżors ekonomiku msemmi fl-Annessi IV u V tar-Regolament.
60. Huwa l-kompitu tal-qorti nazzjonali li teżamina, każ b’każ, u fil-kuntest tal-evalwazzjoni sovrana tagħha tal-fatti, il-fatturi kollha ta’ natura li jikkaratterizzaw l-eżistenza ta’ rabtiet mill-qrib bejn l-entità li tirċievi l-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi u l-entità msemmija fl-Annessi IV u V tar-Regolament.
B – Fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “riżorsi ekonomiċi” msemmi fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament
61. F’din il-kawża, jiena nifhem li l-forn ta’ tibdil fi ħġieġ ma huwiex operattiv peress li ma saritx l-installazzjoni tas-softwer neċessarju għat-tħaddim tiegħu, u li għalhekk ma ġiet manifatturata l-ebda kisja ta’ komponenti ta’ missili. Għalhekk, titqajjem id-domanda dwar jekk SHIG jistax juża, b’mod konkret ħafna, “riżorsi ekonomiċi” fis-sens tal-Artikolu 7(3) tar-Regolament.
62. L-ewwel nett, il-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi għandu sinjifikat ferm wiesa’ kif turi l-għażla tal-kliem użat mil-leġiżlatur tal-Unjoni.
63. Fil-fatt, skont l-Artikolu 1(i) tar-Regolament, il-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi jkopri “assi ta’ kull xorta [(15)], tanġibbli jew intanġibbli, mobbli jew immobbli, li ma humiex fondi iżda li jistgħu jintużaw għall-akkwist ta’ fondi, oġġetti jew servizzi” (16).
64. Il-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi jkopri mhux biss il-beni kollha ta’ kwalunkwe tip, iżda wkoll l-użu li jista’ jsir minnhom. Għalhekk, il-leġiżlatur tal-Unjoni jikkontempla l-beni kollha li, b’xi mod jew ieħor, jistgħu jippermettu lill-benefiċjarju li jottjeni fondi jew servizzi jew li jistgħu jintużaw fil-kuntest tal-ħolqien ta’ arma nukleari, li għalhekk jinkludu l-beni tanġibbli u intanġibbli kollha, kif ukoll it-teknoloġiji kollha disponibbli.
65. Barra minn hekk, din id-definizzjoni tikkorrispondi għall-approċċ ferm wiesa’ adottat min-Nazzjonijiet Uniti (17).
66. Huwa evidenti li, fih innifsu u indipendentement mit-tħaddim tiegħu, il-forn ta’ tibdil fi ħġieġ huwa “riżorsi ekonomiċi [riżorsa ekonomika]” fis-sens tal-kliem tal-Artikolu 1(i) tar-Regolament. Dan huwa mezz ta’ produzzjoni intiż għall-manifattura ta’ komponenti li jistgħu jintużaw fil-ħolqien u l-iżvilupp ta’ arma nukleari. Indipendentement mill-istallazzjoni tas-softwer neċessarju għat-tħaddim tiegħu, dan jirrappreżenta teknoloġija avvanzata li għall-akkwist tagħha Emen Survery ħallset l-ammont ta’ EUR 850 000 skont il-kuntratt ta’ forniment konkluż ma’ FCT (18). Huwa ċar li l-aċċess għal teknoloġija tant sofistikata jsaħħaħ l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp u jippermetti mhux biss li jinġabru fondi, iżda wkoll li din it-tekonolġija tiġi utilizzata għal skopijiet li ma humiex ċivili.
