Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1091/94

z dnia 29 kwietnia 1994 r.

ustanawiające niektóre szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3528/86 w sprawie ochrony lasów Wspólnoty przed zanieczyszczeniem atmosferycznym

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 3528/86 z dnia 17 listopada 1986 r. w sprawie ochrony lasów Wspólnoty przed zanieczyszczeniem atmosferycznym [1], ostatnio zmienione rozporządzeniem (EWG) nr 2157/92 [2], w szczególności jego art. 3,

uwzględniając rezolucję nr 1 pierwszej konferencji ministerialnej w sprawie ochrony lasów w Europie [3] oraz podjęte w jej następstwie działania,

a także mając na uwadze, co następuje:

na podstawie art. 2 ust. 1 tiret 3 i 4 rozporządzenia (EWG) nr 3528/86 celem programu Wspólnoty jest pomaganie Państwom Członkowskim:

- w prowadzeniu intensywnego i ciągłego nadzoru nad ekosystemami leśnymi,

- w zakładaniu lub rozszerzaniu, w skoordynowany i zharmonizowany sposób, sieci stałych powierzchni obserwacyjnych służących do prowadzenia takiego ciągłego, intensywnego nadzoru;

na podstawie art. 2 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 3528/86, Państwa Członkowskie przekażą Komisji dane zebrane dzięki sieci powierzchni obserwacyjnych służących do ciągłego intensywnego nadzoru;

sieć powierzchni obserwacyjnych zostaje założona w celu otrzymania szczegółowych danych na temat ewolucji ekosystemów leśnych we Wspólnocie; podejście to pozwala na ustalenie związków między różnorodnymi czynnikami środowiskowymi, w szczególności zanieczyszczeniami atmosferycznymi i reakcją ekosystemów leśnych; zebrane w ten sposób dane pozwalają lepiej interpretować wyniki otrzymane dzięki regularnej sieci powierzchni obserwacyjnych, jak określono w rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 1696/87 [4], ostatnio zmienionym rozporządzeniem (EWG) nr 836/94 [5];

wnioski o udzielenie pomocy, przedkładane na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 3528/86, w celu prowadzenia ciągłego intensywnego nadzoru, określonego w art. 2 ust. 1, powinny zawierać wszelkie informacje niezbędne do zbadania tych środków w świetle celów i kryteriów wspomnianego rozporządzenia; informacje te powinny być przedstawione na znormalizowanym formularzu w celu ułatwienia analizy i porównania wniosków;

środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Leśnictwa,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

1. Państwa Członkowskie założą sieć stałych powierzchni obserwacyjnych. Do dnia 30 czerwca 1994 r. zostanie dokonany wybór powierzchni i założone ponad 50 % powierzchni, zgodnie z wspólnymi metodami zakładania sieci stałychpowierzchniobserwacyjnych do ciągłego, intensywnego monitorowania (patrz załącznik I). Ostatnie powierzchnie obserwacyjne zostaną założone przed dniem 30 czerwca 1995 r. Do dnia 15 grudnia 1994 r. Państwa Członkowskie prześlą Komisji przegląd kryteriów wyboru i pełny wykaz wybranych powierzchni, w tym podstawowe informacje takie, jak: położenie (długość i szerokość geograficzna, wysokość) oraz gatunki, a także ogólne informacje o każdej założonej powierzchni na znormalizowanym formularzu, określonym w załączniku VIIa.

2. Na stałych powierzchniach obserwacyjnych prowadzony będzie ciągły, intensywny nadzór ekosystemów leśnych. Obejmie on ciągłą inwentaryzację stanu koron drzew, inwentaryzację stanu gleby i listowia oraz pomiary zmian przyrostowych, szybkości osadzania i obserwacje meteorologiczne, zgodnie z obiektywnymi metodami pobierania próbek, a także analizę zgodnie z ustalonymi metodami.

3. Do dnia 31 grudnia 1996 r. Państwa Członkowskie prześlą Komisji na znormalizowanym formularzu dane zebrane podczas prowadzenia nadzoru w latach 1991-1996 na każdej stałej powierzchni obserwacyjnej wraz z interpretacją wyników, jak określono w załączniku VII.

4. Szczegóły techniczne dotyczące przepisów niniejszego artykułu są wymienione w załącznikach III–VI.

Artykuł 2

1. Wnioski o udzielenie pomocy przez Wspólnotę:

- na zakładanie lub rozszerzanie sieci stałych powierzchni obserwacyjnych do prowadzenia ciągłego, intensywnego nadzoru,

- na przeprowadzenie inwentaryzacji stanu koron drzew,

- na przeprowadzenie inwentaryzacji gleby,

- na przeprowadzenie inwentaryzacji ulistnienia,

- na przeprowadzenie pomiarów przyrostowych,

- na przeprowadzenie pomiarów osadzania i

- na przeprowadzenie pomiarów meteorologicznych,

w rozumieniu art. 2 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3528/86, obejmą informacje i dokumenty określone w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

Wnioski należy przedkładać w trzech egzemplarzach oraz zgodnie z załącznikiem II.

Państwa Członkowskie przedłożą Komisji wnioski przed 1 listopada każdego roku w odniesieniu do następnego roku.

2. Wnioski niespełniające wymogów wymienionych w ust. 1 niniejszego artykułu nie zostaną rozpatrzone.

Artykuł 3

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 29 kwietnia 1994 r.

W imieniu Komisji

René Steichen

Członek Komisji

[1] Dz.U. L 326 z 21.11.1986, str. 2.

[2] Dz.U. L 217 z 31.7.1992, str. 1.

[3] Grudzień 1990 r., Strasburg.

[4] Dz.U. L 161 z 10.6.1987, str. 1.

[5] Dz.U. L 97 z 15.4.1994, str. 4.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

WSPÓLNE METODY ZAKŁADANIA SIECI STAŁYCH POWIERZCHNI OBSERWACYJNYCH DO CIĄGŁEGO, INTENSYWNEGO MONITOROWANIA

(art. 2 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3528/86 i jego zmiany)

I. Uwagi ogólne

Celem programu wymienionego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3528/86 i jego zmian jest założenie w Państwach Członkowskich Wspólnoty sieci stałych powierzchni obserwacyjnych i zbieranie danych poprzez prowadzenie ciągłego, intensywnego nadzoru.

Program ma na celu:

- ciągłe intensywne monitorowanie ekosystemów leśnych w związku ze szkodami wyrządzonymi przez zanieczyszczenia atmosferyczne i inne czynniki mające wpływ na stan lasów,

- lepsze zrozumienie przyczynowego związku między zmianami zachodzącymi w ekosystemie leśnym a wpływającymi na niego czynnikami, w szczególności zanieczyszczeniami atmosferycznymi, poprzez skupienie różnorodnych pomiarów w jednym miejscu oraz monitorowanie ekosystemów leśnych i ich części,

- uzyskanie istotnych informacji na temat ewolucji wielu ekosystemów leśnych we Wspólnocie.

