[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.7.2005

COM(2005) 304 τελικό

2005/0129 (CNS)

Πρόταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με Κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη (Περίοδος προγραμματισμού 2007-2013)

(υποβληθείσα από την Επιτροπή) { SEC(2005) 914}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Για να ευθυγραμμιστεί η αγροτική ανάπτυξη με τις προτεραιότητες της Κοινότητας, ο κανονισμός για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) προβλέπει στο άρθρο 9 την έγκριση, σε κοινοτικό επίπεδο, στρατηγικών κατευθυντηρίων γραμμών για την αγροτική ανάπτυξη και για την περίοδο προγραμματισμού από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 31 Δεκεμβρίου 2013. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές επισυνάπτονται στην πρόταση απόφασης.

Η ημερομηνία-στόχος για την έγκριση των κοινοτικών στρατηγικών κατευθυντηρίων γραμμών είναι το φθινόπωρο του 2005. Το κοινό πλαίσιο για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση πρέπει να έχει εκπονηθεί πλήρως μέχρι το τέλος του 2005.

Με βάση τα εν λόγω στοιχεία, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να οριστικοποιήσουν τα εθνικά στρατηγικά τους σχέδια μέχρι το τέλος του 2005 - αρχές του 2006 και να οριστικοποιήσουν, κατόπιν συμφωνίας για τις βασικές κατευθύνσεις, τα λεπτομερή προγράμματα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006. Το 2ο εξάμηνο του 2006 πρέπει να διατεθεί για την διαδικασία έγκρισης.

2005/0129 (CNS)

Πρόταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με Κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη (Περίοδος προγραμματισμού 2007-2013)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. …/… του Συμβουλίου της … για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ)[1] και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[2],

Εκτιμώντας τα εξής :

(1) Το άρθρο 9 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. …/… προβλέπει την έγκριση, σε κοινοτικό επίπεδο, στρατηγικών κατευθυντηρίων γραμμών για την αγροτική ανάπτυξη και για την περίοδο προγραμματισμού από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 31 Δεκεμβρίου 2013, με στόχο να καθοριστούν οι προτεραιότητες για την αγροτική ανάπτυξη.

(2) Οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές προσδιορίζουν τους τομείς που έχουν σημασία για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Κοινότητας σε σχέση με τους στόχους αειφορίας του Γκέτεμποργκ και την ανανεωμένη στρατηγική της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

(3) Με βάση αυτές τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές, κάθε κράτος μέλος εκπονεί τις εθνικές στρατηγικές του για την αγροτική ανάπτυξη που αποτελούν το πλαίσιο αναφοράς για την κατάρτιση των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.

(4) Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει γνωμοδοτήσει[3].

(5) Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει γνωμοδοτήσει[4],

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο μόνο

Εγκρίνονται οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για την αγροτική ανάπτυξη και για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, όπως καθορίζονται στο παράρτημα.

…

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την αγροτική ανάπτυξη Περίοδος προγραμματισμού 2007-2013

1. Εισαγωγή

Ο νέος κανονισμός για την αγροτική ανάπτυξη ορίζει τον σκοπό και το πεδίο εφαρμογής της στήριξης που παρέχει το ταμείο αγροτικής ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό οι Κοινοτικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές προσδιορίζουν τους τομείς που έχουν σημασία για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Κοινότητας, ιδίως σε σχέση με τους στόχους αειφορίας του Γκέτεμποργκ και την ανανεωμένη στρατηγική της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση,

Οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας για την αγροτική ανάπτυξη θα συμβάλλουν στα ακόλουθα:

- προσδιορισμός και συμφωνία για τους τομείς στους οποίους η προσφυγή στη στήριξη της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη δημιουργεί την μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ·

- σύνδεση με τις κύριες προτεραιότητες της ΕΕ (Λισσαβόνα, Γκέτεμποργκ) και μετατροπή τους σε πολιτική για την αγροτική ανάπτυξη·

- εξασφάλιση συνέπειας με τις άλλες πολιτικές της ΕΕ, ιδίως στους τομείς της συνοχής και του περιβάλλοντος·

- πλαισίωση της εφαρμογής της νέας κοινής γεωργικής πολιτικής που είναι προσανατολισμένη στις απαιτήσεις της αγοράς και των αναγκαίων αναδιαρθρώσεων στα παλαιά και στα νέα κράτη μέλη.

2. Αγροτική ανάπτυξη και οι γενικοί στόχοι της Κοινότητας

2.1. Η ΚΓΠ και η αγροτική ανάπτυξη

Η γεωργία συνεχίζει να είναι ο μεγαλύτερος χρήστης της γης στις αγροτικές περιοχές και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα του τοπίου και του περιβάλλοντος. Η σημασία και το ενδιαφέρον της ΚΓΠ και της αγροτικής ανάπτυξης αυξήθηκαν με την πρόσφατη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Χωρίς τους δύο πυλώνες της ΚΓΠ - την πολιτική της αγοράς και την αγροτική ανάπτυξη - πολλές αγροτικές περιοχές στην Ευρώπη θα αντιμετώπιζαν όλο και μεγαλύτερα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Το ευρωπαϊκό γεωργικό μοντέλο αντανακλά τον πολυλειτουργικό ρόλο της γεωργίας στον πλούτο και την ποικιλία των τοπίων, των προϊόντων διατροφής καθώς και της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονομιάς[5].

Οι αρχές που διέπουν την ΚΓΠ και τις πολιτικές για την αγορά και την αγροτική ανάπτυξη, καθορίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ το 2001 και επιβεβαιώθηκαν στα συμπεράσματα για την Στρατηγική της Λισσαβόνας στην Θεσσαλονίκη, τον Ιούνιο του 2003 - Οι καλές οικονομικές επιδόσεις πρέπει να συμβαδίζουν με την αειφόρο χρήση φυσικών πόρων .

«Οι καλές οικονομικές επιδόσεις πρέπει να συμβαδίζουν με την αειφόρο χρήση φυσικών πόρων και τον έλεγχο των επιπέδων αποβλήτων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη διαφύλαξη των οικοσυστημάτων και την αποφυγή της απερήμωσης. Για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις αυτές, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφωνεί ότι η Κοινή Γεωργική Πολιτική και η μελλοντική της ανάπτυξη θα πρέπει, μεταξύ των άλλων στόχων, να συμβάλουν στην επίτευξη αειφόρου ανάπτυξης, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ενθάρρυνση υγιεινών προϊόντων υψηλής ποιότητας, μεθόδων περιβαλλοντικώς αειφόρου παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της βιολογικής παραγωγής και των ανανεώσιμων πρώτων υλών, και στην προστασία της βιοποικιλότητας». Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Γκέτεμποργκ 2001 |

Οι αναμορφωμένες ΚΓΠ και αγροτική ανάπτυξη μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στην ανταγωνιστικότητα και την αειφόρο ανάπτυξη κατά τα επόμενα χρόνια.