67. It-tieni nett, din l-interpretazzjoni hija meħtieġa fid-dawl tal-għanijiet ikkontemplati mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Fil-fatt, sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni l-forom il-ġodda ta’ proliferazzjoni, huwa essenzjali li l-kunċett ta’ riżors ekonomiku jingħata l-iktar definizzjoni wiesgħa possibbli. Għandha tiġi abbandunata l-idea li l-Istati li jfittxu l-arma nukleari jużaw metodi tradizzjonali ta’ provvista. Fid-dawl tal-globalizzazzjoni tal-iskambji kummerċjali, kemm tanġibbli kif ukoll intanġibbli, tal-liberalizzazzjoni progressiva tal-kummerċ internazzjonali u tal-iżviluppi tekniċi u industrijali, l-akkwist ta’ materjali u teknoloġiji sensittivi ma jibqax jimmaterjalizza ruħu u jkun is-suġġett ta’ metodi iktar u iktar sofistikati. Fir-rigward tal-apparat, il-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi ma għandux jinkludi biss dak l-apparat li huwa f’kundizzjoni li jaħdem. Dan għandu jinkludi wkoll komponenti bażiċi u biċċiet separati li, meħuda flimkien, jippermettu lill-entità msemmija li tikseb materjal jew sors ta’ ffinanzjar. Dan għandu jkopri wkoll kull waħda mit-teknoloġiji li tippermetti li wieħed ikollu l-aċċess u l-kontroll tal-manifattura, bħalma huma s-softwer, id-disinji, il-pjanti, il-mudelli kif ukoll l-abbiltà teknika bħall-istruzzjonijiet ta’ muntaġġ u d-deskrizzjonijiet. Fil-fatt, kull waħda minn dawn it-teknoloġiji hija, fiha nnifisha, biżżejjed sabiex tippermetti lil entità elenkata li tużaha għal għanijiet strateġiċi jew kummerċjali.
68. Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, ma huwiex importanti jekk il-forn ta’ tibdil fi ħġieġ, inkwistjoni f’din il-kawża, huwiex fi stat li jaħdem jew le. Indipendentament mill-installazzjoni tas-softwer neċessarju għat-tħaddim ta’ dan il-forn, it-teknoloġija li dan jirrappreżenta hija biżżejjed sabiex tiggarantixxi lil SHIG sors ta’ dħul u biex dan ikun jista’ jużah għall-attivitajiet nukleari tiegħu.
69. It-tielet nett, l-imsemmija interpretazzjoni ma hijiex ippreġudikata mid-distinzjoni magħmula mil-leġiżlatur tal-Unjoni fl-Artikolu 1 tar-Regolament bejn il-kunċett ta’ “teknoloġiji” u dak ta’ “riżorsi ekonomiċi”, li fuqha jibbaża ruħu H.U. Kessel fl-osservazzjonijiet tiegħu. L-Artikolu 1(d) tar-Regolament jipprovdi li “[i]t-terminu ‘teknoloġija’ jinkludi software”. Skont l-Anness II.B. tar-Regolament, din hija t-“[t]eknolġija meħtieġa għall-iżvilupp, produzzjoni jew użu [tal-beni imsemmija fl-Anness II.A. tar-regolament]”, li fosthom wieħed isib il-forn ta’ tibdil fi ħġieġ.
70. Skont H.U. Kessel, din id-distinzjoni tissuponi li t-teknoloġiji huma esklużi mill-kunċett ta’ “riżorsi ekonomiċi” kopert mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7(3) tar-Regolament.
71. Jiena ma naqbilx ma’ din il-pożizzjoni. L-imsemmija distinzjoni tista’ tiġi spjegata biss b’riferiment għall-portata u d-diversità tal-miżuri restrittivi adottati fil-kuntest tar-Regolament.
72. Fil-fatt, il-kunċett ta’ teknoloġija jintuża fil-kuntest tal-embargo adottat fl-Artikoli 2 sa 6 tar-Regolament. Dan huwa sanzjoni kummerċjali li tipprojbixxi jew tillimita l-bejgħ, il-provvista, it-trasferiment jew l-esportazzjoni lejn l-Iran ta’ beni u ta’ teknoloġiji li jistgħu jsaħħu l-potenzjal nukleari tiegħu. Għalhekk, fir-rigward tal-merkanzija inkwistjoni, il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu jkun preċiż peress li l-moviment ħieles tagħha u l-kummerċ tagħha lejn Stat għandu jiġi prekluż. F’dan il-każ, dan il-leġiżlatur isemmi espressament il-beni u t-teknoloġiji msejħa ta’ “użu doppju” koperti mir-Regolament Nru 1334/2000, kif emendat bir-Regolament Nru 394/2006.