II. Zakładanie sieci stałych powierzchni obserwacyjnych

II.1. Wybór powierzchni

Najpóźniej do dnia 30 czerwca 1994 r. Państwa Członkowskie wybiorą wystarczająco dużą liczbę stałych powierzchni obserwacyjnych na swoich terenach. Maksymalna liczba tych powierzchni zasadniczo nie powinna przekraczać 20 % liczby krajowych powierzchni należących do wspólnotowej sieci 16 x 16 km (rozporządzenie (EWG) nr 1696/87). Państwa Członkowskie mające ograniczoną liczbę powierzchni w ramach sieci wspólnotowej mogą wybrać większą liczbę stałych powierzchni, pod warunkiem że liczba ta nie przekroczy 15.

Za wybór tych powierzchni odpowiedzialne są Państwa Członkowskie. Należy jednak stosować następujące kryteria wyboru:

- powierzchnie powinny być umiejscowione w taki sposób, aby na ich terenach reprezentowane były ważniejsze gatunki leśne i bardziej rozległe warunki wzrostu najczęściej występujące w danym państwie,

- minimalna wielkość powierzchni mierzona w płaszczyźnie poziomej powinna wynosić 0,25 ha,

- w celu zminimalizowania wpływu działalności na tereny przyległe, powierzchnia powinna być otoczona strefą buforową. Rzeczywista szerokość takiej strefy zależy od typu i wieku lasu. Jeśli obszar powierzchni i jej otoczenie jest jednolite pod względem struktury wysokościowej i wiekowej, szerokość strefy buforowej może być ograniczona do 5 lub 10 m. Jeśli obszar leśny, na którym znajduje się powierzchnia, składa się z drzewostanu mieszanego, różnych gatunków lub różnej struktury wiekowej, obszar strefy buforowej powinien zostać powiększony do pięciokrotności potencjalnej maksymalnej wysokości lasu na powierzchni,

- powierzchnia musi być dostępna do celów długotrwałego monitorowania, dlatego też konieczne jest wyraźne oznakowanie jej punktów narożnych i/lub granic oraz ponumerowanie każdego drzewa próbnego na jej terenie w sposób trwały,

- dostęp do powierzchni powinien być łatwy o każdej porze; nie powinny wystąpić żadne ograniczenia w odniesieniu do dostępu bądź pobierania próbek,

- nie powinny wystąpić żadne różnice w gospodarowaniu powierzchnią, strefą buforową i otaczającym lasem (np. gospodarowanie powinno być porównywalne, a zakłócenia spowodowane monitorowaniem zmniejszone do minimum),

- należy unikać bezpośredniego zanieczyszczenia ze źródeł lokalnych. Powierzchnie nie powinny być umiejscowione w najbliższym otoczeniu gospodarstw, blisko głównych dróg lub w bezpośrednim sąsiedztwie zanieczyszczających zakładów przemysłowych,

- na powierzchni lub w jej pobliżu powinna być dostępna wystarczająca liczba drzew do pobierania próbek,

- powierzchnie i strefa buforowa powinny być jak najbardziej jednolite pod względem, np. gatunków lub ich mieszanek, wieku, wielkości, typu gleby i nachylenia,

- powierzchnie powinny być umiejscowione wystarczająco daleko od skraju lasu.

Zaleca się wybieranie powierzchni, które były monitorowane w ostatnich latach w ramach rozporządzenia (EWG) nr 3528/86 lub innych programów. Jeśli trzeba wybrać dodatkowe powierzchnie, zaleca się wybieranie powierzchni identycznych z powierzchniami należącymi do wspólnotowej sieci 16 x 16 km lub położonych w ich pobliżu, a ponadto umiejscowionych w taki sposób, aby można było wykorzystać informacje z innych źródeł (np. stacji meteorologicznych).

II.2. Zakładanie i dokumentacja powierzchni

Państwa Członkowskie założą na stałe, najlepiej wszystkie lub przynajmniej połowę powierzchni do dnia 30 czerwca 1994 r. W niektórych przypadkach rzeczywiste założenie ostatniej powierzchni może zostać opóźnione o jeden rok. Każda założona powierzchnia powinna zostać szczegółowo opisana. Do dnia 15 grudnia 1994 r. należy ustalić i przedstawić ogólne dane. W szczegółowym opisie powierzchni należy: określić dokładne położenie powierzchni, zamieścić odręczną mapę przedstawiającą trwałe oznaczenie punktów narożnych i/lub jej granic, liczbę drzew porastających powierzchnię i pozostałe istotne trwałe elementy znajdujące się na powierzchni lub w jej pobliżu (np. drogi dojazdowe, rzeki). W przyszłości należy również nanieść na mapę dokładne miejsca pobierania próbek (np. otwory w glebie).

II.3. Definicja poletka

Zasadniczo wszystkie drzewa na całej powierzchni muszą zostać włączone do próbki w celu oceny stanu drzew (np. inwentaryzacja koron, ocena przyrostu). Jeśli na powierzchni znajduje się dużo drzew (tj. gęsty drzewostan), można zdefiniować poletko do celów wykorzystania do tych badań. Wielkość poletka w czasie zakładania powierzchni powinna być wystarczająco duża, aby szacunkowe dane otrzymywane w tych badaniach były wiarygodne przez okres przynajmniej dwudziestu lat, a nawet przez cały okres wykorzystywania tego drzewostanu. W tym okresie na poletku powinno być dostępne przynajmniej 20 drzew.

II.4. Ogólne informacje o każdej powierzchni

Podczas zakładania powierzchni i przeprowadzania pierwszego badania należy zebrać następujące informacje ogólne na temat każdej stałej powierzchni obserwacyjnej służącej do ciągłego, intensywnego monitorowania:

| Założenie | Pierwsze badanie |

Kod opisowy | Kraj Numer powierzchni obserwacyjnej Rzeczywista długość i szerokość geograficzna | |

Dane o obszarze | Wysokość Orientacja Całkowita wielkość powierzchni Liczba drzew porastających powierzchnię Poletko (jeśli utworzono) | Zaopatrzenie w wodę głównych gatunków Rodzaj próchnicy Jednostka glebowa (szacunkowo) |

Dane o drzewostanie | Średni wiek dominującego piętra Główne gatunki drzew Wydajność (wielkość szacunkowa) | |

Inne spostrzeżenia | Historia powierzchni Inna stacja monitorowania położona w pobliżu | |

Korzystając ze zbioru danych (patrz załącznik VIIa, formularz 1a) i sprawozdań (patrz załącznik VIIa, formularz 1b) Państwa Członkowskie prześlą Komisji do dnia 15 grudnia 1994 r. informacje dotyczące każdej powierzchni, zebrane podczas jej zakładania. Ważne informacje uzyskane w okresie monitorowania będą przedkładane corocznie przy użyciu formularzy 1a i 1b (załącznik VII). Pozostałe informacje zostaną przedłożone po przeprowadzeniu pierwszego odnośnego badania i będą w miarę konieczności aktualizowane.