2.2. Κατευθύνσεις για μια αειφόρο γεωργία: οι μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ του 2003 και 2004

Οι μεταρρυθμίσεις της ΚΓΠ του 2003 και 2004 αντιπροσωπεύουν σημαντικό βήμα προς την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου ανάπτυξης των γεωργικών δραστηριοτήτων στην ΕΕ και καθόρισαν το πλαίσιο για μελλοντικές μεταρρυθμίσεις. Οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις τόνωσαν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας, μειώνοντας τις εγγυήσεις στήριξης των τιμών. Η καθιέρωση των αποσυνδεδεμένων από την παραγωγή άμεσων ενισχύσεων ενθαρρύνει τους γεωργούς να ανταποκρίνονται στα μηνύματα της αγοράς που προκαλούνται από τη ζήτηση των καταναλωτών και όχι από τα κίνητρα πολιτικής που συνδέονται με τις ποσότητες. Η ένταξη των προτύπων για το περιβάλλον, την ασφάλεια των τροφίμων, την υγεία και καλή μεταχείριση των ζώων στα κριτήρια πολλαπλής συμμόρφωσης ενισχύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και αυξάνει την περιβαλλοντική αειφορία της γεωργίας.

2.3. Αγροτική ανάπτυξη 2007-2013

Η μελλοντική πολιτική αγροτικής ανάπτυξης εστιάζεται σε τρεις τομείς ζωτικής σημασίας: την οικονομία των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής, το περιβάλλον και την ευρύτερη αγροτική οικονομία και πληθυσμό. Η νέα γενιά των στρατηγικών και προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης πρόκειται να διαμορφωθεί γύρω από έναν άξονα ανταγωνιστικότητας για την γεωργία, τα τρόφιμα και την δασοκομία, έναν άξονα για τη διαχείριση του εδάφους και το περιβάλλον και έναν άξονα για την ποιότητα ζωής και την διαφοροποίηση στις αγροτικές περιοχές.

Στο πλαίσιο του άξονα ανταγωνιστικότητας, μια σειρά από μέτρα θα καλύψουν το ανθρώπινο και φυσικό κεφάλαιο στους τομείς της γεωργίας, των τροφίμων και της δασοκομίας (που προωθούν τη μεταφορά γνώσεων και καινοτομίας), καθώς και την ποιοτική παραγωγή. Στο πλαίσιο του άξονα διαχείρισης του εδάφους και περιβάλλοντος, προβλέπονται μέτρα προστασίας και τόνωσης των φυσικών πόρων, καθώς και η διατήρηση των γεωργικών και δασοπονικών συστημάτων υψηλής φυσικής αξίας και των πολιτιστικών τοπίων των αγροτικών περιοχών της Ευρώπης. Ο τρίτος άξονας βοηθά την ανάπτυξη τοπικής υποδομής και ανθρώπινου κεφαλαίου σε αγροτικές περιοχές για την βελτίωση των συνθηκών οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας σε όλους του τομείς και για την διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων.

Στο πλαίσιο ενός τέταρτου άξονα, που στηρίζεται στις εμπειρίες από την πρωτοβουλία Leader, παρέχονται δυνατότητες καινοτόμου διακυβέρνησης μέσω τοπικών προσεγγίσεων της αγροτικής ανάπτυξης από τη βάση προς την κορυφή

2.4. Αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις

Η κατάσταση των αγροτικών περιοχών παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις, από τις απόμακρες αγροτικές περιοχές που πλήττονται από προβλήματα μείωσης του πληθυσμού και παρακμής έως τις περιαστικές περιοχές που υφίστανται εντεινόμενη πίεση από τα αστικά κέντρα.

Σύμφωνα με τον ορισμό του ΟΟΣΑ, ο οποίος βασίζεται στην πυκνότητα του πληθυσμού, οι αγροτικές περιοχές[6] αντιπροσωπεύουν το 92% της επικράτειας της ΕΕ-25. Εξάλλου, το 19% του πληθυσμού ζει σε κατ’ εξοχήν αγροτικές περιοχές και το 37% σε ιδιαιτέρως αγροτικές περιοχές. Οι περιοχές αυτές παράγουν το 45% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (ΑΠΑ) στην ΕΕ-25 και εξασφαλίζουν το 53% της απασχόλησης, αλλά τείνουν να υπολείπονται ως προς ορισμένους κοινωνικο-οικονομικούς δείκτες, συμπεριλαμβανομένων των διαρθρωτικών δεικτών[7], σε σύγκριση με μη αγροτικές περιοχές. Στις αγροτικές περιοχές, το εισόδημα ανά κάτοικο είναι περίπου κατά ένα τρίτο μικρότερο[8], τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών είναι χαμηλότερα, ο τομέας των υπηρεσιών είναι λιγότερο ανεπτυγμένος, τα επίπεδα της ανώτατης εκπαίδευσης είναι γενικά χαμηλότερα και μικρότερο ποσοστό νοικοκυρών έχει πρόσβαση σε «ευρυζωνικό» διαδίκτυο. Σε ορισμένες αγροτικές περιοχές η γεωγραφική απομόνωση και ο περιφερειακός χαρακτήρας αποτελούν σοβαρά προβλήματα. Τα μειονεκτήματα αυτά τείνουν να είναι ακόμη πιο σημαντικά στις κατ’ εξοχήν αγροτικές περιοχές, αν και η γενική εικόνα σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να διαφέρει ουσιαστικά ανάμεσα στα κράτη μέλη. Η έλλειψη ευκαιριών, επαφών και εκπαιδευτικών υποδομών αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα για τις γυναίκες και τους νέους σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές.

Η γεωργία αντιπροσωπεύει το 2% του ΑΕΠ στην ΕΕ-15, το 3% στα νέα κράτη μέλη και περισσότερο από 10% στην Ρουμανία και την Βουλγαρία. Στα νέα κράτη μέλη εργάζονται στην γεωργία τριπλάσια άτομα (12%) σε σχέση με τα παλαιά κράτη μέλη (4%). Στην Βουλγαρία και την Ρουμανία, το ποσοστό των απασχολούμενων σε γεωργικές δραστηριότητες είναι αρκετά υψηλότερο.