73. Il-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi huwa, min-naħa tiegħu, użat fil-kuntest ta’ miżuri li jorganizzaw l-iffriżar ta’ beni ta’ entitajiet elenkati fl-Annessi IV u V tar-Regolament. Infakkar li din hija sanzjoni finanzjarja, li għandha l-għan li ddgħajjef il-potenzjal ekonomiku tal-entitajiet elenkati billi żżommhom milli jkollhom aċċess għal riżorsi ekonomiċi jew finanzjarji ta’ kwalunkwe tip (19).
74. Għalhekk il-projbizzjoni pprovduta fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament tirrigwarda r-riżorsi kollha li, jekk dawn jitqiegħdu direttament jew indirettament għad-dispożizzjoni ta’ entità msemmija fl-Annessi IV u V tar-Regolament, jagħtu lok, minnhom infushom, għal riskju ta’ evitar għall-benefiċċju tal-iffinanzjar tal-programm nukleari tal-Iran jew li jkunu jistgħu, b’xi mod jew ieħor, jintużaw fil-ħolqien, fl-iżvilupp, fil-manifattura, jew fl-użu ta’ arma nukleari. Sabiex tiġi żgurata l-konsistenza tas-sistema ta’ sanzjonijiet, din il-projbizzjoni għandha, naturalment, tinkludi mhux biss il-merkanzija kollha, iżda wkoll t-teknoloġiji kollha milquta mill-miżura tal-embargo.
75. Għalhekk, fid-dawl ta’ dawn il-fatturi, jiena naħseb li l-kunċett ta’ “riżorsi ekonomiċi”, imsemmi fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament, għandu jfisser li jinkludi forn ta’ tibdil fi ħġieġ, irrispettivament mill-istallazzjoni tas-softwer neċessarju għat-tħaddim tiegħu.
C – Fuq l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “evażjoni [evitar]”, imsemmi fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament
76. L-Artikolu 7(4) tar-Regolament jipprovdi li “[i]l-parteċipazzjoni, konxja u intenzjonata, f’attivitajiet li l-għan jew l-effett tagħhom hu, direttament jew indirettament, l-evażjoni tal-miżuri msemmija fil-paragrafi 1, 2 u 3 [ta’ dan l-istess artikolu] għandha tiġi pprojbita” (20).
77. L-evitar tal-liġi huwa l-ksur bi kwalunkwe mezz, inkluż b’mod moħbi, sabiex jiġu evażi, evitati jew reżi ineffettivi l-projbizzjonijiet ipprovduti fit-test. Il-kuntest tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament jinvolvi l-adottar ta’ mġiba li għandha riżultat speċifikament kuntrarju għall-għan imfittex minn dan l-artikolu. Fi kliem ieħor, il-leġiżlatur tal-Unjoni jqis kull forma ta’ mġiba li tippermetti lil entità elenkata li tiddisponi minn fondi jew riżorsi ekonomiċi, bi ksur tal-projbizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 7(1) sa (3) tar-Regolament. In-natura tal-attività eżerċitata mill-individwu u l-mod li bih jikkontribwixxi għat-twettiq tar-reat ma humiex importanti.
D – Fuq l-interpretazzjoni tal-kliem “konxja [konxjament]” u “intenzjonata [intenzjonalment]”, ipprovduti fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament
78. Fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament, il-leġiżlatur tal-Unjoni jeżiġi li l-individwu jrid ikun aġixxa “konxja [konxjament]” (“wissentlich”) u “intenzjonata [intenzjonalment]” (“vorsätzlich”). B’dan il-mod huwa jiddefinixxi l-element psikoloġiku tar-reat. Dan il-kliem huwa meħud mill-verżjoni Ġermaniża, li hija l-lingwa tal-kawża f’din il-proċedura, kif ukoll mill-verżjoni Franċiża.