II.5. Zastępowanie stałych powierzchni obserwacyjnych

Stałe powierzchnie obserwacyjne muszą być dostępne do celów długotrwałego monitorowania. W przypadku nieprzewidzianych wydarzeń (np. zniszczenia drzew rosnących na powierzchni przez pożar, burzę) może zaistnieć konieczność zastąpienia takiej powierzchni. Państwa Członkowskie prześlą Komisji podstawowe informacje na temat nowej powierzchni, jak określono w niniejszym załączniku.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

WNIOSKI O UDZIELENIE POMOCY PRZEZ WSPÓLNOTĘ W ODNIESIENIU DO ŚRODKÓW, KTÓRE NALEŻY ZREALIZOWAĆ NA PODSTAWIE ART. 2 ROZPORZĄDZENIA (EWG) NR 3528/86 I JEGO ZMIAN

Wnioski o udzielenie pomocy muszą być składane zgodnie z załącznikiem A do rozporządzenia Komisji (EWG) nr 526/87 [1] wraz z informacjami wymienionymi poniżej oraz wypełnioną tabelą, którą dołączono do niniejszego załącznika jako formularz 2a.

Dla każdego ze środków, które mają być zrealizowane zgodnie z art. 2, dostarczone zostaną następujące informacje:

1. Krótki opis środków

2. Wnioskodawca

Powiązanie między wnioskodawcą a środkami

3. Agencja odpowiedzialna za realizację środków

Przedmiot i zakres podstawowej działalności agencji

4. Szczegółowy opis środków, gdy:

a) środki związane są z zakładaniem lub rozszerzaniem sieci stałych powierzchni obserwacyjnych do prowadzenia ciągłego, intensywnego nadzoru

1. Opis obecnej sytuacji

2. Położenie geograficzne oraz obszar danego regionu (+ dokument kartograficzny)

3. Liczba stałych powierzchni obserwacyjnych

b) środki związane są z ustanowieniem i przeprowadzaniem inwentaryzacji stanu koron drzew na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać włączone do inwentaryzacji stanu koron drzew (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur pobierania próbek stosowanych na poziomie powierzchni (liczba drzew, oznaczenia itd.)

4. Wyznaczenie harmonogramu realizacji projektowanych środków (formularz 2b)

c) środki związane są z ustanowieniem i przeprowadzaniem inwentaryzacji stanu gleby na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać włączone do inwentaryzacji stanu gleby (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur pobierania próbek stosowanych na poziomie powierzchni (liczba pojedynczych próbek, opis profilu glebowego itd.)

4. Szczegółowy opis parametrów, które mają być określone, oraz metod analizy, które mają być zastosowane, w tym jasny opis kalibracji, poprawek i/lub ponownych obliczeń niezbędnych do uzyskania wyników zgodnych z analizowanymi wynikami, zgodnie z zatwierdzonymi metodami

5. Wyznaczenie harmonogramu realizacji projektowanych środków (formularz 2b)

d) środki związane są z ustanawianiem i przeprowadzaniem inwentaryzacji stanu listowia na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać włączone do inwentaryzacji stanu listowia (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur pobierania próbek stosowanych na poziomie powierzchni (liczba pojedynczych próbek, opis itd.)

4. Szczegółowy opis parametrów, które mają zostać określone, oraz metod analizy, które mają być zastosowane, w tym jasny opis kalibracji, poprawek i/lub ponownych obliczeń niezbędnych do uzyskania zgodnych wyników

5. Wyznaczenie harmonogramu realizacji projektowanych środków (formularz 2b)

e) środki związane są z ustanawianiem i przeprowadzaniem pomiarów zmian przyrostowych na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać włączone do pomiarów przyrostu (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur dokonywania pomiarów stosowanych na poziomie powierzchni (liczba pomiarów, opis itd.)

4. Szczegółowy opis parametrów, które mają zostać określone, oraz metod analizy, które mają być zastosowane, w tym jasny opis kalibracji, poprawek i/lub ponownych obliczeń niezbędnych do uzyskania wyników zgodnych z analizowanymi wynikami zgodnie z zatwierdzonymi metodami

5. Wyznaczenie harmonogramu realizacji projektowanych środków (formularz 2b)

f) środki związane są z ustanawianiem i przeprowadzaniem pomiarów szybkości osadzania na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać włączone do pomiarów osadzania (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur dokonywania pomiarów stosowanych na poziomie powierzchni (liczba pomiarów, opis itd.)

4. Szczegółowy opis parametrów, które mają zostać określone, oraz metod analizy, które mają być zastosowane, w tym jasny opis kalibracji, poprawek i/lub ponownych obliczeń niezbędnych do uzyskania wyników zgodnych z analizowanymi wynikami zgodnie z zatwierdzonymi metodami

5. Wyznaczenie harmonogramu realizacji projektowanych środków (formularz 2b)

g) środki związane są z ustanowieniem i prowadzeniem pomiarów meteorologicznych na stałych powierzchniach obserwacyjnych

1. Opis obecnej sytuacji

2. Liczba powierzchni obserwacyjnych, które mają zostać objęte pomiarami meteorologicznymi (formularz 2a)

3. Szczegółowy opis procedur dokonywania pomiarów stosowanych na poziomie powierzchni (liczba pomiarów, opis itd.)

4. Szczegółowy opis parametrów, które mają zostać określone, oraz metod analizy, które mają być zastosowane, w tym jasny opis kalibracji, poprawek i/lub ponownych obliczeń niezbędnych do uzyskania wyników zgodnych z analizowanymi wynikami zgodnie z zatwierdzonymi metodami