Οι τομείς της γεωργίας και των τροφίμων, από κοινού, αποτελούν σημαντικό μέρος της οικονομίας της ΕΕ, το οποίο αντιπροσωπεύει 15 εκατ. θέσεις εργασίας (8,3% της συνολικής απασχόλησης) και 4,4% του ΑΕΠ για την ΕΕ-25. Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός τροφίμων και ποτών στον κόσμο, με εκτιμώμενη αξία συνδυασμένης παραγωγής 675 δισ. ευρώ. Ωστόσο, ο τομέας παραμένει εξαιρετικά πολωμένος και κατακερματισμένος από πλευράς μεγέθους, με σημαντικές ευκαιρίες και απειλές για τις επιχειρήσεις[9]. Η δασοκομία και οι συναφείς κλάδοι απασχολούν περίπου 3,4 εκατ. άτομα, έχοντας κύκλο εργασιών 350 δισ. Ευρώ, αλλά προς το παρόν αξιοποιείται μόνον το 60% της ετήσιας δασικής αύξησης[10].

Η γεωργία και η δασοκομία αντιπροσωπεύουν το 77% της χρήσης γης στην ΕΕ-25. Οι περιβαλλοντικές επιδόσεις της γεωργίας για την διατήρηση και βελτίωση των φυσικών πόρων κατά τα τελευταία χρόνια είναι ανάμικτες. Όσον αφορά την ποιότητα του νερού, το συνολικό πλεόνασμα αζώτου δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά από το 1990 στα παλαιά κράτη μέλη. Σε πολλές περιοχές εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα εκπομπών αμμωνίας, ευτροφισμού, υποβάθμισης του εδάφους και απώλειας της βιοποικιλότητας. Ωστόσο, ένα όλο και μεγαλύτερο τμήμα της γεωργικής έκτασης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για βιολογικές καλλιέργειες (5,4 εκατ. εκτάρια για την EΕ-25) και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (0,9 εκατ. εκτάρια για την EΕ-15). Οι μακροπρόθεσμες τάσεις της αλλαγής του κλίματος θα διαμορφώσουν όλο και περισσότερο τις μορφές της γεωργίας και της δασοκομίας. Η προστασία της βιοποικιλότητας έχει προοδεύσει με την εφαρμογή του Natura 2000 – σε αυτό έχει συμπεριληφθεί το 12-13% περίπου της γεωργικής και δασικής έκτασης. Τα γεωργικά συστήματα υψηλής φυσικής αξίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοτόπων καθώς και στην προστασία του τοπίου και της ποιότητας του εδάφους. Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα εν λόγω γεωργικά συστήματα αντιπροσωπεύουν από 10% ως 30% της γεωργικής έκτασης[11]. Σε ορισμένες περιοχές, η εγκατάλειψη της γεωργίας είναι δυνατόν να έχει ως αποτέλεσμα σημαντικούς κινδύνους για το περιβάλλον[12].

Κατά συνέπεια, οι αγροτικές περιοχές θα αντιμετωπίσουν ιδιαίτερες προκλήσεις όσον αφορά την ανάπτυξη, την απασχόληση και την αειφορία τα επόμενα χρόνια. Από την άλλη πλευρά, όμως, προσφέρουν πραγματικές ευκαιρίες με βάση το δυναμικό που έχουν για ανάπτυξη σε νέους τομείς, την παροχή ανέσεων και τουριστικών υπηρεσιών σε αγροτικές περιοχές, την ελκυστικότητά τους ως τόπων διαβίωσης και εργασίας και τον ρόλο τους ως δεξαμενής φυσικών πόρων και τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

Οι τομείς της γεωργίας και των τροφίμων πρέπει να αδράξουν τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι νέες προσεγγίσεις, τεχνολογίες και καινοτομίες για να ανταποκριθούν στην εξελισσόμενη ζήτηση της αγοράς, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Πάνω απ’ όλα, οι επενδύσεις στον ζωτικό πόρο του ανθρώπινου κεφαλαίου θα επιτρέψουν στις αγροτικές περιοχές και στον τομέα των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής να ατενίσουν το μέλλον με εμπιστοσύνη.

Με την ευκαιρία της επανεκκίνησης της στρατηγικής της Λισσαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναβεβαίωσε ότι η στρατηγική αυτή πρέπει να ειδωθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, με βάση την οποία οι ανάγκες του παρόντος πρέπει να καλύπτονται χωρίς να υποθηκεύεται η ικανότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες[13]. Η νέα περίοδος προγραμματισμού παρέχει μια μοναδική ευκαιρία να επανεστιαστεί η στήριξη από το νέο ταμείο αγροτικής ανάπτυξης στην ανάπτυξη, την απασχόληση και την αειφορία. Από την άποψη αυτή, ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη Δήλωση για τις κατευθυντήριες αρχές της αειφόρου ανάπτυξης[14] και το ανανεωμένο πρόγραμμα δράσης της Λισσαβόνας[15], που αποβλέπει στην εστίαση των πόρων στην μετατροπή της Ευρώπης σε ελκυστικότερο τόπο επενδύσεων και εργασίας, στην προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας για την ανάπτυξη και στην δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας.

Η πολιτική της αγροτικής ανάπτυξης πρέπει να βοηθήσει τις αγροτικές περιοχές να επιτύχουν αυτούς τους στόχους κατά την περίοδο 2007-2013. Αυτό απαιτεί μια πιο στρατηγική προσέγγιση για την ανταγωνιστικότητα, την δημιουργία θέσεων εργασίας και την καινοτομία σε αγροτικές περιοχές και βελτιωμένη διακυβέρνηση όσον αφορά την υλοποίηση των προγραμμάτων. Απαιτείται ακριβέστερη εστίαση σε μακρόπνοες επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, την τεχνογνωσία και το κεφάλαιο στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας, σε νέους τρόπους παροχής αμοιβαία επωφελών περιβαλλοντικών υπηρεσιών και στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας μέσω της διαφοροποίησης, ιδίως για γυναίκες και νέους. Βοηθώντας τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ να αναπτύξουν το δυναμικό τους ως ελκυστικοί τόποι για επενδύσεις, εργασία και διαβίωση, η πολιτική της αγροτικής ανάπτυξης μπορεί να παίξει τον ρόλο της για την αειφόρο ανάπτυξη της ευρωπαϊκής επικράτειας.

3. Καθορισμός των προτεραιοτήτων της Κοινότητας για την Αγροτική ανάπτυξη κατά την περίοδο 2007-2013

Στο πλαίσιο των στόχων που καθορίστηκαν από τον κανονισμό αγροτικής ανάπτυξης, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές προσδιορίζουν προτεραιότητες για την Κοινότητα, με στόχο την ενσωμάτωση των σημαντικότερων πολιτικών προτεραιοτήτων, όπως αυτές διατυπώνονται στα συμπεράσματα των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Λισσαβόνας και του Γκέτεμποργκ. Για κάθε σύνολο προτεραιοτήτων παρουσιάζονται βασικές δράσεις. Με βάση αυτές τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές, τα κράτη μέλη εκπονούν τις εθνικές στρατηγικές τους για την αγροτική ανάπτυξη, που αποτελούν το πλαίσιο αναφοράς για την κατάρτιση των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.