79. Hawnhekk trid tiġi ddeterminata n-natura tal-element psikoloġiku (jew suġġettiv skont il-kelma użata mill-qorti tar-rinviju) meħtieġ mit-test sabiex jinħoloq ir-reat minn din il-perspettiva.
80. Kif tirrileva l-qorti tar-rinviju, jeżistu xi differenzi terminoloġiċi. Il-verżjoni bil-lingwa Spanjola tuża l-kliem “consciente” u “deliberada”, dik tal-lingwa Ingliża “knowingly” u “intentionally”, dik tal-lingwa Taljana, “consapevolmente” u “deliberatamente”, dik tal-lingwa Portugiża, “consciente” u “intencional”, dik tal-lingwa Rumena, “voluntară” u “deliberată”, u dik tal-lingwa Slovakka, “vedomá” u “úmyselná”. Għalhekk, skont il-verżjonijiet lingwistiċi tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament, il-kelma “intenzjonata” [“volontairement” fil-verżjoni Franċiża] qed jiġi skambjat bil-kliem “intenzjonalment” jew “deliberatament” indistintament (21).
81. Il-kliem “intenzjonata [intenzjonalment]” u “konxja [konxjament]” irid ikollhom interpretazzjoni awtonoma u uniforma fl-Unjoni kollha u s-sinjifikat tagħhom għandu, qabelxejn, jitfittex bit-teħid inkunsiderazzjoni tal-prinċipju tal-awtonomija tal-liġi kriminali u tal-prinċipji ġenerali ta’ dan tal-aħħar.
82. Dawn il-prinċipji ġenerali jissuponu, minn naħa, l-eżistenza ta’ kundizzjonijiet li jridu jkunu preżenti irrispettivament mit-tip ta’ reat inkwistjoni u, min-naħa l-oħra, skont l-eżiġenzi tat-test repressiv, ta’ kundizzjonijiet li jistgħu jkunu partikolari għat-tip ta’ mġiba partikolari, li tiġi speċifikament punita.
83. Il-kundizzjonijiet ġenerali jeżiġu li, fit-twettiq ta’ kull att punibbli, il-persuna li twettaq l-att ikollha l-konoxxenza u l-volontà libera, jiġifieri li dawn ma jkunux imxejna minn problemi mentali u/jew ġegħil.
84. B’definizzjoni, jien inqis li din il-kundizzjoni preliminari u indispensabbli hija impliċitament, iżda neċessarjament, mifhuma. Fil-fatt, minkejja li ma hijiex espressa b’mod litterali mit-test, id-dispożittiv kollu jista’ jikser id-drittijiet fundamentali rrikonoxxuti lill-individwi kemm mill-konvenzjonijiet internazzjonali kif ukoll mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni li kieku l-imsemmija kundizzjoni ma ttiħdietx inkunsiderazzjoni.
85. Il-kliem “konxja” u “intenzjonata” jirreferu għalhekk għall-element psikoloġiku proprjament relatat mal-ksur li hawnhekk huwa speċifikament punibbli, kif espress mit-test li jistabbilixxi l-punibbiltà, skont ir-rekwiżiti ta’ preċiżjoni meħtieġa mill-prinċipju tal-legalità tad-dritt penali.
86. It-teorija kriminali klassika tagħmel distinzjoni bejn żewġ tipi ta’ ħtija, jiġifieri l-ħtija doluża, li, f’sens dejjaq, tikkonsisti fl-awtur li jfittex l-għan preċiżament ipprojbit mil-liġi, u l-ħtija mwettqa bi traskuraġni jew b’negliġenza. Konsegwentement, huwa b’riferiment għal kliem it-test li jien għandi nfittex liema minn dawn l-ħtijiet hija hawnhekk meħtieġa mill-kliem “konxja” u “intenzjonata”.