5. Wyznaczenie harmonogramu realizacji proponowanych środków (formularz 2b)

5. Koszt realizacji środków określonych w pkt 4a–4g (formularz 2a)

1. Koszty założenia lub rozszerzenia sieci (4a)

1.1. Koszty przypadające na jedną powierzchnię

1.2. Koszty całkowite

1.3. Wnioskowana kwota pomocy Wspólnoty

2. Koszty ustanowienia, obserwacji lub pobierania próbek dla każdego badania (4b–4g)

2.1. Koszty przypadające na jedną powierzchnię

2.2. Koszty całkowite

2.3. Wnioskowana kwota pomocy Wspólnoty

3. Koszty analizy i oceny dla każdego badania (4b–4g)

3.1. Koszty przypadające na jedną powierzchnię

3.2. Koszty całkowite

3.3. Wnioskowana kwota pomocy Wspólnoty

4. Całkowity koszt projektu (suma kosztów z ppkt 1.2. (ustanowienie), ppkt 2.2. (prowadzenie obserwacji i/lub pobieranie próbek) i ppkt 3.2. (analiza i ocena))

5. Całkowita wnioskowana kwota pomocy Wspólnoty (suma kosztów z ppkt 1.3. (ustanowienie), pkt 2 (prowadzenie obserwacji i/lub pobieranie próbek) i ppkt 3.3. (analiza i ocena))

6. Uzupełnione formularze 2a i 2b

…

Data i podpis

+++++ TIFF +++++

[1] Dz.U. L 53 z 21.2.1987, str. 14.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

WSPÓLNE METODY INWENTARYZACJI STANU KORON DRZEW NA STAŁYCH POWIERZCHNIACH OBSERWACYJNYCH

I. Uwagi ogólne

Inwentaryzacja zostanie przeprowadzona w 1994 r. na wszystkich stałych powierzchniach obserwacyjnych i powtarzana będzie corocznie.

II. Metodyka inwentaryzacji

II.1. Wybór drzew do pobierania próbek

Zasadniczo należy monitorować wszystkie drzewa górujące, panujące lub współpanujące (klasy 1-3 wg Krafta) na całej powierzchni. Jeśli na powierzchni znajduje się dużo drzew (np. gęsty drzewostan), liczba drzew do pobierania próbek do oceny koron drzew może zostać zmniejszona poprzez wykorzystanie poletka (patrz załącznik I (II.3)). W przypadku poletka należy monitorować wszystkie drzewa górujące, panujące lub współpanujące (klasy 1-3 wg Krafta) na obszarze poletka. W niektórych przypadkach można dopuścić zastosowanie innego, lecz obiektywnego i bezstronnego systemu służącego zmniejszaniu lub wybieraniu liczby drzew do pobierania próbek. Każdego roku należy stosować te same metody, a podczas każdego badania należy dokonać oceny przynajmniej dwudziestu drzew.

II.2. Data dokonania oceny

Inwentaryzację należy przeprowadzać w okresie między powstawaniem nowych igieł i liści a odbarwieniem liści jesienią.

II.3. Dodatkowe informacje ogólne

Należy zebrać następujące informacje ogólne:

- numer powierzchni,

- numer drzewa,

- gatunek drzewa,

- datę dokonania oceny.

II.4. Ocena drzew próbnych

1. Wzrokowa ocena defoliacji

Defoliację szacuje się według skali o pięcioprocentowych odstępach względem drzewa z pełnym ulistnieniem w warunkach lokalnych. Klasyfikację drzew według stopnia defoliacji przeprowadza się podczas obserwacji i rejestruje w pięcioprocentowych odstępach.

2. Wzrokowa ocena odbarwienia

Klasyfikację drzew według stopnia odbarwienia dokonuje się po przeprowadzeniu obserwacji.

Określa się następujące stopnie odbarwienia:

Klasa | Odbarwienie | ndykatywny procent odbarwionych liści |

0 | Brak lub nieznaczne odbarwienie | 0—10 |

1 | Lekkie odbarwienie | 11—25 |

2 | Umiarkowane odbarwienie | 26—60 |

3 | Poważne odbarwienie | > 60 |

4 | Drzewa martwe | |

3. Dodatkowe parametry

Dodatkowe parametry są wymienione poniżej:

- uszkodzenia, których przyczyny można łatwo zidentyfikować (owady, grzyby, czynniki abiotyczne,

- identyfikacja rodzaju uszkodzenia,

- obserwacje drzewa występującego na powierzchni.

II.5. Przekazywanie danych

Państwa Członkowskie przekażą Komisji corocznie niniejsze informacje dla każdej powierzchni na znormalizowanym formularzu (patrz załącznik VII, formularz 3a i 3b).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK IV

WSPÓLNE METODY INWENTARYZACJI GLEBY NA STAŁYCH POWIERZCHNIACH OBSERWACYJNYCH

I. Uwagi ogólne

Inwentaryzację należy przeprowadzać na wszystkich stałych powierzchniach obserwacyjnych w okresie od 1994 do 1996 r. Jeśli zastosowano metody opisane poniżej, można wykorzystać dane zebrane i przeanalizowane przed 1994 r., lecz po dniu 1 stycznia 1991 r. Inwentaryzacja będzie przeprowadzana co dziesięć lat na każdej powierzchni próbnej. Niniejszy załącznik sporządzono na podstawie wyników oceny i monitorowania wpływu zanieczyszczeń powietrza na lasy (ICP forests) otrzymanych przez zespół ekspertów UN-ECE/ICP ds. gleb. Nawiązuje się również do podręcznika (1992) przygotowanego przez ten zespół ekspertów. Po dwóch okresach pobierania próbek dokonany zostanie przegląd parametrów, które mają być analizowane w kolejnych próbkach gleb.

II. Metodyka inwentaryzacji

II.1. Wybór miejsca pobierania próbek

Próbki gleby będą statystycznie reprezentatywne dla warunków panujących na powierzchni. Próbki gleby zostaną pobrane z profilowanego wgłębienia i/lub otworów. Należy zachować ostrożność, aby nie uszkodzić korzeni drzew próbnych.

II.2. Dodatkowe informacje ogólne

Należy zebrać następujące informacje ogólne:

- numer powierzchni,

- datę pobrania próbki i wykonania analizy.

II.3. Pedologiczne i fizyczne właściwości powierzchni próbnych

Należy dokonać charakterystyki pedologicznej każdej powierzchni próbnej. Zaleca się wykonanie opisu profilu zgodnie z wytycznymi FAO (Wytyczne FAO do opisu gleb, wydanie trzecie (poprawione), Rzym (1990) w strefie buforowej. Należy zachować ostrożność, aby opis(-y) profilu wykonany(-e) został(-y) dla miejsca reprezentatywnego dla obszaru pobierania próbek. Zaleca się ustalanie gęstości suchej masy z gleby nienaruszonej w celu umożliwienia obliczenia całkowitej zawartości substancji odżywczych. Jeśli gęstość suchej masy nie zostanie ustalona, należy przyjąć właściwą wartość szacunkową. Obowiązkowe jest ustalenie uziarnienia gleby. Przedziały wielkości ziaren są następujące: < 2 μm, 2-63 μm, 63-2000 μm (FAO). Jeśli do oddzielenia frakcji pyłowej i piaskowej wykorzystywana jest wartość 50 μm, należy dokonać zamiany na wartość graniczną 63 μm.