3.1. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του γεωργικού και του δασοκομικού τομέα

Κατευθυντήρια γραμμή Οι τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας και των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής της Ευρώπης έχουν μεγάλο δυναμικό περαιτέρω ανάπτυξης προϊόντων υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας που θα ανταποκρίνονται στην ποικίλη και αυξανόμενη ζήτηση των ευρωπαίων καταναλωτών και των παγκόσμιων αγορών. Οι πόροι που διατίθενται για τον άξονα 1 πρέπει να συμβάλλουν στην δημιουργία ενός ισχυρού και δυναμικού ευρωπαϊκού τομέα γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής με εστίαση στις προτεραιότητες της μεταφοράς γνώσης και καινοτομίας στην τροφική αλυσίδα και σε τομείς προτεραιότητας για επενδύσεις σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο. |

Για να ανταποκριθούν στις προτεραιότητες αυτές, τα κράτη μέλη πρέπει να εστιάσουν την στήριξη σε βασικές δράσεις, όπως οι ακόλουθες:

- διευκόλυνση της καινοτομίας και της πρόσβασης στην Ε&Α. Η σημασία της καινοτομίας αυξάνει για τους τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας και των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής της Ευρώπης. Παρόλο που οι μεγάλες εταιρείες γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής της Ευρώπης βρίσκονται στην αιχμή των νέων τάσεων, η εισαγωγή νέων προϊόντων και διεργασιών μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στις επιδόσεις μικρότερων εταιρειών μεταποίησης και γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Ιδιαίτερα, οι νέες μορφές συνεργασίας μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση στην Ε&Α, την καινοτομία και τις δράσεις που υλοποιούνται βάσει του 7ου προγράμματος-πλαισίου[16]·

- βελτίωση της ενοποίησης της αλυσίδας των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής. Η βιομηχανία τροφίμων της Ευρώπης είναι από τις πιο ανταγωνιστικές και καινοτόμες στον κόσμο, αλλά αντιμετωπίζει αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό. Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια στο πλαίσιο της αγροτικής οικονομίας για τη δημιουργία και εμπορία νέων προϊόντων, για την συγκράτηση περισσότερης αξίας στις αγροτικές περιοχές μέσω συστημάτων ποιότητας και για τη βελτίωση της εικόνας των ευρωπαϊκών προϊόντων στο εξωτερικό. Η χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών και υποστήριξης για την συμμόρφωση με τα κοινοτικά πρότυπα θα συμβάλλει σε αυτή τη διαδικασία ενοποίησης. Ένας γεωργικός τομέας προσανατολισμένος στις απαιτήσεις της αγοράς θα βοηθήσει στην περαιτέρω εδραίωση της θέσης του κλάδου των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής της Ευρώπης ως μείζονος εργοδότη και πηγής οικονομικής ανάπτυξης·

- ενθάρρυνση της υιοθέτησης και διάδοσης ΤΠΕ. Έχει διαπιστωθεί ότι ο τομέας των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής στο σύνολό του υστερεί στην υιοθέτηση των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις. Η υιοθέτηση εφαρμογών ηλ-επιχειρείν παραμένει ακόμη σε χαμηλό επίπεδο πέρα από τις μεγάλες πολυεθνικές και τους μεγαλύτερους προμηθευτές τους[17]. Τα κονδύλια για την αγροτική ανάπτυξη πρέπει να συμπληρώσουν τις μελλοντικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής, όπως η i2010 στους τομείς του ηλ-επιχειρείν (ιδίως σε σχέση με τις ΜΜΕ), των ηλεκτρονικών δεξιοτήτων και της ηλεκτρονικής μάθησης[18]·

- προώθηση της δυναμικής επιχειρηματικότητας. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν για την ευρωπαϊκή γεωργία ένα περιβάλλον προσανατολισμένο στις απαιτήσεις της αγοράς. Αυτό δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τις γεωργικές επιχειρήσεις. Η υλοποίηση αυτού του οικονομικού δυναμικού θα εξαρτηθεί, όμως, από την ανάπτυξη στρατηγικών και οργανωτικών δεξιοτήτων ·

- ανάπτυξη νέων αγορών για τα γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα. Οι νέες αγορές μπορούν να προσφέρουν υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Η στήριξη επενδύσεων και κατάρτισης στον τομέα της παραγωγής άλλων προϊόντων πλην τροφίμων στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης είναι δυνατόν να συμπληρώσει τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα δημιουργώντας καινοτόμες νέες αγορές για την παραγωγή ή υποβοηθώντας την ανάπτυξη υλών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας , βιοκαυσίμων και μεταποιητικής δυναμικότητας·

- βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της δασοκομίας. Η μακροπρόθεσμη αειφορία θα εξαρτηθεί από την ικανότητα παραγωγής προϊόντων που θα επιθυμούν να αγοράσουν οι καταναλωτές, με ταυτόχρονη επίτευξη υψηλών περιβαλλοντικών προτύπων. Η επένδυση σε βελτιωμένες περιβαλλοντικές επιδόσεις μπορεί επίσης να οδηγήσει σε βελτίωση της αποδοτικότητας της παραγωγής, με αποτέλεσμα τη δημιουργία αμοιβαία επωφελούς κατάστασης·

- αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα. Η αγροτική ανάπτυξη αποτελεί βασικό εργαλείο αναδιάρθρωσης, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. Η διεύρυνση άλλαξε τον γεωργικό χάρτη. Η επιτυχής γεωργική προσαρμογή μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της περιβαλλοντικής αειφορίας στον γεωργικό τομέα και για την τόνωση της απασχόλησης και της ανάπτυξης σε συναφείς τομείς της οικονομίας. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να προωθήσουν την πρόβλεψη των αλλαγών στον γεωργικό τομέα στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και να αναπτύξουν ενεργητική προσέγγιση για την κατάρτιση και επιμόρφωση των αγροτών, ιδίως όσον αφορά τις μεταβιβάσιμες δεξιότητες.

Για την ενίσχυση της ανανέωσης των γενεών στην γεωργία, πρέπει να μελετηθούν επίσης συνδυασμοί μέτρων που θα διατίθενται στο πλαίσιο του άξονα 1, προσαρμοσμένοι στις ανάγκες νέων αγροτών .