87. Irrispettivament mill-ineżattezza li tirriżulta mid-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ dawn il-kliem, il-kliem tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament iwassalni sabiex nikkonstata li l-leġiżlatur tal-Unjoni ried jippenalizza dawn iż-żewġ tipi ta’ ħtija li ġejjin.
88. L-ewwel nett, il-ħtija doluża, hekk kif għadha kemm ġiet iddefinita minni. Din hija t-tifsira tal-espressjoni użata mil-leġiżlatur tal-Unjoni meta jirreferi għal kwalunkwe attività “li għandha l-għan”.
89. It-tieni nett, il-ħtija ta’ traskuraġni jew ta’ negliġenza. Fil-fatt, kif jidher mill-użu tal-espressjoni “li għandha l-effett”, il-leġiżlatur tal-Unjoni jinkrimina wkoll l-aġir li jwassal għar-riżultat imfittex, anki jekk dan ma jkunx intlaħaq intenzjonalment. Hawnhekk, it-test repressiv jieħu inkunsiderazzjoni mġiba li tirrifletti nuqqas ta’ dixxiplina soċjali, espressa minn traskuraġni jew negliġenza li jwasslu għar-riżultat ipprojbit.
90. Konsegwentement, l-analiżi tal-Artikolu 7(4) twassalni biex inqis li l-kliem “konxja” u “intenzjonata” jiġbru fi ħdanhom kemm il-ħtija doluża kif ukoll il-ħtija ta’ traskuraġni jew ta’ negliġenza.
91. Din l-interpretazzjoni tidher li hija kkonfermata mill-kliem tal-Artikolu 12(2) tar-Regolament li jipprovdi li “[i]l-projbizzjonijiet imniżżla fl-Artikoli 5(1)(ċ) u 7(3) m’għandhomx joħolqu responsabbiltà ta’ kwalunkwe tip minn naħa tal-persuni fiżiċi jew ġuridiċi jew entitajiet ikkonċernati, jekk ma kinux jafu, u ma kellhom l-ebda kawża raġonevoli [(22)] biex jissuspettaw, li l-azzjonijiet tagħhom jiksru dawn il-projbizzjonijiet”.
92. Impliċitament iżda neċessarjament, dan it-test ifisser li jekk dawn il-persuni u dawn l-entitajiet kellhom tali motiv raġonevoli, huma ma jistgħux jiġu eżentati mir-responsabbiltà tagħhom. Dan iwassal sabiex tintalab minnhom dixxiplina soċjali minima li tobbligahom li jivverifikaw jekk l-imġiba tagħhom hijiex legali u, jekk dan ma jkunx il-każ, li jastjenu ruħhom, filwaqt li l-eżistenza ta’ motiv raġonevoli għandha tirriżulta mill-kundizzjonijiet speċifiċi għal min iwettaq l-att u tirrigwarda, pereżempju, in-natura tal-attività professjonali tiegħu, il-kwalifiki tiegħu, il-kuntest internazzjonali li fih dan jaġixxi jew in-natura sensittiva tat-teknoloġija trasferita.
93. Għalhekk, in-nuqqas ta’ dixxiplina soċjali hija kkaratterizzata jew mill-ksur ta’ eżiġenza ta’ prudenza li l-persuna jew l-entità għandhom josservaw, jew mill-ommissjoni li jittieħdu l-prekawzjonijiet li dawn normalment imisshom josservaw. B’dan il-mod, jiġi punit dak li, oġġettivament jagħti lok għar-riskju li tinħoloq is-sitwazzjoni pprojbita, għallinqas meta din tal-aħħar tavvera ruħha.
94. Għalhekk, huwa permezz tat-teħid flimkien tal-Artikoli 7(4) u 12(2) tar-Regolament li hija kkaratterizzata, bil-preċiżjoni meħtieġa, l-intensità tal-ħtija bi traskuraġni jew b’negliġenza mitluba mit-test.