II.4. Metoda pobierania próbek

Próbki gleby należy pobierać według warstwy lub poziomu gleby. Dla każdej warstwy lub poziomu należy zebrać przynajmniej jedną reprezentatywną próbkę złożoną lub wiele próbek; należy zanotować liczbę pobranych próbek składowych tworzących próbkę złożoną, a także datę pobrania próbki.

Próbki warstw organicznych (O- i H-) [1] pobierane są oddzielnie. Jeśli pobieranie próbek odbywa się na ustalonej głębokości, należy wykorzystać następujące warstwy:

- 0 — 10 cm (zaleca się pobierać próbki z głębokości od 0 do 5 cm i od 5 do 10 cm oddzielnie),

- 10 — 20 cm,

- 20 — 40 cm,

- 40 — 80 cm.

II.5. Transport, przechowywanie i przygotowanie

Próbki przewożone i przechowywane są w taki sposób, aby zminimalizować powstawanie zmian chemicznych. Sporządzane jest sprawozdanie z procedur stosowanych podczas transportu i przechowywania (w tym okresy oczekiwania). W stosownych przypadkach sporządzane jest szczegółowe sprawozdanie o problemach i odchyleniach od tych procedur. Zaleca się przechowywanie części próbki w banku gleby w celu porównania z przyszłymi próbkami (np. pobranymi za dziesięć lat). Przed dokonaniem analizy, próbki należy przygotować. Duże cząsteczki (>2 mm) należy usunąć, zaś próbki muszą być wysuszone (w temperaturze nie przekraczającej 40 °C) oraz przemielone lub przesiane.

II.6. Metody analizy

W Podręczniku metodyki pobierania próbek gleby leśnej i jej analizy sporządzonym przez zespół ekspertów ICP forests ds. gleb, opisane są zatwierdzone metody analizy różnych parametrów gleby. Zaleca się stosowanie zatwierdzonych metod. W przypadku stosowania innych metod (krajowych), sporządza się szczegółowe sprawozdanie o porównywalności wyników oraz przedstawia wyniki analizy. W inwentaryzacji stanu gleby leśnej rozróżniać się będzie parametry obowiązkowe i nieobowiązkowe (patrz wykaz).

Parametry obowiązkowe i nieobowiązkowe oraz odpowiednia, zatwierdzona metoda ich analizy:

Parametr | Jednostki | H/O | Min. | Zatwierdzone metody | Uwagi |

pH (CaCl2) | | Obowiązkowy | Obowiązkowy | Labex 8703–01–1–1 i ISO/TC190/SC3/GT8 | |

Węgiel organiczny (C-org) | (g/kg) | Obowiązkowy | Obowiązkowy | Suche spalanie | |

Azot (N) | (g/kg) | Obowiązkowy | Obowiązkowy | Suche spalanie | |

Fosfor (P) | (mg/kg) | Obowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Potas (K) | (mg/kg) | Obowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Wapń (Ca) | (mg/kg) | Obowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Magnez (Mg) | (mg/kg) | Obowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Warstwa organiczna (OrgLay) | (kg/m2 | Obowiązkowy | | Objętość (cylindryczna)-sucha-masa | |

Węglan wapnia (CaCO3) | (g/kg) | Nieobowiązkowy | Obowiązkowy | AFNOR X 31-105 | jeśli pH (CaCl2) > 6 |

Kwasowość wymienna (Ac-Exc) | (cmol(+)/kg) | Nieobowiązkowy | Obowiązkowy | Miareczkowanie | |

Zasadowe kationy wymienne (BCE) | (cmol(+)/kg) | Nieobowiązkowy | Obowiązkowy | Rozpuszczalnik BaCl2 | |

Kwasowe kationy wymienne (ACE) | (cmol(+)/kg) | Nieobowiązkowy | Obowiązkowy | Rozpuszczalnik: BaCl2 | |

Zdolność wymienna kationów (CEC) | (cmol(+)/kg) | Nieobowiązkowy | Obowiązkowy | Bascomb | |

Stopień wysycenia zasadowego (BaseSat) | (%) | Nieobowiazkowy | Obowiązkowy | Labex L8703–26–1–1 | |

Sód (Na) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Glin (Al) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Żelazo (Fe) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Chrom (Cr) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Nikiel (Ni) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Mangan (Mn) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Cynk (Zn) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Miedź (Cu) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Ołów (Pb) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Kadm (Cd) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Rtęć (Hg) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

Siarka (S) | (mg/kg) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Rozpuszczalnik: woda królewska | |

pH (H20) | | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Elektroda pH | |

Przewodność elektryczna (EC) | (mS/m) | Nieobowiązkowy | Nieobowiązkowy | Konduktometr | |

Państwa Członkowskie mogą analizować więcej, wszystkie lub część parametrów nieobowiązkowych.

II.7. Przesyłanie danych

Państwa Członkowskie prześlą Komisji corocznie niniejsze informacje dla każdej powierzchni na znormalizowanym formularzu (patrz załącznik VII, formularz 4a, 4b i 4c).

[1] Zespół ekspertów UN-ECE/ICP ds. gleb uzgodnił stosowanie definicji podanych w wytycznych FAO do opisu gleb (1990). Definicje warstw organicznych (O- i H-) brzmią następująco:

- Poziomy lub warstwy H: warstwy, w których dominuje materiał organiczny, powstały w wyniku nagromadzenia nierozłożonego lub częściowo rozłożonego materiału organicznego przy powierzchni gleby, która może znajdować się pod wodą. Wszystkie poziomy H są nasycone wodą przez dłuższy okres lub były kiedyś nasycone, lecz obecnie są sztucznie osuszone. Poziom H może znajdować się na powierzchni gleb mineralnych lub na dowolnej głębokości pod powierzchnią, jeśli został przysypany.