3.2. Βελτίωση του περιβάλλοντος και του τοπίου

Κατευθυντήρια γραμμή Για την προστασία και βελτίωση των φυσικών πόρων και τοπίων της ΕΕ στις αγροτικές περιοχές, οι πόροι που διατίθενται στον άξονα 2 πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων σε τρεις τομείς προτεραιότητας σε επίπεδο ΕΕ: βιοποικιλότητα και διατήρηση γεωργικών και δασοπονικών συστημάτων υψηλής φυσικής αξίας, νερό και αλλαγή του κλίματος. Τα μέτρα που διατίθενται στο πλαίσιο του άξονα 2 πρέπει να χρησιμοποιούνται για την ενσωμάτωση αυτών των περιβαλλοντικών στόχων και να συμβάλλουν στην υλοποίηση του δικτύου Natura 2000 για την γεωργία και την δασοκομία, της δέσμευσης του Γκέτεμποργκ για την αναστροφή της τάσης επιδείνωσης της βιοποικιλότητας μέχρι το 2010, των στόχων της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα και των στόχων του πρωτοκόλλου του Κιότο για τον μετριασμό των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος. |

Για να ανταποκριθούν στις προτεραιότητες αυτές, τα κράτη μέλη πρέπει να εστιάσουν την στήριξη σε βασικές δράσεις, όπως οι ακόλουθες:

- προώθηση περιβαλλοντικών υπηρεσιών και φιλικών προς τα ζώα πρακτικών εκτροφής. Οι ευρωπαίοι πολίτες περιμένουν από τους αγρότες να εφαρμόζουν τα υποχρεωτικά πρότυπα. Πολλοί όμως συμφωνούν επίσης στο ότι οι αγρότες πρέπει να αμείβονται, όταν αναλαμβάνουν δεσμεύσεις που υπερβαίνουν τα πρότυπα αυτά, παρέχοντας υπηρεσίες που η αγορά δεν θα προσέφερε από μόνη της, ιδίως όταν αυτές εστιάζονται σε συγκεκριμένους πόρους, όπως το νερό και το έδαφος·

- διατήρηση του τοπίου που διαμόρφωσε η γεωργική δραστηριότητα. Στην Ευρώπη, μεγάλο μέρος του πολύτιμου αγροτικού περιβάλλοντος είναι προϊόν της γεωργίας. Τα κατάλληλα συστήματα γεωργίας βοηθούν στην διατήρηση των τοπίων και των οικοτόπων που περιλαμβάνουν υγρότοπους μέχρι ξηρούς λειμώνες και ορεινούς βοσκότοπους. Σε πολλές περιοχές, αυτό αποτελεί σημαντικό μέρος της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς και της συνολικής ελκυστικότητας των αγροτικών περιοχών ως τόπων διαβίωσης και εργασίας·

- καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος. Η γεωργία και η δασοκομία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρώτων υλών για εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από βιομάζα. Στο πλαίσιο της ανάπτυξης των εν λόγω πηγών ενέργειας πρέπει να ληφθεί υπόψη η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και η διατήρηση των δασών ως δεξαμενών άνθρακα και οργανικής ύλης στη σύσταση των εδαφών·

- παγίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας. Η βιολογική γεωργία αντιπροσωπεύει μιαν ολιστική προσέγγιση της αειφόρου γεωργίας. Από την άποψη αυτή, είναι δυνατό να ενισχυθεί περισσότερο η συμβολή της στην επίτευξη των στόχων στους τομείς του περιβάλλοντος και της καλής μεταχείρισης των ζώων.

- ενθάρρυνση αμοιβαία επωφελών περιβαλλοντικών / οικονομικών πρωτοβουλιών. Η παροχή περιβαλλοντικών αγαθών, ιδίως μέσω των γεωργο-περιβαλλοντικών μέτρων, μπορεί να συμβάλει στην απόκτηση ταυτότητας των αγροτικών περιοχών και των προϊόντων διατροφής που παράγουν. Τα σχετικά μέτρα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για οικονομική ανάπτυξη και απασχόληση μέσω του τουρισμού και της παροχής ανέσεων σε αγροτικές περιοχές, ιδίως όταν συνδέονται με τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων προς τους τομείς του τουρισμού, της χειροτεχνίας, της κατάρτισης και των γεωργικών προϊόντων πλην τροφίμων·

- προώθηση της εδαφικής ισορροπίας. Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά στην βελτίωση της ελκυστικότητας των αγροτικών περιοχών. Μπορούν επίσης να συμβάλουν στην διατήρηση σταθερής ισορροπίας μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής οικονομίας, βασισμένης στη γνώση. Σε συνδυασμό με άλλους άξονες του προγράμματος, τα μέτρα διαχείρισης της γης μπορούν να συμβάλουν θετικά στην χωροταξική κατανομή των οικονομικών δραστηριοτήτων και στην εδαφική συνοχή.

3.3. Βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές και ενθάρρυνση της διαφοροποίησης

Κατευθυντήρια γραμμή Οι πόροι που διατίθενται στα πεδία της διαφοροποίησης της αγροτικής οικονομίας και της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές, στο πλαίσιο του άξονα 3, πρέπει να εξυπηρετούν την ύψιστη προτεραιότητα της δημιουργίας ευκαιριών απασχόλησης. Τα ποικίλα μέτρα που διατίθενται στο πλαίσιο του άξονα 3 πρέπει να χρησιμοποιηθούν ιδίως για την προώθηση της δημιουργίας ικανοτήτων, της απόκτησης δεξιοτήτων και της οργάνωσης για την ανάπτυξη τοπικής στρατηγικής και πρέπει, επίσης, να συμβάλουν στην εξασφάλιση της διαρκούς ελκυστικότητας των αγροτικών περιοχών για τις μελλοντικές γενιές. Κατά την προώθηση της κατάρτισης, της πληροφόρησης και της επιχειρηματικότητας, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες των γυναικών και των νέων. |

Για να ανταποκριθούν στις προτεραιότητες αυτές, τα κράτη μέλη πρέπει να εστιάσουν την στήριξη σε βασικές δράσεις, όπως οι ακόλουθες:

- αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και του ποσοστού απασχόλησης στην ευρύτερη αγροτική οικονομία. Η διαφοροποίηση είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την αειφόρο ανάπτυξη στις αγροτικές περιοχές και, κατά συνέπεια, συμβάλλει στην επίτευξη καλύτερης εδαφικής ισορροπίας, τόσο από οικονομικής όσο και από κοινωνικής σκοπιάς. Ο τουρισμός, η χειροτεχνία και η παροχή ανέσεων στις αγροτικές περιοχές αποτελούν τομείς ανάπτυξης σε πολλές περιοχές και παρέχουν ευκαιρίες, τόσο για τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις όσο και για την ανάπτυξη μικροεπιχειρήσεων στο πλαίσιο της ευρύτερης αγροτικής οικονομίας·