95. F’din il-kawża, H.U. Kessel kien perfettament konxju li kien qiegħed jagħmel att kuntrarju għar-Regolament. Huwa ċar li kellu motivi raġonevoli sabiex jissuspetta li l-kunsinna ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ kienet sejra tippermetti lil entità elenkata li tibbenefika minn riżors ekonomiku. Fil-fatt, mill-evidenza fil-proċess jirriżulta li H.U. Kessel kien informat mill-fatt li Emen Survey kienet bi ħsiebha timmanifattura bl-użu tas-sħana komponenti ta’ missili nukleari intiżi għal entità elenkata u għall-industrija tal-missili Iranjana. Madankollu, huwa baqa’ determinat li jipparteċipa f’din l-operazzjoni, għaliex fl-20 ta’ Lulju 2007 huwa kkunsinna l-forn ta’ tibdil fi ħġieġ u matul r-rebbiegħa tal-2008 offra assistenza teknika għall-istallazzjoni ta’ dan il-forn, u dan seħħ wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament. Għalhekk H.U. Kessel adotta mġiba kuntrarja għall-miżuri restrittivi adottati fl-Artikolu 7 tar-Regolament b’għarfien sħiħ u b’mod tassew volontarju.
96. Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi, jiena nikkunsidra li l-kliem “intenzjonata [intenzjonalment]” u “konxja [konxjament]” li jissemmew fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament għandhom jiġu interpretati fis-sens li jolqtu kwalunkwe individwu li jkollu konoxxenza u volontà libera, kundizzjonijiet essenzjali għal kwalunkwe responsabbiltà kriminali, u li jaġixxi, minn naħa, b’mod intenzjonali bl-għan li jikser il-projbizzjonijiet ikkontemplati fl-Artikolu 7(1) sa (3) tar-Regolament u, min-naħa l-oħra, bi traskuraġni jew b’neġliġenza għalkemm ikollu motivi raġonevoli sabiex jissuspetta li l-atti tiegħu jiksru l-imsemmija projbizzjonijiet.
V – Konklużjoni
97. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nissuġġerixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirrispondi kif ġej għad-domandi preliminari magħmula mill-Oberlandesgericht Düsseldorf:
“1) a) L-Artikolu 7(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 423/2007, tad-19 ta’ April 2007, dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran, għandu jiġi interpetat fis-sens li jipprekludi l-kunsinna u l-istallazzjoni ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ lil impriża Iranjana, meta din tal-aħħar taġixxi fil-kuntest ta’ muntaġġ frawdolenti intiż għall-ħabi tal-benefiċjarju effettiv tar-riżorsa ekonomika msemmija fl-Annessi IV u V tar-Regolament Nru 423/2007, peress li b’dan il-mod isir l-evitar ikkontemplat fl-Artikolu 7(4) ta’ dan ir-Regolament. Huwa l-kompitu tal-qorti nazzjonali li teżamina individwalment kull każ u fil-kuntest tal-evalwazzjoni sovrana tagħha tal-fatti, il-fatturi kollha ta’ natura li jikkaratterizzaw l-eżistenza ta’ rabtiet mill-qrib bejn l-entità li tirċievi l-fondi jew ir-riżorsi ekonomiċi u l-entità msemmija fl-Annessi IV u V tal-imsemmi Regolament.
b) Il-kunċett ta’ “riżorsi ekonomiċi”, ikkontemplat fl-Artikolu 7(3) tar-Regolament Nru 423/2007 għandu jinftiehem fis-sens li jkopri forn ta’ tibdil fi ħġieġ, irrispettivament mill-istallazzjoni tas-softwer neċessarju għat-tħaddim ta’ dan il-forn.