- Poziomy lub warstwy O: warstwy, w których dominuje materiał organiczny, składający się z nierozłożonej lub częściowo rozłożonej ściółki, takiej jak: liście, igły, gałęzie, mech, porosty, nagromadzonych na powierzchni; mogą znajdować się na powierzchni gleby mineralnej lub organicznej. Przez dłuższe okresy poziomy O nie są nasycane wodą. Część mineralna takiego materiału stanowi zaledwie niewielki procent jego objętości i zasadniczo stanowi mniej niż połowę jego wagi. Warstwa O: może znajdować się na powierzchni gleby lub na dowolnej głębokości pod powierzchnią, jeśli została przysypana. Poziom utworzony poprzez przenikanie materiału organicznego do podglebia mineralnego nie jest poziomem O, mimo że niektóre poziomy w ten sposób formowane zawierają dużo materii organicznej.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK V

WSPÓLNE METODY INWENTARYZACJI ULISTNIENIA NA STAŁYCH POWIERZCHNIACH OBSERWACYJNYCH

I. Uwagi ogólne

Inwentaryzacja przeprowadzana będzie na wszystkich stałych powierzchniach obserwacyjnych. Pierwsza wspólna inwentaryzacja powinna zostać zakończona przed początkiem lata 1996 r. Mimo że przeprowadzenie inwentaryzacji ulistnienia zalecane jest w wyznaczonych okresach latem 1995 r. i zimą 1995/96 r., zezwala się na rozłożenie inwentaryzacji na dwa lata. Na każdej powierzchni próbnej inwentaryzacja będzie powtarzana co dwa lata. Opisane niżej szczegóły techniczne oparte są na wynikach zespołu ekspertów ICP forests ds. analizy listowia. Nawiązuje się również do podręcznika (1993) sporządzonego przez ten zespół ekspertów.

II. Metodyka inwentaryzacji

II.1. Data pobrania próbki

Gatunki liściaste (w tym modrzew): próbki muszą być pobierane w czasie, kiedy nowe liście są całkowicie rozwinięte oraz przed samym początkiem żółknięcia i starzenia się jesienią. Gatunki zimozielone: próbki muszą być pobierane podczas okresu spoczynku. Od Państw Członkowskich wymaga się określenia dla każdego regionu, a w każdym regionie dla równin i obszarów górskich, najbardziej dogodnego okresu pobierania próbek i analiz różnych gatunków oraz stosowania się do ustalonego okresu.

II.2. Wybór drzew

Co dwa lata należy pobierać próbkę z co najmniej pięciu drzew każdego głównego gatunku rosnącego na powierzchni.

Liczba drzew niezbędnych do pobrania próbek dobierana jest w taki sposób, aby:

- nie były to te same drzewa, które wykorzystano do oceny koron, w celu uniknięcia utraty ulistnienia spowodowanego kolejnym pobieraniem próbek,

- jeśli ocena żywotności ograniczona jest do drzew znajdujących się na poletku, drzewa do pobierania próbek ulistnienia zostały wybrane spośród drzew na pozostałej części powierzchni. Jeśli nie korzysta się z poletka, drzewa do pobierania próbek były wybierane spośród drzew w strefie buforowej. W takim przypadku drzewom wybranym do pobrania próbek w strefie buforowej przydzielone zostaną specjalne numery (patrz załącznik VII),

- drzewa należały do klas górujących i panujących (lasy z koronami zamkniętymi) lub miały średnią wysokość ± 20 % (lasy z koronami otwartymi),

- drzewa znajdowały się w pobliżu miejsc, z których próbki gleby zostały pobrane do analizy; jednakże należy zachować ostrożność, aby główne korzenie drzew próbnych nie zostały uszkodzone podczas pobierania próbek gleby,

- drzewa były reprezentatywne dla średniego poziomu defoliacji na powierzchni (± 5 % średniej utraty ulistnienia),

- drzewa były reprezentatywne dla statusu sanitarnego powierzchni.

Próbki należy pobierać z tych samych drzew próbnych przez cały okres; drzewa muszą być ponumerowane. W przypadku gatunków z niewielkimi koronami i zbyt małą roczną ilością igieł (lub liści) zezwala się (lecz nie zaleca się) na pobieranie próbek na przemian z dwóch grup po pięć drzew w celu uniknięcia uszkodzenia drzew próbnych. Każda grupa musi odpowiadać wyżej wymienionym warunkom.

Próbki należy pobierać tylko z głównych gatunków drzew we Wspólnocie (patrz załącznik VII, pkt 15).

Drzewa, które są wykorzystywane do pobierania próbek ulistnienia, oceniane są pod względem stanu koron (patrz załącznik III), przy użyciu dotychczasowych lub specjalnie w tym celu przypisanych numerów.

II.3. Dodatkowe informacje ogólne

Gromadzone są następujące informacje:

- numer powierzchni,

- data pobrania próbki i wykonania analizy,

- gatunek drzewa.

II.4. Wybór i ilość liści oraz igliwia

Drzewa rosnące na powierzchni nie mogą być wycinane, gdyż mogłoby to mieć wpływ na metodę pobierania próbek liści lub igliwia. Ważne jest, aby liście lub igliwie, z których pobierane są próbki, były w pełni rozwinięte. Ogólnie rzecz biorąc, tegoroczne igliwie lub liście gatunków zimozielonych są najodpowiedniejsze do oceny poziomu odżywienia, lecz w przypadku niektórych pierwiastków interesujące może być porównanie stężenia tego pierwiastka w igliwiu starszym od tegorocznego.

Liście i igliwie, z których pobierane są próbki, muszą pochodzić z górnej warstwy korony drzewa, lecz nie pierwszych okółków drzew iglastych; w drzewostanach, w których można wyraźnie wydzielić okółki zaleca się pobierać próbki między siódmym a piętnastym okółkiem.

Dla gatunków liściastych próbki pobiera się z tegorocznych liści lub igliwia.

Dla gatunków zimozielonych, zaleca się pobieranie próbek zarówno z tegorocznych igieł bądź liści oraz igieł i liści drugorocznych (bieżący + 1).

W przypadku wszystkich gatunków należy zwrócić uwagę, aby liście lub igliwie, które jest przeznaczane na próbki, było dojrzałe. Dotyczy to przede wszystkim gatunków, które zrzucają liście kilka razy w roku (np. Pinus Halepensis, Pseudotsuga menziesii, Eucalyptus sp., Quercus sp.). W przypadku gatunków Larix sp. i Cedrus sp. próbki pobiera się z krótkich gałązek z roku poprzedniego.

Zasadniczo próbki muszą być pobierane w taki sposób, aby wszystkie orientacje były reprezentowane w grupie drzew próbnych. Jeśli jest to konieczne, zezwala się na pobieranie próbek z różnych orientacji na każdym drzewie z grupy próbnej. W miejscach, gdzie jedna orientacja ma wyraźny wpływ (np. strome zbocza lub silny przeważający wiatr), próbki pobiera się tylko z jednej orientacji, przy czym zawsze musi być to ta sama orientacja. W takich przypadkach konieczne jest udokumentowanie orientacji.