- ενθάρρυνση της εισόδου γυναικών στην αγορά εργασίας. Οι τοπικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία παιδικών σταθμών σε αγροτικές περιοχές είναι δυνατόν να βελτιώσουν τις ευκαιρίες απασχόλησης και να διευκολύνουν την πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την ανάπτυξη υποδομών για την φροντίδα παιδιών, εν δυνάμει σε συνδυασμό με πρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της δημιουργίας μικρών επιχειρήσεων που σχετίζονται με αγροτικές δραστηριότητες·

- η ανάπτυξη μικροεπιχειρήσεων και της χειροτεχνίας μπορεί να στηρίζεται σε παραδοσιακές δεξιότητες ή να εισάγει νέες ικανότητες, ιδίως αν συνδυάζεται με την αγορά εξοπλισμού, καθώς και με κατάρτιση και καθοδήγηση, που βοηθούν την προώθηση της επιχειρηματικότητας και την ανάπτυξη του οικονομικού ιστού·

- η κατάρτιση νέων σε παραδοσιακές αγροτικές δεξιότητες μπορεί να αξιοποιήσει τη ζήτηση στους τομείς του τουρισμού της αναψυχής, των περιβαλλοντικών υπηρεσιών και των προϊόντων ποιότητας·

- ενθάρρυνση της υιοθέτησης και διάδοσης ΤΠΕ. Η υιοθέτηση και διάδοση ΤΠΕ έχει ζωτική σημασία στις αγροτικές περιοχές για τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων, καθώς και για την τοπική ανάπτυξη, την παροχή τοπικών υπηρεσιών και την προώθηση της ηλεκτρονικής ένταξης[19]. Είναι δυνατή η επίτευξη οικονομιών κλίμακας μέσω πρωτοβουλιών ΤΠΕ σε χωριά, με τον συνδυασμό εξοπλισμού πληροφορικής, δικτύωσης και κατάρτισης για την απόκτηση ηλεκτρονικών δεξιοτήτων μέσω των δομών των τοπικών κοινοτήτων. Οι πρωτοβουλίες αυτές μπορούν να διευκολύνουν ιδιαίτερα την υιοθέτηση της πληροφορικής από τοπικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και αγροτικές επιχειρήσεις και την υιοθέτηση του ηλ-επιχειρείν και του ηλ-εμπορίου. Χρειάζεται πλήρης εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που παρέχουν το διαδίκτυο και οι ευρυζωνικές επικοινωνίες, λόγου χάριν με χρηματοδότηση από περιφερειακά προγράμματα στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ώστε να ξεπεραστούν τα μειονεκτήματα που οφείλονται στην γεωγραφική θέση[20]·

- η ανάπτυξη της παροχής και καινοτόμου χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων αγορών για τα γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα, την παροχή τοπικών υπηρεσιών και την διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας·

- ενθάρρυνση της ανάπτυξης του τουρισμού. Ο τουρισμός αποτελεί σημαντικό τομέα ανάπτυξης σε πολλές αγροτικές περιοχές. Η αυξημένη χρήση ΤΠΕ στον τουρισμό για κρατήσεις, προώθηση, εμπορία, σχεδιασμό υπηρεσιών και ψυχαγωγικές δραστηριότητες μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του αριθμού των επισκεπτών και των ημερών διαμονής, ιδίως στις περιπτώσεις που εξασφαλίζει δεσμούς με μικρότερες εγκαταστάσεις και ενθαρρύνει τον αγροτοτουρισμό·

- αναβάθμιση της τοπικής υποδομής, ιδίως στα νέα κράτη μέλη. Κατά τα προσεχή έτη θα πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις σε μεγάλα έργα υποδομής τηλεπικοινωνιών, μεταφορών, ενέργειας και ύδρευσης. Θα διατεθούν σημαντικά κονδύλια από τα διαρθρωτικά ταμεία σε τομείς που εκτείνονται από τα διευρωπαϊκά δίκτυα μέχρι την ανάπτυξη συνδέσεων με επιχειρηματικά ή επιστημονικά πάρκα. Για να επιτευχθεί πλήρως το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα από πλευράς απασχόλησης και ανάπτυξης, οι τοπικές υποδομές μικρής κλίμακας που θα χρηματοδοτηθούν από τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης μπορούν να παίξουν ζωτικό ρόλο στη σύνδεση αυτών των μεγάλων επενδύσεων με τις τοπικές στρατηγικές διαφοροποίησης και ανάπτυξης του δυναμικού της γεωργίας και του τομέα των τροφίμων.

3.4. Δημιουργία τοπικών ικανοτήτων για την απασχόληση και την διαφοροποίηση

Κατευθυντήρια γραμμή Οι πόροι που διατίθενται για τον άξονα 4 (Leader) πρέπει να εξυπηρετούν τις προτεραιότητες των αξόνων 1 και 2 και, ιδιαίτερα, του άξονα 3, αλλά και να παίξουν σημαντικό ρόλο σε σχέση με την προτεραιότητα της βελτίωσης της διακυβέρνησης και της κινητοποίησης του ενδογενούς αναπτυξιακού δυναμικού των αγροτικών περιοχών. |

Η στήριξη στο πλαίσιο του άξονα Leader παρέχει τη δυνατότητα να συνδυαστούν και οι τρεις στόχοι – ανταγωνιστικότητα, περιβάλλον και ποιότητα ζωής / διαφοροποίηση – στο πλαίσιο μιας τοπικής αναπτυξιακής στρατηγικής που θα στηρίζεται στις τοπικές ανάγκες και πλεονεκτήματα. Οι ενοποιημένες προσεγγίσεις με τη συμμετοχή γεωργών, δασοκόμων και άλλων αγροτικών φορέων μπορούν να διασφαλίσουν και να ενισχύσουν την τοπική φυσική και πολιτιστική κληρονομιά, να τονώσουν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και να επενδύσουν σε τοπικά ειδικά προϊόντα, τουριστική αξιοποίηση και ανανεώσιμους πόρους και πηγές ενέργειας και να τα προωθήσουν.