2) a) Il-kunċett ta’ “evażjoni [evitar]” utilizzat fl-Artikolu 7(4) ta’ dan ir-Regolament għandu jiġi interpretat fis-sens li jirreferi għal kwalunkwe mġiba ta’ kwalunkwe individwu li jipparteċipa f’attività li għandha l-għan jew l-effett li tikser il-projbizzjonijiet ikkontemplati fis-subparagrafi (1) sa (3) ta’ dan l-istess artikolu.
b) Il-kliem “intenzjonata [intenzjonalment]” u “konxja [konxjament]” li jissemmew fl-Artikolu 7(4) tar-Regolament Nru 423/2007 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jolqtu kwalunkwe individwu li jkollu konoxxenza u volontà libera, kundizzjonijiet essenzjali għal kwalunkwe responsabbiltà kriminali, u li jaġixxi, minn naħa, b’mod intenzjonali bl-għan li jikser il-projbizzjonijiet ikkontemplati fl-Artikolu 7(1) sa (3) ta’ dan ir-Regolament u, min-naħa l-oħra, bi traskuraġni jew b’negliġenza, għalkemm ikollu motivi raġonevoli sabiex jissuspetta li l-atti tiegħu jiksru l-imsemmija projbizzjonijiet.”
1 – Lingwa oriġinali: il-Franċiż.
2 – Regolament tal-Kunsill, tad-19 ta’ April 2007, dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran (ĠU L 335M, p. 969, iktar ’il quddiem ir-“Regolament”).
3 – Trattat miftuħ għall-firem f’Londra, f’Moska u f’Washington fl-1 ta’ Lulju 1968 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 729, p. 161).
4 – Ara l-Istudju Raoul-Dandurand Nru 21, I. Lewis, “Prolifération nucléaire par et au profit des acteurs non étatiques – Prévenir la menace”. Ara, wkoll l-osservazzjonijiet tal-Fondation pour la Recherche Stratégique,G. Schlumberger, u B. Gruselle, “Pour une politique cohérente de lutte contre les réseaux de prolifération”, tal-4 ta’ Jannar 2007; Fondation pour la Recherche Stratégique, Recherches & Documents, B. Gruselle, “Réseaux et financement de la prolifération”, tat-3 ta’ Marzu 2007, u l-osservazzjonijiet tal-Fondation pour la Recherche Stratégique, B. Gruselle, “Quelle politique de sanctions face à la prolifération?”, tat-28 ta’ Ġunju 2007.
5 – Pożizzjoni Komuni tal-Kunsill 2007/140/PESK, tas-27 ta’ Frar 2007, dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran (ĠU L 61 p. 49).
6 – Ara r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1334/2000, tat-22 ta' Ġunju 2000, li jistabbilixxi reġim Komunitarju għall-kontroll ta’ esportazzjonijiet ta’ oġġetti u teknoloġiji b’użu doppju (Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 10, p. 3), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 394/2006, tal-24 ta’ Frar 2006 (ĠU L 74, p. 1).
7 – Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 961/2010, tal-25 ta’ Ottubru 2010, dwar miżuri restrittivi kontra l-Iran u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 423/2007 (ĠU L 281, p. 1).
8 – Artikolu 16(1) tar-Regolament.
9 – Sentenza tad-29 ta’ April 2010, M et (C‑340/08, Ġabra p. I‑3913, punti 64 u 65 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
10 – Sentenza tal-11 ta’ Ottubru (C‑117/06, Ġabra p. I‑8361). Din is-sentenza tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 881/2002, tas-27 ta’ Mejju 2002, li jimponi ċerti miżuri speċifiċi restrittivi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet assoċjati ma’ Usama bin Laden, in-netwerk ta’ Al-Qaida u t-Taliban, u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 467/2001 li jipprojbixxi l-esportazzjoni ta’ ċerti merkanziji u servizzi lejn l-Afganistan, waqt li jsaħħaħ il-projbizzjoni ta’ titjiriet u jestendi l-friża fuq fondi u riżorsi finanzjarji oħra rigward it-Taliban tal-Afganistan (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18 Vol. 1, p. 294), kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 561/2003, tas-27 ta’ Marzu 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol. 2, p. 91).