W celu wykonania analizy ważniejszych pierwiastków oraz Fe, Mn, Zn, Cu zalecana ilość próbki wynosi 30 g świeżych igieł i liści z każdej klasy wiekowej, z której pobierane są próbki.

Każdy kraj może zdecydować się na pobieranie większej ilości próbek liści, zgodnie z potrzebami własnych metod analizy lub w celu zachowania próbek na przyszłość.

II.5. Metody pobierania próbek

Ponieważ drzewa nie mogą być wycinane, dozwolone są wszelkie dogodne metody pobierania próbek, z uwzględnieniem rodzaju, wielkości drzewostanu itp., o ile nie prowadzą one do zanieczyszczenia próbki, ciężkiego uszkodzenia drzewa ani nie są ryzykowne dla osób pobierających próbki.

II.6. Obróbka wstępna przed przekazaniem próbek do analizy w laboratorium

Próbki należy pobierać z co najmniej pięciu drzew każdego głównego gatunku rosnącego na powierzchni, a każdą z próbek należy przechowywać w oddzielnym woreczku. Do celów analizy tworzy się próbkę złożoną poprzez zmieszanie równych ilości każdej z pięciu próbek (jeśli drzewa analizowane są oddzielnie, należy obliczyć średnią wartość dla każdego pierwiastka).

W przypadku drzew liściastych zaleca się oderwanie liści od gałązek (a nawet, w przypadku niektórych gatunków, małych listków od osi), co nie jest jednak konieczne w przypadku igliwia drzew iglastych. Pędy tegoroczne i ubiegłoroczne rozdziela się i przechowuje w oddzielnych woreczkach. Zaleca się stosowanie woreczków z polietylenu o dużej gęstości z otworami. Jeśli jest to możliwe, próbki suszy się w czystym pomieszczeniu i przechowuje się w chłodnym miejscu w woreczkach polietylenowych z otworami.

Należy uważnie oznaczać każdą próbkę (las, numer powierzchni, gatunek, wiek igliwia itp.) przed przekazaniem jej do analizy w laboratorium. Takie identyfikatory muszą znajdować się na zewnętrznej stronie woreczka (bezpośrednio na woreczku wypisane nieusuwalnym tuszem lub na etykiecie przymocowanej do woreczka). Zaleca się umieszczanie identyfikatorów, wykonanych nieusuwalnym tuszem, także wewnątrz woreczka na papierowej etykiecie. Etykietę należy złożyć w celu uniknięcia zanieczyszczenia liści lub igliwia poprzez kontakt z tuszem.

II.7. Obróbka przed analizą

Zaleca się ustalenie masy 100 liści lub 1000 igieł, a także masy pędów do celów ciągłego, intensywnego nadzoru na stałych powierzchniach obserwacyjnych oraz dla tegorocznych pędów.

Obcinanie ogonków liści nie jest konieczne, jednak w przypadku liści złożonych stosowne może być oddzielenie małych listków od osi, jeśli nie zrobiono tego w lesie. Aby uniknąć zanieczyszczenia, nie można używać rękawiczek plastikowych z talkiem.

Nie jest konieczne systematyczne mycie próbek; może ono jednak okazać się stosowne w regionach o dużym poziomie zanieczyszczenia powietrza lub w pobliżu mórz. Próbki przemywa się wodą bez żadnych dodatków.

Liście należy suszyć w suszarce w temperaturze nieprzekraczającej 80 °C przez przynajmniej 24 godziny. Igły usuwa się z gałązek zachowując takie same środki ostrożności, jak w przypadku odrywania małych listków od osi.

Wysuszone próbki należy zmielić w celu otrzymania drobnego, jak najbardziej jednolitego proszku. Zawsze pozostanie kilka włókien, zależnie od gatunku drzewa; nie jest to jednak główna niedogodność, jeśli są one niewielkie a proszek jest starannie wymieszany przed poddaniem próbek analizie. W celu określenia zawartości Mn, Fe, Cu, Cd, Al i Pb należy upewnić się, że młynek nie pozostawia zanieczyszczeń na próbkach. Młynek można sprawdzić poprzez zmielenie wysuszonej celulozy włóknistej oraz jej analizę pod względem obecności tych pierwiastków zarówno przed mieleniem i po.

II.8. Analizy chemiczne

Ustala się jedynie całkowite stężenie pierwiastka.

W "Podręczniku metodyki pobierania próbek liści i igliwia oraz ich analizy" przygotowanym przez zespół ekspertów ICP forests ds. listowia, opisane są wskazane metody analizy różnych parametrów listowia.

Każdy kraj może stosować swoje własne metody. Jednak konieczne jest porównanie całkowitego stężenia pierwiastków otrzymanego za pomocą metod krajowych ze stężeniami zatwierdzonymi na standardowych próbkach odniesienia. W inwentaryzacji stanu ulistnienia rozróżniać się będzie parametry obowiązkowe i nieobowiązkowe (patrz wykaz poniżej).

Parametry

Parametry obowiązkowe | Parametry nieobowiązkowe |

Azot (N) Siarka (S) Fosfor (P) Wapń (Ca) Magnez (Mg) Potas (K) | Sód (Na) Cynk (Zn) Mangan (Mn) Żelazo (Fe) Miedź (Cu) Ołów (Pb) Glin (Al) Bor (B) |

Państwa Członkowskie mogą analizować więcej, wszystkie lub część parametrów nieobowiązkowych.

II.9. Przekazywanie danych

Państwa Członkowskie prześlą Komisji niniejsze informacje dla każdej powierzchni na znormalizowanym formularzu (patrz załącznik VII, formularz 5a i 5b i 5c).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK VI

WSPÓLNE METODY DOKONYWANIA POMIARÓW ZMIAN PRZYROSTOWYCH NA STAŁYCH POWIERZCHNIACH OBSERWACYJNYCH

I. Uwagi ogólne

Pierwszy pomiar zostanie przeprowadzony w okresie od 1994 do 1996 r. na wszystkich stałych powierzchniach obserwacyjnych.

Pomiar wzrostu dzieli się na dwie części:

- okresowe pomiary parametrów drzew,

- analiza słoi drzewa poprzez przyrosty rdzenia i obręczy pnia (nieobowiązkowe).

Pomiary okresowe będą powtarzane na każdej powierzchni w okresach spoczynku w latach 1999-2000, a następnie w odstępach pięcioletnich. Pobieranie próbek oraz analiza przyrostu rdzenia i obręczy pnia mogą być przeprowadzone raz, najlepiej podczas zakładania lub w krótkim czasie po jej założeniu.