Για να ανταποκριθούν στις προτεραιότητες αυτές, τα κράτη μέλη πρέπει να εστιάσουν την στήριξη σε βασικές δράσεις, όπως οι ακόλουθες:

- η δημιουργία τοπικών ικανοτήτων σχηματισμού κοινοπραξιών , η εμψύχωση και η προώθηση της απόκτησης δεξιοτήτων μπορούν να συμβάλουν στην κινητοποίηση του τοπικού δυναμικού·

- προώθηση κοινοπραξιών δημόσιου – ιδιωτικού τομέα. Ειδικότερα, το Leader θα συνεχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο στην ενθάρρυνση καινοτόμων προσεγγίσεων της αγροτικής ανάπτυξης και στην προσέγγιση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα·

- προώθηση της συνεργασίας και της καινοτομίας. Οι τοπικές πρωτοβουλίες, όπως το Leader, και η στήριξη της διαφοροποίησης μπορούν να παίξουν ουσιαστικό ρόλο, συνδέοντας τους ανθρώπους με νέες ιδέες και προσεγγίσεις και ενθαρρύνοντας την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα και προωθώντας την ένταξη και την παροχή τοπικών υπηρεσιών. Οι δικτυακές κοινότητες μπορούν να συμβάλουν στην διάδοση γνώσεων και στην ανταλλαγή ορθών πρακτικών και καινοτομίας όσον αφορά τα αγροτικά προϊόντα και υπηρεσίες·

- βελτίωση της τοπικής διακυβέρνησης. Το Leader μπορεί να συμβάλει στην προαγωγή καινοτόμων προσεγγίσεων για τη σύνδεση της γεωργίας, της δασοκομίας και της τοπικής κοινωνίας βοηθώντας έτσι στη διαφοροποίηση της οικονομικής βάσης και στην ενίσχυση του κοινωνικο-οικονομικού ιστού στις αγροτικές περιοχές.

3.5. Μετατροπή των προτεραιοτήτων σε προγράμματα

Οι πόροι που θα διατεθούν για τις προτεραιότητες της κοινοτικής αγροτικής ανάπτυξης (εντός των ελάχιστων ορίων χρηματοδότησης που επιβάλλουν οι κανονισμοί για κάθε άξονα) θα εξαρτηθούν από την ιδιαίτερη κατάσταση, τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες κάθε προγραμματικής περιοχής. Κάθε κοινοτική προτεραιότητα και η συμβολή της στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας και του Γκέτεμποργκ, θα πρέπει να μεταφερθεί στις συνθήκες των κρατών μελών με το εθνικό στρατηγικό σχέδιο και τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Σε πολλές περιπτώσεις, θα υπάρξουν εθνικές ή περιφερειακές προτεραιότητες για συγκεκριμένα προβλήματα που σχετίζονται με τον τομέα των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής ή με την περιβαλλοντική, κλιματική και γεωγραφική κατάσταση της γεωργίας και της δασοκομίας. Οι αγροτικές περιοχές ίσως απαιτηθεί να αντιμετωπίσουν άλλα ειδικά ζητήματα, όπως η περιαστική πίεση, η ανεργία, ο απόμακρος χαρακτήρας ή η χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού.

Κατευθυντήρια γραμμή Κατά την επεξεργασία των εθνικών τους στρατηγικών, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την μεγιστοποίηση των συνεργιών και την αποφυγή πιθανών αντιφάσεων μεταξύ και εντός των αξόνων. Θα πρέπει επίσης να μελετήσουν πώς μπορούν να ληφθούν υπόψη άλλες στρατηγικές σε επίπεδο ΕΕ, όπως το σχέδιο δράσης για τη βιολογική γεωργία[21], η τελευταία ανακοίνωση της Επιτροπής για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας[22], η πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για την αλλαγή του κλίματος[23] και η ανάγκη να πρόβλεψης των πιθανών επιπτώσεων στην γεωργία και στην δασοκομία καθώς και η έκθεση της Επιτροπής για τη δασική στρατηγική της ΕΕ[24] (που μπορούν να συμβάλουν στην ταυτόχρονη επίτευξη των στόχων ανάπτυξης, απασχόλησης και αειφορίας) και οι επικείμενες θεματικές περιβαλλοντικές στρατηγικές[25]. |

Στο επίπεδο της ΕΕ και των κρατών μελών διατίθενται αρκετά μέσα για την βελτίωση της διακυβέρνησης και της άσκησης πολιτικής. Μπορεί να γίνει χρήση τεχνικής βοήθειας για την δημιουργία ευρωπαϊκών και εθνικών δικτύων για την αγροτική ανάπτυξη, ως βάθρου για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και εμπειρογνωμοσύνης μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων σχετικά με όλες τις πλευρές του σχεδιασμού, της διαχείρισης και της εφαρμογής της πολιτικής. Απαιτείται να εξετασθεί κατά την προετοιμασία των εθνικών στρατηγικών και να εφαρμοστεί στην πράξη κατά τα μεταγενέστερα στάδια της υλοποίησης, η πληροφόρηση και η προβολή για να εξασφαλισθεί η έγκαιρη συμμετοχή των διαφόρων φορέων.

3.6. Συμπληρωματικότητα των Κοινοτικών μέσων

Κατευθυντήρια γραμμή Απαιτείται να ενθαρρυνθεί η συνέργια μεταξύ των διαρθρωτικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης και αγροτικής ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την συμπληρωματικότητα και την συνοχή μεταξύ των δράσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το ΕΤΠΑ, το ταμείο συνοχής, το ΕΚΤ, το ΕΤΑ και το ΕΓΤΑΑ για δεδομένη περιοχή και για δεδομένο τομέα δραστηριότητας. Οι κύριες κατευθυντήριες αρχές όσον αφορά την διαχωριστική γραμμή και τους μηχανισμούς συντονισμού μεταξύ δράσεων που χρηματοδοτούνται από τα διάφορα ταμεία, πρέπει να καθοριστούν στο επίπεδο των εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς / εθνικών στρατηγικών σχεδίων. |

Για επενδύσεις σε υποδομές, κατευθυντήρια αρχή μπορεί να είναι η κλίμακα της παρέμβασης. Για παράδειγμα, για επενδύσεις σε μεταφορές και άλλες υποδομές στο επίπεδο του κράτους μέλους ή της περιφέρειας / υπο-περιφέρειας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν χρηματοδοτικά μέσα της πολιτικής για τη συνοχή, ενώ στο πολύ τοπικό επίπεδο μπορεί να χρησιμοποιηθεί το μέτρο των βασικών υπηρεσιών στο πλαίσιο του άξονα 3, με εξασφάλιση της σύνδεσης μεταξύ τοπικού και περιφερειακού επιπέδου.

Όσον αφορά την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου, η στήριξη στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης μπορεί να εστιαστεί στους γεωργούς και τους οικονομικούς φορείς που εμπλέκονται στην διαφοροποίηση της αγροτικής οικονομίας. Στον πληθυσμό των αγροτικών περιοχών μπορεί να χορηγείται στήριξη που εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή. Οι δράσεις στους εν λόγω τομείς πρέπει να υλοποιηθούν με πλήρη συμμόρφωση προς τους στόχους της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση όπως καθορίζονται στις «Ενοποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση» και να συνάδουν με τις δράσεις που αναλαμβάνονται βάσει των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων στο πλαίσιο της διαδικασίας της Λισσαβόνας. Το πρόγραμμα εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» αποβλέπει στην επίτευξη του μέρους των στόχων της Λισσαβόνας που αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Στην καρδιά του προγράμματος υπάρχει η δια βίου εκπαίδευση, η οποία ισχύει για όλα τα επίπεδα και τύπους εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων και των τομέων της γεωργίας, της δασοκομίας και των γεωργικών προϊόντων και ειδών διατροφής.