11 – Sentenza tad-29 ta’ Ġunju 2010 (C-550/09, Ġabra p. I‑6213). Din is-sentenza tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2580/2001, tas-27 ta’ Diċembru 2001, dwar miżuri restrittivi speċifiċi diretti kontra ċerti persuni u entitajiet bil-għan li jiġi miġġieled it-terroriżmu (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 18, Vol 1, p. 207).
12 – Sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, Möllendorf u Möllendorf-Niehuus (punti 50 u 51) kif ukoll E u F (punti 66 u 67).
13 – Madankollu nirrileva li, mill-qari tal-punt 12 tal-osservazzjonijiet ippreżentati minn H.U. Kessel, Emen Survey ma hijiex ikkontrollata minn SHIG peress li dan tal-aħħar la għandu l-maġġoranza fil-kapital ta’ Emen Survey u lanqas għandu drittijiet speċjali.
14 – Punti 1, 9, 11, 12 u 17 tad-deċiżjoni tar-rinviju.
15 – Enfasizzata minni.
16 – Ara, b’analoġija, is-sentenza E u F, iċċitata iktar ’il fuq (punt 69).
17 – Fil-fatt, f’dokument ta’ informazzjoni tal-11 ta’ Settembru 2009, intitolat “Spjegazzjoni ta’ termini li jirrigwardaw l-iffriżar ta’ assi” (disponibbli fuq il-websajt tan-Nazzjonijiet Uniti fl-indirizz segwenti: http://www.un.org/french/sc/committees/1267/pdf/assets_freeze.pdf), il-Kumitat tas-Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurtà ddefinixxa l-kunċett ta’ riżorsi ekonomiċi bħala wieħed li jkopri “kwalunkwe tip ta’ assi, mobbli jew immobbli, tanġibbli jew intanġibbli, reali jew potenzjali, li ma humiex fondi iżda li jistgħu jintużaw biex jinkisbu fondi, beni jew servizzi” bħalma huma l-artijiet, il-bini, l-apparat, inklużi wkoll il-kompjuters, is-softwer, l-għodod u l-magni, l-għamara, l-opri tal-arti, il-ħaġar prezzjuż, il-ġawhar u d-deheb, il-materja prima, l-armi, id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, kif ukoll il-hosting ta’ websajts u kwalunkwe beni reali jew potenzjali oħra.
18 – Mill-osservazzjonijiet magħmula mill-Generalbundesanwalt, jiena nifhem li l-kuntratt konkluż bejn H.U. Kessel u M. Afrasiabi kien jinkludi l-kunsinna u l-istallazzjoni ta’ forn ta’ tibdil fi ħġieġ iddisinjat minn FCT, iżda ma kienx jinkludi l-istallazzjoni tas-softwer fornut minn din l-impriża, peress li dan s-softwer kien liberament disponibbli fl-Iran.
19 – Ara, b’analoġija, is-sentenza M et, iċċitata iktar ’il-fuq (punt 52 u l-ġurisprudenza ċċitata).
20 – Il-Pożizzjoni Komuni 2007/140 u r-Riżoluzzjoni 1737 (2006) ma fihom l-ebda dispożizzjoni ekwivalenti [ħlief għall-Artikolu 1(2)(c) tal-Pożizzjoni Komuni dwar il-miżuri ta’ embargo], b’tali mod li l-portata tal-Artikolu 7(4) tar-Regolament tista’ tirriżulta biss mill-analiżi ta’ dan ir-regolament.
21 – Huwa magħruf li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ test tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod uniformi. Għalhekk, fil-każ ta’ diverġenza bejn dawn il-verżjonijiet, l-Artikolu 7(4) tar-Regolament għandu jiġi interpretat mhux biss skont is-sistema ġenerali u l-iskop tar-Regolament, iżda wkoll fid-dawl tat-test u l-għan tar-Riżoluzzjoni 1737 (2006) (sentenza M et, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22 – Enfasizzata minni.