Opisane niżej szczegóły techniczne oparte są na wynikach badań zespołu ekspertów ICP forests ds. przyrostu. Nawiązuje się również do podręcznika sporządzonego przez ten zespół ekspertów.

Opisanej tu metodyki nie należy stosować dla makii i roślinności podobnego typu.

II. Metodyka inwentaryzacji

II.1. Data wykonania pomiarów

Pomiary muszą być wykonane podczas okresu spoczynku.

II.2. Wybór drzew do pobierania próbek

Zasadniczo należy monitorować wszystkie drzewa występujące na powierzchni. Jeśli na powierzchni znajduje się dużo drzew (gęsty drzewostan) można określić poletko, które będzie wykorzystane do wykonania pomiarów (np. oceny i pomiaru przyrostu koron drzew). W takim przypadku należy monitorować wszystkie drzewa znajdujące się na poletku. Wielkość poletka w czasie inwentaryzacji powinna być wystarczająco duża, aby szacunkowe dane dotyczące przyrostu drzewostanu były wiarygodne przez cały okres wykonywania pomiarów. Należy ustalić i zamieścić w sprawozdaniu dokładną wielkość poletka.

II.3. Metody

Pomiary okresowe

Co pięć lat należy monitorować wszystkie drzewa porastające poletko.

Analiza słoi drzew (przyrosty rdzenia i obręczy pnia)

Ponieważ pobieranie próbek do oceny przyrostu rdzenia mogłoby mieć wpływ na inne pomiary, próbki te należy pobierać z drzew znajdujących się poza powierzchnią. Ponieważ do celów pobrania próbki obręczy pnia drzewa muszą być ścięte, wybrane drzewa muszą znajdować się w takiej odległości od powierzchni, aby ich wycięcie nie miało wpływu na monitorowane drzewa na powierzchni. Drzewa, z których pobierane są próbki, muszą być reprezentatywne dla drzew rosnących na powierzchni. Kiedy tylko jest to możliwe, należy maksymalnie wykorzystać drzewa ścięte podczas zwykłych prac związanych z gospodarką leśną.

II.4. Dodatkowe informacje ogólne

Należy zebrać następujące informacje:

- numer powierzchni,

- datę pobrania próbki i wykonania analizy,

- numer drzewa.

II.5. Mierzone parametry

| Parametry obowiązkowe | Parametry nieobowiązkowe |

Pomiary okresowe | Gatunek drzewa Pierśnica (DBH) Informacje dotyczące gospodarki leśnej | Grubość kory Wysokość drzewa Wysokość korony Szerokość korony Szacunkowa miąższość |

Analiza słoi drzewa | | Szerokość słoi Historia średnicy drzewa pod korą w odstępach pięcioletnich Powierzchnia poprzecznego przekroju i szacowana miąższość drzewa |

Państwa Członkowskie mogą analizować więcej, wszystkie lub część parametrów nieobowiązkowych.

Państwa Członkowskie mogą stosować swój system krajowy i własne metody. Proponowane metody i szczegóły dotyczące procedur pomiarów opisane są w "Suplemencie o przyrostach" opracowanym przez zespół ekspertów ICP forests ds. przyrostu.

II.6. Przekazywanie danych

Państwa Członkowskie prześlą Komisji corocznie niniejsze informacje dla każdej powierzchni na znormalizowanym formularzu (patrz załącznik VII, formularz 6a, 6b, 6c i 6d).

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK VII

WSPÓLNE WYTYCZNE DOTYCZĄCE PRZEDSTAWIANIA SPRAWOZDAŃ Z WYNIKÓW NADZORU NA STAŁYCH POWIERZCHNIACH OBSERWACYJNYCH ORAZ ICH INTERPRETACJI

I. Uwagi ogólne

Celem istnienia sieci stałych powierzchni obserwacyjnych jest otrzymanie szczegółowych danych o ewolucji ekosystemów leśnych we Wspólnocie oraz próba ustalenia współzależności między różnymi czynnikami środowiskowymi, przede wszystkim zanieczyszczeniem atmosferycznym oraz reakcją ekosystemów leśnych.

Cel ten może zostać osiągnięty tylko dzięki ocenie wyników na poziomie powierzchni. Wyniki otrzymane z różnych stałych powierzchni należy porównywać na poziomie regionalnym lub na poziomie wspólnotowym zachowując dużą ostrożność. Zaleca się przekazanie Komisji aktualnych danych z każdego badania (lub jego zakończonej części) w momencie, gdy tylko dane te staną się dostępne, za pomocą znormalizowanych formularzy zawartych w niniejszym załączniku.

Państwa Członkowskie prześlą Komisji dane zebrane podczas różnych inwentaryzacji prowadzonych w latach 1991-1996 na każdej stałej powierzchni obserwacyjnej wraz z interpretacją wyników dla każdej powierzchni. Do dnia 31 grudnia 1996 r. należy udostępnić Komisji wszystkie dane oraz ich krajową interpretację na znormalizowanym formularzu do celów dalszej oceny.

Aktualne dane z inwentaryzacji przeprowadzonych po 1996 r. zostaną przekazane Komisji po zakończeniu badań, przy czym co pięć lat ustalane będą nowe terminy (np. 31 grudnia 2001 r., 2006 r. itd.).

W niniejszym załączniku przedstawione zostały szczegóły dotyczące przekazywania wyników inwentaryzacji oraz ich interpretacji.

II. Ogólne informacje techniczne dotyczące przekazywania danych

II.1. Wymogi dotyczące sprzętu komputerowego

Nośnikiem przekazywanych danych są dyskietki 3,5-calowe (DSDD lub HD). Dyskietki te są standardem na całym świecie, a ponadto są tanie i trwałe. Należy stosować dyskietki dobrej jakości.

II.2. Wymogi dotyczące oprogramowania

Dyskietki powinny być sformatowane w odpowiedniej gęstości (DSDD = mała gęstość i HD = duża gęstość), z wykorzystaniem DOS 2.1 lub późniejszej wersji i powinny być w 100 % kompatybilne z IBM. Wszystkie informacje znajdujące się na dyskietce powinny być zapisane w kodzie ASCII.

II.3. Pliki danych

Każda dyskietka (lub zestaw dyskietek) powinna zawierać pliki dotyczące powierzchni oraz danych; plik z podsumowanymi informacjami na temat powierzchni (plik dotyczący powierzchni) oraz plik(-i) zawierający wyniki inwentaryzacji dla badania (pliki zawierające dane). Szczegóły dotyczące nazw i zawartości powyższych plików przedstawione są w załączniku VIIa.

II.4. Przykładowa dyskietka

Istnieje możliwość dostarczenia na wniosek dyskietki z przykładową strukturą i zawartością plików.

--------------------------------------------------