4. Το σύστημα υποβολής εκθέσεων

Ο νέος κανονισμός για την αγροτική ανάπτυξη προβλέπει στρατηγική παρακολούθηση της κοινοτικής και των εθνικών στρατηγικών. Η βάση για την υποβολή εκθέσεων προόδου θα είναι το κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης, που θα θεσπιστεί σε συνεργασία με τα κράτη μέλη.

Το πλαίσιο θα προβλέπει περιορισμένο σύνολο κοινών δεικτών και κοινή μεθοδολογία. Θα συμπληρώνεται με ειδικούς δείκτες ανά πρόγραμμα που θα αντανακλούν τα χαρακτηριστικά κάθε πεδίου του προγράμματος.

Ένα κοινό σύνολο δεικτών θα επιτρέπει την ομαδοποίηση των εκροών, των αποτελεσμάτων και των επιπτώσεων σε επίπεδο ΕΕ και θα συμβάλλει στην εκτίμηση της προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την επίτευξη των προτεραιοτήτων της Κοινότητας. Οι δείκτες εκκίνησης που θα οριστούν στην αρχή της περιόδου προγραμματισμού θα επιτρέψουν την εκτίμηση της αρχικής κατάστασης και θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη της στρατηγικής του προγράμματος.

Οι δραστηριότητες αξιολόγησης θα διεξάγονται σε συνεχή βάση και θα περιλαμβάνουν εκ των προτέρων, ενδιάμεση και εκ των υστέρων αξιολόγηση στο επίπεδο του προγράμματος, καθώς και άλλες δραστηριότητες αξιολόγησης που θεωρούνται χρήσιμες για την βελτίωση της διαχείρισης και των αποτελεσμάτων του προγράμματος. Οι παραπάνω δραστηριότητες θα συνοδευτούν από θεματικές μελέτες και συνθετική αξιολόγηση σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και από τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού δικτύου αγροτικής ανάπτυξης, ως βάθρου για ανταλλαγές και δημιουργία ικανότητας αξιολόγησης στα κράτη μέλη. Η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και η αλληλο-κοινοποίηση των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων είναι δυνατόν να συμβάλει σημαντικά στην αποτελεσματικότητα της αγροτικής ανάπτυξης. Από την άποψη αυτή, το ευρωπαϊκό δίκτυο πρέπει να παίξει κεντρικό ρόλο στην διευκόλυνση των επαφών.

[1] ΕΕ L … της …, σ. …

[2] ΕΕ L … της …, σ. …

[3] ΕΕ L … της …, σ. …

[4] ΕΕ L … της …, σ. …

[5] Συμπεράσματα της Προεδρίας των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων: Λουξεμβούργου 1997, Βερολίνου 1999 και Βρυξελλών 2002, Συμβούλιο Γεωργίας, 14 Μαρτίου 2005.

[6] Ο ορισμός του ΟΟΣΑ βασίζεται στο ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε αγροτικές κοινότητες (δηλ. με πυκνότητα πληθυσμού κάτω των 150 κατοίκων ανά τετραγ. χλμ.) σε δεδομένη περιοχή NUTS III. Βλ. Εκτενή Εκτίμηση των Επιπτώσεων - SEC(2004) 931. Πρόκειται για τον μόνο διεθνώς αναγνωρισμένο ορισμό των αγροτικών περιοχών. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη τον πληθυσμό που ζει σε πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές, ιδίως σε περιαστικές ζώνες.

[7] Στατιστικό παράρτημα της Εαρινής έκθεσης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο - SEC(2005) 160.

[8] Μετρούμενο ως ΑΕΠ σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης.

[9] Πηγή : E-Business Market Watch ICT and e-Business (Ηλ-επιχειρήσεις - Επιτήρηση αγοράς ΤΠΕ και ηλ-επιχειρήσεων), ΓΔ Επιχειρήσεις, Ιούλιος 2003.

[10] Έκθεση για την εφαρμογή της Δασικής Στρατηγικής της ΕΕ - COM(2005) 84, σ. 2.

[11] Πηγή: Έργο IRENA, http://webpubs.eea.eu.int/content/irena/index.htm.

[12] Στην συνοδευτική επικαιροποιημένη εκτίμηση των επιπτώσεων SEC(2005) 914 περιλαμβάνεται σειρά βασικών δεικτών υπό τη μορφή χαρτών που παρέχουν εικόνα της κατάστασης εκκίνησης, με βάση την οποία είναι δυνατόν να μετρηθεί η πρόοδος.

[13] Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Βρυξελλών, 22 και 23 Μαρτίου 2005, παράγραφος 42.

[14] Συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Βρυξελλών, 16 και 17 Ιουνίου, παράρτημα.

[15] Ανακοίνωση προς το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «Συνεργασία για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση - Νέο ξεκίνημα για τη στρατηγική της Λισσαβόνας» - COM(2005) 24, 2.2.2005.

[16] Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη και το έργο της μόνιμης επιτροπής γεωργικής έρευνας (ΜΕΓΕ).

[17] Πηγή : Ηλ-επιχειρείν - Επιτήρηση αγοράς ΤΠΕ και ηλ-επιχειρείν (E-Business Market Watch ICT and e-Business), ΓΔ Επιχειρήσεις, Ιούλιος 2003.

[18] COM(2005) 229: «Η στρατηγική i2010 - Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση».

[19] COM(2005) 229: «Η στρατηγική i2010 - Ευρωπαϊκή κοινωνία της πληροφορίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση».

[20] COM(2005) 24: «Συνεργασία για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση - Νέο ξεκίνημα για τη στρατηγική της Λισσαβόνας», σ. 29

[21] COM(2004) 415.

[22] COM(2004) 366: «Το μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας της ΕΕ».

[23] COM(2005) 35: «Επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη»

[24] COM(1998) 649: «Δασική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης», COM(2005) 84 «Έκθεση για την εφαρμογή της Δασικής Στρατηγικής της ΕΕ».

[25] Προστασία του εδάφους, προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αειφόρος χρήση γεωργικών φαρμάκων, ατμοσφαιρική ρύπανση, αστικό περιβάλλον, αειφόρος χρήση πόρων και ανακύκλωση αποβλήτων Απόφαση αριθ. 1600/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2002, για τη θέσπιση του έκτου κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον.